CConstaterende datLansingerland
Koppel je AI →
Document · PDF

[T26.06790] Meerjarenbegroting 2027-2030

Commissie Algemeen Bestuur 28 oktober 2026, gemeente LansingerlandBij agendapunt: Meerjarenbegroting 2027-203090.843 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 7 van 11

EØn structureel risico uit de Begroting 2026-2029 is op dit moment niet van toepassing. We houden namelijk reeds rekening met het maximale tekort van 10% op de BUIG. Financiºle kengetallen Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Door de ontvangst van de opbrengst die voortvloeit uit de verkoop van de Eneco aandelen in 2020 is onze schuldquote sterk verbeterd. Deze liquide middelen zijn de afgelopen jaren ingezet om onze langlopende schulden af te bouwen. De schuldquote ligt ruim onder de 90% en daarmee in de minst risicovolle categorie van de Provincie Zuid-Holland. De aankomende jaren realiseren we een positieve cashflow vanuit de grondexploitaties. Desondanks staat hier een toenemende financieringsbehoefte tegenover. Ondanks dat blijft ook de komende jaren de schuldquote onder de 90%. Bedragen x € 1.000 Netto schuldquote | Realisatie 2025 | Begr 2026 | Begr 2027 | Begr 2028 | Begr 2029 | Begr 2030 A) Vaste schulden (cf. art. 46 BBV) | 71.943 | 59.977 | 77.417 | 92.417 | 105.583 | 114.750 B) Netto vlottende schuld (cf. art. 48 BBV) | 40.673 | 9.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 C) Overlopende passiva (cf. art.

49 BBV) | 24.081 | 73.565 | 44.185 | 47.108 | 40.903 | 63.220 D) Financiºle activa (cf. art. 36 lid d, e en f) | 376 | 366 | 366 | 360 | 355 | 350 E) Uitzetting < 1 jaar (cf. art. 39 BBV) | 52.521 | 19.248 | 19.614 | 19.927 | 20.240 | 20.551 F) Liquide middelen (cf. art. 40 BBV) | 203 | 200 | 200 | 200 | 200 | 200 G) Overlopende activa (cf. art. 40a BBV) | 11.014 | 8.453 | 8.000 | 8.000 | 8.000 | 8.000 H) Totale baten | 245.520 | 227.351 | 219.198 | 215.919 | 214.673 | 212.400 Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% | 30% | 50% | 47% | 56% | 59% | 75% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat er bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden te berekenen. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dat betekent voor de schuldenlast. Bij beide berekeningen worden bij de financiºle activa de verstrekte leningen opgenomen. Gezien wij een beperkte hoeveelheid aan uitgezette gelden hebben wijkt dit kengetal nauwelijks af van de berekende schuldquote.

128 | Gemeente Lansingerland Bedragen x € 1.000 Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | Realisatie 2025 Begr 2026 Begr 2027 Begr 2028 Begr 2029 Begr 2030 A) Vaste schulden (cf. art. 46 BBV) | 71.943 | 59.977 | 77.417 | 92.417 | 105.583 | 114.750 B) Netto vlottende schuld (cf. art. 48 BBV) | 40.673 | 9.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 C) Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV) | 24.081 | 73.565 | 44.185 | 47.108 | 40.903 | 63.220 D) Financiºle activa (cf. art. 36 lid b, c, d, e en f) | 6.633 | 6.150 | 6.516 | 6.823 | 7.131 | 7.437 E) Uitzetting < 1 jaar (cf. art. 39 BBV) | 52.521 | 19.248 | 19.614 | 19.927 | 20.240 | 20.551 F) Liquide middelen (cf. art. 40 BBV) | 203 | 200 | 200 | 200 | 200 | 200 G) Overlopende activa (cf. art. 40a BBV) | 11.014 | 8.453 | 8.000 | 8.000 | 8.000 | 8.000 H) Totale baten | 245.520 | 227.351 | 219.198 | 215.919 | 214.673 | 212.400 Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% | 27% | 48% | 44% | 53% | 56% | 71% Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiºle verplichtingen te voldoen. Hoe hoger het solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Door de ontvangst van de Enecogelden in 2020 is ons vermogen toegenomen met ongeveer € 137 miljoen. Dit leidt er ook toe dat onze solvabiliteit destijds flink is gestegen en zeer positief is.

In de afgelopen jaren zijn de ontvangen liquiditeiten met name ingezet om onze schuldpositie af te lossen en daarmee de rentelasten te verlagen. De algemene reserve, en daarmee het eigen vermogen, neemt de komende jaren af door de (nu nog) nadelige verwachte saldi van de toekomstige begrotingen. Mits we voldoen aan de vereiste van de Provincie van een jaarlijks structureel sluitende begroting zal deze grote afname van het eigen vermogen zich de komende jaren waarschijnlijk niet voordoen. De omvang van de algemene reserve staat echter wel onder druk door de (financiºle) opgaven waar we als gemeente voor staan. Bedragen x € 1.000 Solvabiliteit | Realisatie 2025 | Begr 2026 | Begr 2027 | Begr 2028 | Begr 2029 | Begr 2030 A) Eigen vermogen (cf. art. 42 BBV) | 254.860 | 227.482 | 234.915 | 224.332 | 211.692 | 196.525 B) Balanstotaal | 423.973 | 401.822 | 418.910 | 425.466 | 433.948 | 443.280 Solvabiliteit (A/B) x 100% | 60% | 57% | 56% | 53% | 49% | 44% Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft het structurele en reºle evenwicht van de begroting weer. Thans wordt er onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaren voordoen. Voorbeelden van structurele baten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten.

Bij structurele lasten zijn dat bijvoorbeeld de personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn. Op basis van deze begroting hebben wij in 2027 een structurele exploitatieruimte van 0%. Dit is alleen het geval door de structurele onttrekkingen aan reserves. De aankomende jaren daalt dit echter door de meerjarig oplopende begrotingstekorten. 129 | Gemeente Lansingerland Bedragen x € 1.000 Structurele exploitatieruimte | Realisatie 2025 | Begr 2026 | Begr 2027 | Begr 2028 | Begr 2029 | Begr 2030 A) Totaal structurele lasten | 183.875 | 201.399 | 199.991 | 195.308 | 197.258 | 202.392 B) Totaal structurele baten | 187.736 | 201.512 | 194.016 | 183.798 | 184.189 | 187.950 C) Totaal structurele toevoegingen aan de reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 D) Totale structurele onttrekkingen aan de reserves | 1.630 | 4.549 | 6.009 | 5.995 | 4.894 | 3.716 E) Totale baten (cf. art.

17 lid c BBV) | 245.520 | 227.351 | 219.198 | 215.919 | 214.673 | 212.400 Structurele exploitatieruimte ((B-A)+(D-C))/E x 100% | 2% | 2% | 0% | -3% | -4% | -5% Belastingdruk De belastingcapaciteit van de gemeente geeft de belastingdruk voor een gezin bij een gemiddelde WOZ- waarde ten opzichte van het landelijk gemiddelde (t-1) weer. Een percentage hoger dan 100% geeft weer dat de belastingdruk van de gemeente hoger is dan het landelijk gemiddelde. Uit onderstaande overzichten blijkt dat de belastingdruk van de gemeente vanaf 2027 hoger ligt dan het landelijk gemiddelde. Een nadere toelichting op de belastingtarieven van 2027 is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Bedragen x € 1,- Woonlasten t.o.v.

landelijke gemiddelde jaar ervoor | Realisatie | Begr | Begr | Begr | Begr | Begr 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A) OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde | 449,36 | 439,44 | 453,00 | 460,69 | 474,69 | 490,10 B) Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde | 271,00 | 285,15 | 300,23 | 305,02 | 309,84 | 314,62 C) Afvalstoffenheffing voor een gezin | 293,00 | 360,00 | 425,00 | 425,00 | 425,00 | 425,00 D) Eventuele heffingskorting voor een gezin | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 E) Totale woonlasten gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) | 1.013,36 | 1.084,59 | 1.178,23 | 1.190,70 | 1.209,53 | 1.229,73 F) Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin in het laatst | 994,00 | 944,00 | 1.095,00 | 1.095,00 | 1.095,00 | 1.095,00 bekende begrotingsjaar Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde voorgaand jaar (E/F) x | 102% | 115% | 115% | 120% | 123% | 125% 100% Grondexploitatie Dit kengetal geeft een indicatie van risico’s van de boekwaarde van de bouwgronden op de totale baten van de gemeente. De boekwaarde van de bouwgronden moet terugverdiend worden via de totale baten. Het betreft de verhouding tussen de boekwaarde van de bouwgronden en de totale baten. Een kengetal hoger dan 100% betekent dat de boekwaarde hoger is dan de totale baten in enig jaar. Dit betekent een verhoogd risico voor de gemeente.

De afgelopen jaren heeft Lansingerland veel geïnvesteerd in de grondexploitaties. Hierbij zijn de kosten voornamelijk voor de baten uitgelopen, waardoor wij een relatief hoge boekwaarde voor de grondexploitaties hebben. In deze begrotingsperiode worden de nog lopende projecten verder afgerond en dus ook verkocht. Hierdoor zien wij een dalende boekwaarde van de grondexploitaties. Op basis van de huidige projectportefeuille verwachten wij de komende jaren een positieve kasstroom, waardoor het risico voor de gemeente verder zal afnemen. Het kengetal valt qua signaalwaarde van de Provincie in de categorie ’risicovol’. 130 | Gemeente Lansingerland Bedragen x € 1.000 Grondexploitatie | Realisatie 2025 | Begr 2026 | Begr 2027 | Begr 2028 | Begr 2029 | Begr 2030 A) Bouwgronden in exploitatie (cf. art. 38 lid b BBV) | 67.203 | 69.514 | 50.665 | 45.141 | 32.260 | 25.231 B) Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV) | 245.520 | 227.351 | 219.198 | 215.919 | 214.673 | 212.400 Grondexploitatie (A+B)/C x 100% | 27% | 31% | 23% | 21% | 15% | 12% Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiºle positie Door de Provincie zijn een aantal signaleringswaarden geformuleerd voor de kengetallen (zie eerste tabel).

Samengevat ziet het beeld voor Lansingerland er op basis van de Begroting 2027 als volgt uit (zie tweede tabel): Kengetal | Categorie A: minst | Categorie B: | Categorie C: meest risicovol | neutraal | risicovol 1. Netto schuldquote a. zonder correctie doorgeleende | < 90% | 90-130% | > 130% gelden b. met correctie doorgeleende | < 90% | 90-130% | > 130% gelden 2. Solvabiliteitsratio | > 50% | 20-50% | < 20% 3. Grondexploitatie | < 20% | 20-35% | > 35% 4. Structurele exploitatieruimte | Begr > 0% | Begr = 0% | Begr < 0% 5. Belastingcapaciteit | < 95% | 95-105% | > 105% Kengetal | Realisatie 2025 | Begr 2026 | Begr 2027 | Begr | Begr | Begr 2028 | 2029 | 2030 1. Netto schuldquote a. zonder correctie doorgeleende | 30% | 50% | 47% | 56% | 59% | 75% gelden b. met correctie doorgeleende | 27% | 48% | 44% | 53% | 56% | 71% gelden 2. Solvabiliteitsratio | 60% | 57% | 56% | 53% | 49% | 44% 3. Grondexploitatie | 27% | 31% | 23% | 21% | 15% | 12% 4. Structurele exploitatieruimte | 2% | 2% | 0% | -3% | -4% | -5% 5. Belastingcapaciteit | 102% | 115% | 115% | 120% | 123% | 125% Meerjarige ontwikkeling balans 2027-2030 De ontwikkeling van de balans is opgenomen in het onderdeel "Meerjarenbegroting" van deze begroting.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Kapitaalgoederen zijn eigendommen van de gemeente zoals wegen, riolering, bruggen, bomen en gebouwen die we duurzaam in stand houden. Het beheer en onderhoud is gebaseerd op door de gemeenteraad vastgestelde beheerplannen. In de beheerplannen is opgenomen hoe het reguliere en periodieke onderhoud plaatsvindt. Randvoorwaarden daarbij zijn het waarborgen van de veiligheid en het voorkomen van kapitaalvernietiging. De kapitaalgoederen kennen geen structurele onderhoudsachterstanden. 131 | Gemeente Lansingerland Het Integraal Beheerplan (IBP) Openbare ruimte (2024-2032) en de onderliggende assetbeheerplannen vormen een belangrijk kader voor al onze beheer- en onderhoudsactiviteiten in de openbare ruimte. Voor riolering en gebouwen hebben we een apart onderhoudsplan. In onderstaande tabel is een overzicht van deze beheerplannen opgenomen.

Omschrijving Beheerplan | Vastgesteld door Financiºle vertaling in | Achterstallig | Reserves en Voorzieningen de raad | de begroting | onderhoud Integraal Beheerplan Openbare | 29 februari 2024 | Ja | Nee | Reserve Baggeren Ruimte 2024-2032 Kostendekkingsplan stedelijk water | 16 april 2025 | Ja | Nee | Voorziening Riolering 2026-2031 Beheerplan Gebouwen 2024-2031 | 29 feburari 2024 | Ja | Nee | Reserve Groot onderhoud gemeentelijke gebouwen Groen Het beheer en onderhoud van Groen voeren we uit volgens het deelbeheerplan Groen dat onderdeel is van het IBP. De onderhoudswerkzaamheden vallen uiteen in klein onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. Voor het regulier klein en groot onderhoud is voor elke woonkern een raamcontract afgesloten met een aannemer. Bij regulier klein onderhoud vindt meerdere keren per jaar monitoring van het onderhoudsniveau plaats via schouwen. Hierdoor kunnen we bijsturen wanneer het onderhoud van het afgesproken onderhoudsniveau afwijkt. Het groot onderhoud baseren we op de resultaten van jaarlijkse schouwen die de technische kwaliteit van het groen in beeld brengen. Bij vervanging van groen zetten we in op het verduurzamen van de groene buitenruimte en versterken van de biodiversiteit. Het boomonderhoud volgt uit de boomveiligheidscontrole, waarmee we ons bomenbestand vitaal houden en streven naar een duurzaam boombestand.

Vanuit Groen zetten we in 2027 in op klimaatadaptatie en biodiversiteit. In het door het Rijk vastgestelde Deltaplan Klimaatadaptatie en de natuurherstelwet, wordt gemeenten gevraagd passende maatregelen te nemen. Met deze maatregelen dragen we als gemeente bij aan een hogere biodiversiteit. Ons groenbeheer is zo vormgegeven dat het de biodiversiteit zoveel mogelijk ten goede komt. De afgelopen jaren zijn er meerdere zelfbeheerinitiatieven ontstaan waarbij bewoners een stuk gemeentelijk groen hebben geadopteerd. Zelfbeheer geeft bewoners de gelegenheid om de onderhoudskwaliteit van het groen te verhogen, bovenop de kwaliteit die de gemeente kan leveren binnen het budget voor onderhoud. Naast de zelfbeheerprojecten laten we waar mogelijk ook bewoners participeren bij groot onderhoud en herinrichtingen. Civiele Kunstwerken (water) Het beheer en onderhoud van Civiele Kunstwerken voeren we uit volgens het deelbeheerplan Civiele Kunstwerken dat onderdeel uitmaakt van het IBP. De belangrijkste beheerstrategie is het uitvoeren van onderhoud op basis van planmatige inspecties. Aan de hand van inspecties en kwaliteitsonderzoeken stellen wij de feitelijk uit te voeren onderhoudsmaatregelen en het onderhoudsprogramma op. De maatregelen bestaan uit het uitvoeren van klein en groot onderhoud en het vervangen van kunstwerken. Hierbij streven wij naar een integrale aanpak.

In het cyclisch onderhoud stemmen wij met de verschillende beheerdisciplines af om zoveel mogelijk in ØØn werkgang de benodigde werkzaamheden uit te voeren in de openbare ruimte. Deze gezamenlijke aanpak zorgt voor minder kosten in de uitvoering en minder overlast voor de omgeving tijdens de uitvoering van werkzaamheden. Onderhoudswerkzaamheden voeren we zoveel mogelijk duurzaam uit. Bij het vervangen van kunstwerken passen we onderhoudsarme en duurzame materialen toe. Waar mogelijk vormen we beschoeiingen om naar natuurvriendelijke oevers om de waterkwaliteit te verbeteren. 132 | Gemeente Lansingerland 133 Gemeente Lansingerland Wegen Het beheer en onderhoud van wegen voeren we uit volgens het deelbeheerplan Wegen dat onderdeel uitmaakt van het IBP. De belangrijkste beheerstrategie is het uitvoeren van onderhoud op basis van tweejaarlijkse inspecties. Aan de hand van inspecties en kwaliteitsonderzoeken stellen wij de feitelijk uit te voeren onderhoudsmaatregelen en het onderhoudsprogramma op. Bij het opstellen van het onderhoudsprogramma staat het effect op de levensduur van de verharding centraal in onderhoudskeuzes. Hierdoor zorgen we voor het economisch meest voordelige onderhoud. Hierbij streven wij naar een integrale aanpak met de verschillende beheerdisciplines, om zoveel mogelijk in ØØn werkgang de benodigde werkzaamheden uit te kunnen voeren in de openbar e ruimte.

Deze gezamenlijke aanpak zorgt voor minder kosten in de uitvoering en minder overlast voor de omgeving tijdens de uitvoering van werkzaamheden. Onderhoudswerkzaamheden voeren we zoveel mogelijk duurzaam uit. Riolering In tegenstelling tot andere kapitaalgoederen, heeft Riolering geen beeldkwaliteitscriterium waaraan het moet voldoen. Voor Riolering geldt dat we aan de wettelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater moeten voldoen. De kaders hiervan zijn beschreven in het Kostendekkingsplan Stedelijk Water 2026-2031, dat door de gemeenteraad is vastgesteld. In het riool- en waterbeheer zijn klimaatadaptatie en duurzaamheid belangrijke thema’s. Bij de voorbereiding van werkzaamheden nemen we maatregelen om eventuele toekomstige problemen - als gevolg van klimaatverandering - op te lossen en zo wateroverlast of droogteproblemen te voorkomen. Om het beheer en onderhoud optimaal uit te voeren is meten, monitoren en op orde brengen en houden van gegevens noodzakelijk. Een belangrijk onderdeel is de Systeemanalyse Stedelijk Water (SSW). De maatregelen die hieruit voortkomen, voeren we de komende jaren uit om te komen tot een robuuster systeem. Daarnaast investeren we extra om de gemalen en drukriolering te optimaliseren. Hiermee streven we naar het terugdringen van het aantal storingen van drukrioleringsgemalen.

Gebouwen De gemeente is eigenaar van circa 60 vastgoedobjecten. De vastgoedportefeuille bestaat onder a ndere uit het gemeentehuis, gemeentewerf, afvalbrengstation, sporthallen, maatschappelijke accommodaties, kinderdagopvang, strategische objecten en onderwijsgebouwen. Van de onderwijsgebouwen blijft het economisch eigendom bij de gemeente, het juridisch eigendom gaat over naar het schoolbestuur. Bij 2 onderwijsgebouwen is het eigendom niet overgedragen. Voor onze maatschappelijke vastgoedportefeuille streven wij naar een zo groot mogelijk sociaal en financieel rendement. Multi-inzetbaarheid van de verschillende locaties wordt nagest reefd. Uitgangspunt is dat er alleen sprake is van eigendom en/of exploitatie daar waar dat noodzakelijk is voor de uitoefening van een publieke taak. Het beheer en de exploitatie van een groot aantal gebouwen is door de gemeente bij een externe partij belegd. Vanaf 2023 is dit ondergebracht bij Optisport. Het groot onderhoud voert de gemeente zelf uit, conform het Beheerplan Gebouwen en het bijbehorende Meerjarenonderhoudsplan (MJOP). De kosten voor het groot onderhoud worden gedekt door de bestemmingsreserve Gebouwen. Indien er bij een vervanging mogelijkheden zijn tot verduurzamen combineren wij deze werkzaamheden in een project welke wordt opgenomen in het MIP.

We verduurzamen de panden zo op natuurlijke momenten en voorkomen hiermee kapitaalvernietiging. Financieel overzicht Kapitaalgoederen Bedragen x € 1.000 Beheerplan | Begr 2026 | Begr 2027 | Begr 2028 | Begr 2029 | Begr 2030 Groen | 6.563 | 6.687 | 6.920 | 6.984 | 7.041 Civiele kunstwerken | 1.184 | 1.441 | 1.475 | 1.593 | 1.646 Wegen | 6.239 | 6.445 | 7.083 | 7.999 | 9.238 Riolering | 6.300 | 6.716 | 6.753 | 6.839 | 6.952 Gebouwen | 3.492 | 3.601 | 4.142 | 4.163 | 4.124 Water | 883 | 1.283 | 1.315 | 1.380 | 1.383 Totaal | 24.661 | 26.173 | 27.688 | 28.958 | 30.384 Paragraaf Financiering Inleiding Deze paragraaf beschrijft de uitvoering van de gemeentelijke financieringsfunctie (treasury). Het hoofddoel van deze functie is het tijdig beschikbaar hebben van voldoende financiºle middelen om aan alle betalingsverplichtingen te kunnen voldoen. De uitvoering van de treasuryfunctie vindt plaats binnen de geldende wet- en regelgeving.

De belangrijkste externe kaders zijn: • Wet Financiering Decentrale Overheden (FiDo) • Regeling Uitzetting Derivaten Decentrale Overheden (Ruddo) • Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet Hof) • Regeling schatkistbankieren decentrale overheden • Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) • Gemeentewet (toezichthoudende rol Provincie) • Financiële-verhoudingswet (toezichthoudende rol Provincie) De belangrijkste interne regelgeving omvat: • Verordening financieel beleid, beheer en organisatie Gemeente Lansingerland 2025 • Besluit mandaat, volmacht en machtiging Lansingerland 2026 Binnen deze kaders wordt uitvoering gegeven aan het treasurybeleid van de gemeente Lansingerland. Treasurybeleid De gemeente onderscheidt een viertal subdoelstellingen van de treasuryfunctie: 1. | Het verzekeren van duurzame toegang tot financiºle markten tegen acceptabele condities. 2. | Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals met name renterisico’s, kredietrisico’s, liquiditeitsrisico’s en valutarisico’s. 3. | Het streven, binnen de kaders van wet- en regelgeving en binnen de bepalingen van de Verordening financieel beleid, beheer en organisatie Gemeente Lansingerland 2025 naar een optimale financieringsstructuur en beheersing van de daarmee gemoeide kosten. 4.

| Het intern ondersteunen en adviseren met betrekking tot financieringsaspecten. 134 | Gemeente Lansingerland 135 Gemeente Lansingerland Om deze doelstellingen te realiseren richt de treasuryfunctie zich op het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de huidige en toekomstige financiºle inkomende en uitgaande geldstromen, financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Binnen de wettelijke kaders is het doel om tegen zo laag mogelijke kosten te financieren. Daarbij is het van belang om de financiºle inkomende en uitgaande geldstromen adequaat te administreren en betrouwbare prognoses te hebben van toekomstige geldstromen. Onze liquiditeitsprognoses worden derhalve in beginsel op weekbasis geactualiseerd. Toegang tot financiºle markten Gezien de kredietwaardigheid van de overheden is het risico volgens onze geldverstrekkers verwaarloosbaar dat op enig moment geen geld beschikbaar zou zijn. Rentevisie Onze rentevisie houdt in dat wij een inschatting maken van het rentepercentage d at komende jaren moet worden betaald voor nieuw aan te trekken leningen op de kapitaalmarkt. De (her)financieringsrente is ingeschat op 3,5%, conform de Kaderbrief 2027. Schatkistbankieren Gemeenten dienen verplicht eventuele financiºle tegoeden, boven een drempelbedr ag, aan te houden bij het Ministerie van Financiºn, het zogenaamde schatkistbankieren.

Het drempelbedrag bedraagt 2% van het begrotingstotaal. Voor Lansingerland is het drempelbedrag voor 2027 ruim € 4,8 miljoen. Wij maken gebruik van het schatkistbankieren. De lopende rekening wordt dagelijks afgeroomd tot een kernsaldo € 200.000. Financiºle risico’s Renterisico’s Kasgeldlimiet Om een grens te stellen aan kortlopende financiering (rentetypische looptijd tot ØØ n jaar) is in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) de kasgeldlimiet opgenomen. Het doel van dez e limiet is te voorkomen dat schommelingen in de korte rente direct een grote impact hebben op de rentelaste n binnen het exploitatiejaar. De kasgeldlimiet voor gemeenten bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. De grondslag hiervoor wordt gevormd door de omvang van de lasten in de begroting bij aanvang van het jaar. Voor 2027 bedraagt de kasgeldlimiet € 20,7 miljoen (voor 2026 € 20,5 miljoen). De kasgeldlimiet wordt in de praktijk op kwartaalniveau beoordeeld. Op basis van de financieringsplanning wordt in 2027 uitgegaan van gemiddeld € 15 miljoen aan kasgeldleningen per kwartaal. Rekening houdend met gemiddeld € 8 miljoen aan vlottende middelen per kwartaal, bedraagt de verwachte netto vlottende schuld € 7 miljoen. Hiermee blijft de gemeente ruim binnen de kasgeldlimiet en resteert een ruimte van € 13,8 miljoen.

Voor de jaren 2028 tot en met 2030 blijft de netto vlottende schuld naar verwachting eveneens binnen de kasgeldlimiet. Er wordt daarmee gedurende de begrotingsperiode geen overschri jding van de kasgeldlimiet verwacht. Bedragen x € 1.000 Kasgeldlimiet | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Omvang begroting 2027-2030 | 245.200 | 232.578 | 231.900 | 238.735 Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de grondslag | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% Totaal kasgeldlimiet | 20.842 | 19.769 | 19.712 | 20.292 Geprognosticeerde kasgeldleningen (gem. per kwartaal) | 15.000 | 15.000 | 20.000 | 20.000 Vlottende middelen (gem. per kwartaal) | 8.000 | 8.000 | 8.000 | 8.000 Netto vlottende schuld | 7.000 | 7.000 | 12.000 | 12.000 Ruimte (+) / Overschrijding (-) | 13.842 | 12.769 | 7.712 | 8.292 Renterisiconorm In het kader van de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) wordt jaarlijks de renterisiconorm vastgesteld. Het doel van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op de vaste schuld door spreiding aan te brengen in de aflossingen en renteherzieningen van de leningenportefeuille. Hiermee wordt voorkomen dat in een bepaald jaar een groot deel van de leningenportefeuille moet worden afgelost of dat renteherzieningen plaatsvinden, waardoor ontwikkelingen in de marktrente een grote invloed kunnen hebben op de rentelasten.

De renterisiconorm bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Voor 2027 bedraagt de renterisiconorm € 49,0 miljoen (voor 2026: € 45,9 miljoen). Het renterisico op de vaste schuld bedraagt in 2027 € 20,3 miljoen en bestaat volledig uit aflossingen. Er zijn in 2027 geen renteherzieningen voorzien. Hiermee blijft het renterisico ruim binnen de renterisiconorm en resteert een ruimte van € 28,7 miljoen. Ook voor de jaren 2028 tot en met 2030 blijft het renterisico binnen de geldende renterisiconorm. Op basis van de huidige leningenportefeuille en de geplande aflossingen wordt de renterisiconorm gedurende de gehele begrotingsperiode niet overschreden. Bedragen x € 1.000 Renterisiconorm | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Renterisico’s Renteherziening op vaste schuld | - | - | - | - Aflossingen | 20.333 | 15.000 | 16.833 | 20.833 Renterisico op vaste schuld | 20.333 | 15.000 | 16.833 | 20.833 Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal | 245.200 | 232.578 | 231.900 | 238.735 Vastgelegd percentage (bij min.

regeling) | 20% | 20% | 20% | 20% Renterisiconorm | 49.040 | 46.516 | 46.380 | 47.747 Toets renterisiconorm Renterisiconorm | 49.040 | 46.516 | 46.380 | 47.747 Renterisico op vaste schuld | 20.333 | 15.000 | 16.833 | 20.833 Ruimte (+) / Overschrijding (-) | 28.707 | 31.516 | 29.547 | 26.914 136 | Gemeente Lansingerland Kredietrisico’s Het kredietrisico betreft het risico op waardeverlies van een uitstaande vordering door het niet of niet tijdig kunnen nakomen van verplichtingen door de tegenpartij. De gemeente Lansingerland kent zowel garantieleningen als garantstellingen. Garantieleningen De gemeente Lansingerland heeft nog een garantielening uitstaan, verstrekt in de jaren ’90 aan woningcorporatie 3B Wonen. Dit betreft een lening waarbij aflossingen en rentebetalingen door de gemeente worden doorgezet naar de corporatie, met de gemeente als garantsteller. Ultimo 2026 bedraagt deze lening € 0,6 miljoen. Het betreft een annuïtaire lening die contractueel volledig zal zijn afgelost in 2043. De verwachting is dat het totaalbedrag van deze lening in 2027 rond de € 0,6 miljoen zal liggen. Garantstellingen en borgstellingen De gemeente heeft garantstellingen en borgstellingen afgegeven aan diverse partijen. Er zijn achtervangovereenkomsten met de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) voor de financiering van langlopende leningen door woningstichtingen.

Ook zijn er garantstellingen met de Stichting Waarborgfonds Sport (SWS). Verder heeft de gemeente gemeentegaranties afgegeven aan particulieren onder de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW), die sinds 1995 opereert onder de naam Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Voor WSW, SWS en particuliere hypotheken is het gemeentelijk risico beperkt tot 50%. Per 31 december 2025 bedraagt het totaal van gewaarborgde geldleningen € 286 miljoen. Bedragen x € 1.000 Waarborgsommen en | Primaire zekerheid | Secundaire | Tertiaire | Oorspronkelijk bedrag | Restant garantieleningen | zekerheid | zekerheid | 31-12-2025 Garantiefonds WSW | Woningbouwvereniging | WSW | Gemeente (50%) | n.v.t | 249.584 Garantiefonds SWS | Sportvereniging | SWS | Gemeente (50%) | n.v.t | 390 Hypotheken particulieren | Particulier | WEW | Gemeente (50%) | 1.516 | 103 Onderwijsinstellingen | Instelling | Gemeente (100%) | - | 53.439 | 35.539 Overige instellingen | Instelling | Gemeente (100%) | - | 1.605 | 708 Totaal | 56.560 | 286.324 Liquiditeitsrisico’s Het liquiditeitsrisico betreft het risico dat de gemeente niet over voldoende middelen beschikt om aan haar directe verplichtingen te voldoen. Onze liquiditeitsprognose volgt de geldbehoefte nauwgezet en zorgt ervoor dat deze tijdig wordt afgedekt.

Gezien de kredietwaardigheid van de overheid, beschouwen onze geldverstrekkers het risico dat er op enig moment geen financiºle middelen beschikbaar zouden zijn als verwaarloosbaar. Rentelasten De rentelasten worden via de renteomslag toegerekend aan de verschillende taakvelden. Het onderstaande renteschema geeft inzicht in de externe rentelasten en -baten, de rentetoerekening aan de taakvelden en het renteresultaat op het taakveld Treasury. Voor 2027 bedragen de externe rentelasten € 3,2 miljoen en de externe rentebaten € 0,45 miljoen. Per saldo resteert € 2,8 miljoen aan externe rentelasten. Het berekende renteomslagpercentage bedraagt 0,78%. Voor 2027 is gekozen voor een renteomslagpercentage van 0,75%, waarmee € 2,7 miljoen aan rente aan de taakvelden wordt toegerekend. Dit resulteert in een renteresultaat van € 93.000 negatief op het taakveld Treasury. 137 | Gemeente Lansingerland 138 Gemeente Lansingerland Conform het advies van de Commissie BBV wordt geen rente toegerekend aan het eigen vermogen en de voorzieningen. Lansingerland volgt dit advies sinds 2016.

Bedragen x € 1.000 Schema rentetoerekening 2027 De externe rentelasten over de korte en lange financiering 3.245 De externe rentebaten 450 Saldo externe rentelasten en rentebaten 2.795 De rente die aan faciliterend grondbeleid kan worden toegerekend - De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend - Aan taakvelden toe te rekenen externe rente - Saldo door te rekenen externe rente 2.795 Rente over eigen vermogen - Rente over voorzieningen (die gewaardeerd zijn op contante waarde) - Totaal rentetoerekening intern - De aan taakvelden (programma’s inclusief overzicht Overhead) toe te rekenen rente (renteomslag) 2.795 Boekwaarde vaste activa die integraal zijn gefinancierd per 1 januari 2026 360.235 Boekwaarde grondexploitaties - Berekende omslagrentepercentage 0,78% Gekozen renteomslagpercentage (mag 0,5% afwijken van berekend) 0,75% De werkelijk aan taakvelden (programma’s inclusief overzicht Overhead) toegerekende rente (renteomslag) 2.702 Renteresultaat op het taakveld treasury -93 Externe rentelasten De verwachte rentelasten voor 2027 bedragen in totaal € 3,2 miljoen. Dit betreft de rentelasten voor zowel de langlopende leningen als de kortlopende kasgeldleningen (< 1 jaar). De externe rentebaten bedragen naar verwachting € 0,45 miljoen.

De rentelasten die betrekking hebben op de doorgeleende financiering worden volledig doorbelast aan de corporatie. Renteomslagpercentage Voor 2027 bedraagt het berekende renteomslagpercentage 0,78%. Er is gekozen voor een renteomslagpercentage van 0,75%. Op basis hiervan wordt € 2,7 miljoen aan rente toegerekend aan de verschillende taakvelden. Het verschil met de daadwerkelijk begrote rentelasten resulteert daarmee in een negatief renteresultaat van € 93.000 op het taakveld Treasury. Financiering De gemeente voert een veelheid aan activiteiten uit, waaronder investeringen uit het meerjareninvesteringsplan en de uitvoering van grondexploitaties. Ook andere ontwikkelingen binnen de begroting, zoals mutaties in reserves en voorzieningen en de ontwikkeling van de exploitatie, zijn van invloed op de financieringsbehoefte. Op basis van deze ontwikkelingen wordt de financieringsbehoefte van de gemeente bepaald. Deze financieringsbehoefte is meerjarig van aard. Aan de hand van de meerjarige liquiditeitsprognoses wordt de ontwikkeling van de financieringsbehoefte in beeld gebracht en wordt de leningenportefeuille afgestemd op zowel de korte als de lange t ermijn. Financieringsbehoefte Op basis van deze programmabegroting is de verwachte financieringsbehoefte en bijbehorende rentelast voor nieuwe leningen begroot.

Daarbij wordt rekening gehouden met onder meer herfinanciering van bestaande leningen, investeringen, grondexploitaties, mutaties in reserves en voorzieningen en de reguliere ontwikkeling van de exploitatie. De hiermee samenhangende verwachte rentelasten zijn als volgt geraamd (inclusief herfinanciering van aflossingen): Bedragen x € 1000,- Jaar | Bedrag (her)financiering | Rentepercentage (cf. Kaderbrief) | Rentekosten p.j. nieuwe leningen 2027 | 30.000 | 3,5% | 1.050 2028 | 30.000 | 3,5% | 1.050 2029 | 40.000 | 3,5% | 1.400 2030 | 40.000 | 3,5% | 1.400 Voor het bepalen van de financieringsbehoefte wordt gebruikgemaakt van de meerjarige liquiditeitsprognoses. Hierbij wordt rekening gehouden met onder meer investeringen, grondexploitaties, mutaties in reserves en voorzieningen, de ontwikkeling van de exploitatie en aflossingen op bestaande leningen. Op basis van de verwachte liquiditeitsontwikkeling en de herfinanciering van aflossingen wordt voor 2027 verwacht dat een nieuwe langlopende lening moet worden aangetrokken. Indien gedurende het jaar een aanvullende kortlopende liquiditeitsbehoefte ontstaat, kan eventueel gebruik worden gemaakt van kasgeldleningen.

Leningenportefeuille Op basis van de afgesloten leningsovereenkomsten dienen de komende jaren de volgende aflossingen plaats te vinden op de langlopende leningen: Bedragen x € 1.000 Jaar | Aflossingen op langlopende leningen 2027 | 20.333 2028 | 15.000 2029 | 16.833 2030 | 18.833 Totaal | 71.000 Langlopende leningen 2027 - 2030 In totaal bedragen de verwachte aflossingen op langlopende leningen over de jaren 2027-2030 € 71 miljoen. Dit betreft aflossingen op zowel bestaande als nieuw aan te trekken leningen. Het totaalbedrag van de uitstaande langlopende leningen ultimo boekjaar bedraagt daarmee: Bedragen x € 1.000 Jaar | Saldo langlopende leningen ultimo boekjaar 2027 | 77.417 2028 | 92.417 2029 | 105.583 2030 | 114.750 Netto schuldquote en vaste schulden Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en wordt de ‘netto schuldquote’ genoemd. Deze netto schuldquote bestaat uit de totale schulden ultimo boekjaar gedeeld door de totale baten van de gemeente in datzelfde jaar. De netto schuldquote geeft daarmee een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.

139 | Gemeente Lansingerland Door de Provincie is als toezichthouder op de financiºn van de gemeenten een signaleringswaarde geformuleerd voor dit kengetal: Kengetal | Categorie A: | Categorie B: | Categorie C: minst risicovol | neutraal | meest risicovol Netto schuldquote | < 90% | 90-130% | > 130% In 2027 is de verwachtte netto schuldquote 48%. Dit betekent dat de gemeente Lansingerland zich ruim in de categorie "minst risicovol" bevindt. Bij het huidige niveau van totale baten betekent dit dat de gemeente > €91 miljoen aan langlopende leningen aan kan gaan, voor het naar de categorie "neutraal" (90-130%) beweegt. Het effect van de programmabegroting op de netto schuldquote van onze gemeente voor de komende 4 jaar geeft het volgende beeld: Bedragen x € 1.000 Netto schuldquote | Realisatie 2025 | Begr 2026 | Begr 2027 | Begr 2028 | Begr 2029 | Begr 2030 A) Vaste schulden (cf. art. 46 BBV) | 71.943 | 59.977 | 77.417 | 92.417 | 105.583 | 114.750 B) Netto vlottende schuld (cf. art. 48 BBV) | 40.673 | 9.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 C) Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV) | 24.081 | 73.565 | 44.185 | 47.108 | 40.903 | 63.220 D) Financiºle activa (cf. art. 36 lid d, e en f) | 376 | 366 | 366 | 360 | 355 | 350 E) Uitzetting < 1 jaar (cf. art. 39 BBV) | 52.521 | 19.248 | 19.614 | 19.927 | 20.240 | 20.551 F) Liquide middelen (cf. art.

40 BBV) | 203 | 200 | 200 | 200 | 200 | 200 G) Overlopende activa (cf. art. 40a BBV) | 11.014 | 8.453 | 8.000 | 8.000 | 8.000 | 8.000 H) Totale baten | 245.520 | 227.351 | 219.198 | 215.919 | 214.673 | 212.400 Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% | 30% | 50% | 47% | 56% | 59% | 75% EMU-saldo Nederland maakt deel uit van de Europese Monetaire Unie. Voor de landen die deelnemen aan de Europese Monetaire Unie gelden Europese begrotingsvoorschriften, waaronder de zogenoemde EMU- normen. Deze normen stellen onder meer een grens aan het overheidstekort van 3% van het bruto binnenlands product (bbp) en aan de overheidsschuld van 60% van het bbp. In Nederland zijn de Europese afspraken over begrotingsdiscipline opgenomen in de Wet houdbare overheidsfinanciºn (Wet Hof). Het EMU-saldo geeft het verschil weer tussen de inkomsten en uitgaven van de gemeente op transactiebasis. Het saldo geeft aan of sprake is van een overschot of tekort. Omdat het EMU-saldo wordt bepaald op basis van ontvangsten en uitgaven, wijkt dit af van het begrotingssaldo dat is gebaseerd op het stelsel van baten en lasten. Op grond van het BBV neemt de gemeente het EMU-saldo op in de begroting.

De EMU-saldi van Lansingerland op basis van deze begroting zijn als volgt: 140 | Gemeente Lansingerland Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Omschrijving | Actuele Meerjarenraming Meerjarenraming Meerjarenraming begroting 1 Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves | -7.297 | -9.783 | -11.830 | -15.072 (zie BBV, artikel 17c) 2 Mutatie (im)materiºle vaste activa (excl. afschrijvingen) | -8.890 | -9.580 | -8.863 | -8.861 3 Mutatie voorzieningen | -14.658 | -16.803 | 9.904 | 37.685 4 Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) | 18.849 | 5.524 | 12.881 | 7.029 5 Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop van financiºle vaste | - | - | - | - activa en (im)materiºle vaste activa, alsmede de afwaardering van financiºle vaste activa Berekend EMU-Saldo | -11.996 | -30.642 | 2.092 | 20.781 Het voor 2027 geraamde EMU-saldo blijft naar verwachting binnen de geldende EMU-referentiewaarde. De definitieve referentiewaarde voor 2027 is nog niet bekend. Paragraaf Bedrijfsvoering Inleiding Om de ambities van Lansingerland te realiseren zijn goede ondersteunende processen van strategisch belang. Binnen onze bedrijfsvoering komen ook verschillende vakinhoudelijke aspecten aan de orde, denk aan juridische zaken, ICT-ondersteuning en financiºle advisering.

| In deze paragraaf geven we per bedrijfsvoeringsonderdeel inzicht in de ontwikkelingen voor 2027 en verder. Een krappe arbeidsmarkt betekent een uitdaging voor de organisatie in het kader van werving en behoud van collega’s. We blijven op dit punt | goed ‘vinger aan de pols’ houden. Wanneer het echt gaat knellen en er extra capaciteit nodig is, doen we voorstellen via de reguliere planning & control-cyclus. Dit kan gaan om uitbreiding (incidenteel of structureel) of aangeven waar werkzaamheden niet kunnen worden opgepakt zonder aanvullende capaciteit. Personeel en Organisatie De Gemeente Lansingerland is de afgelopen jaren aanzienlijk gegroeid en groeit nog steeds. Als gevolg van steeds complexere opgaven, ontwikkelingen zoals AI, verdergaande digitalisering, krappe arbeidsmarkt en beperktere financiºle middelen is de organisatie genoodzaakt om de manier van werken steeds aan te passen aan de veranderende omstandigheden. Om te kijken naar hoe het slimmer, anders en beter kan en waarbij samenwerken centraal staat. Samenwerken met de inwoners, met de raad, het bestuur en in de organisatie.

141 | Gemeente Lansingerland 142 Gemeente Lansingerland Organisatieontwikkeling In de ambtelijke adviezen die zijn geformuleerd ter ondersteuning van bestuurlijke keuzes tijdens de formatie en de vorming van het collegewerkprogramma staan drie speerpunten: het vormen van Lokale teams, de Bestuursovereenkomst (en de hieraan gerelateerde mobiliteit bouwen) en de I- visie. Belangrijke randvoorwaarden die daarbij genoemd worden zijn: een financieel gezonde- en sterke organisatie. Incidenteel is in deze begroting daarom een bedrag opgenomen van € 500.000, - per jaar, voor de komende drie jaar om een doorontwikkeling mogelijk te maken en te voldoen aan de randvoorwaarden van een sterke organisatie. Organisatieontwikkeling is een conti nu proces, maar vergt de komende drie jaar extra inspanning. Daarom herijkten we de organisatievisie, die in de tweede helft van 2026 wordt geïmplementeerd. Deze geldt als houvast voor de toekomstige ontwikkeling naar een sterke organisatie. De organisatieontwikkeling die we voor ogen hebben vertaalt deze organisatievisie naar zichtbaar gedrag, passende structuren en werkende processen. Een duurzaam programma dat de organisatie helpt om wendbaar, integraal en toekomstgericht te werken en daarmee beter aa n te sluiten bij wat er voor de maatschappij (inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners) nodig is.

Binden en Boeien Het tekort aan beschikbaar personeel op de arbeidsmarkt houdt aan. Daarom hebben wij als organisatie de afgelopen jaren vooral geïnvesteerd in het aantrekken van personeel, maar is ook het behoud van goed en gekwalificeerd personeel van groot belang. Een actieplan Binden en Boeien is opgesteld waarin de acties die we al ondernemen Øn de kansen die er zijn samenkomen. Daarbij blijft het bel angrijk om weloverwogen (bestuurlijke) keuzes te maken tussen ambities, financiºle middelen en de inzet van beschikbare capaciteit. Thema’s als werkgeluk, vitaliteit, werkdruk en ontwikkeling vragen blijvend aandacht en maken onderdeel uit van het HR-beleid. Voldoende capaciteit om taken uit te kun nen voeren is hierbij een randvoorwaarde. Belangrijke instrumenten die dit plan mede ondersteunen zijn Strategische Personeelsplanning (SPP) en het functiewaarderingssysteem. Beiden worden in de tweede helft 2026, begin 2027 geactualiseerd. Leren en ontwikkelen Om een aantrekkelijk werkgever te zijn en blijven binnen de krappe arbeidsmarkt is investeren in leren & ontwikkelen belangrijk. We brengen onze medewerkers hiermee op het gewenste niveau en bieden ze de uitdaging en ontwikkeling die ze zoeken.

De instroom van veelal jonge en onervaren kandidaten vraagt om extra inzet op het gebied van inwerken en de werking van het gemeentelijk appara at en betekent dat er voldoende opleidingsbudget beschikbaar moet zijn. In de begroting 2027 houden we, net als afgelopen jaren, rekening met 2% van de loonsom voor opleidingen. Daarnaast is incidenteel € 75.000, - opgenomen in de begroting voor het (opnieuw) aanbesteden van een ondersteunend leerplatform dat past bij de huidige eisen. Sterke adviesrol Bedrijfsvoering Domein Bedrijfsvoering maakt het mogelijk dat de collega’s binnen de organisatie, de griffie, het college en raadsleden hun werk optimaal kunnen doen, geeft richting aan de ontwikkeling van bedrijfsvoering voor de rest van de organisatie. Een belangrijk actiepunt in het Concernplan Bedrijfsvoering is het ontwikkelen en versterken van het adviseurschap binnen het domein. Doel is om o.a. te komen tot een gemeenschappelijk gedragsprofiel, het versterken van het integrale-, strategische- en domein overstijgende adviseurschap binnen Bedrijfsvoering. O&HRM maakt deel uit van Øn ondersteunt o.a. bij de ontwikkeling, inkoop en uitvoering van een opleidingstraject.

Meten De effecten van alle ontwikkelingen op onze medewerkers en de organisatie volgen we actief door het uitzetten van tevredenheidsonderzoeken en een aantal korte, tussentijdse metingen die extra informatie bieden op specifieke thema’s. Daarbij zetten we in op een tevredenheidsscore die hoge r is dan de benchmark voor vergelijkbare gemeenten. Daarnaast zetten we in op het verlagen van het aantal vacatures c.q. de vacatureruimte naar een streefpercentage van 10% (was eind 2025: 15,28%), het ziekteverzuim naar het landelijk gemiddelde van 6,5% terug te brengen (ove r 2025 was dit 6,9% in Lansingerland) waarbij we streven naar de gemeentelijke norm van 5,4%. 143 Gemeente Lansingerland Financiºn en planning & control In het Coalitieakkoord voor 2026-2030 is opgenomen dat het voor een financieel gezonde gemeente belangrijk is om scherpe keuzes te maken. We streven naar een zo snel mogelijk struct ureel sluitende begroting en een sterke financiºle positie. Gemeenschapsgeld moet zorgvuldig, doel matig en transparant worden besteed. We gaan in gesprek met de raad en zorgen, in lijn met motie M2026-008, voor voldoende knoppen om de begroting meerjarig sluitend te kunnen krijgen. Daarnaast kijken we naar een vereenvoudiging van de planning & control-cyclus, zodat de raad nog beter in positie komt.

Het college kijkt naar efficiency en innovatie om kosten te besparen en/of kwalitatieve verbet eringen door te voeren binnen huidige budgetten en stuurt strakker op de opbrengsten van de grondexploitaties en de projectuitvoering, waardoor we meer grip op de leningen krijgen. Om de begroting sluitend te krijgen kunnen we een deel van het surplus van de Algemene Reserve inzetten, hiervoor gaan we uit van een maximum van het gemiddelde overschot van de twee voorgaande jaarrekeningen. De Enecoreserve wordt hiervoor toegevoegd aan de Algemene Reserve en draagt op deze manier aan het weerstandsvermogen. We markeren de Enecoreserve binn en de Algemene Reserve voor investeringen die van langdurig belang zijn voor Lansingerland. De Algemene Reserve moet groot genoeg zijn om onze risico’s te dekken en we streven naar ee n weerstandsratio van ’ruim voldoende’ (tussen 1,4 en 2,0) met daarbij een streefratio van minimaal 1,7. Om tot een sluitende begroting voor 2027 te komen brachten we in beeld waar we ’scherper aan de wind kunnen zeilen’ ten aanzien van diverse begrotingsposten. Op onder andere de v erwachte rentelasten, energielasten, kapitaallasten en de urendoorbelasting betekent dit dat de begroting ten opzichte van de Kaderbrief 2027 positief is aangepast. De begroting is daardoor ook ambitieuzer en het vergt actief sturen op het realiseren van deze ’scherper’ begrote bedragen.

Door deze keuzes neemt wel het risico toe dat er in 2027 ook tegenvallers gaan ontstaan. We blijven daarom ook strak sturen om de voorspelbaarheid en betrouwbaarheid van de (financiºle) resultaten te verbeteren. Z eker in financieel lastige omstandigheden is dit belangrijk. Naast de reguliere p&c-documenten , con tinueren we in 2027 de periodieke ‘in control’-gesprekken met de teammanagers/domeindirecteuren. Ook toetsen we de financiºle consequenties van ieder raadsvoorstel. We voeren actief liquiditeitsbeheer , waarbij onze liquiditeitspositie continue aandacht krijgt. Audit en AO/IC Het college van B&W is verantwoordelijk voor de getrouwheid en de rechtmatigheid van de jaarrekening en voor het daaraan ten grondslag liggende financiºle beheer. Het college dient zodanige maatregelen te treffen dat de rechtmatigheid van de algehele uitvoering gewaarborgd is en dat hierover getrouw verantwoording wordt afgelegd via de jaarstukken. 144 Gemeente Lansingerland AO/IC Onderdeel van de genoemde maatregelen is een goed ingerichte administratieve organisatie (AO) en interne controle (IC). Dat zijn namelijk belangrijke randvoorwaarden om betrouwbare cijfers te rapporteren en rechtmatig te handelen. Door middel van audits stellen we perio diek vast of interne procedures en afspraken zijn nageleefd en de te rapporteren cijfers betrouwbaar zijn.

Het gaat daarbij niet alleen om financiºle cijfers maar ook niet-financiºle cijfers, zoals indicatoren en kengetallen. Deze informatie wordt twee keer per jaar besproken in de ‘In control gesprekken’ op zowel management als directie niveau. Door middel van onderzoeken worden waar nodig acties geformuleerd en uitgevoerd. Daarnaast wordt stapsgewijs het 3-lijnenmodel geïmplementeerd voor interne beheersi ng en controle. Dit model verduidelijkt rollen en verantwoordelijkheden binnen de organisatie. Daarmee verschuift de focus ook van gegevensgerichte controles naar het toetsen van de effectiviteit van beheersmaatregel en in de 1e en 2e lijn. De Concernstaf blijft zelfstandig controles uitvoeren, met toenemende inzet van datagedreven analyses. Ook de rapportagestructuur verandert mee, met aandacht voor beheersmaatregelen naast getrouwheid en rechtmatigheid. In 2027 worden verdere stappen gezet om het 3-lijnen model te implementeren binnen de drie domeinen op specifieke processen. In het interne controleplan 2027 ligt vast welke processen zijn ingericht en nog ingericht moeten worden conform het 3-lijnen model. Audit Lopende het jaar 2027 wordt bekend welke audits gedaan worden door de Concernstaf. In het jaarverslag 2027 wordt aangegeven welke dat zijn geweest.

Informatievoorziening en automatisering In 2024 is de gemeente gestart met de herijking van haar visie op de Informatievoorziening. Technologieºn en ontwikkelingen komen in rap tempo op de gemeente af en het is go ed een integrale visie te hebben hoe digitalisering kan ondersteunen in de dienstverlening van de gemeente. Uit het traject van de I-visie volgt een integrale uitvoeringsstrategie, de verder onderbou wing wat dit betekent voor de organisatie, systemen en technologie en wat de achterliggende uitvoeringsplanning voor de komende jaren is. In 2025 brachten we alle bouwstenen hiervoor in beeld. In 2026 ronden we de visie af en starten we met de uitvoering die in 2027 (en 2028) echt op tempo komt. De meerjaren opgave, 2026-20 30, richt zich op het realiseren van een toekomstbestendige informatievoorziening (IT, data, informatiebeveiliging, privacy en innovatie). De meerjaren opgave draagt bij aan de opgaven waar onze gemeente voor staat, aan onze dienstverlening en aan de wendbaarheid en efficiºntie van onze organisatie. Moderne informatievoorziening biedt volop kansen, die willen we benutten om onze inwoners en ondernemers zo goed mogelijk te kunnen bedienen.

Om de ambitie uit onz e i-Visie waar te kunnen maken, is een fundamentele verandering nodig: een toekomstgerichte organisatie waarin informatievoorziening niet langer ondersteunend is, maar een strategisch middel om de doelen van de gemeente te bereiken. Zo creºren we ook ruimte voor innovatie. Die verandering realiseren we stap voor stap, door anders te organiseren, anders te doen en uiteindelijk ook anders te denken. Daarmee zetten we de beweging in gang naar een organisatie die wendbaar, lerend en toekoms tbestendig is. De i-visie is een ‘drijvende kracht’ of (mede) aanjager van de organisatieontwikkeling om samen te groeien naar een wendbare en flexibele organisatie. 145 Gemeente Lansingerland De ambtelijke organisatie is op dit moment echter onvoldoende toegerust op de uitvoering v an deze opdracht. De gemeente Lansingerland investeert momenteel structureel minder dan vergelijkbare gemeenten, waardoor mogelijkheden niet benut worden en de kwaliteit niet op een passend niveau is. Tegelijk neemt de druk toe door nieuwe wetgeving en technologische ontwikkelingen. Betro kken partijen zijn onder andere ICT-leveranciers, andere overheden en maatschappelijke partners. Zonder benodigde aanvullende investering kunnen we op termijn geen uitvoering geven aan noodzakelijke wettelijke verplichtingen en wenselijke ontwikkelingen.

Hiervoor zijn in de begroting 2027-2030 ook structurele middelen opgenomen. We buigen voor 2027 een bedrag van € 0,5 miljoen en vanaf 2028 een bedrag van € 1,0 miljoen binnen het raamwerk van de begroting om naar de ‘i’-kant van de gemeente brede bedrijfsvoering. De ‘i’ staat in dit kader voor ICT, informatie (voorziening,-beheer en - management), innovatie en informatieveiligheid. Omdat een deel van deze ’ombuiging’ in de toekomst (pas) concreter zal worden, voldoet de nu opgenomen ’stelpost’ voor de Provincie nog niet als ’structurele’ ombuiging. Daarom is voor de zekerheid in deze begroting ook een reserve gevormd (en elk jaar een onttrekking opgenomen) ter hoogte van de taakstelling. Wij sturen op daadwerkelijke realisatie van de ombuiging en gaan er dus vanuit dat we de aanspraak van de reserve niet nodig zullen hebben de komende jaren (en deze dus eind 2029 kan terugvloeien naar de algemene reserve). Informatiemanagement zorgt voor de vertaling van de informatiebehoeften (die uit de verschillende werk- en bedrijfsprocessen van een organisatie ontstaan) naar de informatievoorziening die deze processen optimaal ondersteunt. Daarnaast is er vigerende wetgeving die vereisen dat de gemeente voldoet aan richtlijnen en voorschriften met betrekking tot archivering, openbaarheid van informatie en digitalisering van onze dienstverlening.

Voorbeelden zijn de archiefwet, Wet open overheid, Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer en Wet digitale overheid. Om te voldoen aan deze wetgeving, moet de gemeente beschikken over systemen, processen en procedures. Het is belangrijk om de komende jaren te blijven intensiveren op de kwaliteit van onze informatiehuishouding. Dit vraagt om investeringen in technologieºn, infrastructuur en applicaties die het beheer – en het toegankelijke maken - van informatie vergemakkelijken. Als leidende inrichtingsprincipes hanteren we de principes vanuit GEMMA en Common Ground vanuit de VNG. Daarnaast worden de ontwikkelingen ingezet om de gemeente te voorzien van een moderne werkplek en bijbehorende infrastructuur. Onderdeel van professionaliseren op het vlak van Informatievoorzienig is het verder implementeren van procesmatig werken. Procesmanagement richt zich op de interne beheersing en optimalisatie van de bedrijfsvoering van de organisatie. Focus op producten, diensten en informatie die zich als stromen door (en tussen) organisaties bewegen, zonder zich te bekommeren om traditionele organisatiestructuren. Hierdoor ontstaat een gestructureerde en consistente manier van werken, wat bijdraagt aan hogere kwaliteit, kortere doorlooptijd en mogelijk lagere kosten. Dit leidt vervolgens tot een hogere klanttevredenheid door een snellere en betere dienstverlening.

GEO-informatievoorziening richt zich op (ruimtelijke) gegevens of informatie over geografische objecten, zogeheten GEO-informatie welke kan worden bekeken (’viewen’), opgeslagen, beheerd, bewerkt (’editen’), geanalyseerd, verrijkt, geïntegreerd en gepresenteerd. Binnen GEO- informatievoorziening beheren we een aantal van onze basisregistraties. Het op orde houden van de deze basisregistraties is een wettelijke taak. In de periode 2025-2027 zullen we sta rten een aantal applicaties te vervangen om door inzet van nieuwe technologische ontwikkelingen het werkveld zijn sterke kanten verder door te kunnen laten ontwikkelen en nog meer toegevoegde maatschappel ijke en economische waarde te kunnen leveren. Hiertoe wordt het huidige GEO-applicatielandscha p vanaf 2026 (dus ook in 2027) getransformeerd naar een toekomstig landschap. 146 Gemeente Lansingerland Informatiebeheer richt zich op de gehele levensloop van informatie. Veel informatie doorloopt verschillende stadia met een bijbehorende status en betekenis. Veelal zijn werkprocessen de bron. Daarbij is het beheer gericht op het in stand, beschikbaar, toegankelijk, leesbaar en bruikbaar houden van informatie. Op het gebied van informatiebeheer wordt de komende jaren een grote verandering verwacht. Dit valt onder de noemer Archive by Design.

Archive by Design betekent het ontwerpen en inrichten van informatiesystemen en werkprocessen waarbij vanaf het begin rekening wordt gehouden met de duurzame toegankelijkheid van informatie. We bereiden de vervanging van DMS en het zaaksysteem voor en brengen in beeld welke functionele, organisatorische en informatiebeheer-eisen aan de nieuwe voorzieningen moeten worden gesteld. Daarnaast stelt het cluster Informatiebeheer een transitieplan op waarin wordt uitgewerkt welke veranderingen binnen het team en de organisatie nodig zijn om toe te groeien naar een nieuwe manier van werken. Ook zetten we de bewerking van archieven van rechtsvoorgangers ten behoeve van overbrenging voort en onderzoeken we op welke wijze en tegen welke kosten kan worden aangesloten op een e-depot voor de permanente bewaring van digitaal archief. Onderdeel van professionaliseren op het vlak van Informatievoorzienig is het implementeren van datagericht werken. Datamanagement richt zich op het proces waarbij gegevens worden verzameld, opgeslagen, beheerd en geanalyseerd om bruikbare informatie te verkrijgen. Het stelt de med ewerkers van de gemeente in staat beter te begrijpen wat er in de gemeente gebeurt en die inzichten om te zetten in effectief beleid of een betere bedrijfsvoering.

In 2025 is enerzijds een visie op datagericht werken opgesteld en anderzijds een aanzet tot een organisatie breed databeleid. Dit laats te gaat over het gebruik van data. De digitale wereld draait op data die weer verwerkt worden door vele alg oritmen. Wanneer die algoritmen zeer complex of zelflerend worden, gaan we ze vaak AI noemen. Data, algoritmen en AI zijn allemaal digitale gereedschappen. Ze zijn door mensen ge maakt met bepaalde doelen, om bepaalde waarden te realiseren. In de bestuurlijke context is het dus als eerste van belang om zicht te hebben op wie de gereedschappen ontwikkelen en gebruiken. Welke doelen hebben zij voor ogen, en kunnen zij uitleggen hoe de inzet van hun gereedschap die doelen gaat realiseren? Een tweede belangrijke vraag is hoe de inzet van data en algoritmen georganiseerd wordt. Gaat het bijvoorbeeld om het ondersteunen van ambtenaren in hun werk? Of worden menselijke beslissi ngen volledig geautomatiseerd? De organisatorische kant gaat dus minder om de technische werking van het gereedschap, maar over de context. Er moet aandacht zijn voor de processen waarbinnen ze worden ingezet, wie er verantwoordelijk is als er iets mis gaat, en waar burgers terecht kunnen met vragen. Onverminderde aandacht moet uit blijven gaan naar het verbeteren van de digitale dienstverlening.

Dit doen we door te investeren in de ontwikkeling van applicaties die inwoners en bedrijven in s taat stellen om gemakkelijk toegang te krijgen tot de informatie en diensten die ze nodig hebben. De mogelijkheid om per post met de overheid te communiceren blijft; de Algemene wet bestuursrecht (Awb) geeft burgers en bedrijven de keuze tussen de papieren of de digitale weg. Hierbij is het van belang om ook te zorgen voor goede beveiliging van gegevens en privacy, zodat inwoners en bedrijven vertrouwen hebben en houden in onze digitale dienstverlening. Juridische zaken Jaarlijks worden de budgetten voor o.a. de verzekeringen en de Nationale Ombudsman geïndexeerd, zodat we voldoende financiºle ruimte hebben om de premies te betalen. De gemeenteraad is eerder geïnformeerd over de enorme toename van werkzaamheden bij de afhandeling van Woo-verzoeken. Bij het schrijven van deze paragraaf voor de begroting 2027-2030 is het nog te vroeg om conclusies te trekken voor de langere termijn. Het kan echter wel zo zijn dat de toename van werk bij de afhandeling van Woo-verzoeken structureel is. Wanneer dat het geval is, zal de gemeenteraad later in de tijd ook gevraagd worden om in te stemmen met structurele oplossin gen en daarbij ook structurele financiering. In 2026 is er een audit geweest over de juridische kwaliteit in de organisatie. Verbeteringen zijn o.a.

mogelijk als het gaat om eigenaarschap en ambtelijk vakmanschap. Dit heeft een plek gekregen in de organisatievisie en krijgt gemeente breed aandacht. 147 Gemeente Lansingerland Inkoop Op het gebied van inkoop hebben we als hoofddoelstellingen: blijven voldoen aan de rechtmatigheidseisen, inkopen tegen de meest optimale (integrale) prijs-kwaliteitverh ouding en het optimaal functioneren van de inkoopfunctie in de organisatie. Het cluster Inkoop ondersteunt de vakteams met advisering, (contract)modellen, marktanalyses en waar nodig juridi sche geschillen. Daarnaast is het cluster Inkoop verantwoordelijk voor het centraal actueel houden van het inkoop- en aanbestedingsbeleid, beleidsregels voor ‘maatschappelijk verantwoord inkopen’, spendanalyses en het opstellen en publiceren van de jaarlijkse inkoop- en aanbestedingskalender. In 2025 heeft de gemeenteraad tijdelijk geld beschikbaar gesteld voor het ontwikkelen van een contractenbank en het centraal organiseren van contractbeheer. Dit project zal ook in 2027 nog doorlopen, met dan vooral inzet op de verplichtingenadministratie. Communicatie Gemeente Lansingerland wil inwoners, ondernemers en organisaties goed betrekken bij en informeren over haar beleid, uitvoering en dienstverlening. We doen dit met duidelijke, tijdige en toegankelijke communicatie, afgestemd op de signalen en behoeften van inwoners, ondernemers en partners.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://lansingerland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/16b79de9-3205-4b47-bc60-5471ccb766bc?agendaItemId=6aea8f51-d7d4-4340-b3b6-ddef0ae743ae