[T26.04809] Onderzoek Impactanalyse Netcongestie beeldvorming gemeenteraad 01 juli 2026
Tekst van het document
Impactanalyse Netcongestie Lansingerland Juni 2026
(
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Bestuurlijke samenvatting ^ Netcapaciteit is schaars, en dat zal nog zo blijven. Netcongestie zal voorlopig niet verdwijnen, en zal naar verwachting tot 2035 aanhouden, en - als de realisatie van stations vertraging oploopt of de elektriciteitsvraag heel sterk groeit - mogelijk nog langer.
Hoeveel vragers uit de wachtrij dan kunnen worden aangesloten is niet duidelijk. Wel is duidelijk dat de vrij te geven capaciteit beperkt is en het overgrote deel van de vragers zullen moeten wachten tot verzwaringen en uitbreidingen in het net gerealiseerd zijn.
^ Vrijwel alle nieuwe ontwikkelingen in Lansingerland worden geraakt door netcongestie: woningbouw, bedrijvigheid, glastuinbouw, warmtenetten, scholen, cultuur, sport, verduurzaming, etc. Zie slide 12 en 13 voor samenvatting per domein.
Woningbouw en verplicht onderwijs kunnen ook 10 jaar voor realisatie al worden aangemeld (vervroegd aanvragen) vanaf 1 oktober. Dit vraagt wel dat de bewijslast vanuit de gemeenten dan op orde is.
^ Geen enkele ontwikkeling die extra netcapaciteit nodig heeft kan zomaar doorgaan. Nieuwbouw, uitbreiding en verduurzaming is in principe niet meer mogelijk als er een nieuwe of grotere aansluiting en/of meer transportcapaciteit voor nodig is. Dit geldt voor bedrijven, maatschappelijke organisaties, inwoners, en ook voor de gemeente zelf. ^ Dit raakt ook de financiën van de gemeente: de kosten voor ambtelijke inzet stijgen indien er extra inzet wordt gepleegd om ondanks congestie projecten door te laten gaan. De kosten voor realisatie van projecten zullen toenemen, vanwege extra maatregelen voor netcongestie en er zullen minder inkomsten zijn door bijvoorbeeld tragere gronduitgifte (en daarmee ook gederfde OZB-inkomsten). ^ Tot 1 juli 2026 reserveren netbeheerders ruimte voor kleinverbruikers, waaronder woningbouw en mkb. De ACM heeft een nieuw prioriteringskader opgesteld, waarmee kleinverbruikers in dezelfde wachtrij komen als grootverbruikers. ^ Ontwikkelingen die geprioriteerd zijn in het prioriteringskader van de ACM (categorie 2: veiligheid en categorie 3: woningbouw en basisvoorzieningen) krijgen vanaf 1 juli 2026 onder voorwaarden voorrang bij het toewijzen van capaciteit, als deze dan nog beschikbaar is.
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Het is nu de verwachting dat voor de andere niet-geprioriteerde opgaven (bijvoorbeeld bedrijvigheid, mobiliteit, verschillende maatschappelijke functies, etc.) de komende 10 jaar weinig/geen capaciteit zal vrijkomen. Deze kunnen waarschijnlijk alleen met technische maatregelen zonder negatieve netimpact (energy hubs, gedeelde transportovereenkomsten, achter de meter aansluiten) nog gerealiseerd worden, indien dit in dat specifieke geval mogelijk blijkt. Inwoners, bedrijven, (maatschappelijke) organisaties en ook de gemeente zelf zullen last (blijven) hebben van netcongestie. De gemeente kan deze impact niet in zijn geheel wegnemen. De gemeente heeft wel mogelijkheden om de impact te verkleinen, de bestaande capaciteit goed te benutten en te verdelen, en inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties te ondersteunen bij het vinden van alternatieve manieren om nieuwbouw, uitbreiding en/of verduurzaming te realiseren zonder extra transportcapaciteit. Dit zal om aanvullende inzet en middelen vanuit de gemeente vragen. Welke mogelijkheden de gemeente exact heeft (handelingsperspectief) werken we uit in aanloop naar een tweede bespreking in het college na de zomer van 2026.
Inleiding en situatieschets
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
3
Inleiding Lansingerland wordt sterk geraakt door netcongestie: er is te weinig capaciteit op het elektriciteitsnetwerk om in alle elektriciteitsvraag te voorzien. De effecten daarvan worden ook steeds zichtbaarder binnen de gemeente. Nieuw prioriteringskader in 2026, extra verandering per 1 juli Vanaf 1 januari jl. is een nieuw prioriteringskader, opgesteld door de ACM, in werking getreden. Hierin krijgen met name veiligheid (politie, brandweer, acute zorg, etc) en ook basisbehoeften (woningbouw, verplicht onderwijs) voorrang boven andere functies als bedrijven en laadpalen. Per 1 juli komt daar nog een belangrijke wijziging bovenop. Op dit moment (mei 2026) reserveren netbeheerders capaciteit voor kleinverbruikaansluitingen (bijvoorbeeld woningen, mkb). Vanaf 1 juli 2026 komen kleinverbruikers in dezelfde wachtrij als grootverbruikers (bedrijven, scholen, etc.). Dit heeft groot effect op bijvoorbeeld de woningbouwopgave. Over deze netimpactanalyse Deze impactanalyse is uitgevoerd in opdracht van de gemeente Lansingerland. Het is een analyse van de impact van netcongestie en het nieuwe prioriteringskader van de ACM op de plannen en ambities van de gemeente Lansingerland, op basis van gegevens die beschikbaar zijn 1 juni 2026.
GEMEENTE
V Lansingerland
Wat is netcongestie? Achtergrond In Lansingerland is, net als in vrijwel heel Nederland, sprake van netcongestie. Het elektriciteitsnet zit aan zijn limiet. We gebruiken steeds meer elektriciteit. Tegelijk gebruiken we minder aardgas. Ook wekken we meer elektriciteit op uit duurzame (hernieuwbare) bronnen, zoals zon en wind. Daardoor stijgt het gebruik én de opwek van elektriciteit. Ons elektriciteitsnet is hier nog niet op ingericht.
Opwek- of invoedingscongestie In delen van Lansingerland is ook sprake van invoedingscongestie. Deze vorm van netcongestie ontstaat als we op een bepaald moment meer elektriciteit opwekken dan het elektriciteitsnet aankan. Dit komt vooral voor in gebieden met zonnepanelen op een zonnige dag en in gebieden met veel glastuinbouw, waar WKK (warmte krachtkoppeling) wordt ingezet om op TenneT schaalniveau het net te balanceren.
Op piekmomenten (momenten waarop we veel elektriciteit vragen of aanbieden) is er te weinig ruimte op het elektriciteitsnet. Het elektriciteitsnet kan de elektriciteit dan niet tegelijk vervoeren en raakt overbelast. Dit noemen we netcongestie. Bron
Door opwekcongestie moeten nieuwe zonne-energie-installaties of windmolens langer wachten op een aansluiting op het elektriciteitsnet om de opgewekte elektriciteit 'in te voeden' op het elektriciteitsnet. Daarnaast kunnen bestaande installaties mogelijk minder opgewekte elektriciteit terugleveren aan het elektriciteitsnet.
Afnamecongestie In Lansingerland en omgeving zijn er vooral veel situaties waarin er te weinig ruimte is om elektriciteit af te nemen: afnamecongestie. Dat ontstaat op momenten dat er meer elektriciteit nodig is dan het elektriciteitsnet aankan. Bijvoorbeeld wanneer veel apparaten tegelijk aanstaan of wanneer meerdere bedrijven op hetzelfde moment veel elektriciteit gebruiken.
Oplossingen TenneT en Stedin breiden de netten de komende jaren fors uit om netcongestie tegen te gaan. Ook zijn er mogelijkheden om de netcapaciteit beter te benutten, bijvoorbeeld door netbewust bouwen of netbewust laden. Tegelijkertijd onderzoeken netbeheerders oplossingen voor de kortere termijn, om extra capaciteit beschikbaar te stellen. Bron
Door afnamecongestie komen nieuwe of bestaande gebruikers op een wachtlijst om een aansluiting te krijgen. Het gaat dan om meer ruimte op het elektriciteitsnet (transportcapaciteit) en/of een grotere aansluiting. Denk aan bedrijven, gebruikers van laadinfrastructuur of nieuwe woonwijken die (extra) elektriciteit nodig hebben.
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Hoe is de situatie in Lansingerland? In Lansingerland is er sprake van ‘gestapelde’ congestie. Dit betekent dat er zowel op het net van TenneT als van Stedin sprake is van netcongestie. Het gebied is afhankelijk van de termijn waarop de knelpunten binnen beide congestiegebieden opgelost zijn. Dat kan betekenen dat er al netverzwaring is gerealiseerd op het niveau van de regionale netbeheerder Stedin, maar dat er ook eerst verzwaring moet plaatsvinden op het niveau van de landelijke netbeheerder TenneT om het knelpunt in dat gebied te verhelpen. De geplande verzwaringen zijn opgenomen in de investeringsplannen van Stedin en TenneT. De netuitbreidingen van TenneT zijn volgens de huidige planning naar verwachting gereed in de periode 2032-2035, en de geplande netuitbreidingen van Stedin zijn naar verwachting ook omstreeks 2035 gereed (dit leek eerder 2028-2030 te zijn). Tot die tijd zal er waarschijnlijk netcongestie zijn in Lansingerland.
De situatie daarna is mede afhankelijk van de ontwikkeling van de elektriciteitsvraag in Lansingerland en omliggende gemeenten. Het elektriciteitsnet is opgedeeld in verzorgingsgebieden, die niet de gemeentegrenzen volgen. Lansingerland deelt verzorgingsgebieden met Zoetermeer, Pijnacker-Nootdorp en Zuidplas. En op nog hoger schaalniveau “concurreren” alle 26 gemeenten die onderdeel zijn van TenneT pocket Noordelijk Zuid-Holland om dezelfde beschikbare capaciteit. In Lansingerland zijn veel WKK’s , vanwege het grote glastuinbouwcluster. Zij kunnen flexibel vermogen leveren voor de balancering van het TenneT-net. Dat doen ze door snel op of af te schakelen bij fluctuaties in energievraag of in opwek van wind- en zonneenergie. Lokaal kan dit wel zorgen voor extra piekbelasting in het Stedin-netwerk.
iHicraaisāäïvaïira
JgcSra
jk ram
(õfrļōdlfoEKm rfejnlUterâl EMĩteírŵm
Afname Stedin
Afname TenneT Legenda:
Transportcapaciteit beschikbaar zonder wachtrij
GROENLICHT
Transportcapaciteit beperkt beschikbaar zonder wachtrij
Invoeding Stedin
Gebied is in onderzoek met wachtrij
Tekort aan transportcapaciteit met wachtrij
Bron: Capaciteitskaart 19-03-2026 GEMEENTE
Lansingerland
*Voor meer informatie over de situatie in Lansingerland, zie bijlage 1.
Wat verandert er door het ACM prioriteringskader? Vanaf 1 januari 2026: nieuw maatschappelijk Prioriteringskader ACM
Vanaf 1 juli 2026: Onderscheid tussen klein- en grootverbruik vervalt
Op 1 januari 2026 is het nieuwe maatschappelijke prioriteringskader van de Autoriteit Consument å Markt (ACM) in werking getreden. Het prioriteringskader bepaalt hoe netbeheerders schaarse transportcapaciteit op het stroomnet verdelen.
Op dit moment (begin 2026) reserveren netbeheerder transportcapaciteit voor toekomstige kleinverbruikers. Dit betekent dat er ondanks congestie nog ruimte op het net kan zijn voor kleinverbruik aansluitingen, zoals woningbouw of individuele laadpalen. Grootverbruikers, zoals scholen, glastuinbouw, ziekenhuizen staan al wel in de wachtrij.
Dit prioriteringskader maakt onderscheid in 4 categorieën: 1.
Congestieverzachters, dit zijn partijen die (minimaal 1MW) stroom terug kunnen leveren wanneer de netbeheerder dit vraagt, zoals bijvoorbeeld batterijen. Dit zijn projecten die direct ruimte maken op het net. Hierdoor kunnen meer partijen gebruik maken van het net.
2.
Veiligheid, projecten die essentieel zijn voor de nationale veiligheid zoals ziekenhuizen, noodhulpdiensten, defensie, politie.
3.
Basisbehoeften, projecten die voorzien in maatschappelijke basisbehoeften zoals woningbouw, verplicht onderwijs.
4.
Geen prioritaire aanvraag mogelijk: overige categorieën. Hieronder vallen ook publieke laadpalen, bedrijventerreinen, sporthallen, MKB.
Bewijslast De aanvrager moet aantonen dat het project voldoet aan de criteria uit het prioriteringskader. De bewijslast ligt bij de initiatiefnemer en bestaat uit het onderbouwen van het maatschappelijk belang. Op de website van Stedin staat een tool die inzicht geeft welke categorie en subfunctie prioriteit kan aanvragen en welke bewijslast hierbij hoort.
GROENLICHT
Vanaf 1 juli 2026 vervalt deze aparte reservering voor kleinverbruikers, en komen kleinverbruikaansluitingen samen met grootverbruikers in dezelfde wachtrij. Toewijzing van netcapaciteit wordt dan gedaan op basis van het prioriteringskader. Eerst worden congestieverzachters aangesloten (prioriteit 1), de beschikbare capaciteit gaat daarna naar politie, ziekenhuizen, defensie, etc. (prioriteit 2), de overblijvende capaciteit gaat naar woningbouw, verplicht onderwijs, etc. (prioriteit 3), en als laatste zijn bedrijven, laadpalen en andere vragers aan de beurt (prioriteit 4). Deze nieuwe werkwijze gaat (naar verwachting) in vanaf 1 juli 2026. Hoeveel vragers uit de wachtrij dan kunnen worden aangesloten is nog niet duidelijk. Wel is duidelijk dat de vrij te geven capaciteit beperkt is en het overgrote deel van de vragers zullen moeten wachten tot verzwaringen van het net gerealiseerd zijn. “Eerder aanvragen” in het bouwproces Per 1 oktober 2026 kunnen woningbouwprojecten en scholen eerder in het proces dan voorheen een capaciteitsvraag doen. De werkwijze en benodigde bewijslast is momenteel nog in ontwikkeling. c
Wat zijn de vooruitzichten tot 2035? Grootschalige capaciteit pas in 2035 beschikbaar Pas omstreeks 2035 komt -op basis van de huidige planning -aanvullende netcapaciteit beschikbaar om de wachtrij van aanvragers van elektriciteit te voorzien, vooral door grootschalige uitbreidingen van TenneT. Dit is naar verwachting het eerste moment dat er op grote schaal nieuwe capaciteit beschikbaar komt. Ook in de periode tussen nu en 2035 komt er mogelijk op kleinere schaal capaciteit vrij. Dit kan gebeuren op verschillende momenten. Op 1 juli 2026 komt de gehele restcapaciteit (nu nog gereserveerd heeft voor kleinverbruik) beschikbaar voor de wachtrij in categorie 2 en 3. Op dit moment is nog onduidelijk hoeveel dit exact gaat zijn. Stedin geeft in een recente brief aan geen acute aansluitstop te verwachten per 1 juli in Zuid-Holland Z Lansingerland, maar verwacht wel dat de resterende verwachte netcapaciteit beperkt zal zijn. Voor categorie 3 (basisbehoeften) ligt de situatie ingewikkelder. Vanaf 1 oktober 2026 is het namelijk mogelijk om voor woningbouw en andere functies een ‘vervroegde aanvraag’ voor maatschappelijke prioriteit (zie bijlage 2) te doen. Dit betekent dat maximaal 10 jaar voor oplevering alvast netcapaciteit geclaimd kan worden voor woningbouwprojecten en basis- en voortgezet onderwijs.
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
De exacte werkwijze hiervoor wordt nog uitgewerkt. De verwachting is dat dat er in dat geval een run zal ontstaan op deze resterende netcapaciteit, waarbij vanaf 1 oktober 2026 verschillende gemeenten onderling concurreren om de nog resterende netcapaciteit voor met name woningbouw. Dit gaat potentieel om grote hoeveelheden woningen, met dus grote claims aan netcapaciteit tot gevolg. Gevolg daarvan is dat er mogelijk na 1 oktober 2026 geen (of slechts zeer beperkte) ruimte beschikbaar is voor aanvullende woningbouwprojecten in de periode tot 2035. Op 1 januari 2027 wordt de dan beschikbare restcapaciteit vrijgegeven voor de gehele wachtlijst, ook de vragers zonder maatschappelijke prioriteit. Na 1 januari 2027 kan er netcapaciteit vrijkomen, bijvoorbeeld als er een grote vrager op TenneT-niveau wegvalt of als er aanvullend flexibel vermogen gevonden wordt, waardoor er weer wat ruimte zal ontstaan op het net. Dit zal naar verwachting - als het al gebeurt - gaan om relatief beperkte vermogens. Overigens wordt de vrijkomende capaciteit dan over een het gehele TenneT gebied Noordelijk Zuid Holland verdeelt. Op dit moment is het dus niet zo dat als Lansingerland ruimte zou vrijspelen, deze capaciteit ook in Lansingerland gebruikt kan wo rden.
Integrale impactanalyse
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
9
Over de netimpactanalyse ^ Deze netimpactanalyse is een overzicht van alle relevante gemeentelijke projecten, gebiedsontwikkelingen en beleidsambities tot 2035 die geraakt werden door netcongestie en/of het nieuwe prioriteringskader. Daarnaast schetst deze versie een eerste handelingsperspectief voor de gemeente: welke mogelijkheden zijn er om ondanks netcongestie gemeentelijke ambities, ruimtelijke ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven zo goed mogelijk te blijven realiseren. ^ De analyse is gemaakt op basis van meer dan twintig gesprekken met ambtelijk opdrachtgevers, projectmanagers en beleidsmedewerkers van de gemeente vanuit uiteenlopende domeinen binnen de gemeente. Daarbij is gesproken over onder andere eenmalige projecten, gebiedsontwikkelingen, woningbouw, economie, glastuinbouw, mobiliteit, riool, civiele ontwikkelingen, openbare ruimte, verduurzaming vastgoed en maatschappelijke voorzieningen. Daarnaast heeft er afstemming plaatsgevonden met de gebiedsverantwoordelijke vanuit Stedin. ^ Het document vormt een zo volledig mogelijk overzicht van de huidige opgaven en ontwikkelingen binnen de gemeente. Tegelijkertijd geldt dat de situatie rondom netcongestie sterk in beweging is. Wet- en regelgeving, prioritering, beschikbare netcapaciteit en technische oplossingsrichtingen ontwikkelen zich snel, terwijl op verschillende onderdelen nog onzekerheden bestaan.
Deze analyse moet daarom worden gezien als momentopname (mei 2026) op basi s van de huidige inzichten. De netimpactanalyse is opgebouwd rond acht thema’s: ^ Woningbouw; ^ Bedrijven en economie; ^ Maatschappelijke voorzieningen; ^ Glastuinbouw; • Mobiliteit; ^ Riolering en openbare verlichting; ^ Verduurzaming van de bestaande bouw; ^ Energietransitie.
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Per thema is inzichtelijk gemaakt: ^ Wat de omvang van de opgave is; ^ Welke impact netcongestie heeft op de uitvoering; ^ Welke financiële en maatschappelijke gevolgen dit met zich meebrengt; ^ En welke mogelijke handelingsperspectieven beschikbaar zijn om met netcongestie om te gaan.
Krijgt een aansluiting Aansluiting onder voorwaarden Waarschijnlijk geen aansluiting/zeer onzeker
Uitkomsten netimpactanalyse Woningbouw (nieuw)
Opgave
~11.000 woningen Huisvestinglocaties arbeidsmigranten
Impact
Circa 2.100 woningen kunnen waarschijnlijk doorgaan Circa 3.000 woningen waarschijnlijk voorrang Minimaal 5.000 woningen onzeker 3 huisvestinglocaties arbeidsmigranten kunnen
Bedrijven
Maatschappelijke voorzieningen
3 kavels Oudeland + 1 kavel Leeuwenhoekweg 36 ha transformatiegebied vanuit glastuinbouw Chrysantenweg, Warmoeziersweg en Molenweg Herontwikkeling, verduurzamingen uitbreiding bedrijven
^ Scholen, sportcentrum en medisch centrum Wilderszijde ^ Cultuurhuis CasaCadanza ^ Maatschappelijk voorzieningen Bleizo-West • Overige gebiedsontwikkelingen
Transformatiegebied glastuinbouw afhankelijk van bestaande aansluitingen 4 kavels zonder aansluiting Overige herontwikkeling alleen binnen bestaande capaciteit
Acties
cieel
Maatsch appelijk
Finan-
waarschijnlijk doorgaan
Glastuinbouw 9 ha ontwikkeling Horti Science Park Individuele verduurzaming glastuinbouw
Scholen en sportcentrum Wilderszijde kunnen doorgaan Medisch centrum Wilderszijde op wachtlijst Cultuurhuis op wachtlijst Voorzieningen BleizoWest op wachtlijst Overige gebiedsontwikkelingen
Horti Science Park op wachtlijst Individuele glastuinbouw alleen binnen bestaande aansluiting
Latere grondopbrengsten OZB-opbrengsten vertraagd Kostenstijging door fasering Lagere inkomsten gemeentefonds
Latere (of geen) grondopbrengsten
Kosten tijdelijke energievoorzieningen (genenator ed.)
Beperkt
Groeiende druk op woningmarkt (m.n. starters, spoedzoekers)
Verslechteri ng vestigingsklimaat Stagnatie brede welvaart
Effect op leefbaarheid van gebied
Verslechteri ng vestigingsklimaat
Eerder aanvragen (bewijslast op orde) Netbewust bouwen (o.a. warmtenetten) Fasering projecten
Flexcontracten Oplossingen binnen bestaande aansluitingen Energiehubs/collectieve oplossingen
Eerder aanvragen scholen (bewijslast op orde) Binnen bestaande aansluitingen werken
Collectieve oplossingen Flexcontracten Warmtenetten
Krijgt een aansluiting Aansluiting onder voorwaarden Waarschijnlijk geen aansluiting/zeer onzeker
Opgave
Uitkomsten netimpactanalyse Verduurzaming bestaande bouw
Toename publieke laadpalen 2 snellaadlocaties bus Uitbreiding metro Fietsenstalling Berkel
Riolering; vervanging en uitbreidingsopgave Openbare verlichting: bundeling aansluitingen en uitbreidingsopgave
Isolatie Aardgasvrije gebouwde omgeving Opgave verduurzaming gemeentelijk maatschappelijk vastgoed onbekend
Impact
Verlichting tot 2030 kan doorgaan Riolering vervanging binnen bestaande aansluiting Uitbreidingsopgave riolering onduidelijk/op wachtlijst Verlichting na 2030 opgave onduidelijk/ op wachtlijst
Energietransitie Warmtenetten glastuinbouw Diverse nieuwe geothermiebronnen Zon op dak/veld
Zon op dak/veld: Zonder teruglevercongestie Bij teruglevercongestie
m Isolatie kan doorgaan ^ Verduurzaming huishoudens met prioriteit op wachtlijst Verduurzaming maatschappelijk vastgoed en MKB alleen binnen bestaande aansluiting, anders wachtlijst
Warmtenetten op wachtlijst, voorrang als capaciteit beschikbaar komt
Nog onduidelijk
Nog onduidelijk
Beperkt
Beperkt
Vertraging elektrificatie mobiliteit Vertraging OV; vollere metro, mogelijk meer autogebruik
Nog onduidelijk
Verduurzaming vertraagt. Hogere energielasten en CO2 uitstoot
Afhankelijkheid van fossiele brandstoffen blijft langer bestaan Klimaatdoelen later behaald
Netbewust laden Directe koppeling met lokale opwek/opslag
Opgave riolering/gemalen inzichtelijk maken Prioriteit aanvragen (bewijslast op orde) Optimaliseren binnen bestaande aansluiting
Isolatie stimuleren Collectieve oplossingen (bijv. warmtenetten)
Prioriteit aanvragen (bewijslast op orde) Binnen bestaande aansluiting werken
cieel
Finan-
Riolering en openbare verlichtin
207 laadpalen kunnen doorgaan Fietsenstalling kan doorgaan, mits gebruik aansl. P&R Overige toename publieke laadpalen op wachtlijst Laadlocaties bus op wachtlijst
Maatsch appelijk Acties
Mobiliteit
^limmp çtiirincŕ
w k
Conclusies uit impactanalyse Netcongestie raakt vrijwel álle gemeentelijke ontwikkelingen met een elektriciteitsbehoefte; structurele capaciteit ontbreekt tot 2035. De gevraagde netcapaciteit overtreft naar verwachting ruimschoots wat tot 2035 vrijkomt; veel projecten blijven op de wachtlijst. Een klein deel van de projecten (o.a. deel woningen, scholen en sporthal Westzijde, deel van de laadpalen) is al voorzien van een huisnummerbesluit of getekende offerte van de netbeheerder. Deze ontwikkelingen kunnen doorgaan. De impact op de woningbouw is potentieel groot: 210Zo van de woningbouwopgave kan waarschijnlijk doorgaan, de overige 790X) is afhankelijk van de capaciteit die eventueel nog beschikbaar komt, en of het lukt om tijdig maatschappelijke prioritering aan te vragen. Woningbouw wordt relatief beter bediend in het prioriteringskader, maar de bijbehorende voorzieningen en laadinfra niet. Het risico is de aanleg van wijken zonder de noodzakelijk voorzieningen. De mogelijkheid is reëel dat de beschikbare capaciteit niet genoeg zal zijn voor alle woningbouwprojecten. Netbewust bouwen kan ervoor zorgen dat er binnen de beschikbare capaciteit meer woningen gebouwd kunnen worden. Voor de aanleg van warmtenetten kan maatschappelijke prioriteit worden aangevraagd.
Warmtenetten zijn een manier van netbewust bouwen, omdat er voor deze collectieve oplossing minder elektriciteit benodigd is, dan voor individuele oplossingen. Momenteel loopt er ook een regionale lobby om warmtenetten aan te merken als congestieverzachter. Mobiliteit, bedrijven en glastuinbouw worden het hardst geraakt: aanvragen hebben geen prioriteit en komen achteraan de wachtrij. De kans is klein dat voor deze sectoren netcapaciteit vrijkomt voor 2035.
GROENLICHT
Om toch zaken mogelijk te maken zal ruimte gezocht moeten worden in technische oplossingen binnen de bestaande aansluiting, of in collectieve oplossingen die gebruik maken van de bestaande netcapaciteit. De impact op de gemeentelijke organisatie is mogelijk groot. Enerzijds worden verschillende beleidsdoelstellingen of ambities mogelijk lastiger te behalen voor 2035 (bijvoorbeeld voor elektrisch laden). Anderzijds vraagt het waarschijnlijk extra inzet en middelen vanuit de gemeente als de gemeente erop inzet om projecten wel te laten slagen ondanks gebrek aan netcapaciteit. Bijvoorbeeld extra ambtelijke capaciteit om de bewijslast voor vervroegd aanvragen op orde te krijgen. En de opgave voor riolering en openbare verlichting voor 1 januari 2027 in kaart te brengen en aan te vragen. Netcongestie vergroot financiële risico’s: vertraagde grondopbrengsten, lagere OZB-inkomsten en extra rentelasten. Juridische risico’s ontstaan bij lokale volgordebepaling en vervroegd aanvragen; beleidsregels en transparante procedures zijn noodzakelijk om claims te voorkomen.
Uitwerking per thema
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
14
Prioriterin gska der ACM
Woningbouw (nieuw) (1/2)
o
210Zo van de woningbouwopgave van Lansingerland kan waarschijnlijk doorgaan. 790Zo is afhankelijk van beschikbare netcapaciteit, en of het lukt om tijdig maatschappelijke prioritering aan te vragen. Opgave ^ Opgave van ~11.000 nieuwe woningen tot 2035. Hiervan is al een deel gerealiseerd voor mei 2026. ^ Een groot deel van de woningbouwopgave is afhankelijk van kleinverbruikaansluitingen. Bij gestapelde woningbouw is vaak een grootverbruikaansluiting nodig voor gezamenlijke installaties, zoals de lift of WKO-systemen. ^ Huisvesting arbeidsmigranten: gemeente voert een faciliterend en regisserend beleid: streven van ca. 1.200 huisvestingsplekken. Marktpartijen verantwoordelijk voor ontwikkelen van initiatieven.
Prioriteringskader ^ Nieuwe woningbouw krijgt maatschappelijke prioriteit binnen het ACM-kader. ^ Bestaande woningbouw (kleinverbruik aansluiting particulieren) krijgt alleen prioritering voor aansluiting tot 3x35 ampère. ^ Ook huisvesting voor arbeidsmigranten krijgt maatschappelijke prioriteit Woningbouwopgave Lansingerland B Huisnummerbesluit/Onderhanden werk B Vervroegd aanvragen kansrijk B Vervroegd aanvragen onzeker
Impact netcongestie ^ 210X) van de opgave (circa 2.100 woningen) kunnen waarschijnlijk doorgaan: daarvoor zijn tijdig huisnummerbesluiten gereed of is project aangemeld als ‘onderhanden werk’ vanuit Stedin ^ Voor 290Zo van de opgave (circa 3.000 woningen) is de kans groot dat er tijdig een vervroegde aanvraag gedaan kan worden. Als er op dat moment nog netcapaciteit beschikbaar is, kunnen deze woningen alsnog doorgang vinden. ^ Voor de grootschalige gebiedsontwikkeling Bleizo-West is het onzeker of capaciteit tijdig gereserveerd kan worden. De realisatie staat gepland voor 2029-2040, en een aanvraag mag maximaal 10 jaar voor oplevering van de woningen worden gedaan. In principe zou dit voor een deel dus nu al kunnen gebeuren. Op dit moment is de ‘bewijslast’ hiervoor echter mogelijk nog niet op orde, waardoor nog geen maatschappelijke prioriteit aangevraagd kan worden. ^ Woningbouwprojecten hangen sterk samen met bijhorende functies, zoals maatschappelijke voorzieningen (sport, onderwijs, zorg) en laadinfrastructuur. Veel van deze voorzieningen vallen niet binnen de prioritaire categorieën, waardoor als er wel woningen gebouwd kunnen worden, een deel van de bijbehorende voorzieningen mogelijk alsnog niet gerealiseerd kan worden. ^ Sloop-nieuwbouw: capaciteit kan alleen behouden blijven als de aansluiting niet wordt opgezegd of verwijderd.
Een aansluiting is locatiegebonden en kan niet worden meeverhuisd naar een andere locatie. ^ Ook overige (particuliere) initiatieven kunnen waarschijnlijk niet aansluiten. Dergelijke initiatieven van 1-10 woningen zullen waarschijnlijk opdrogen.
Prioriterin gska der ACM
Woningbouw (nieuw) (2/2)
©
210Zo van de woningbouwopgave van Lansingerland kan waarschijnlijk doorgaan. 790Zo is afhankelijk van beschikbare netcapaciteit, en of het lukt om tijdig maatschappelijke prioritering aan te vragen. Financiële impact gemeente
Maatscha ppelijke impact
^ Vertraging van woningbouw leidt tot latere grondopbrengsten , OZB-inkomsten en geen toename in inkomsten vanuit het gemeentefonds.
Toenemende druk op woningmarkt voor starters, gezinnen en spoedzoekers. Vertraging in doorstroming op regionale woningmarkt.
^ Risico op hogere plankosten en bouwkosten door fasering en langere doorlooptijden.
Kans op vertraging van gekoppelde voorzieningen zoals scholen, zorg en mobiliteit.
^ Mogelijk extra investeringen nodig voor tijdelijke energieoplossingen (batterijen, slimme sturing). ^ Bij vervroegd aanvragen (het moment van project op de wachtlijst zetten) dient waarschijnlijk een aanbetaling te worden gedaan van 200Zo van de aansluiting. Indien ontwikkelaar nog niet bekend is, worden deze kosten door de gemeente gedragen. Deze kosten kunnen waarschijnlijk wel worden verhaald op de uiteindelijke ontwikkelaar. Eerste handelingsperspectief Eerder aanvragen (bewijslast op orde), fasering projecten, netbewust bouwen, koppeling aan warmtenetten
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Prioriterin gska der ACM
Bedrijvigheid/Economie
Ų
Bedrijvigheid en commerciële functies vallen buiten het maatschappelijkprioriteringskader. Economische ontwikkeling wordt structureel geraakt. Optimaliseren van bestaande aansluitingen wordt cruciaal. Impact netcongestie
Opgave ^ 3 kavels op bedrijventerrein Oudeland en 1 kavel Leeuwenhoekweg zijn nog niet uitgegeven. Deze kavels hebben momenteel geen elektriciteitsaansluiting. ^ Er zijn in Lansingerland mogelijkheden voor 36 hectare bedrijventerreinherontwikkeling (transformatiegebied vanuit glastuinbouw Chrysantenweg, Warmoeziersweg en Molenweg naar bedrijventerrein). In deze transformatiegebieden zijn al bestaande aansluitingen. Het vermogen op bestaande aansluitingen wordt momenteel in kaart gebracht. ^ Een aantal locaties (Hoefweg 231, ULCA12, Oosteindspad) worden herontwikkeld. Prioriteringskader ^ Bedrijventerreinen en commerciële functies vallen buiten het maatschappelijk prioriteringskader. ^ Voor het MKB, dat vaak gebruik maakt van kleinverbruik aansluitingen, verandert de situatie ook per 1 juli 2026. Zij krijgen geen prioriteit en worden net als grootverbruikers op de wachtlijst geplaatst.
^ De 3 kavels op Oudeland krijgen voorlopig geen aansluiting en zijn lastiger verkoopbaar. ^ Transformatie glastuinbouw naar bedrijven kan alleen doorgaan mits dit binnen bestaande aansluitingen past of op langere termijn experimenteerruimte vanuit de ACM beschikbaar komt. ^ Transformatie van bedrijventerreinen kan alleen binnen bestaande aansluitingen en/of met groepstransportovereenkomst/energyhubs voor grootverbruikaansluitingen. ^ Ondernemers kunnen de komende jaren geen zwaardere aansluiting krijgen voor uitbreiding en/of verduurzaming. Financiële impact gemeente ^ Uitstel van kaveluitgifte en/of lagere grondopbrengsten op bedrijventerreinen. ^ Hogere kosten voor tijdelijke energievoorzieningen.
Maatscha ppelijke impact
Eerste handelingsperspectief
^ Stagnatie van groei in brede welvaart
Flexibiliteit, energiehubs/collectieve oplossing, binnen bestaande aansluitingen werken
^ Verslechtering van vestigingsklimaat.
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
^ Vertraging verduurzaming van bedrijven.
Ē Ē
Maatschappelijke voorzieningen (1/2)
Prioriteringska der ACM
Acute zorg
Wettelijk taak: ve rplicht onderwij s, huisvesting vluchtelingen Overig
Veel maatschappelijke voorzieningen hebben geen prioriteit. Voor Wilderszijde zijn (deels) oplossingen in beeld, Bleizo-West wordt hard geraakt. Prioriteringskader
Opgave ^ Veel van de nieuwe maatschappelijke voorzieningen zijn gekoppeld aan de woningbouwopgave. Voor Wilderzijde zijn deze al concreet gemaakt:
^ Primair, secundair en speciaal onderwijs categorie 3 basisbehoeften en mogelijkheid tot eerder aanvragen (10 jaar voor realisatie).
^ De onderwijshuisvesting (semipermanent en permanent) in Wilderszijde is opgenomen in onderhanden werk van Stedin.
^ Acute zorg categorie 2 veiligheid.
^ Voor de nieuwe sporthal Wilderzijde is opgenomen in onderhanden werk.
^ Overige maatschappelijke voorzieningen (waaronder ook huisartsen, apotheken, sportaccommodaties) geen prioriteit.
^ Medisch centrum Wilderszijde 700m2 bedrijfsvloeroppervlakte in wachtrij voor capaciteitsaansluiting ^ Voor Bleizo-West is naar verwachting 20.000 m2 aan maatschappelijke voorzieningen nodig. Deze is nog precies niet uitgewerkt naar functies. ^ Huisvesting vluchtelingen: locatie Park de Polderpad voortzetting op bestaande aansluiting. ^ Richting 2035 behoefte aan meer sportvelden (IHP sport wordt opgesteld). ^ Cultuurhuis plaatst een dieselgenerator (incl. batterij) om dit jaar live te kunnen. Er is geen zicht op wanneer er wel ruimte is voor een aansluiting. ^ Verduurzaming Zwembad De Windas. Voorbeeldfunctie van de gemeente door een van de grootste energievragers duurzaam te maken. Zonnepanelen (en batterij) kunnen binnen bestaande aansluiting worden toegevoegd. Voor geheel aardgasvrij maken aanvraag capaciteit op de wachtlijst.
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
^ Huisvesting vluchtelingen categorie 3 basisbehoeften.
Ē Ē
Maatschappelijke voorzieningen (2/2)
Prioriteringska der ACM
Acute zorg
Wettelijk taak: ve rplicht onderwij s, huisvesting vluchtelingen Overig
Veel maatschappelijke voorzieningen hebben geen prioriteit. Voor Wilderszijde zijn (deels) oplossingen in beeld, Bleizo-West wordt hard geraakt. Impact netcongestie Netcongestie raakt de ontwikkeling van nieuwe maatschappelijke voorzieningen hard, omdat deze voor het grootste gedeelte (huisartsen, apotheken, kinderopvang, niet-verplicht onderwijs, sport) niet geprioriteerd kunnen worden. De scholen en het sportcentrum in Wilderszijde kunnen doorgaan, voor het medisch centrum is dit nog onzeker. Nieuwe maatschappelijke voorzieningen voor Bleizo-West zijn nog niet precies uitgewerkt, waardoor nog geen vervroegde aanvraag voor maatschappelijke prioritering kan worden gedaan. De kans is reëel dat deze voorzieningen niet voor 2035 gerealiseerd kunnen worden.
Financiële impact gemeente ^ Financiële risico’s bij woningbouwontwikkelingen. ^ Extra kosten voor tijdelijke energievoorzieningen (bijv. batterij, genenator) Maatscha ppelijke impact ^ Vertraging in beschikbaarheid van onderwijs- en zorgvoorzieningen. ^ Negatief effect op leefbaarheid van nieuwe woonwijken. ^ Druk op bestaande scholen, sport en zorgcapaciteit.
Doordat woningen wél geprioriteerd kunnen worden en de meeste maatschappelijke voorzieningen niet, kan het zijn dat er wijken worden opgeleverd waar aanvankelijk vooral woningen staan, nog zonder voorzieningen
Eerste handelingsperspectief Eerder aanvragen scholen (bewijslast op orde), benutten bestaande aansluitingen
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
19
E Ē
Glastuinbouw/Horti Science
Prioriterin gska der ACM
Glastuinbouw sector Collectieve warmtenetten
Glastuinbouw krijgt geen prioriteit in het ACM-prioriteringskader. Ontwikkelingen kunnen alleen met technische maatregelen (energy hubs, gedeelde transportovereenkomsten, aansluiten achter de meter) doorgaan. Impact netcongestie
Opgave ^ Op 1 locatie is uitbreiding van glastuinbouw gepland. Dit gaat om 9 ha ontwikkeling naar transport, teelt en onderwijs in het Horti Science Park. ^ De warmtetransitie van de glastuinbouw is omschreven op slide 25 Energietransitie.
^
Horti Science uitbreiding op de wachtlijst
Financiële impact ^ Risico op hogere energiekosten voor ondernemers.
Prioriteringskader ^ Geen prioritering voor individuele glastuinbouw Maatscha ppelijke impact ^ Risico op afname economische aantrekkelijkheid van sector.
Eerste handelingsperspectief Werken binnen bestaande aansluitingen
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Prioriteringska der ACM
0
Mobiliteit
Mobiliteit krijgt geen prioriteit volgens het prioriteringskader. Netcongestie zorgt voor vertraging van plaatsing publieke en private laadpalen en belemmering van uitbreiding en intensivering van het openbaar vervoernetwerk. Prioriteringskader
Opgave ^ Emissieloosvervoer in 2050. Tijdig, voldoende en passende laadinfrastructuur voor logistieke voertuigen.
^ Geen prioritering voor laadinfrastructuur en parkeergarages.
^ Laden gebeurt zo veel mogelijk op eigen terrein. Waar nodig wordt publieke laadinfastructuur aangelegd. Op basis van vraag van inwoners wordt laadinfrastructuur uitgebreid. In woonwijken is laden op eigen terrein het eerste uitgangspunt. Een verlengde private aansluiting (VPA) is niet toegestaan.
^ Slechts 207 (publieke) laadpalen kunnen zeker doorgaan. De overige publieke laadpalen lopen waarschijnlijk vertraging op (of realisatie met flexcontract).
^ Voor 207 van de geplande publieke laadpalen worden voor 1 juli 2026 nog kleinverbruik aansluitingen aangevraagd. Dit is voldoende om te voorzien in de vraagtoename voor de komende 1,5 jaar.
^ Private laadpalen lopen vertraging op, als er een nieuwe/grotere aansluiting voor nodig is.
Impact netcongestie
^ De fietsenstalling bij Berkel Westpolder kan doorgaan bij gebruik aansluiting P+R.
^ Voor afloop concessie 2033 plaatsen van snellaadstation bus eindstation Rodenrijs en eindstation Lansingerland Zoetermeer.
^ Uitbreiding en intensivering van het openbaar vervoer netwerk loopt waarschijnlijk vertraging op.
^ Mogelijke uitbreiding metrocapaciteit tracé (vanaf station Lansingerland Zoetermeer) en frequentie in spits (metro E).
^ Voorbeeld directe impact: De gemeente ziet af van ontwikkeling snellaadstation op kavel Oudeland, omdat er geen capaciteit/aansluiting is en onduidelijkheid over het initiatief en de inrichting van de locatie. Er wordt door een particulier voorzien in de snellaad behoefte in de buurt.
^ Bij station Berkel Westpolderwordt een nieuwe fietsenstalling gerealiseerd. Deze kan mogelijk gebruik maken van bestaande aansluiting naastliggende P+R.
^ Verduurzaming bouwlogistiek en materieel vertraagt.
^ Op 1-2 plekken zal een fietstunnel worden geplaatst. Vanwege regenval moeten hierbij ook pompen met elektriciteitsbehoefte worden geïnstalleerd. ^ Transitie naar duurzame mobiele werktuigen door sturing via inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente.
Financiële impact gemeente ^ Onbekend Maatscha ppelijke impact
Eerste handelingsperspectief Slim laden, tijdsgebonden laden, flexcontracten
^ Minder snelle overstap naar elektrisch vervoer. ^ Mogelijk meer autogebruik en minder modal shift.
Prioriterin gska der ACM
Riolering, water en openbare verlichting
@
Riolering en openbare verlichting zijn hebben hoge prioriteit in het prioriteringskader. Het is onbekend wat de totale opgave is voor Lansingerland tot 2035. Belangrijk om de opgave inzichtelijk te maken voor 1 januari 2027. Prioriteringskader
Opgave Riolering/gemalen/water: ^ Naar verwachting is er uitbreiding nodig van het rioleringsstelsel (en benodigde pompen): ^ Uitbreiding van persleidingen buitengebied. Indien deze worden vervangen door riolering met vrij verval, is ook de installatie van kleine gemalen nodig. ^ Naar verwachting is er voor Bleizo-West een extra zuiveringsinstallatie nodig. ^ Overige uitbreidingen en vervangingen nog onbekend. ^ Dunea bouwt een nieuwe waterberging om te voldoen aan groeiende vraag naar drinkwater. Openbare verlichting: ^ Voor de bekende wijken (komende 5 jaar) is al een aanvraag gedaan voor de benodigde uitbreiding. Na 2030 onbekend waar nieuwe openbaar verlichting kasten geplaatst moeten worden. ^ Lansingerland werkt aan het inrichting van openbare verlichting netten achter 1 OV kast in plaats van 1 aansluiting per lichtmast bij Stedin. ^ De totale energievraag is 1,6 - 1,8mln KWh van 19.000 lichtmasten. 400Zo van de lichtmasten is nog geen led. Hier valt nog een besparing te realiseren.
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
^ Riolering, rioolwaterzuivering en openbare verlichting zijn opgenomen in het priorteringskader in categorie 2 veiligheid. Deze hebben dus hoge prioriteit.
Prioriterin gska der ACM
Riolering, water en openbare verlichting
@
Riolering en openbare verlichting zijn hebben hoge prioriteit in het prioriteringskader. Het is onbekend wat de totale opgave is voor Lansingerland tot 2035. Belangrijk om de opgave inzichtelijk te maken voor 1 januari 2027.
Impact netcongestie
Financiële impact gemeente
Als de opgave niet voor 1 januari 2027 bekend is, kunnen nieuw/grotere pompen kunnen alleen worden aangesloten mits er restruimte beschikbaar komt. Dit heeft grote invloed op de fasering van gebiedsontwikkeling
^ Meer afhankelijkheid van noodvoorzieningen zoals noodaggregaten
Openbare verlichting :
^ Als riolering/gemalen niet kunnen worden aangesloten, zeer grote impact op de ontwikkeling van nieuwe woonwijken.
^ 350 lichtmasten worden geplaatst op 1 nieuwe OV kast (3x25 ampère) in plaats van een aansluiting per lichtmast (2 ampère). Dit betekent een besparing van 700-75=625 ampère in aansluitcapaciteit. ^ Onzeker wat de impact is op opgave na 2030.
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Maatscha ppelijke impact
Eerste handelingsperspectief Opgave riolering en openbare verlichting inzichtelijk maken, inrichten van tijdsgestuurde pompen (buiten piekuren, verduurzaming bestaande openbare verlichting.
Prioriteringska der ACM
Verduurzaming bestaande bouw
E
Individuele aansluitingen tot 3x35 ampère
Overig
Verduurzaming van de bestaande bouw krijgt geen prioriteit binnen het ACM-kader, en wordt daardoor hard geraakt door netcongestie. Er geldt een uitzondering voor individuele woningen tot 3x35 ampère. Opgave
Impact netcongestie
^ Op maatschappelijk vastgoed van gemeente Lansingerland is -waar mogelijk - isolatie aangebracht en zijn zonnepanelen gerealiseerd. De resterende opgave (en benodigde acties) richting klimaatneutraliteit (o.a. aardgasvrij maken)) moet nog verder worden uitgewerkt. Voor een deel van het vastgoed is aanvullende transportcapaciteit nodig voor verdere verduurzaming.
^ Woningen die een verzwaring van de bestaande aansluiting hebben komen na 1 juli op de wachtlijst voor verzwaring. Verduurzaming van bestaande woningen vertraagt hierdoor.
^ Voor het verduurzamen van de bestaande bouw (elektrisch koken, individuele warmtepomp), heeft een huis vaak een zwaardere aansluiting nodig van 3x25 ampère. Vooral in oudere woningen is deze vaak niet aanwezig. ^ Ondernemers willen verduurzamen door o.a. zonnepanelen, elektrificatie bedrijfsprocessen, warmtepompen en laadinfra. Uitbreiding van aansluitingen of extra transportcapaciteit is vaak noodzakelijk.
^ Elektrificatie van maatschappelijk vastgoed en MKB wordt hard geraakt door gebrek aan transportcapaciteit. Financiële impact ^ Mogelijk risico op toename energiearmoede ^ Mogelijk hogere maatschappelijke kosten door uitstel van verduurzaming. ^ Extra kosten voor tijdelijke of technische oplossingen. Maatscha ppelijke impact
Prioriteringskader ^ Verduurzaming van woonbehoefte tot 3x35 ampère krijgt prioriteit 3 ^ Maatschappelijk vastgoed en MKB valt buiten het maatschappelijke prioriteringskader van de ACM. Nieuwe of zwaardere aansluitingen komen daardoor op de wachtlijst. Eerste handelingsperspectief Isoleren, stimuleren collectieve oplossingen (warmtenetten, gedeelde batterijen), slim sturen op energieverbruik buiten piekmomenten, binnen bestaande aansluiting verduurzaming realiseren, inwoners, ondernemers en (maatschappelijk) organisaties informeren over netbewust verduurzamen.
^ Onzekerheid bij inwoners over de betaalbaarheid en uitvoerbaarheid van verduurzaming. ^ Verminderde verduurzaming lokale economie. ^ Kans op toenemende verschillen tussen inwoners en ondernemers die wel of niet kunnen verduurzamen.
Prioriteringska der ACM
Collectieve warmtenetten
Energietransitie
E
Overig
De energietransitie wordt geremd door netcongestie. Prioritering voor warmtenetten is mogelijk indien gekoppeld aan huishoudens. Geen prioritering voor overige verduurzaming. Opgave
Prioriteringskader
^ Warmtetransitie glastuinbouw (en mogelijk delen van gebouwde omgeving) door middel van ontwikkeling: ^ Regionaal warmtenet Oostland (deelproject NoordpolderZuidplaspolder en deelproject Ypenburg/Noukoop/Kleihoogt).
^ Iedere duurzame warmteoplossing (collectief of individueel) heeft netcapaciteit nodig. Voor een collectief warmtesysteem is een grootverbruik aansluiting nodig. Collectieve warmtenetten voor huishoudens of essentiële diensten krijgen prioriteit 3.
^ Warmenet Noordpolder. Impact netcongestie
^ Warmtenet Wilgenlei. ^ In Lansingerland is er veel potentie voor geothermie. Er zijn al 4 putten en naar verwachting worden er de komende jaren meerdere bronnen ontwikkeld. Deze bronnen hebben voor de ontwikkeling een tijdelijke aansluiting en voor exploitatie een permanente capaciteitsaansluiting nodig. ^ Duurzame elektriciteit opwek: ^ Zonne-energie: ambitie: het bekende opwekpotentieel van 153,5 GWh zoveel mogelijk benutten ^ Het lokaal opwekken van minimaal 250Zo van het elektriciteitsverbruik van Lansingerland in 2050 ^ Solar carport naast het gemeentehuis kan worden aangesloten op de huidige aansluiting van het gemeentehuis. Eerste handelingsperspectief Gebruik maken van bestaande aansluiting glastuinbouw voor boren geothermie
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
^ Realisatie van warmtenetten voor heeft maatschappelijke prioriteit voor huishoudens., maar is afhankelijk van de beschikbaarheid van netcapaciteit en tijdige vervroegde aanvraag maatschappelijke prioritering. ^ Bedrijven kunnen alleen verduurzamen binnen bestaande aansluiting. Huishoudens ondervinden vertraging in hun verduurzamingsambities. Financiële impact gemeente ^ Stijgende projectkosten door onzekerheid. Maatscha ppelijke impact ^ Rem op realisatie zonnepanelen bij woningen en bedrijven. ^ Onzekerheid voor inwoners over de betaalbaarheid van hun toekomstige warmtevoorziening.
Prioriterin gska der ACM
0
Veiligheid Veiligheid heeft hoge prioriteit in het afwegingskader en wordt vooralsnog niet (of beperkt) geraakt door netcongestie. Impact netcongestie
Opgave ^ Geen uitbreidingsplannen brandweer en politie bekend.
^ Geen (voor zover bekend)
^ Hulpdiensten rijden grotendeels niet elektrisch vanwege betrouwbaarheid en inzetbaarheid
Financiële impact
^ Crisisorganisatie gemeente onderzoekt alternatieve locaties buiten gemeentehuis. Verwachting is dat er gebruik wordt gemaakt van een bestaande locatie.
• Geen (voor zover bekend)
^ Crisisplannen en risicoanalyses werken met scenario’s die rekening houden met stroomuitval en weerbaarheid. Er wordt gebruik gemaakt van landelijke NIPV-netwerkkaarten voor scenario's rondom stoormuitval
^ Geen (voor zover bekend)
^ Veiligheidsregio werkt aan netwerk van noodsteunpunten voor ondersteuning van hulpdiensten, primair voor hulpverleners. Locaties worden momenteel in kaart gebracht. Noodsteunpunten worden actief bij langdurige stroomuitval. Prioriteringskader ^ Veiligheid is opgenomen in categorie 2 van het prioriteringskader. Dit heeft dus de hoogste prioriteit (na netcongestieverzachters, die capaciteit toevoegen aan het net).
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Maatscha ppelijke impact
Financiële en juridische consequenties
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Financiële consequenties Grondexploitatie ^ Netcongestie kan leiden tot vertraging of tijdelijke stilstand van gebiedsontwikkelingen, met name bij bedrijventerreinen en commerciële functies die binnen het huidige prioriteringskader geen maatschappelijke voorrang krijgen. Woningbouwprojecten lijken minder hard geraakt te worden, maar ook daar ontstaat onzekerheid over het moment waarop netcapaciteit beschikbaar komt op lange termijn. ^ Voor de grondexploitaties zijn de directe financiële effecten op dit moment naar verwachting beperkt. Door de gehanteerde uitgangspunten voor inflatie en rente kan vertraging binnen de exploitatieopzet deels worden opgevangen, mits actief wordt gestuurd op kostenbeheersing en fasering van plankosten. Mocht netcongestie grote impact hebben, zal er moeten worden afgeschaald op inzet. ^ De bredere financiële impact voor de gemeente is echter groter. Vertraging van ontwikkelingen leidt tot latere inkomsten uit onder andere OZB, rentestimulans en Gemeentefonds, terwijl personele en organisatorische kosten doorlopen. Ook kunnen opbrengsten later worden gerealiseerd, waardoor de liquiditeitspositie van de gemeente onder druk komt te staan. De gemeente heeft per maart 2026 een langlopende lening van C 45 mln aangetrokken, waarvan C 25 mln het gevolg is van achterblijvende inkomsten uit grondexpoitaties, dat deels het gevolg is van netcongestie.
^ De effecten, maatregelen of mogelijke risico’s verschillen per project (grondexploitatie). Om beter inzicht te krijgen is gericht onderzoek nodig naar de mogelijkheden per grondexploitatie. Daarna kan gemeentebreed worden gekeken naar de financiële effecten voor het concern en de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG).
GROENLICHT
Vervroegd aanvragen tijdens het bouwproces ^ Bij vervroegd aanvragen van transportcapaciteit (het moment waarop een project vroegtijdig op de wachtlijst wordt geplaatst 1 oktober) moet naar verwachting een aanbetaling worden gedaan van 200Zo van de aansluitkosten door de gemeente (voorfinanciering). Deze kosten (exclusief rentelasten) kunnen waarschijnlijk in een later stadium worden verhaald op de uiteindelijke ontwikkelaar ^ Deze kosten hoeven naar verwachting niet direct als last te worden genomen, omdat zij onderdeel kunnen uitmaken van grondexploitaties en toekomstige grondindexaties, mist sprake blijft van een voldoende positief exploitatiesaldo. Bij verlieslatende grondexploitatie zal er een aanvullende verliesvoorziening getroffen moeten worden. Dit zal zorgen voor aanvullende rentelasten door (tijdelijke) druk op de financieringspositie van de gemeente.
Juridische consequenties Vervroegd aanvragen tijdens het bouwproces: ^ De mogelijkheid om transportcapaciteit vervroegd aan te vragen voor woningbouw en scholen is een nieuwe ontwikkeling binnen het maatschappelijk prioriteringskader van de ACM. De exacte werkwijze, juridische kaders en uitvoeringspraktijk zijn nog volop in ontwikkeling. Er is daardoor nog nauwelijks jurisprudentie beschikbaar over de toepassing van deze systematiek en de rol van gemeenten hierin. ^ Om aanvragen zorgvuldig en transparant in te kunnen dienen zijn beleidsregels noodzakelijk. De VNG werkt momenteel aan modelbeleidsregels die gemeenten kunnen gebruiken voor hun eigen lokale beleidskader. Hierbij ontstaat een belangrijk juridisch aandachtspunt. De gemeente krijgt namelijk een rol in de volgordebepaling van projecten richting de netbeheerder. Dit kan leiden tot juridische risico’s en mogelijk claims van ontwikkelaars of initiatiefnemers. ^ Daarnaast bestaat nog onduidelijkheid over de ruimte die gemeenten juridisch hebben om aanvullende lokale prioriteringscriteria toe te passen. ^ Het is op dit moment nog onduidelijk welke rol de Provincie Zuid-Holland op zich neemt in dit proces.
GEMEENTE
V Lansingerland
Handelingsperspectief
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Handelingsperspectief - wat gebeurt er al? Op meerdere bestuurlijke niveau’s wordt al gewerkt aan het verminderen van netcongestie ^
Rijk Ministerie, netbeheerders, IPO, VNG
Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN)
^ Crisiswet netcongestie (wetgevingsprogramma stroomlijnen energieprojecten” ^ Aansluitoffensief: versnelling van 26 urgente hoogspanningsprojecten ^
Provincie Zuid-Holland PZH, EnergieraadZuid-Holland
Energieraad ZH: bestuurlijk overleg provincie, netbeheerders en energieregio’s
^ Vliegende Brigade energie-infrastructuur ^ Stimuleringsprogramma Energiehubs Zuid-Holland
Netbeheerder Stedin
^ Investeringsplan 2026-2035: grootschalige uitbreiding van netcapaciteit
Regionalenetbeheerder
^
O
Beter benutten van het bestaande net (o.a. flexibele contracten)
Vervroegd aanvragen van capaciteit voor prioritaire projecten Gemeente Lansingerland ^ Stimuleren en ondersteunen van energyhubs en collectieve oplossingen
Eigen rol en acties
Eigen opgave (o.a. riolering en verlichting) inzichtelijk maken
GROENLICHT
Handelingsperspectief - wat kan de gemeente doen? Gemeente kan netcongestie niet alleen oplossen, maar heeft wel eigen handelingsperspectief
Korte termijn (direct effect) Schade beperken ^
Vergunningaanvragen voor energie infrastructuur versnellen
^ Bewijslast maatschappelijke prioriteit ^ Bestaande aansluitingen behouden
Lange termijn ^7 jaar)
Middellange termijn ^2 jaar)
^
Slimmer omgaan met schaarste
Structurele sturing op energiesysteem
Netbewust ontwerpen
^
Regionale programmering
^ Strategische samenwerking met Stedin
^ Warmtenetten ^ Energiehubs ^ Koppeling ruimtelijke ordening en energie
^ Tijdelijke oplossingen
o
Let op: veel van deze acties vragen samenwerking met netbeheerder Stedin, provincie Zuid-Holland en de regio - de gemeente kan dit niet alleen.
Verdere uitwerking handelingsperspectief volgt in najaar
GROENLICHT
Bijlagen
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
33
Bijlage 1 Verdieping netuitbreidingen
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Netcongestie - situatie Lansingerland De geplande verzwaringen zijn opgenomen in de investeringsplannen van Stedin en TenneT. De verzorgingsgebieden van Stedin- en TenneT-stations volgen niet de gemeentegrenzen. Lansingerland zit, samen met andere gemeenten, aangesloten op verschillende Stedin- en TenneT-stations. Op 5 december 2024 heeft TenneT congestie aangekondigd voor vrijwel heel de provincie Zuid-Holland. TenneT versterkt het landelijke elektriciteitsnet met de bouw van nieuwe hoogspanningsstations en door vervanging en/of uitbreiding van bestaande elektriciteitsstations. De netuitbreidingen van TenneT zijn volgens de huidige planning naar verwachting gereed in de periode 20322035.
2026
2032
2035
Op 1 september 2023 heeft netbeheerder Stedin netcongestie afgekondigd voor de gebieden Bleiswijk/Berschenhoek, Berkel en Rodenrijs-Noordeinde voor de teruglevering van elektriciteit. Voor het gebied Berkel en Rodenrijs-Kleihoogt/Centrum-Noord heeft Stedin voor zowel de teruglevering als afname van elektriciteit netcongestie afgekondigd. Stedin heeft netuitbreidingen gepland staan om meer capaciteit te creëren op het laagspanningsnet. De werkzaamheden zijn naar verwachting tussen 2032 en 2035 gereed. Eerder heeft Stedin 2028-2030 gecommuniceerd. Daarnaast is uit het congestiemanagementonderzoek gebleken dat er geen flexibel vermogen beschikbaar is in de gemeente.
2026
GROENLICHT
GEMEENTE
2032
2035
Netcongestie - situatie Lansingerland Er zijn verschillende verzwaringen voor Lansingerland opgenomen in de investeringsplannen van Stedin en TenneT.
V' 'Hf - įl| -
levenhl
Bleiswijk - Bergschenhoek Station Bleiswijk heeft te maken met zowel opwek als afname congestie. Om deze congestie op te lossen, heeft Stedin plannen voor de realisatie van een nieuw trafostation, dat naar verwachting tussen 2031 en 2033 in gebruik wordt genomen. Met de ingebruikname van dit station wordt verwacht dat de congestie- en schaarsteproblematiek binnen dit gebied wordt opgelost.
?Bërķeljgn,
Rodenrijs
2026
2031-2033
Berkel 2 Station Berkel 2 heeft te maken met zowel opwek als afname congestie. Om deze congestie op te lossen, heeft Stedin plannen voor de realisatie van een nieuw trafostation, dat naar verwachting na 2035 in gebruik wordt genomen. Met de ingebruikname van dit station wordt verwacht dat de congestie- en schaarsteproblematiek binnen dit gebied wordt opgelost.
2026
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
^035
Netcongestie - situatie Lansingerland Er zijn verschillende verzwaringen voor Lansingerland opgenomen in de investeringsplannen van Stedin en TenneT. Berkel en Rodenrijs; Centrum Noord; Kleihoogt Station Berkel 1 heeft te maken met zowel opwek als afname congestie. Om deze congestie op te lossen, heeft Stedin plannen voor de realisatie van een nieuw trafostation, dat naar verwachting in 2028 in gebruik wordt genomen. Met de ingebruikname van dit station wordt verwacht dat de congestie- en schaarsteproblematiek binnen dit gebied wordt opgelost.
2026
2028
Berkel en Rodenrijs - Noordeinde; Kruisweg Berkel en Rodenrijs - Noordeinde en de Kruisweg hebben te maken met zowel opwek als afname congestie. Tot op heden zijn hier geen investeringsplannen voor, en is de toekomstige status van netcongestie in deze gebieden onduidelijk. Mogelijk komt in deze gebieden capaciteit vrij door realisatie van andere stations. PM afstemming Stedin.
2026
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Bijlage 2 Tijdlijn eerder aanvragen
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Hoe werkt ‘eerder aanvragen’? Huidige werkwijze Volgens de werkwijze tot 1 juli 2026 is een huisnummerbesluit (volgt na de omgevingsvergunning) nodig voor toewijzing van transportcapaciteit voor nieuwbouw. Nieuwe werkwijze Gemeenten hebben vanaf 1 oktober 2026 de mogelijkheid om aanvragen voor transportcapaciteit bij woningbouw en scholen tot maximaal 10 jaar vooruit in het bouwproces in te dienen, zodat deze projecten niet onnodig vertragen. In de nieuwe werkwijze moet het voor woningbouw mogelijk zijn om eerder transportcapaciteit aan te vragen. Bijvoorbeeld op basis van een Anterieure Overeenkomst of Omgevingsplan. Deze werkwijze is op het moment van opstellen van dit document nog in ontwikkeling. Planning
2026 Jan
Feb
Mrt
Apr
Mei
Jun
Alle aanvragen voor kleinverbruik aansluitingen worden door de netbeheerder gehonoreerd Woningbouwprojecten met huisnummerbesluit krijgen transport capaciteit toegekend Lopende woningbouwprojecten die als ‘onder handen werk’* worden aangemerkt krijgen transportcapaciteit toegekend
Jul ^
•
Aug
Sep
Alle aanvragen voor transportcapaciteit worden op een wachtlijst geplaatst Netbeheerders geven resterende ruimte op het net vrij aan aanvragen met maatschappelijke prioriteit (cat. 2 en 3)
Okt
Nov
Dec
Gemeenten kunnen woningbouw en scholen tot 10 jaar vooruit eerder aanmelden Aan woningbouw en scholen die via het proces van eerder aanvragen zijn ingediend, wordt vermogen toegekend, voor zover de ruimte op het net dit toelaat
2027 Jan Resterende ruimte op het elektriciteitsnet wordt vrijgegeven aan de overige aanvragen op de wachtlijst.
* Onder handen werk: Projecten die al voor 1 april 2026 al bekend zijn bij de netbeheerder en waarvoor 1 april 2026 al actieve concrete gesprekken zijn gevoerd met de netbeheerder zijn over de inhoud en realisatie van het woningbouwproject. Start bouw binnen 3 jaar.
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Bijlage 3 Onderliggende cijfers per domein
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Woningbouw Woningbouw*
Aantal woningen (ca.)
Impact congestie
Wilderszijde
2.500
ca. 1.100 ca. 1.400
Westpolder
500
Lange Vaart
119
LOO2
126
Hergerborg
80
Wildert 2
30
Noorderheem
12
Treurniet
woningbouw
Aantal woningen (ca.)
Kleihoogt
6
Buitenplaats
8
Wilderse kade
32 woningen + 8 kavels
Ruimte voor Ruimte Groenzoom
32
Merenweg
700
Wolfend
600
15
Driehoek Noordpolder
175
Raadhuislaan
24
CRM
50
Bonfut
9
Wilgenlaan 3
37
Meerpolder
11
Westersingel 75 Hof
20
Bleizo
5.000
De Snip
21
Impact congestie
Arbeidsmigranten huisvesting
Aantal arbeids migranten
Hoefweg
280
Violierenweg
144
Groendalseweg
30
Impact congestie
Deels Deels
Huisnummerbesluit voor 1 juli of onderhanden werk Stedin Vervroegd aanvragen 1 oktober Vervroegd aanvragen 1 oktober onzeker
GROENLICHT
GEMEENTE
Lansingerland
Projecten met minder dan 5 woningen zijn niet opgenomen in dit overzicht
41
..
Krijgt een aansluiting
Bedrijvigheid/economie Project
Toelichting
Oudeland Leeuwenhoekweg
Kaveluitgifte
Transformatiegebieden - Chrysantenweg - Warmoeziersweg - Molenweg
Transformatiegebieden van glastuinbouw naar bedrijventerrein
Bleizo West - Commercieel - Bedrijven - Kantoren
Naar verwachting 130.000 m2 nodig voor commerciële voorzieningen en werkfuncties.
Hoefweg 231 Chrysantenweg Voorterrein UCLA12
Herontwikkeling
GROENLICHT
GEMEENTE
Impact congestie
Lansingerland
Aansluiting onder voorwaarden Waarschijnlijk geen aansluiting/zeer onzeker
Krijgt een aansluiting Aansluiting onder voorwaarden Waarschijnlijk geen aansluiting/zeer onzeker
Maatschappelijke voorzieningen Project
Maatschappelijke voorziening
Onderwijshuisvesting Wilderzijde ^ Semipermanent ^ Permanent ^ Tijdelijk
School
Verduurzaming zwembad de windas
Sport
Op wachtlijst: 389kW aanvullend nodig
Sporthal Wilderszijde
Sport
Offerte aansluiting 3x80
AZC Park de Polder
Huisvesting
Verlenging bestaande huisvesting: 300 verblijvende personen
GIS (grondstoffen inzamel station)
Afval
Aansluiting gereed 3x80
Medisch centrum Wildert 2
Gezondheid
PM Op wachtlijst: 700m2 vloeroppervlakte
Bleizo maatschappelijke voorzieningen
Maatschappelijke voorzieningen
20.000 m2 - op wachtlijst
Sportvoorzieningen
Sport
Beleid - IPH Sport
Renovatie school de Parel
School
Onbekend of renovatie binnen bestaande aansluiting kan worden gedaan
Cultuurhuis Caza Cadanza
Cultuur
Op wachtlijst
GROENLICHT
Toelichting
Offerte aansluiting 2x 3x80 Offerte aansluiting 2x 3x80 ntb
GEMEENTE
Lansingerland
Impact congestie
Krijgt een aansluiting Aansluiting onder voorwaarden Waarschijnlijk geen aansluiting/zeer onzeker
Mobiliteit Project
Toelichting
Concessie publieke laadinfrastructuur
207 laadpalen Overige benodigde laadpalen
Concessie openbaar vervoer: Laadstation eindstation Rodenrijs en eindstation Lansingerland Zoetermeer
Openbaar vervoer bus
Spitscapaciteit toevoegen
Openbaar vervoer metro
Tracé verlening
Openbaar vervoer metro
Fietsenstalling Berkel Westpolder
Mits binnen bestaande aansluiting
Fietstunnels