CConstaterende datLansingerland
Koppel je AI →
Document · PDF

[T26.06790] Meerjarenbegroting 2027-2030

Gemeenteraad 5 november 2026, gemeente LansingerlandBij agendapunt: Meerjarenbegroting 2027-203090.843 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 11

Niet-gebonden heffingen, zoals de onroerendezaakbelasting, hondenbelasting, precariobelasting en verblijfsbelasting, zijn opbrengsten die vrij besteed mogen worden aan alle gemeentelijke taken. De gebonden heffingen en rechten, zoals rioolrechten, afvalstoffenheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges, betreffen inkomsten die bedoeld zijn om de kosten van de bijbehorende dienst te dekken. Alleen binnen de leges is er ruimte voor kruissubsidiºring. Dit betekent dat we opbrengsten van de ene legespost mogen gebruiken om kosten van een andere legespost te dekken. Let wel, leges uit hoofdstuk 3 mogen gedekt worden met opbrengsten uit andere hoofdstukken, maar dit hoofdstuk zelf mag niet meer dan 100% kostendekkend zijn. Daarnaast geldt dat kruissubsidiºring alleen is toegestaan als de totale opbrengsten van de leges de totale kosten van de leges niet overschrijden. Verder op in de subparagraaf ‘Onderbouwing kostendekkende leges’ vindt u een gedetailleerd overzicht van de leges per hoofdstuk en de uitwerking van kruissubsidiºring. De tarieven 2027 maken deel uit van deze paragraaf, maar zijn nog niet vastgestel d. De gemeenteraad stelt de belastingverordeningen en legesverordening, en daarmee de tarieven 2027, definitief vast in de raadsvergadering van 17 december 2027. De tarieven zijn derhalve geen onderdeel van de besluitvorming van deze begroting.

Overzicht opbrengst lokale heffingen Bedragen x € 1.000 Opbrengst lokale heffingen | Realisatie 2025 Begr 2026 Begr 2027 Begr 2028 Begr 2029 Begr 2030 Belastingen (niet gebonden) OZB woningen | 10.432 | 10.757 | 12.258 | 12.466 | 12.845 | 13.262 OZB niet-woningen | 14.956 | 15.400 | 17.015 | 17.141 | 17.235 | 17.329 Hondenbelasting | 386 | 406 | 380 | 380 | 380 | 380 Precariobelasting, uitstallingen | 45 | 45 | 47 | 47 | 47 | 47 Verblijfsbelasting | 220 | 218 | 467 | 467 | 467 | 467 Heffingen en leges (gebonden) Afvalstoffenheffing | 7.712 | 9.274 | 10.636 | 10.636 | 10.636 | 10.636 Rioolheffing | 7.918 | 8.022 | 8.907 | 9.049 | 9.192 | 9.334 Marktgelden | 64 | 71 | 71 | 71 | 71 | 71 Lijkbezorgingsrechten | 234 | 240 | 240 | 240 | 240 | 240 Leges burgerzaken & overige alg dienstverlening (hfst 1) | 1.458 | 1.603 | 2.127 | 2.127 | 2.127 | 2.127 Leges fysieke leefomgeving/omgevingsvergunningen (hfst 2) | 2.831 | 3.572 | 3.639 | 3.472 | 3.473 | 3.474 Leges Europese dienstenrichtlijn (hfst 3) | 52 | 42 | 65 | 65 | 65 | 65 Totaal | 46.308 | 49.650 | 55.853 | 56.161 | 56.778 | 57.432 COELO 2026 en woonlasten en tarieven regio Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) publiceert jaarlijks de zogeheten ‘Atlas van de lokale lasten’. In deze atlas staat een overzicht van de gemeentelijke woonlasten.

De woonlasten hebben betrekking op een meerpersoonshuishouden met een eigen woning en bestaan uit de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Het COELO publiceert in de atlas ook een tarievenoverzicht. In dit tarievenoverzicht zijn de gemiddelde woonlasten voor een- en meerpersoonshuishoudens per lokale last opgenomen. In onderstaande tabel zijn de lokale lasten van de gemeente Lansingerland afgezet tegen de laagste en hoogste tarieven van de overige gemeentes in Nederland. In de tabellen van de subparagraaf "Woonlasten en de tarieven in de regio" worden de tarieven van de lokale lasten van de gemeente Lansingerland vergeleken met omringende gemeenten. In 2026 zijn de woonlasten van een meerpersoonshuishouden in Lansingerland € 1.115. Met dit tarief komt Lansingerland uit op rangnummer 205 van de 342 gemeentes in Nederland. | Rangnummer 1 staat voor de laagste woonlasten en rangnummer 342 staat voor de hoogste woonlasten. In 2025 stond Lansingerland op plek 150.

110 | Gemeente Lansingerland Bedragen x € 1,- Tarieven 2026 conform COELO atlas | Laagste | Landelijk gemiddelde | Hoogste | Lansingerland 2026 | Lansingerland concept 2027 Woonlasten meerpersoonshuishouden | 669 | 1.095 | 2.279 | 1.115 | 1.178 OZB woningen (eigenaar) | 0,0326% | 0,0871% | 0,1899% | 0,0764% | 0,0776% OZB niet-woningen (eigenaar + gebruiker) | 0,1327% | 0,5796% | 1,3090% | 0,6257% | 0,6470% Afvalstoffenheffing MPH | 33 | 381 | 654 | 352 | 330 Rioolheffing 0-500 m3 | 135 | 245 | 573 | 285 | 300 Hondenbelasting (1e hond) | 22 | 25 | 142 | 95 | 99 Woonlasten en de tarieven in de regio Voor de vergelijking van de woonlasten van Lansingerland met die van andere gemeenten is gebruik gemaakt van de gegevens die zijn gepubliceerd in de ’Atlas van de lokale lasten 2026’ van COELO. In onderstaand overzicht zijn de gemiddelde woonlasten 2026 weergegeven voor eigenaren van een eenpersoonshuishouden (EPH) en voor een meerpersoonshuishouden (MPH) in Lansingerland en uit gemeenten in de regio. In de berekening van de woonlasten zijn de onroerende zaakbelastingen, afvalstoffen- en rioolheffing meegenomen. De gemiddelde WOZ–waarde is gebaseerd op gegevens van het CBS met de peildatum van 1 januari 2026.

Bedragen x € 1,- Woonlasten in de regio 2026 | Gemiddelde WOZ-waarde (CBS | Gemiddelde | Gemiddelde | Vergelijking 2026) | woonlasten | woonlasten MPH | Lansingerland EPH | MPH Lansingerland | 566.000 | 1.080,26 | 1.115,90 | 100,00% Delft | 393.000 | 1.061,54 | 1.222,20 | 109,53% Pijnacker-Nootdorp | 573.000 | 1.001,33 | 1.119,29 | 100,30% Zoetermeer | 424.000 | 1.039,86 | 1.096,70 | 98,28% Zuidplas | 502.000 | 1.118,71 | 1.141,09 | 102,26% Bedragen x € 1,- Tarieven 2025 conform COELO | Lansingerland | Delft | Pijnacker- | Zoetermeer | Zuidplas atlas | Nootdorp OZB Eigendom woningen | 0,0764% | 0,0932% | 0,0734% | 0,1116% | 0,0947% Eigendom niet-woningen | 0,6257% | 0,3841% | 0,2283% | 0,4473% | 0,2432% Gebruik niet-woningen | - | 0,3019% | 0,1596% | 0,3240% | 0,1968% Totaal niet-woningen | 0,6257% | 0,6860% | 0,3879% | 0,7713% | 0,4400% OZB-aanslag woningen (a) | 478,33 | 509,05 | 469,85 | 560,55 | 548,02 Afvalstoffenheffing Eenpersoonshuishouden | 316,81 | 283,59 | 330,00 | 328,57 | 335,45 Meerpersoonshuishouden (b) | 351,64 | 444,25 | 447,96 | 385,41 | 358,10 Rioolheffing (c) | 285,12 | 268,90 | 201,48 | 150,74 | 235,24 Gemiddelde woonlasten MPH | 1.115,09 | 1.222,20 | 1.119,29 | 1.096,70 | 1.141,36 (a+b+c) 111 | Gemeente Lansingerland OZB 2026 in relatie tot de WOZ-waarde 2026 In onderstaand overzicht (OZB-aanslag t.o.v.

WOZ-waarde) zijn de gemiddelde WOZ-waarden 2026 afgezet tegen de gemiddelde OZB-aanslag 2026 in Lansingerland en in andere gemeenten. De WOZ- waarden in Lansingerland liggen 29% boven het landelijk gemiddelde, de OZB-aanslag ligt in Lansingerland 6% boven het landelijke gemiddelde. De verhouding van de OZB-aanslag is hiermee 0,82 ten opzichte van de WOZ-waarde. Deze ligt in Lansingerland dus afgerond 18% onder het landelijk gemiddelde. Het OZB-woningen tarief lag in Lansingerland in 2026 op 0,0764%, landelijk was dat 0,0871%. In de regio is de OZB-aanslag ten opzichte van de WOZ-waarden in Lansingerland als laag te kwalificeren. Bedragen x € 1,- OZB-aanslag t.o.v. | Gemiddelde | WOZ-waarde t.o.v. | OZB- | Gemiddelde OZB | OZB-aanslag woningen | Verhouding WOZ- WOZ-waarde 2026 | WOZ-waarde | landelijk | tarief aanslag woningen | t.o.v. landelijk | waarde OZB- gemiddelde | gemiddelde | aanslag Lansingerland | 566.000 | 129% 0,0764% | 478,33 | 106% | 0,82 Delft | 393.000 | 90% 0,0932% | 509,05 | 112% | 1,26 Pijnacker-Nootdorp | 573.000 | 131% 0,0734% | 469,85 | 104% | 0,79 Zoetermeer | 424.000 | 97% 0,1116% | 560,55 | 124% | 1,28 Zuidplas | 502.000 | 114% 0,0947% | 548,02 | 121% | 1,06 Nederland | 439.000 | 100% 0,0871% | 453,00 | 100% | 1,00 Woonlasten 2026 in relatie tot de WOZ-waarde 2026 In onderstaand overzicht (woonlasten t.o.v.

WOZ-waarde) zijn de gemiddelde WOZ-waarden 2026 en gemiddelde woonlasten 2026 weergegeven voor eigenaren van een meerpersoonshuishouden in Lansingerland en in andere gemeenten. De WOZ-waarden in Lansingerland liggen 29% boven het landelijk gemiddelde, de totale woonlasten in Lansingerland liggen 2% boven het landelijk gemiddelde. De verhouding van de woonlasten is hiermee 0,97 ten opzichte van de WOZ-waarde. In Lansingerland zijn de woonlasten ten opzichte van de WOZ-waarden als laag te kwalificeren, in vergelijking met gemeenten in de regio. Dit betekent dat inwoners van Lansingerland relatief weinig woonlasten betalen in verhouding tot de waarde van hun woning. Bedragen x € 1,- Woonlasten t.o.v. | Gemiddelde | WOZ-waarde t.o.v. | Gemiddelde | MPH t.o.v. landelijk | Verhouding WOZ- WOZ-waarde 2026 | WOZ-waarde | landelijk gemiddelde | woonlasten MPH | gemiddelde | waarde woonlasten Lansingerland | 566.000 | 129% | 1.115,09 | 102% | 0,79 Delft | 393.000 | 90% | 1.222,20 | 112% | 1,25 Pijnacker-Nootdorp | 573.000 | 131% | 1.119,29 | 102% | 0,78 Zoetermeer | 424.000 | 97% | 1.096,70 | 100% | 1,04 Zuidplas | 502.000 | 114% | 1.141,36 | 104% | 0,91 Nederland | 439.000 | 100% | 1.095,00 | 100% | 1,00 Onroerendezaakbelastingen (OZB) De OZB bestaat uit een belasting voor de eigenaar van een opstal, waarbij verschil gemaakt wordt tussen woningen en niet-woningen.

De OZB is een algemeen dekkingsmiddel, wat betekent dat deze vrij besteedbaar is. De belasting wordt berekend als een percentage van de WOZ–waarde. De WOZ-waarde wordt jaarlijks vastgesteld. Voor 2027 worden de onroerende zaken gewaardeerd naar de peildatum op 1 januari 2026. 112 | Gemeente Lansingerland Lansingerland kent een tariefdifferentiatie voor woningen en niet-woningen. Tariefdifferentiatie tussen woningen en niet-woningen wordt in heel Nederland toegepast. De tarieven voor niet-woningen liggen hoger dan voor de woningen. Tarieven 2027 OZB wonen Om het OZB-wonen tarief te bepalen hanteren wij als uitgangspunt het OZB wonen-tarief 2026 van de Gemeente Lansingerland. Dit tarief wordt geïndexeerd met de inflatiecorrectie (uitgangspunt perspectiefnota 2027 3,4%) en gecorrigeerd met een waardestijgingscompensatie (5,88%). De OZB-tarieven nemen, na de hierboven genoemde indexatie en WOZ-waardecorrectie, met 4% toe om ruimte te creºren voor de uitvoering van nieuw beleid uit het coalitieakkoord. Hiermee wordt een evenwichtige bijdrage geleverd aan het realiseren van de ambities en voorzieningen die voor de komende periode zijn afgesproken. De opbrengst van de OZB draagt daarmee bij aan een solide financiºle basis om deze ambities op een verantwoorde wijze uit te kunnen voeren.

OZB niet-wonen Om het OZB niet-wonen tarief te bepalen hanteren wij als uitgangpunt het OZB niet-wonen tarief 2026. Dit tarief wordt geïndexeerd met de inflatiecorrectie (uitgangspunt perspectiefnota 2027 3,4%). OZB-tarieven | 2025 | 2026 | Concept 2027 | % toename t.o.v. 2026 Eigenaar (woning) | 0,0801% | 0,0764% | 0,0776% | 1,57% Eigenaar (niet-woning) | 0,6121% | 0,6257% | 0,6470% | 3,40% Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing bekostigt de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval. De gemeente Lansingerland brengt per huishouden een gedifferentieerd tarief in rekening: een vast tarief voor alle adressen met een woonbestemming en een variabel tarief, gebaseerd op het aantal ledigingen van het inzamelmiddel dat de inwoner gebruikt. Dit kan een verzamelcontainer zijn, of een minicontainer van 240 liter of 140 liter. Voor elke lediging van dit inzamelmiddel brengt de gemeente een bedrag in rekening. SVHW legt de aanslag op in het jaar volgend op het jaar waarin het afval is aangeboden. De aanslag bestaat uit het vaste tarief en het variabele tarief, gebaseerd op het aantal keren dat het huishouden fijn restafval heeft aangeboden in het voorgaande jaar. De gemeente mag de geraamde baten niet boven de geraamde kosten laten uitstijgen. De opbrengst mag dus maximaal 100% kostendekkend zijn in de begroting.

Nu en in de toekomst houdt de gemeente de afvalstoffenheffing apart als een eigen geldstroom, los van de algemene middelen. Tarieven 2027 Door de opening van het nieuwe Grondstoffen Inzamelstation stijgen de kosten. Dit komt onder andere door de kosten voor het gebruik van het gebouw (kapitaallasten), groot onderhoud, extra personeel en de kosten voor ondersteuning vanuit de organisatie (overhead). Ook zijn de kosten voor beheer en onderhoud hoger geworden. Dit komt door de uitkomsten van verschillende aanbestedingen. Omdat het werk over meerdere contracten is verdeeld, zijn er ook meer uren nodig voor het beheer van deze contracten. Daarnaast stijgen de kosten voor afvalbeheer door indexering en nieuwe overheidsmaatregelen, zoals de CO2-heffing op het verbranden van afval. Het vaste afvaltarief stijgt met 17%, de variabele tarieven stijgen met ca. 3,7%. 113 | Gemeente Lansingerland Bedragen x € 1,- Tarieven afvalstoffenheffing | 2025 | 2026 | 2027 | % toename t.o.v. 2026 Vast tarief | 233,95 | 281,99 | 330,02 | 17,0% 140 liter container per aanbieding | 3,54 | 4,88 | 5,05 | 3,5% 240 liter container per aanbieding | 6,06 | 8,36 | 8,67 | 3,7% Afvalpas per aanbieding | 1,52 | 2,09 | 2,17 | 3,8% Rioolheffing Rioolheffing is een bestemmingsbelasting en dient ter bekostiging van de gemeentelijke watertaken.

Deze watertaken zijn het inzamelen, zuiveren en transporteren van huishoudelijk afvalwater; het verzamelen en transporteren van bedrijfsafvalwater en het inzamelen en verwerken van hemelwater. De kosten hiervoor verhalen we met de rioolheffing op de gebruiker. Tarieven 2027 Het tarief is een vast bedrag voor maximaal 500 m3 afgevoerd afvalwater per huishoudens. Voor de zogenoemde grootverbruikers geldt dat boven de 500 m3 voor iedere volgende 500 m3 afgevoerd afvalwater of een gedeelte daarvan een opslag wordt geheven. Kostendekkingsplan stedelijk water 2026-2031 De gemeente kiest voor doelmatig en risico gestuurd werken. Er wordt zoveel mogelijk integraal en wijkgericht gewerkt. In april 2025 is door de raad het nieuwe Kostendekkingsplan stedelijk water 2026 - 2031 vastgesteld. Hierin is met het oog op de toekomst gekozen voor de variant waarin de kostenstijging voor de burger het meest beperkt zijn. In het kostendekkingsplan wordt voorzien in een jaarlijkse stijging van de rioolheffing met 5,3%. Bedragen x € 1,- Tarieven rioolheffing | 2025 | 2026 | 2027 | % toename t.o.v. 2026 Eenpersoonshuishoudens | 270,77 | 285,15 | 300,23 | 5,29% Meerpersoonshuishoudens | 270,77 | 285,15 | 300,23 | 5,29% Lijkbezorgingrechten De gemeente Lansingerland heeft het gebruik van gemeentelijke begraafplaatsen vastgelegd in een beheerverordening.

De verordening op de heffing en invordering van de lijkbezorgingsrechten 2021 is door de raad van de gemeente Lansingerland vastgesteld op 30 september 2021 en in oktober 2021 in werking getreden. De tarieven zijn ten opzichte van 2026 verhoogd met de inflatiecorrectie van 3,4%. Leges Bouwvergunningen In aanloop naar de Begroting is de raming van de bouwleges geactualiseerd. Deze prognose is gebaseerd op meerjarige gemiddeldes in combinatie met te verwachten grotere woningbouwplannen. De leges worden geheven op basis van de maatstaven en tarieven in de tarieventabel bij de legesverordening. De legesverordening en tarieventabel worden in december ter vaststelling aan de raad aangeboden. De hoogte van de leges is afhankelijk van de bouwsom. Op basis van de bouwsom wordt bepaald in welke tariefcategorie de aanvraag valt. Per categorie geldt een vast bedrag en/of een percentage van de bouwsom. 114 | Gemeente Lansingerland 115 Gemeente Lansingerland Om de leges in totaliteit door middel van kruissubsidiºring kostendekkend te maken, wordt het tarief voor de bouwleges verhoogd. Voor bouwsommen vanaf € 1.000.000 wordt het tarief met 0,3 procentpunt verhoogd, van 1,9% naar 2,2%. Voor bouwsommen van € 200.000 tot € 1.000.000 wordt het tarief eveneens met 0,3 procentpunt verhoogd, van 2,0% naar 2,3%.

De beschikbare ruimte voor nieuwe te bebouwen bedrijfskavels binnen de gemeente is be perkt en riool- en netcongestie kan de ontwikkeling en realisatie van bouwprojecten vertragen of beperken. Naar verwachting zal dit de komende jaren leiden tot een afname van het aantal aanvragen en daarmee van de legesinkomsten. Hondenbelasting De gemeente Lansingerland heft hondenbelasting. De hondenbelasting in Lansingerland is een directe belasting op het houden van een hond binnen de gemeente. De belasting wordt geheven per hond, waarbij voor een tweede en volgende hond(en) een hoger tarief geldt. De tarieven zijn ten opzichte van 2026 verhoogd met de inflatiecorrectie van 3,4%. Marktgelden en precariobelasting (uitstallingen) De gemeente heft marktgelden voor de weekmarkt en precariobelasting. De berekening van het marktgeld voor de weekmarkt hangt af van het aantal gebruikte meters frontbreedte. De berekening van de precariobelasting hangt af van het aantal gebruikte vierkante meters. De tarieven zijn ten opzichte van 2026 verhoogd met de inflatiecorrectie van 3,4%. Verblijfsbelasting Gemeente Lansingerland heft vanaf 2025 verblijfsbelasting. Verblijfsbelasting wordt geheven als een persoon overnacht in de gemeente Lansingerland en niet ingeschreven staat in onze gemeente. De overnachting vindt plaats in een hotel, B&B, camping, kampeerterrein of een accommodatie voor arbeidsmigranten.

De verblijfsbelasting wordt berekend op basis van het aantal overnachtingen. Iedere overnachting van ØØn persoon geldt als ØØn belastbare overnachting. De tarieven zijn ten opzichte van 2026 verhoogd met de inflatiecorrectie van 3,4%. Kwijtscheldingen In Lansingerland kan kwijtschelding worden verleend voor afvalstoffen- en rioolheffing, als een belastingschuldige (particulier) financieel niet in staat is om de belastingaanslag te betalen. Of een belastingschuldige in aanmerking komt voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding, wordt beoordeeld aan de hand van een inkomens- en vermogenstoets. Deze toets is gebaseerd op door het Rijk vastgestelde normen. De daarbij te hanteren kosten van bestaan (de zogenoemde betalingscapaciteit) worden vastgesteld op 100% van de bijstandsnorm. Aan belastingschuldigen die op 31 december voorafgaand aan het belastingjaar een bijstandsuitkering en minimaal twee jaar gehele kwijtschelding hebben ontvangen, wordt automatisch kwi jtschelding verleend. De kosten voor kwijtschelding worden bij de afvalstoffenheffing en de rioolheffing meegenomen in de berekening van de kostendekking. De werkelijke en geraamde lasten van kwijtscheldingen staan in onderstaand overzicht. Bedragen x € 1.000,- Kwijtscheldingen | Realisatie 2025 | Begr 2026 | Begr 2027 | Verschil t.o.v.

2026 Afvalstoffenheffing | 195 | 195 | 195 | 0 Rioolheffing | 207 | 175 | 175 | 0 Hondenbelasting | 0 | 0 | 0 | 0 OZB woningen | 0 | 0 | 0 | 0 OZB niet-woningen | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | 402 | 370 | 370 | 0 Bedrijven Investeringszones (BIZ) De BIZ-bijdrage is een bestemmingsbelasting die op verzoek van ondernemers wordt geheven. Ondernemers kunnen de BIZ-gelden gebruiken voor het verbeteren van de openbare ruimte en leefbaarheid of economische ontwikkeling binnen een afgebakend winkel- of bedrijventerrein. In 2027 int de gemeente voor drie gebieden een BIZ-bijdrage: (1) BIZ Bedrijvenpark Rodenrijs (2) BIZ Centrum Bergschenhoek en (3) BIZ Weg en Land. De ondernemers op bedrijventerrein De Hoefslag werken verder aan de totstandkoming van een BIZ, met als doel om De Hoefslag in 2027 als vierde BIZ binnen de gemeente toe te voegen. Overzicht kostendekkendheid rechten en leges Deze paragraaf geeft inzicht in de kostendekkendheid van de gemeentelijke heffingen en rechten (leges) waarvoor kosten worden verhaald. De overzichten laten zien dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. Daarnaast wordt inzicht gegeven in de opbouw van de lasten: uitgesplitst naar directe lasten, overhead en waar van toepassing BTW. Per heffing en recht wordt de mate van kostendekkendheid weergegeven.

Bedragen x € 1.000 Kostendekkendheid tarieven rechten | Afvalstoffenheffing | Rioolheffing | Lijkbezorgingsrechten | Marktgelden Directe kosten | 9.093 | 7.169 | 324 | 63 Directe inkomsten, exclusief heffingen | 824 | 19 Netto directe kosten | 8.269 | 7.150 | 324 | 63 Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag)rente | 1.082 | 1.151 | 126 | 6 BTW | 1.285 | 820 Totaal toe te rekenen kosten | 10.636 | 9.121 | 450 | 69 Opbrengst heffingen | 10.636 | 8.906 | 240 | 66 Dekking | 100,00% | 97,64% | 53,33% | 95,65% In de tabel hieronder is de kostendekkendheid op hoofdstukniveau van de Legesverordening weergegeven. Zoals eerder vermeld betreft het concepttarieven en worden de tarieven definitief vastgesteld in december van dit jaar.

116 | Gemeente Lansingerland Onderbouwing kostendekkendheid leges | Bedragen x € 1,- Hfd | Omschrijving | Lasten Overhead | Totaal | Baten Kostendekkendheid lasten 1.1 | Burgerlijke stand | 84.216 | 72.919 | 157.135 | 102.763 | 65,40% 1.2 | Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart | 719.354 | 247.158 | 966.513 | 872.349 | 90,26% 1.3 | Rijbewijzen | 130.491 | 55.313 | 185.803 | 268.250 | 144,37% 1.4 | Verstrekkingen in het kader van basisregistratie | 16.917 | 15.930 | 32.847 | 19.905 | 60,60% persoonsgegevens 1.5 | Bestuursstukken | 0 | 0 | 0 | 0 | - 1.6 | Vastgoedinformatie | 0 | 0 | 0 | 0 | - 1.7 | Overige publiekszaken | 5.169 | 4.868 | 10.037 | 10.120 | 100,83% 1.8 | Gemeentearchief | 0 | 0 | 0 | 0 | - 1.9 | Bijzondere wetten | 80.005 | 30.331 | 110.336 | 49.051 | 44,46% 1.10 Diversen | 413.714 | 419.354 | 833.069 | 804.888 | 96,62% 1 | Subtotaal titel 1 | 1.449.866 | 845.873 | 2.295.740 | 2.127.326 | 92,66% 2.1 | Algemene bepalingen | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2.2 | Vooroverleg / beoordelen conceptaanvraag | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2.3 | Activiteiten met betrekking tot bouwwerken | 3.489.920 | 0 | 3.489.920 | 3.639.494 | 104,29% 2.4 | Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en | 0 | 0 | 0 | 0 | - werelderfgoed 2.5 | Milieubelastende activiteiten | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2.6 | Reserveren | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2.7 | Aanlegactiviteiten | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2.8 | Overige

activiteiten | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2.9 | Reserveren | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2.10 Reserveren | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2.11 Overige activiteiten | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2.12 Modaliteiten | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2.13 Vermindering | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2.14 Teruggaaf | 0 | 0 | 0 | 0 | - 2 | Subtotaal titel 2 | 3.489.920 | 0 | 3.489.920 | 3.639.494 | 104,29% 1+2 | Subtotaal titel 1 + 2 | 4.939.786 | 845.873 | 5.785.660 | 5.766.820 | 99,67% 3.1 | Horeca | 23.750 | 17.505 | 41.256 | 26.258 | 63,65% 3.2 | Seksbedrijven | 0 | 0 | 0 | 0 | - 3.3 | Winkeltijdenwet | 1.754 | 1.328 | 3.081 | 2.474 | 80,30% 3.4 | Organiseren evenement of markt | 80.561 | 60.030 | 140.590 | 30.132 | 21,43% 3.5 | Standplaatsen | 8.582 | 7.863 | 16.445 | 4.211 | 25,61% 3.6 | huisvestingswet 2012 en Wet goed verhuurderschap | 0 | 0 | 0 | 0 | - 3.7 | In dit hoofdstuk niet benoemd besluit | 2.214 | 1.710 | 3.924 | 1.983 | 50,54% 3 | Subtotaal titel 3 | 116.861 | 88.436 | 205.296 | 65.058 | 31,69% Totaal legesverordening | 5.056.647 | 934.309 | 5.990.956 5.831.878 | 97,34% 117 | Gemeente Lansingerland 118 Gemeente Lansingerland Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding De paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing beschrijft in hoeverre de gemeente Lansingerland in staat is om haar financiële risico’s op te vangen en welke methode gebruikt wordt voor het bepalen van het risicoprofiel.

Tevens wordt uiteengezet hoe risicobeheersing geïntegreerd is in de bedrijfsvoering van de gemeente. Door risico’s te identificeren, kunnen passende maatregelen worden genomen om deze te beheersen. Hierbij is een evenwicht nodig tussen de benodigde middelen en het acceptabele risiconiveau voor de organisatie. Daarnaast behandelt de paragraaf de toenemende behoefte aan transparantie over gemeentelijke inzichten en langetermijnperspectieven. Naast de verplichte financiºle kengetallen volgens het BBV biedt de paragraaf een kwalitatieve duiding van niet-kwantificeerbare risico’s en ontwikkelingen. Frauderisico’s worden besproken in de paragraaf Bedrijfsvoering. De verplichte financiºle kengetallen volgens het BBV worden opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen van de begroting en het jaarverslag om provinciale staten en de gemeenteraad inzicht te geven in de financiºle positie. Risicobeheersing in de gemeente Lansingerland De nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen beschrijft hoe Lansingerland haar risico’s inventariseert, beheerst en verantwoordt. De nota geeft aan welke informatie in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing wordt opgenomen. Daarnaast wordt in het interne controleplan 2027 opgenomen dat er in 2027 een risicoanalyse en een frauderisicoanalyse zullen worden uitgevoerd.

In deze begroting ligt het accent vooral op het weerstandsvermogen en de risico’s op incidentele tegenvallers. Lansingerland loopt haar grootste incidentele financiële risico’s bij de grondexploitaties. Deze risico’s houden verband met de hoge boekwaarde van gedane investeringen en marktomstandighede n. Het risico bestaat dat grond niet, later, of voor een lagere prijs wordt verkocht dan voorzien. Om dit risico te beheersen, moet de gemeente inspelen op marktontwikkelingen en haar onderscheidend vermogen als woon- of vestigingsplaats versterken. Dit is een speerpunt van het college. Om de boekwaarde niet verder te laten oplopen, is de gemeente terughoudend met nieuwe uitgaven en doet deze alleen als ze noodzakelijk zijn om inkomsten te genereren. Waar mogelijk benutten we schaalvoor delen door werkzaamheden te clusteren. Het jaar 2025 toont een daling van de geïnvesteerde bedragen in grondexploitaties, met meer inkomsten dan uitgaven. Voor verdere toelichting op de risico’s van grondexploitaties wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid. De grootste risico’s op structurele tegenvallers zijn te vinden in het sociaal domein en de hoogte van de Algemene Uitkering. De lasten in het sociaal domein (Wmo, Jeugd en Participatie) zijn in de Begroting 2027-2030 zo realistisch mogelijk geraamd op basis van inzichten medio 2026.

Dit domein kent zogenoemde openeinderegelingen zonder een helder financieel plafond, waardoor kosten snel kunnen stijgen. De hervormingsagenda van de Jeugdwet moet leiden tot een stabilisering van de lasten, los van de bevolkingsgroei. Deze uitgangspunten zijn verwerkt in de meerjarenraming. Het risico bestaat echter dat besparingen niet gerealiseerd worden en er structurele tegenvallers ontstaan. De paragraaf over structurele tegenvallers in de Begroting geeft hier verder cijfermatig inzicht in. Continuïteit Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie en het weerstandsratio van 4,3 is het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Lansingerland van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet. Zie voor de onderbouwing onderstaande toelichtingen. Op basis van het beeld van onze meerjarenbegroting blijft het zorgpunt het structureel in evenwicht zijn van de baten en lasten, ook voor onze gemeente. Bij de komende begrotingen is het onverkort van belang om kritisch te blijven kijken naar wat wij lokaal kunnen doen en daarbij de nodige maatregelen te treffen om in de toekomst financieel solide te blijven. Inventarisatie risico’s Op basis van het risicoprofiel van de gemeente Lansingerland wordt bepaald hoeveel middelen nodig zijn om alle risico’s te kunnen opvangen.

Hierbij maken we onderscheid tussen incidentele risico’s en structurele tegenvallers. Incidentele risico’s worden afgedekt door het beschikbare weerstandsvermogen, terwijl structurele risico’s voldoende flexibiliteit in de begroting vereisen. De benodigde weerstandscapaciteit wordt berekend op basis van een risicosimulatie, waarbij een statistische benadering wordt gehanteerd. Deze benadering gaat ervan uit dat nooit alle risico’s zich tegelijkertijd en in maximale omvang zullen voordoen. Indien dit wel het geval zou zijn, bedraagt het maximale financiële gevolg van de in beeld gebrachte risico’s, exclusief de gevoeligheidsscenario’s voor grondexploitatie, € 34 miljoen. Dit is als volgt te verdelen over de algemene dienst en de grondexploitaties: • | Algemene dienst: € 19 miljoen • | Grondexploitaties: € 16 miljoen Top 10 risico’s gemeente Lansingerland De top 10 aan risico’s zijn op basis van hun aandeel in het totaal benodigde weerstandsvermogen: Bedragen x € 1.000 Nr. Risico | Kans | Maximaal bedrag 1 | Ontwikkeling Wilderszijde o.b.v.

bestemmingsplan | N.v.t., zie | 28.515 toelichting 2 | Open-einde regelingen (Wmo, Jeugd- (lokaal) en Participatiewet) | 50% | 1.500 3 | Risico’s op vlak van informatiebeveiliging | 30% | 2.000 4 | Planschade bestemmingsplan Groenzoom | 10% | 3.800 5 | Aanspraak op borgstelling gemeente | 10% | 3.600 6 | Ramp en schade aan gemeentehuis dat (deels) niet verzekerd is | 10% | 3.000 7 | Kosten GRJR 2026 hoger dan voorlopige raming | 30% | 750 8 | Extra kosten door risico op herverkaveling Ruimte voor Ruimte Groenzoom | 30% | 612 9 | Rechten Ruimte-voor-Ruimte niet verhaalbaar | 30% | 476 10 Afdracht van vrije kavel Ruimte voor Ruimte Groenzoom vertraagd t.o.v. afdracht aan | 30% | 476 Provincie Toelichting risico’s Uit de voorgaande tabel blijkt dat onze grootste risico’s betrekking hebben op de grondexploitaties, waarvan Ruimte voor Ruimte Groenzoom en Wilderszijde de grootste invloed hebben. De genoemde bedragen zijn de mogelijke verdere verliezen op de grondexploitaties als de ontwikkelingen niet lopen zoals we nu inschatten op basis van de huidige marktomstandigheden. Naast bovenstaande incidentele effecten zijn er, als het risico zich voordoet, ook structurele effecten omdat schulden niet of minder snel kunnen worden afgelost.

Op basis van de huidige omslagrente van 0,75% betekent elke € 10 miljoen verdere verlies name op de grondexploitatie een toename van de structurele rentelast op de begroting van € 75.000. 119 | Gemeente Lansingerland 120 Gemeente Lansingerland Ten opzichte van het laatste P&C-document (Jaarrekening 2025) is er ØØn risico nieuw in de top 10 gekomen. Dit betreft de post ’Risico’s op vlak van informatiebeveiliging’. Dit gaat bijvoorbeeld over een datalek, een hack en het onjuist gebruiken of verwerken van gegevens waardoor de systemen niet gebruikt kunnen worden of medewerkers (deels) hun werkzaamheden niet kunnen uitvoeren Het grootste risicobedrag is gerelateerd aan de gebiedsontwikkeling Wilderszijde (risico nummer 1). Dit betreft het totale risicoprofiel voor Wilderszijde. Gezien de omvang van de ontwikkeling, de looptijd en de huidige economische omstandigheden is het risicobedrag fors. Eind 2021 stelde de gemeenteraad het bestemmingsplan vast en is het hele gebied een ‘actieve’ grondexploitatie geworden. Dit betekent dat we ook een specifieke risicoanalyse maken voor het gebied. De gebiedsspecifieke risico’s tellen op tot een benodigd risicobedrag van circa € 7,5 miljoen.

Naast deze risico’s is het financiële resultaat van Wilderszijde ook afhankelijk van algemene ontwikkelingen, zoals de eventuele (snellere) stijging van kosten en ontwikkelingen van vrij op naam (VON)-prijzen. In dat kader zijn heel veel scenario’s mogelijk, zowel in positieve als negatieve zin. Voor het weerstandsvermogen is voor de jaarrekening 2025 een zwaarder weer scenario doorgerekend waarbij de kosten 2% per jaar sneller stijgen dan nu doorgerekend in de gebiedsexploitatie en de grondprijzen/woningprijzen 2% per jaar mi nder stijgen. Dit scenario levert een circa € 21 miljoen nadeliger resultaat op dan het resultaat op basis van de huidige uitgangspunten. In de herziening MPG 2026 wordt voor Wilderszijde een positief resultaat verwacht, maar onvoldoende buffer o m in de grondexploitatie zelf alle risico’s op te vangen. Het bedrag dat benodigd is aan weerstandsvermogen is licht gedaald (van € 32,3 miljoen naar € 28,5 miljoen). Gezien het vroege stadium van het project is het ook wenselijk om nog steeds een robuuste ‘buffer’ aan te houden, wat we met € 28,5 miljoen doen. De abnormale marktomstandigheden van afgelopen jaren met stijgende prijzen en tekorten aan bouwmaterialen en arbeidskrachten maken dit ook zichtbaar.

Als alternatieve (of toetsende) methode is via de methode van de Rekenkamer (zie ook de nota Weerstandsvermogen voor een nadere toelichting hierop) een berekening gemaakt. Uitgaande van 10% van de nog te realiseren kosten en 10% van de boekwaarde per 1/1/2026 is dan een weerstandsvermogen nodig van € 15,6 miljoen. Gezien de huidige marktomstandigheden en het feit dat we als gemeente een verfijndere methode hanteren stellen we voor in het benodigd weerstandsvermogen rekening te houden met ons ‘eigen’ berekende bedrag, dat veel hoger ligt dan de methode Rekenkamer. Als gemeente hebben we te maken met diverse open-einde regelingen voor Wmo, Jeugdzorg en de Participatiewet. De gemeente is verplicht om de kosten te dekken voor alle aanvragen die binnenkomen, zonder dat er een vooraf vastgesteld maximumbedrag is. De kosten voor deze r egelingen zijn in de begroting geraamd, maar de werkelijke kosten kunnen veel hoger uitvallen dan verwacht. Risico’s verbonden partijen De gemeente Lansingerland neemt deel in diverse gemeenschappelijke regelingen en verbonden partijen. In de paragraaf verbonden partijen van deze begroting is een overzicht hiervan opgenomen en is per partij ook inzicht gegeven in de risico’s bij de verbonden partij. De gemeenschappelijke regeling Bleizo heeft in juli 2026 de grondexploitatie vastgesteld.

Deze gaat uit van de uitgifte van de gronden als bedrijventerrein en heeft een positief resultaat met voldoende dekking voor mogelijke risico’s binnen de GR. De gemeenten werken aan een ontwikkelkader en ontwikkelstrategie voor de realisatie van een gemengd woon-werkgebied. Een goede inschatti ng van het risicoprofiel is op dit moment nog niet te geven. De ontwikkeling van een gemengd woon -werkgebied op Bleizo is onderdeel van de bestuursovereenkomst tussen gemeenten Lansingerland en provincie Zuid- Holland (2025). In de bestuursovereenkomst is gesteld dat een haalbare ontwikkeling randvoorwaardelijk is. Effect van wereld- en rijksontwikkelingen op financiële risico’s gemeente Door zowel de hogere financieringsrente als de oorlogen in Oekraïne en het Midd en-Oosten kunnen investeerders voorzichtiger worden c.q. investeren bedrijven minder. Dit kan gevolgen hebben voor de nog uit te geven bedrijventerreinen (minder opbrengst, latere opbrengst, etc.). Ook de energiecrisis en hoge inflatie zijn daarvan een gevolg. Gedeeltelijk compenseert het Rijk hiervoor. In zijn algemeenheid geldt dat de risico’s op dit moment wel kwalitatief zijn te duiden, maar nog zeer moeilijk kwantitatief. Deze eerste risicobeschouwing is daarom ook vooral kwalitatief van aard en geeft de gr ootste financiºle risico’s weer die het college op dit moment ziet.

De lijst is, in willekeurige volgorde, als volgt: 121 Gemeente Lansingerland Sociaal domein  Toename van het aantal bijstandsgerechtigden; als gevolg van stijging energiekosten, hoge inflatie, rentestijgingen en daarmee gepaard gaande onzekerheid krijgt de economie en daarmee de werkgelegenheid forse klappen. In eerste instantie vallen ‘ontslagen’ medewerkers terug op de WW. Afhankelijk van de duur van de WW valt een deel van deze personen uiteindelijk ook terug op de bijstand. Ons huidige bestand ligt rond de 600 bijstandsgerechtigden. Een stijging van dit aantal is een reºel risico, al is de werkeloosheid momenteel laag. We houden in de begrotingscijfers 2027-2030 rekening met een stijging op basis van inwonergroei en een stijging als gevolg van de taakstelling statushouders. Risico is dat zich een nog negatiever scenario voordoet en de lasten sneller gaan stijgen. Het Rijk compenseert deze lasten (op termijn) mogelijk, maar uitgaande van de huidige systematiek voor financiering zal dat veelal met enige vertraging gaan (voordat de Rijksbijdrage omhoog gaat). Een stijging van bijstandsgerechtigden betekent ook dat de ambtelijke organisatie meer inzet zal moeten plegen op participatie en rechtmatigheid en dus (tijdelijk) meer fo rmatie nodig heeft.

 Toename van het aantal schuldhulpverleningstrajecten; als gevolg van genoemde potentiºle crises krijgt de economie en daarmee de werkgelegenheid forse klappen. Ondernemers en (ontslagen) werknemers kunnen in de financiºle problemen komen en te maken krijgen met (toenemende) schulden. De gemeente is verantwoordelijk voor de schuldhulpverlening. Dus een toenemend beroep betekent meer werk en meer lasten voor de gemeente. Vanaf de Begroting 2020 is reeds rekening gehouden met een stijging van het budget voor formele en informele schulddienstverlening van 5% per jaar.  Toename beroep op voorzieningen Wmo en Jeugdwet; Het is een reºel risico is dat meer mensen uit de doelgroepen ouderen (eenzaamheid) en jongeren (leerlingen/scholieren) in de problemen gaan komen en er extra hulp of ondersteuning nodig is. De gemeente is, als er geen vangnetten zijn in de eigen omgeving, verantwoordelijk voor deze hulp. Dit betekent een potentiºle toename van de lasten in het sociaal domein voor de voorzieningen en ook extra formatie die hier voor nodig is. Woningmarkt Diverse partijen voorspellen zwaar(der) weer voor de woningmarkt. Op de korte termijn zijn de effecten nog beperkt, maar het valt niet uit te sluiten dat de economische teruggang doo rsijpelt naar de woningmarkt.

Naast het economische risico is door stikstofwetgeving en de oorlog in Oekraïne ook een risico dat productieketens voor grond- en hulpstoffen voor de bouw stilvallen. Risico voor de gemeente is dat projecten vertraging oplopen of stilvallen en inkomsten later of niet binnen komen. Denk hierbij aan inkomsten uit grondverkopen en bouwleges. Voor Wilderszijde houden we hier ook rekening mee bij het bepalen van het weerstandsvermogen (zie eerder deze paragraaf). Het college merkt wel op dat de impact van een terugval op de huizenmarkt in financiºle zin waarschijnlijk minder impact op Lansingerland zal hebben dan in de vorige crisis. De grondposities van de gemeente zijn fors kleiner, de schuldenlast lager en de rente is ook lager dan destijds (en de gemeente beschikt over eigen vermogen in de vorm van de Algemene Reserve). Risico is wel dat, als de risico’s zoals nu in beeld zijn zich voordoen, de algemene reserve kan dalen. In 2023 zijn 132 flexwoningen van 3B Wonen opgeleverd aan de Sporthoeklaan, waar van 150 plekken voor opvang ontheemde Oekraïners zijn bestemd en 74 voor huisvesting spoedzoekers. Met de huidige vergunning kunnen de woningen tot 2033 op deze locatie blijven staan. Daarna moet een tweede locatie voor nogmaals 10 jaar worden gevonden.

Er is nog niet besloten op welke locatie de woningen dan zullen staan en wat dan de benodigde aanpassingen zijn van de nieuwe locatie. We zien dit als een risico dat nog niet te kwantificeren is in termen van kans en impact. 122 Gemeente Lansingerland Netcongestie Sinds 2023 heeft de gemeente te maken met netcongestie. Het huidige elektriciteitsnetwerk heeft op piekmomenten niet altijd meer voldoende capaciteit om de afname en terug levering van stroom te kunnen transporteren. Daarom is door de landelijke netbeheerder Tennet en onze regiona le netbeheerder Stedin netcongestie afgekondigd. Per 1 januari 2026 is de regelgeving rondom het verkrijgen van een elektriciteitsaansluiting aangepast door de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Dit vormt een structureel risico voor de haalbaarheid, snelheid en betaalbaarheid van ontwikkelingen in meerdere beleidsvelden, zoals woningbouw, maatschappelijke voorzieningen, economie en de energietransitie. Dit is het kader waarmee door netbeheerder wordt getoetst of een aanvraag voor een elektriciteitsaansluiting van dusdanig maatschappelijk belang is dat het voorrang mag krijgen binnen de wachtlijst. Deze wachtlijst bestaat uit alle ontwikkelingen die een aanvraag voor een nieuwe of zwaardere elektriciteitsaansluiting doen. De categorieºn zijn als volgt: 1. Congestieverzachters.

Congestieverzachters zijn projecten die na aansluiting helpen om pieken op het stroomnet te verminderen. Congestieverzachters zijn bijvoorbeeld batterijen of WKK-installaties (Warmte- Kracht-Koppeling). 2. Veiligheid. Denk hierbij aan organisaties zoals defensie, brandweer, politie, rechtspraak en acute gezondheidszorg. 3. Basisbehoeften. Voorbeelden van categorie 3 zijn onderwijs, drinkwatervoorziening en woonbehoefte. 4. Overige projecten. Bijvoorbeeld laadinfrastructuur en midden- en kleinbedrijf. Vanwege netcongestie en de verdeling van transportcapaciteit op basis van het prioriteringskader identificeren we een aantal risico’s. Deze zijn ook uitgebreider terug te vinden in de impactanalyse netcongestie (T26.04809):  Onzekerheid over de planning van woningbouwontwikkelingen.  Bedrijfsfuncties hebben geen prioriteit binnen het kader van de ACM. Uitbreiding of verduurzaming wordt daardoor ingewikkelder.  Maatschappelijke voorzieningen zonder wettelijke verplichting hebben geen prioriteit binnen het kader van de ACM. Het voorzieningenniveau kan onder druk komen te staan.  Verdere elektrificatie van de mobiliteit krijgt geen prioriteit in het kader van de ACM. Nieuwe publieke laadpalen komen op de wachtlijst.

De exacte financiºle impact is op dit moment nog niet in te schatten, maar de potentiº le vertraging van woningbouw, technische oplossingen en andere ontwikkelingen hebben ook een bredere doorwerking op de plan-, bouw-, en projectkosten. En daarmee ook op gemeentelijke inkoms ten, zoals de OZB, legesinkomsten en de uitkering uit het gemeentefonds. Daarnaast kan het uitblijven of vertragen van ontwikkelingen ertoe leiden dat de gemeente de bijbehorende inkomsten uit de realisatiestimulans binnen de SPUK-regeling niet, of pas op een later moment , ontvangt. Dit kan gevolgen hebben voor het investeringskrediet ‘Woningbouw en Mobiliteit’. Ook kan de liquiditeitspositie van de gemeente onder druk komen te staan door het later realiseren van opbrengsten. 123 Gemeente Lansingerland Rioolcongestie Door de groei van Lansingerland neemt de hoeveelheid afvalwater toe. De capaciteit van delen van het gemeentelijke afvalwatersysteem en de afvoercapaciteit richting het waterschap zijn hiervoor niet overal toereikend. Hierdoor bestaat het risico dat nieuwe woningbouw en andere ruimtel ijke ontwikkelingen niet tijdig of alleen met aanvullende maatregelen kunnen worden aangesloten. Het grootste risico is dat ontwikkelingen vertragen of niet kunnen doorgaan wanneer binnen het gemeentelijke systeem of bij het waterschap onvoldoende capaciteit beschikbaar is voor de extra aanvoer van afvalwater.

De financiºle gevolgen kunnen aanzienlijk zijn. Het gaat onder andere om extra kosten voor langere aansluitleidingen, aanpassingen of uitbreiding van gemalen en persleidingen en mogeli jke tijdelijke of gebiedsgerichte maatregelen. Een eerste inschatting voor mogelijke maatregelen aan het afvalwatersysteem ligt in een bandbreedte van € 40 tot € 75 miljoen. Deze raming heeft betrekking op de periode van de woningbouwprognose die op dit moment kan worden overzien en betreft daa rmee een langjarige investeringsopgave. De bandbreedte is indicatief; welke maatregelen daadwerkelij k nodig zijn, wanneer deze moeten worden uitgevoerd, welke kosten voor rekening van de gemeente komen en in hoeverre kosten aan ontwikkelingen kunnen worden toegerekend, is nog niet volledig in beeld. De financiºle gevolgen van vertraging of het niet kunnen realiseren van ruimtelijke ontwikkelingen zijn hierin niet meegenomen. Een goede inschatting van de kans dat dit risico zich gedeeltelijk of volledig voordoet en de exacte impact is op dit moment nog niet te geven. Het oplossen van de capaciteitsproblematiek vraagt om een langjarig traject van naa r verwachting ten minste tien jaar. Daarbij moet de capaciteit voor het transport en de ontvangst van afval water stapsgewijs worden afgestemd op de groei van het aanbod. Dit is niet uitsluitend een gem eentelijke opgave.

Ook de waterschappen hebben hierin een belangrijke verantwoordelijkheid, onder andere voor voldoende transport- en zuiveringscapaciteit en eventuele aanpassingen van rioolwaterzuiveringsinstallaties. Om het risico te beheersen wordt de beschikbare rioolcapaciteit vroegtijdig betrokken bij ruimtelijke ontwikkelingen en worden grote aansluitingen hydraulisch getoetst. Per ontwikkeling worden zo nodig alternatieve aansluitroutes en capaciteitsmaatregelen onderzocht. Daarnaast wordt met het waterschap afgestemd welke uitbreiding van de afvoer-, transport- en zuiveringscapaciteit op we lk moment nodig is. De noodzakelijke investeringen in het gemeentelijke afvalwatersysteem worden verder uitgewerkt en gefaseerd geprogrammeerd, in samenhang met de woningbouwplanning en de maatregelen van het waterschap. Gemeentefonds De inkomsten van de gemeente komen voor zo’n 50% uit het gemeentefonds. Het Rijk is overgestapt van de ‘trap-op-trap-af’-systematiek naar de bbp-systematiek. Dit heeft nadelig uitgepakt voor gemeenten, aangezien het gemeentefonds gekort is. Door het crisismaatregelenpakket is de Staatsschuld opge lopen. Het risico c.q. de verwachting is dat dit op termijn Rijksbezuinigingen nodig maakt. Het ziet ernaar uit dat gemeenten niet gecompenseerd worden voor alle kosten die zij maken ten aanzien van de taken die het Rijk aan hen heeft toegewezen.

Het coalitieakkoord van het onlangs geïnstalleer de kabinet biedt vooralsnog weinig zicht op aanvullende middelen. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit betreft de middelen die de gemeente heeft of ter beschikking kan krijgen om de financiºle gevolgen van risico’s op te vangen. Het uitgangspunt daarbij is dat structurele risico’s opgevangen moeten worden door structurele ‘weerstandscapaciteit’ en incidentele risico’s opgevangen worden door incidentele ‘weerstandscapaciteit’. Dit onderscheid is ook van belang met het oog op het ‘structureel evenwicht’ in de begroting en het toezicht van de provincie hierop. 124 Gemeente Lansingerland Incidentele weerstandscapaciteit De gemeente Lansingerland rekent met ingang van de Begroting 2024 naast de algemene reserve ook de bestemmingsreserve Enecogelden tot de incidentele weerstandscapaciteit en met ingang van Begroting 2027 wordt deze reserve onderdeel van de Algemene Reserve. De overige reserves rekenen wij niet tot de beschikbare weerstandscapaciteit. Dit zijn de bestemmingsreserves en de stille reserves. Bestemmingsreserves worden niet meegenomen, omdat hier al een bestemming aan is toegekend. Stille reserves (ontstaan wanneer de boekwaarde van de activa lager is dan de verkoopwaarde) worden niet meegenomen, omdat deze pas geïncasseerd kunnen worden als de activa verkocht wordt.

Echter, als er expliciete besluiten worden genomen om stille reserves te gelde te maken, dan worden deze toegevoegd aan de weerstandscapaciteit. Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit betreft de flexibiliteit die er in de begroting is. Dit betreft de mate waarin lasten verder zijn terug te brengen (door bezuinigingen), inkomsten te verhogen en de inzet van de post onvoorzien. Zodoende bestaat structurele weerstandscapaciteit uit: • Onbenutte belastingcapaciteit; • Post onvoorzien; • Bezuinigingspotentieel lastenniveau tot wettelijke taken. De onbenutte belastingcapaciteit is in theorie niet gemaximeerd. Er zijn geen maximumtarieven voor de OZB. Wel zijn er landelijk afspraken over de maximale jaarlijkse stijging van de OZB (macro-norm) en geldt voor het doen van een aanvraag tot artikel 12 dat de OZB boven het ’redelijk peil’ zit conform artikel 12 Fvw. Dit ’redelijk peil’ is aanzienlijk hoger dan het huidige OZB-tarief in Lansingerland. Vanaf de begroting 2024 is de post onvoorzien omlaag bijgesteld. Dit beperkt de mogelijkheid om onvoorziene risico’s op te vangen. Ten behoeve van de Begroting 2027 is het bezuinigingspotentieel in beeld gebracht indien de gemeente alleen de wettelijke taken zou uitvoeren en op taken met een inspanningsverplichting het minimale zou doen. In dat geval zou de gemeente nog enkele miljoenen kunnen bezuinigen.

Dit zou dan wel gepaard gaan met veel maatschappelijke onrust en de bezuinigingen zijn veelal niet direct in het eerstvolgende begrotingsjaar in te voeren. De flexibiliteit op dit punt is beperkt. In de grondexploitaties en kredieten is meestal ook een post ‘onvoorzien’ opgenomen. Binnen de grondexploitaties en projecten zelf is dus ook enige mate van weerstandscapaciteit aan wezig, ter dekking van kleinere risico’s. Bij het bepalen van het weerstandsvermogen op gemeenteniveau houden we geen rekening met deze posten ‘onvoorzien’. Benodigde weerstandscapaciteit De omvang van alles risico’s is na identificatie ingeschat middels het benoemen van een kans en een gevolg (kwantificering). Op basis van de ingevoerde risico’s is de risicosimulatie in Naris uitgevoerd. Op basis van deze simulatie kan (met een zekerheidspercentage van 90%) geste ld worden dat alle risico’s kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 33,1 miljoen. De daling wordt met name veroorzaakt doordat er in de voortgang van de grondexploitaties of door het afronden ervan, een aantal risico’s zijn vervallen.

De benodigde weerstandscapaciteit is als volgt te verdelen: Algemene dienst € 3,3 miljoen Grondexploitaties € 29,8 miljoen De Rekenkamer Lansingerland gaat als ‘benchmark’ voor de risico’s op grondexploitaties uit van een benodigde weerstandscapaciteit van 10% van de boekwaarde van de grondexploitaties in exploitatie en 10% van de nog te realiseren kosten. Op basis van de jaarrekening 2025 en de onderliggende grondexploitaties is dan circa € 20,4 miljoen nodig voor de gemeentelijke grondexploitaties (inclusief Wilderszijde). Voor Bleizo circa € 9,8 miljoen. In totaal dus circa € 30,2 miljoen. Deze berekeningswijze van de Rekenkamer voor de grondexploitaties is sterk genormeerd en houdt geen rekening met de specifieke omstandigheden. Enige afwijking tussen deze berekening en de eigen berekening is dus logisch. De eigen berekening van circa € 29,8 miljoen is € 0,4 miljoen lager dan de € 30,2 miljoen op basis van de methode Rekenkamer. Dit is een beperkt verschil. Daarnaast kan een deel van het bedrag voor Bleizo van € 9,8 miljoen (o.b.v. de Rekenkamer) binnen de gemeenschappelijke regeling zelf opgevangen worden. Op basis hiervan is er geen reden het risicoprofiel van de gemeente bij te stellen voor de bepaling van het weerstandsvermogen.

Weerstandsvermogen De beschikbare weerstandscapaciteit van Gemeente Lansingerland bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico’s in financiºle zin af te dekken. Het weerstandsvermogen geeft aan of de gemeente in staat is om financiºle tegenvallers op te vangen zonder de noodzaak om direct te bezuinigen en/of de lokale lasten te verhogen. Bij het vaststellen van de begroting 2024 besloot uw Raad om de reserve Enecogelden voortaan onderdeel te laten zijn van de beschikbare weerstandscapaciteit (die dan bestaat uit het totaal van de algemene reserve en de reserve Enecogelden). Met ingang van Begroting 2027 wordt de Enecoreserve onderdeel van de Algemene Reserve. Met een ratio weerstandsvermogen van 4,3 in 2027 (2026 bij Begroting: 3,7) is Lansingerland hiertoe in staat. De ratio van 4,3 ligt daarmee eind 2027 ruim boven de bandbreedte van de door de raad gewenste marge ’ruim voldoende’ (tussen de 1,4 en 2,0), waarbij de Raad streeft naar een ratio van 1,7. Opgemerkt wordt dat in de bepaling van de weerstandscapaciteit, conform de nota risicomanagement en weerstandsvermogen, nog geen rekening wordt gehouden met toekomstige positieve resultaten op de grondexploitatie.

Op basis van de cijfers van het MPG 2026 verwachten we de komende jaren nog wel positieve resultaten die op moment van realisatie (bij de jaarstukken) in de algemene reserve worden gestort. De algemene reserve neemt de komende jaren af door de (nu nog) nadelige verwachte saldi van de toekomstige begrotingen. Uitgaande van het feit dat de gemeente jaarlijks een structureel sluitende begroting aan de Provincie dient aan te bieden zal deze afname zich de komende jaren waarschijnlijk niet voordoen. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico’s in financiºle zin af te dekken. Op basis van de Begroting 2027-2030 ontwikkelt het weerstandsvermogen zich als volgt: Bedragen x € 1.000 Stand per 31 december | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Algemene reserve (incl.

Enecogelden) | 146.490 | 141.963 | 133.819 | 123.551 | 110.571 Totale weerstandscapaciteit | 146.490 | 141.963 | 133.819 | 123.551 | 110.571 Benodigde weerstandscapaciteit | 33.134 | 33.134 | 33.134 | 33.134 | 33.134 Ratio weerstandsvermogen | 4,4 | 4,3 | 4,0 | 3,7 | 3,3 125 | Gemeente Lansingerland Scenario’s risico op structurele tegenvallers – mogelijke impact onzekere gebeurtenissen De paragraaf weerstandsvermogen geeft daarnaast inzicht in scenario’s (onzekere gebeurtenissen) die zich kunnen voordoen en het mogelijke effect hiervan op het saldo van de begroting. Er zijn vele honderden scenario’s/gebeurtenissen denkbaar. De kern van deze paragraaf is vooral te laten zien wat de effecten kunnen zijn van een aantal nadelige scenario’s en in welke mate de begroting in staat is deze risico’s op te vangen. Het gaat hier om onzekere ontwikkelingen die zich mogelijk kunnen voordoen. Het zijn dus geen scenario’s die we verwachten. Als dat wel het geval was geweest waren deze effecten in de begroting zelf opgenomen. In de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen staat dat we deze risico’s toelichten en ook hier een top 10 opnemen. Het blijft hier gaan om risico’s en we ramen deze dan ook op hoofdlijnen. In onderstaande tabel noemen we de top 10.

We nemen daarbij geen totaal in de tabel op, omdat het lang niet zeker is dat (al) deze risico’s zich gaan voor doen en al dan niet gelijktijdig. Wel is duidelijk dat sommige risico’s een behoorlijke impact op de saldi van de begroting kunnen hebben, ook risico’s waar we als gemeente niet of nauwelijks invloed op hebben (bijvoorbeeld de hoogte van het gemeentefonds). De scenario’s worden gepresenteerd op basis van de saldi van de Begroting 2027-2030. Bedragen x € 1.000.000 Effect op exploitatie saldo | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Structureel effect verslechtering grondexploitaties | -0,4 | -0,7 | -1,1 | -1,1 2. Rijksbezuinigingen zijn hoger dan nu voorzien | PM | PM | PM | PM 3. Risico van 10% overschrijding op Wmo budgetten | -1,4 | -1,4 | -1,4 | -1,5 4. Risico van 10% overschrijding op Jeugd budgetten | -2,3 | -2,3 | -2,3 | -2,3 5. Risico gemeentefonds (AU) - minder snelle groei etc. | -0,3 | -0,6 | -0,9 | -1,2 6. Vervallen suppletieuitkering herverdeeleffect gemeentefonds | -2,9 | -2,9 | -2,9 | -2,9 7. Renterisico | PM | PM | PM 8. Hogere inflatie 2026/2027 (5% in plaats van 2,22%) | -0,2 | -0,2 | -0,2 | -0,2 9. Hogere bijdragen verbonden partijen | PM | PM | PM | PM 10. Tegenvallers op ’scherper ramen’ | PM | PM | PM | PM Saldo begroting 2027-2030 Toelichting risico’s op structurele tegenvallers: 1.

| In het weerstandsvermogen houden we rekening met een risico op de grondexploitaties van rond de € 30 miljoen. Stel dat dit risico (in fasen van € 10 miljoen afboeken per jaar) optreedt, dan moeten we ook rekening houden met een structureel nadeel op de rentelasten (rekenrente 3,5%) van circa € 350.000 per € 10 miljoen aanvullend tekort op de grondexploitatie. Cumulatief loopt dit dan op naar € 1,1 miljoen structureel. 2. | Gemeenten zijn voor een groot deel van hun inkomsten afhankelijk van het Rijk. Afgelopen jaren is sprake geweest van ingrijpende gevolgen van bezuinigingen op rijksniveau. Ook het Rijk kampt met financiºle uitdagingen. Mocht dit leiden tot aanvullende bezuinigingen, dan is de kans groot dat ook gemeenten hierdoor wederom geraakt worden. Hoe groot deze impact is voor 2027 en verder, is niet concreet in te schatten. 3. | De afgelopen jaren zien we de Wmo uitgaven sneller groeien dan begroot. Ondanks het realistisch ramen blijft het risico bestaan op overschrijdingen van deze budgetten. Het risico is echter beperkt, omdat er ook al rekening wordt gehouden met gebruikersgroei. Deze reeks laat zien wat het risico is van 10% overschrijding van het Wmo-budget voor maatwerk en vrij toegankelijke voorzieningen. 126 | Gemeente Lansingerland 127 Gemeente Lansingerland 4.

De afgelopen jaren is via de veranderopgave jeugd ingezet op afvlakking van de groei uitgaven aan jeugdhulp. We voeren komende jaren nog maatregelen door in lijn met de landelijke hervormingsagenda, om gebruik, zorgzwaarte en duur van behandelingen waar mogelijk terug te dringen. In de begroting 2026 en meerjarenramingen zijn de verwachte effecten hiervan verwerkt. Het risico bestaat dan deze afvlakking niet doorzet en gebruik meer gro eit dan de bevolkingstoename. Deze reeks laat zien wat het risico is van 10% overschrijding van de budgetten voor maatwerkvoorzieningen jeugd (inclusief GRJR). 5. Bij de meerjarenraming van het gemeentefonds baseren we ons op een aantal uitgangspunten, bijvoorbeeld de groei van het aantal inwoners. Als de groei achterblijft heeft dit ook invloed op de hoogte van de algemene uitkering. Door de aanpassing van het verdeelmodel van de Algemene Uitkering (minder maatstaven) is de invloed van de individuele ‘maatstaven’ ( zoals het aantal inwoners) groter geworden. Blijft de werkelijke groei achter bij de huidige prognoses voor de komende begrotingsjaren dan ontstaat er een nadeel in de begroting. Per 500 inwoners is dat circa € 300.000 minder Algemene Uitkering. Dus als komende jaren elk jaar de groei per jaar 500 inwoners achterblijft bij de prognose loopt dit bedrag op. 6. Vervallen suppletieuitkering herverdeeleffect gemeentefonds.

Per 2023 is een nieuwe herverdeling van het gemeentefonds van kracht geworden op basis van nieuwe maatstaven. Lansingerland is een nadeelgemeente. Om gemeenten niet in ØØn keer te confronteren met een grote mutatie in de Algemene Uitkering wordt het herverdeeleffect stapsgewijs verwerkt en is het nadeel per inwoner gemaximeerd. Voor het verschil tussen de tussenstap en het maximale nadeel ontvangt de gemeente een suppletieuitkering. Tot en met 2028 is dit € 2,9 miljoen per jaar. Op basis van de Meicirculaire 2026 is besloten het huidige ingroeipad voor 2027 te bevriezen op het niveau van 2026. Een volgende stap in het ingroeipad is voorzien per 2029. De financiºle gevolgen hiervan voor Lansingerland zijn nog niet bekend. Het maximale extra nadeel is € 2,9 miljoen per jaar. 7. Door de toenemende liquiditeitsbehoefte van Lansingerland neemt het risico op de financieringslasten toe. De liquiditeitsbehoefte wordt onder andere veroorzaakt door de omvang van de reserveonttrekkingen, het investeringsniveau binnen het Meerjaren Investeringsprogramma (MIP) en de kasstromen binnen de grondexploitaties. Ontwi kkelingen op de financiºle markten, waaronder renteontwikkelingen en internationale economische en geopolitieke onzekerheden, kunnen leiden tot hogere rentelasten dan verwacht.

Daarnaast kunnen afwijkingen in grondexploitatieopbrengsten, investeringsuitgaven of reserveonttrekkingen de financieringsbehoefte beïnvloeden. Het risico wordt gemonitord en is afhankelijk van de ontwikkeling van de liquiditeitspositie en marktomstandigheden. 8. In de begroting 2027-2030 rekenen we met een inflatie van circa 3,40%. Op dit moment li gt de inflatie mogelijk hoger. Risico is dat de inflatie voor langere tijd zo hoog blijft. Per procent inflatie CPI stijgen de inflatie gerelateerde uitgaven met ongeveer € 150.000. Dus stel dat de inflatie op 5% uitkomt dan nemen de structurele lasten vanaf 2027 met 1,6 x € 160.000 toe is € 240.000. 9. Net als de gemeente zullen ook verbonden partijen te maken kunnen krijgen met stijgende CAO-lasten. Deze zullen waarschijnlijk niet direct in 2027 nog worden doorberekend, maar wel vanaf 2028. Vooralsnog zetten we dit risico op PM. 10. Met het oog op de financiºle opgave waar de gemeente voor staat, is er voor gekozen om binnen de Begroting 2027-2030 op onderdelen bewust scherp te ramen. Dit uiteraard wel binn en de kaders van realistisch ramen. Het gaat hier om keuzes m.b.t. financieringslasten, onderuitputting op het Meerjareninvesteringsplan, energielasten en urendoorbelasting naar projecten. Scherper ramen betekent ook een groter risico op tegenvallers.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://lansingerland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/731f8ab3-208e-4476-a3e5-7544bb5adc48?agendaItemId=077851a2-5c76-42a1-9587-fd666ad154f2