T26.04294 Presentatie beeldvorming Kaderbrief 2027 10 juni 2026

10 juni 2026 T26.04294

Presentatie beeldvorming Kaderbrief 2027

Foto: Ariane Kok

Agenda 1. Inleiding en context 2. Uitgangspunten 3. Financieel beeld 4. Meerjareninvesteringsplan (MIP) 5. Meicirculaire 2026 6. Vervolgproces Deze beeldvormende avond is het moment om technische vragen te stellen. 2

Inleiding en Context Kaderbrief 2027 •

Verkiezingsjaar: daarom reguliere Kaderbrief

•

Begrotingsadvies VNG i.v.m. veel onzekerheid over middelen Rijk

•

Vaststellen uitgangspunten Begroting 2027-2030

•

Financieel beeld slechts een tussenstand

•

Beleidsarm: Verwerking autonome ontwikkelingen en actualisaties

•

Meicirculaire 2026 niet verwerkt in financiële beeld

•

Aanvullende bouwstenen om tekort terug te brengen: • • •

Actualiseren begrotingsposten Actualiseren bezuinigingsmaatregelen Waar mogelijk aanvullen met nieuwe maatregelen

3

Uitgangspunten ter vaststelling (1/2) 1.

Toewerken naar een toekomstbestendige, structureel sluitende begroting 1.

Structureel sluitende begroting voor 2027 middels structurele maatregelen

2.

Eventuele meevallers inzetten om structurele meerjarentekort verder te verkleinen

2.

Inwoneraantallen uit bevolkingsprognose

3.

Loon- en prijsontwikkeling (inflatie)

4.

Tarievenbeleid m.b.t. belastingen en heffingen

5.

Rente (3,5%)

6.

Capaciteit volgt beleid, groei en (wettelijke) taak

7.

Vasthouden aan huidige format begroting 4

Uitgangspunten ter vaststelling (2/2) 8.

Indeling beleidsvelden Programma 5 (splitsing afval en afvalwatermanagement)

9.

De ratio weerstandsvermogen blijft op of boven de 1,4

10. Post onvoorzien niet meer gerelateerd aan inwoneraantal 11. Overheaddoorbelasting aan Investeringen in het Meerjaren Investeringsplan (MIP)

12. Gemeentefondsraming o.b.v. vaste prijzen en prijspeil 2027 13. Verhogen inkomsten 14. Vasthouden aan WOZ-waardecorrectie 15. Gebruik beschikbare surplus voor overbrugging in 2027 5

Meerjarenbeeld Kaderbrief 2027 na bijstelling o.b.v. uitgangspunten Financieel meerjarenbeeld 2027-2030 Baseline beginsaldi Structureel begrotingssaldo na Slotwijziging Bijstelling algemene uitkering Totaal bovenstaande posten (A) Autonome ontwikkelingen (zie hoofdstuk 4 in T26.02249) OZB, leges en heffingen Meicirculaire Capaciteit Actualisaties projecten en MJOP Overige ontwikkelingen Totaal bovenstaande posten (B) Totaal (A+B)

2027 -4.447 1.853 -2.594 -6.608 809 607 495 1.314 -2.604 -5.987 -8.581

2028

Bedragen x € 1.000 2029 2030

-6.987 2.352 -4.635 -6.461 830 480 33 1.266 -3.000 -6.852 -11.487

-8.656 2.475 -6.181 -6.558 750 199 332 883 -3.053 -7.448 -13.629

-10.459 6.279 -4.180 -7.405 1.019 144 -1.151 -1.208 -3.344 -11.946 -16.126 6

Belangrijkste oorzaken voorlopig tekort • Indexatie; gedekt door hogere inkomsten Algemene Uitkering

• Hogere kosten Participatie m.n. door taakstelling statushouders

• Hogere lasten Jeugdzorg • Stijgende financieringsbehoefte

7

Onzekerheden Post gebaseerd op aanname

Huidige aanname

1% staat gelijk aan (circa)*:

Indexatie materiële budgetten

3,40%

Indexatie Subsidies

5,13%

Indexatie Wmo en Jeugd Lokaal

4,1%-5,13%

Indexatie lasten Openbare Ruimte

2,20%

€ 94.000

CAO 2027

4,20%

€ 608.000

Indexatie Gemeenschappelijke Regelingen (GR), regio Rijnmond

3,41%, tenzij lager gehanteerd door GR

Indexatie GR MRDH, regio Haaglanden

3,80% € 116.000; Impact OZB-stijging bij gemiddelde

Indexatie OZB-opbrengsten (woningen)

3,40% woningwaarde (€ 545.000): 1% stijging komt overeen met € 4 per jaar

Indexatie OZB-opbrengsten (niet-woningen)

3,40%

€ 164.000

3%

€ 169.000

Derving OZB-inkomsten niet-woningen Stelpost Financiering

€ 65 mln. 10 jaar vast tegen 3,5%

Meicirculaire

PM

Stelpost onvoorzien

€ 8.000 (in het verleden € 1 per inwoner)

Aantal inwoners

Groei van ca. 350 inwoners in 2026

Stelpost BTW Compensatiefonds (BCF)

Rekening houdend met 100% dekking

Bij 3,5% rente is € 1 mln. lening gelijk aan ca. € 35.000 aan rentelasten € 1.092.000 € 80 1.000 meer of minder inwoners, betekent ca. € 320.000 meer of minder uitkering uit gemeentefonds €

6.0008

Onzekerheden: mogelijke mee- en tegenvallers •

Sociaal Domein: uitgangspunt is realistisch ramen. Het onderdeel Jeugd (GRJR en lokaal) wordt nog verder onderzocht.

• • •

Herijking OZB: actualisatie volgt na juni-ramingen SVHW. Herijking overige leges en heffingen; actualisatie nog gaande. Actualisaties nog gaande voor:

• • • • •

• • • •

Meerjaren Investeringsplan (MIP). Actualisatie Anterieure overeenkomsten (AOK’s) Meerjarenperspectief Grondexploitaties (MPG) Areaaluitbreiding buitenruimte Financieringsfunctie

Effect Meicirculaire 2026 Impact strategische prioriteiten; proces in kaart brengen impact loopt; Mutaties afval; evaluatie grondstoffen inzamelstation nog uit te voeren Effect mogelijke keuzes Enecoreserve n.a.v. doelmatigheidsonderzoek

9

MIP: Meerjaren Investeringsplan • Overzicht van alle lopende en toekomstige investeringen

• Investeringen: uitgaven bedoeld om meerdere jaren te gebruiken: bijv. gebouwen, wegen, voertuigen

• Lasten over afschrijvingstermijn verantwoord via kapitaallasten (afschrijvingslasten + rente)

• Omvang MIP van invloed op financieringsbehoefte

(rentelasten), afschrijvingslasten, capaciteitsbehoefte en beheerlasten

• Verantwoording via alle P&C producten • Nog te starten investeringen voteren middels begroting

10

MIP in financieel meerjarenbeeld •

Momenteel loopt de actualisatie

•

Bijstelling omvang en fasering lopende kredieten

•

Toevoegen nieuwe kredieten

•

Integrale afweging – wat kunnen en willen we uitvoeren met de beschikbare tijd en middelen?

•

Rekening houden met onderuitputting

•

Uitgebreidere toelichting MIP bij beeldvorming Begroting 2027 (oktober 2026) 11

Meicirculaire 2026 • Inmiddels gepubliceerd, maar te laat voor Kaderbrief • Wel eerste inschatting verwerkt in Kaderbrief o.b.v.

Voorjaarsnota 2026: positieve bijstelling van ca. € 2,5 mln. in 2027-2029 en ca. € 3,9 mln. in 2030 • • • •

Prijspeil 2027

Tussentijdse bijstelling maatstaven Bijstelling accres

Maar grotendeels ter dekking van loon- en prijsstijging

• Definitieve doorrekening Meicirculaire zal in Begroting verwerkt worden

•

Er zullen ingrijpende keuzes gemaakt moeten worden 12

Meicirculaire 2026

VOLGT INDIEN DOORREKENING BESCHIKBAAR

13

Uitdaging Begroting 2027-2030 is groot •

Het saldo van de kaderbrief is alleen richtinggevend en bevat nog veel onzekerheden

•

Maar: Wederom significante financiële opgave

•

Meerjarig zelfs oplopend

•

Meicirculaire zal het tekort niet oplossen

•

Afgelopen jaren zijn er al pijnlijke maatregelen ingezet

•

Weer zullen er ingrijpende, structurele keuzes gemaakt moeten worden

•

Algemene Reserve loopt significant terug en financieringsbehoefte neemt toe 14

Keuzes op inhoud door de Raad nodig (1) •

Welke activiteiten/projecten/beleid blijft de gemeente wel en juist niet doen?

•

Welke inkomsten realiseren we?

•

Reeds beschikbare maatregelen (concept)

Actualisatie bestaande maatregelen (x €) Groen Rood Zwart Totaal

2027 859.056 380.102 4.091.090 5.330.248

2028 870.056 390.102 4.155.938 5.416.096

2029 870.056 390.102 4.155.938 5.416.096

2030 frictiekosten 2027 870.056 556.306 390.102 130.985 4.155.938 1.729.578 5.416.096 2.416.869

15

Keuzes op inhoud door de Raad nodig (2) •

Keuzeruimte binnen OZB:

OZB-woningen

2027

2028

Begrotingsknoppen bovenop indexatie (verhoging alleen in 2027) 0,0710% 0,0739% Nieuw tarief Senario 1: OZB verhogen met 1%: 118.286 € 116.356 € Extra baten € 3,82 € 3,98 € extra OZB per huishouden (gem. woningwaarde) € 0,0866% 0,0901% Nieuw tarief Senario 2: OZB naar land. gem. 2026 + 2.747.603 € 2.695.316 € Extra baten € indexatie 2027 88,68 € 92,23 € extra OZB per huishouden per jaar (gem. woningwaarde) € 0,1534% 0,1595% Nieuw tarief Senario 3: OZB op 'redelijk peil' artikel 12 Fvw 14.030.351 € 13.763.486 € Extra baten € (o.b.v. Meicirculaire 2026) 452,85 € 470,95 € extra OZB per huishouden per jaar (gem. woningwaarde) € N.B. extra kosten t.o.v. OZB-tarief 2027 met alleen indexatie en een gemiddelde woningwaarde van € 545.400.

OZB niet-woningen Begrotingsknoppen bovenop indexatie (verhoging alleen in 2027) Nieuw tarief Senario 1: OZB verhogen met 1%: Extra baten €

2029

0,0710% 120.132 € 3,82 € 0,0866% 2.790.487 € 88,68 € 0,1534% 14.249.331 € 452,85 €

2030

0,0710% 121.873 3,82 0,0866% 2.830.934 88,68 0,1534% 14.455.869 452,85

2027

2028

2029

2030

0,6534% 163.751 €

0,6534% 166.330 €

0,6534% 167.272 €

0,6534% 168.213

16

VNG Begrotingsadvies 1. Maak de begroting voor 2027 sluitend 2. Breng vanaf 2028 baten en lasten voor jeugdzorg in balans met stelposten, waarbij u de lasten voor jeugdzorg zo realistisch mogelijk raamt 1.

Stelpost aanvullende maatregelen

2.

Stelpost Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd

3. Gebruik een stelpost voor de huishoudelijke hulp Wmo 4. Neem passages op over de stelposten in de risicoparagraaf !!! Vooralsnog niet in lijn met standpunt toezichthouder!!! 17

Vervolgproces: Hoe nu verder? Kaderbrief • De Raad wordt bij de Kaderbrief uitgenodigd om richtingen aan te dragen voor Begroting 2027-2030 • Advies om voorkeuren aan te geven, maar nog geen oplossingsrichtingen uit te sluiten. • Meicirculaire 2026 wordt geduid in raadsinformatiebrief; volgt voor bespreking Kaderbrief in gezamenlijke Commissie

18

Vervolgproces: Hoe nu verder? Begroting • Overzicht maatregelen wordt geactualiseerd • Begrotingsposten worden waar nodig bijgesteld, o.a.: • Geactualiseerde informatie verwerken (o.a. MPG en MIP en bijstelling raming Jeugd) • Onzekerheden in begrotingsposten uitharden • Begrotingsposten finetunen en checken op mogelijkheid tot scherper ramen • College maakt integrale afweging tussen maatregelen en intensiveringen om te komen tot structureel sluitende begroting • Bij aanlevering van Begroting zal de raad totale overzicht met maatregelen ontvangen 19

Vervolgtraject Begroting 2027-2030 Kaderbrief 2027 • Raadsinformatiebrief Meicirculaire 2026 (doel: voor 17 juni beschikbaar - Gezamenlijke Commissie) • 17 juni: Behandeling Gezamenlijke Commissie • 2 juli: Raadsbehandeling Begroting 2027-2030 • Zomer: conceptbegroting bijgesteld op financieel beeld • Zomer: Het college maakt afweging over maatregelen • 14 oktober: Beeldvorming • 28 oktober: Behandeling Gezamenlijke Commissie • 5 november: Raadsbehandeling • Aanleveren bij Provincie uiterlijk 14 november 20

Mogelijkheid tot stellen van technische vragen T26.04294