[T25.08807] Evaluatie centra fietsvrij geanonimiseerd

Memo Gemeente Lansingerland

Van

Verkeer (beleidsadvies en beheer)

Aan

De winkeliersverenging Berkel en Rodenrijs, BIZ Bergschenhoek Wijkmanager Lansingerland, Politie en Handhaving, Fietsersbond, afdeling Beleidsadvies

Onderwerp

Evaluatie centra fietsvrij

Datum

23 december 2025

Ons kenmerk

T25.08807

1. Inleiding Na de zomer van 2025 is het 2e deel van de evaluatie van fietsvrije centra Lansingerland gestart. De evaluatie is een vervolg op de evaluatie van mei 2023 (T23.02854). De evaluatie wordt juist nu gehouden omdat het grootste deel van Berkel centrum west gereed is. Daarmee is de Westersingel in het centrum in gebruik genomen als verbinding voor fietsers maar ook als winkelgebied waar voetgangers gebruik van maken. Ten tijde van deze evaluatie is de bouw van Casa Cadanza nog gaande; deze is nog niet in gebruik genomen. 2. Doel en opzet evaluatie Met deze evaluatie beschouwen we de ervaringen die de afgelopen 3 jaar zijn opgedaan ten aanzien van de fietsvrije centra. Het doel van deze evaluatie is om deze ervaringen te bundelen en te beoordelen of het huidige regime en inrichting ongewijzigd kan worden doorgezet of dat aanpassingen gewenst zijn. Specifiek willen we inzichtelijk hebben of het gezamenlijk gebruik van het voetgangersgebied door fietsers en voetgangers in de toekomst houdbaar blijft zoals weergegeven in figuur 1 en figuur 2. Deze evaluatie bevat aanvullend daarop aanbevelingen over het regime, de venstertijden en de inrichting van het gebied. De evaluatie bestaat uit meerdere onderdelen. We hebben gesproken met meerdere belanghebbenden en de uitkomsten hiervan zijn in dit document opgenomen.

Ook hebben wij de situatie verkeerskundig nader onderzocht op basis van ongevallen/meldingen en verkeerstellingen. Ook zijn mogelijke alternatieve routes voor de fietser onderzocht. Op basis van deze uitkomsten en referenties uit andere centrumgebieden in Nederland bepalen wij welke richting verkeerskundig het meest veilig is en ook op het meeste draagvlak kan rekenen. Hiermee geven we een advies voor de toekomstige situatie voor fietsvrije centra in Berkel en Bergschenhoek. Dit advies willen wij voorleggen aan de belanghebbenden om het draagvlak daarvoor te peilen.

1/16

Figuur 1: Regime centrum Berkel

Figuur 2: regime centrum Bergschenhoek

2/16

3. Gesprekken belanghebbenden Handhaving gemeente Lansingerland 22-10-2025: Gesprek Teamcoördinator BOA’s Aandachtpunten: - Het toestaan van fietsen in het voetgangersgebied op de Westersingel is onoverzichtelijk. Het is voor de handhavende dienst aan de burger moeilijk uit te leggen dat op het Westerplein niet gefietst mag worden en even verderop, op de Westersingel, wel. Dit is onvoldoende aangeduid met alleen de bebording. - Goede handhaving is slechts mogelijk als de regels ten aanzien van het voetgangersgebied duidelijk zijn. Dit betekent dat één regime gewenst is. Venstertijden kunnen wel worden ingesteld. - Handhaving heeft een beperkte capaciteit. Er zijn 8 BOA’s in dienst (waaronder 2 inhuur) en er is een formatie van 11 BOA’s. Vacatures kunnen op dit moment niet ingevuld worden. - Gemiddeld zijn 20 personen per maand verbaliseerd. De pakkans is daarmee laag, gezien de grote hoeveelheid fietsers in het centrum (zie tellingen in paragraaf 5). Onderstaand de verbaliseringscijfers voor 2024 en 2025.

Winkeliersvereniging Berkel 23-10-2025 Gesprek en schouwronde met winkeliersvereniging Aandachtspunten: - De winkeliersvereniging geeft aan dat vanuit de ondernemers melding wordt gemaakt van overtreding van het huidig regime en onveilige situaties waarbij fietsers onvoldoende rekening houden met voetgangers. Daarop is een discussie gevoerd op de verantwoordelijkheid van voetgangers en fietsers bij gemeenschappelijk gebruik in de voetgangerszone. De winkeliersvereniging stelt dat het een winkelgebied betreft waarin voetgangers vrijuit moeten kunnen lopen, maar waarin de fiets ook zeker een rol heeft omdat het ook het gewenst is dat winkels bereikbaar blijven voor de fiets. Het is ondenkbaar dat locaties, als bijvoorbeeld de Albert Heijn, niet bereikbaar zijn voor fietsers. - Men heeft ook een voorkeur voor het weren van de fiets op de doorgaande route op de Westersingel. Deze zou omgeleid moeten worden via de Röntgenstraat. - De winkeliersvereniging geeft aan dat het ingestelde regime voor onduidelijkheid zorgt. Het verschillende regime tussen de Westersingel, als doorgaande fietsroute, en het Westerplein is niet begrijpelijk. 3/16

-

-

De locatie van de bebording laat te wensen over. De winkeliersvereniging geeft aan dat de bebording niet altijd op juiste plaats staat waardoor het niet duidelijk is voor de ‘binnenrijdende’ fiets. Meerdere voorbeelden zijn tijdens de schouwronde aangestipt. Er zijn onduidelijkheden over de overgangen tussen rijbaan en trottoir door het gebruik van dezelfde materialen. Zo snapt langzaam verkeer niet welke regels nu verwacht worden. De winkeliersvereniging is voornemens zelf met spandoeken aan te duiden dat er sprake is van een voetgangerszone. De gemeente kan hierin meedenken om de juiste boodschap te creëren. De winkeliersvereniging verwijst verder voor een aantal punten naar een avond die georganiseerd is door de winkeliersvereniging en een aantal raadsleden. Een verslag hiervan is hieronder weergegeven:

Berkel Centrum is overlast twee-wielers zat en eist actie “Het is wachten op en ernstig ongeval” Bewoners en ondernemers van Berkel-Centrum zijn de overlast van fatbikes, scooters en fietsers spuugzat. Op een bijeenkomst die afgelopen maandag werd georganiseerd door Leefbaar 3B, CDA Lansingerland, de VVD Lansingerland en de winkeliersvereniging Berkel Centrum kwamen tientallen deelnemers af. De drie po litieke partijen hebben de opmerkingen en mogelijke oplossingen genoteerd en gaan daarmee aan de slag. Dat er een serieus probleem is, blijkt wel uit de verhalen van de bewoners en ondernemers. Jongeren op fatbikes scheuren ongezien door het dorp, fietsers stappen nauwelijks af en scooters zien in menig plein een verborgen circuit. Ondernemers zijn bang dat het een keer goed mis gaat wanneer een klant de winkel uitstapt. "Het is gewoon wachten op het eerste, ernstige ongeluk." Bewoners ervaren vooral overlast in de avonduren, wanneer de scooters door het dorp scheuren en fatbike bezitters spelen met hun alarmsystemen. Een bewoner laat een filmpje zien waarop scooters elkaar achterna zitten op het Westerplein en veel herrie produceren. "Ik hou het zo niet meer vol en overweeg te verhuizen." Zowel de bewoners als de ondernemers vinden dat er meer gehandhaafd moet worden. "We zien de wijkagent nauwelijks in onze winkel", aldus een ondernemer.

"En klagen helpt ook niet, want er wordt gewoon niets mee gedaan." Ook bewoners hebben het melden inmiddels opgegeven. "We hebben heel fanatiek gemeld en zelfs een dossier opgebouwd, maar er gebeurt niets." Uit eerdere schriftelijke vragen blijkt dat er in de eerste zes maanden tijd slechts 141 boetes zijn uitgeschreven. "Dat is echt laag, want ik zie al 141 overtredingen op een dag", aldus een bewoner. Over de overlast is veel herkenbaarheid en overeenstemming, maar wat betreft de oplossingen is er iets meer verdeeldheid. Waar de meeste deelnemers voor pleiten is een 24 uurs fietsvrij centrum. "Dat is duidelijk voor iedereen. Voor de winkeliers, de bezoekers en de handhavers", aldus een deelnemer. Een ander voorstel dat op instemmend geknik kon rekenen is het plaatsen van duidelijke borden met daaronder de boetebedragen voor wie niet wil afstappen. Onder meer in Voorburg en Naaldwijk werkt dat goed. Ook moeten er meer undercoveracties komen, want nu stapt iedereen af als er een handhaver te zien is. Daarnaast willen veel van de deelnemers echt een groot handhaving offensief, waarbij een tijdlang flink gecontroleerd wordt. Dan krijgen mensen ook echt het gevoel dat afstappen de norm is. Andere oplossingen zoals het fysiek maken van een fietspad op de Westersingel bij de Lidl kon op iets minder instemming rekenen.

De drie partijen beloven met de uitkomsten snel aan de slag te gaan. "We hebben enorm waardevolle input gekregen van deze betrokken ondernemers en inwoners waar we nu mee aan de slag gaan", aldus raadslid Terry Duivesteijn van Leefbaar 3B. "Dat er echt een gedrags- en veiligheidsprobleem is, is hier meer dan duidelijk geworden." Op raadslid Job Halkes (CDA Lansingerland) hebben vooral de persoonlijke verhalen indruk gemaakt. "Mensen die anderen op het fietsverbod wijzen krijgen een grote bek terug. Dan vraag ik me af, wat voor opvoeding heb je gekregen?" Nathalie van Bakel (VVD Lansingerland) snapt niet waarom er maar zo weinig boetes worden geschreven. "De bewoners vragen terecht om meer inzet en maatregelen

4/16

want ze voelen zich in de steek gelaten en onveilig. Wij willen dit gezamenlijk snel oppakken en naar de gemeenteraad brengen." De drie partijen willen de uitkomsten nog dit jaar in de gemeenteraad bespreken en zullen het college verzoeken aan de slag te gaan met concrete maatregelen, zoals een structureel handhavingsplan, een 24uurs fietsvrij centrum en het aanbrengen van duidelijke bebording met boetebedragen. Via de websites en social mediakanalen van de drie partijen worden inwoners en ondernemers op de hoogte gehouden. De drie partijen houden het niet alleen bij Berkel, maar willen ook een dialoogavond organiseren voor Bergschenhoek en Bleiswijk. Bron: https://www.cda.nl/zuid-holland/lansingerland/nieuws/berkel-centrum-is-overlast-tweewielers-zat-en-eistactie/

Fietsersbond 28-11-2025 Gesprek en schouwronde met coördinator Berkel en Rodenrijs en coördinator Bergschenhoek Aandachtspunten: - De fietsersbond geeft aan dat zij belang hechten aan een bereikbaar centrum voor de fiets. Goede parkeervoorzieningen zijn daarin belangrijk en deze mogen binnen het voetgangersgebied liggen. - De fietsersbond geeft aan dat het gemengd gebruiken van de Westersingel tussen de voetganger en de fietser onderling tot onduidelijkheid en daarmee onveiligheid kan leiden. - De huidige bebording en venstertijden zijn niet voldoende duidelijk. De fietsersbond geeft aan dat onduidelijk is wat van de fietser verwacht mag worden. - De fietsersbond geeft aan geen voorkeur te hebben voor een verruiming van het regime naar 24 uur fietsvrij omdat met verwacht dat dit niet gehandhaafd zal worden. - De fietsersbond heeft voorkeur voor het verbeteren van de duidelijkheid en het behouden van de verbinding tussen Gemeentewerf en de Westersingel. Bij voorkeur wordt de inrichting gewijzigd waarbij de verkeersdeelnemers op de Westersingel eigen infrastructuur krijgen toegewezen. - Op de vraag wat de fietsersbond vindt van het mogelijk afsluiten van de Westersingel voor fietsers geven zij aan dat zij hier geen voorstander van zijn en niet geloven dat een mogelijke alternatieve route via de Röntgenstraat goed gebruikt zal worden.

- De fietsersbond snapt niet waarom de route naar het Achterom een voetgangerszone betreft. - Gemengd verkeer op de Westersingel heeft de voorkeur, mits goede aanvullende maatregelen worden genomen. Bijvoorbeeld een verduidelijking van de voetgangerszone en zone waarin fietsers zijn toegestaan met behulp van visualisatie. Mogelijk kunnen gerichte acties ook helpen bij begrijpelijkheid van de voetgangerszone en onderling begrip.

Winkeliersvereniging Bergschenhoek 28-11-2025 Gesprek met winkeliersvereniging Bergschenhoek Aandachtspunten: - Aangegeven wordt dat de voetgangerszone in het verleden geen brede steun had binnen de winkeliersvereniging en dat er verschil in inzicht is tussen de winkeliers op het Rondom en de Vlashoeck/Kruin. Dit logischerwijs omdat de problematiek verschillend is. - Opgemerkt wordt dat er door winkelend publiek redelijk vervolg wordt gegeven aan de voetgangerszone. - Er is sprake van beperkte handhaving en een mogelijke wijziging van het regime naar bijvoorbeeld 24 uur voetgangerszone valt of staat met extra handhaving. Het is noodzakelijk dat het regime in het centrum duidelijk is en dat er gehandhaafd wordt. 5/16

-

Verkeersregels kunnen duidelijkheid geven maar dat de mentaliteit van de fietser en voetganger is minstens zo belangrijk is. Hij twijfelt of een wijziging van het regime hier verandering in kan brengen.

Conclusies uit gesprekken Uit bovenstaande aandachtspunten uit de gevoerde gesprekken kan worden opgemaakt dat er een sterke behoefte is aan helderheid voor zowel de voetganger als de fietser. Er is behoefte de geldende verkeersregels te verduidelijken om onderling begrip te versterken. Bovendien is er een sterke vraag naar handhaving omdat men ziet dat de ingestelde verkeersregels nauwelijks worden nageleefd. Op basis van deze laatste constatering wordt ook de wens voor het niet meer toestaan van fietsers binnen de voetgangerszone gelucht. Het instellen van een 24-uurs regime wordt genoemd. Ook wordt door de winkeliersvereniging het weren van de fiets op de doorgaande route Westersingel door het winkelcentrum genoemd. Daarnaast dient opgemerkt te worden dat Casa Cadanza nog niet in gebruik is. Casa Cadanza sluit bij haar in- en uitgang rechtstreeks aan op de fietsroute over de Westersingel. De drukste momenten van Casa Cadanza zijn afwijkend van de winkeltijden.

4. Ongevallen en meldingen Het aantal geregistreerde ongevallen dat zich heeft voorgedaan is minimaal. Er heeft zich in de periode 2014-heden één ongeval voorgedaan op de Kerksingel tussen een fiets en een voetganger. Verder zijn er geen geregistreerde ongevallen opgetreden. Wel is het bekend dat de registratiegraad voor ongevallen tussen langzaam verkeer erg laag is. Het is daarmee niet met zekerheid te zeggen dat dit het enige ongeval was. Verdere ongevallen zijn bij de gemeente, op basis van informele informatie, niet bekend. Ook zijn op basis van de gesprekken met belanghebbenden ongevallen naar voren gekomen. Het gevoel van onveiligheid wordt echter wel vaak benoemd. Dit gevoel van onveiligheid komt met name voort uit de onverwachte bewegingen en richtingen van waaruit verkeersdeelnemers komen. Denk hierbij aan het ‘uit de rug’ komen van een fietser. Dit kan tot schrikreactie en daarmee verkeersongevallen of in ieder geval een gevoel van onveiligheid leiden. Ook kan het leiden tot enkelvoudige voetgangersongevallen onder ouderen. Dit treedt steeds vaker op, blijkt uit onderzoek 1. Hoewel dit een risico betreft is het optreden ervan in de centra van Berkel en Bergschenhoek momenteel minimaal. De gemeente heeft naast de ongevallenregistratie ook inzicht in melding openbare ruimte die bij de gemeente worden gedaan.

Het aantal meldingen over fietsvrij in de voetgangerszone is echter ook minimaal. Exacte cijfers zijn moeilijk te overleggen omdat geen registratie op inhoud wordt bijgehouden. Ook geeft de winkeliersvereniging aan dat er geen meldingen worden gedaan omdat men niet weet hoe dit moet of omdat men het idee heeft dat hier niets mee gebeurt. 5. Fiets- en voetgangerstellingen Voor deze evaluatie zijn fietstellingen uitgevoerd rond de westkant van het centrum van Berkel. Daarbij is inzichtelijk geworden dat op de Westersingel vanuit noordelijke richting 500 fietsers per dag het centrum 1 https://www.veiligheid.nl/actueel/een-groot-deel-van-de-voetgangersongevallen-leidt-tot-ernstig-langdurig-letsel#:~:text=2%2D10%2D2024-

,Een%20groot%20deel%20van%20de%20voetgangersongevallen%20leidt%20tot%20ernstig%2C%20langdurig,omvang%20en%20aard%20van%20voetgan gersongevallen.

6/16

naderen en uit zuidelijke richting circa 700-900 fietsers per dag. Er is geteld met telslangen en daarom is geen exacte hoeveelheid inzichtelijk te krijgen voor de doorgaande fietser door het centrum. De nu getelde waardes zijn zowel de doorgaande fietsers over de Westersingel in het centrum, als de fietser met een bestemming in het centrum. Bij benadering kan wel worden geconcludeerd dat het aantal doorgaande fietsers op de Westersingel ‘enkele honderden’ (100-400 fietsers per dag) betreft, aangezien de 500 fietsers uit het noorden gedeeltelijk ook een eindbestemming in het centrum hebben. Dit houdt in dat in het drukste uur ca.10-40 fietsers een doorgaande route over de Westersingel fietsen. Er fietsen in het drukste uur wel meer fietsers in het centrum omdat degene met eindbestemming dan ook aanwezig zijn. Gedacht moet worden aan circa 90-140 fietsers in het drukste uur. Dit betreft een zeer grove schatting maar geeft wel een beeld van de drukte op de Westersingel: gemiddeld iedere halve minuut een fietser.

Figuur 3: Fietsroutes in Berkel centrum West, locaties fietsnietjes en resultaten fietstellingen

De fietsers die het centrum binnenkomen zoeken vaak een plek om hun fiets te plaatsen. Fietsparkeerplaatsen of nietjes, zijn overal in het centrum te vinden. Fietsers moeten daarom het centrum in. Een alternatief zou kunnen zijn de fietsparkeerplaatsen naar de buitenzijde van het centrum te verplaatsen zodat de fiets niet meer in het centrum hoeft te zijn. Een nadeel hierbij is dat fietsers niet meer dichtbij de plaats van bestemming kunnen parkeren. Zware tassen (bijvoorbeeld) kunnen dan niet meer aan de fiets worden gehangen. Ook heeft men dan geen zicht meer op de fiets.

7/16

Ook hebben wij op donderdag 18 december tussen 13:15-14:15 uur een telling van het aantal voetgangers uitgevoerd op de Westersingel ter plaatse van Bakkerij Ammerlaan. Het aantal getelde voetgangers op de doorsnede betrof 195 voetgangers.

6. Onderzoek In 2004 is door het Fietsberaad2 een onderzoek gedaan naar de (on)mogelijkheden van het toestaan van fietsers in voetgangersgebieden, waaruit een duidelijke richtlijn is gedestilleerd. Hoewel het onderzoek relatief gedateerd is, wordt deze in de verkeerskundige wereld nog altijd aangehaald als actueel. Ook in recente jaren wordt bij het vaststellen van beleid in andere gemeentes regelmatig verwezen naar dit stuk. Daarmee kunnen we binnen deze evaluatie de aanbevelingen als richtlijn aannemen. In het onderzoek zijn een vijftiental centra onderworpen aan een empirisch onderzoek waaruit conclusies voor het mengen van voetganger en fietsverkeer zijn getrokken. De resultaten daaruit waren als volgt: Hinder Voetgangers ondervinden over het algemeen nauwelijks last van fietsers. De fietser past zich namelijk aan de aanwezige voetganger aan. Bij een dichtheid van 100 voetgangers per uur per meter profielbreedte moet de menging niet tot problemen leiden. Scheiding voetgangers en fietsers Bij een hoeveelheid voetgangers boven de 100 per uur per meter profielbreedte kan gedacht worden aan scheiding door middel van aparte rijlopers. Alternatief voor fietsers In gedachte moet worden gehouden dat wanneer een fietser een route kent hij/zij deze ook zal gebruiken. “fietsers zijn net water” is een veelgebruikte term.

Het heeft alleen zin om de fietser om te leiden als er een fatsoenlijk alternatief aanwezig is én de fietsers door drukte de voetgangerszone niet kan gebruiken.

7. Referenties In veel centra in Nederland is het wel of niet toestaan van fietsers in winkelgebieden en voetgangersgebieden een groot discussiepunt. Het algemene beeld is dat bijvoorbeeld in Breda, Den Bosch, Delft en Gouda buiten de winkeltijden of op basis van andere tijden fietsen in de voetgangerszone is toegestaan. Dit betreft natuurlijk wel de grotere steden. Dit is in deze steden voornamelijk aan de orde om de bereikbaarheid van de centra (waarin ook veel woningen staan) te borgen. De kleinere kernen laten een gevarieerder beeld zien, meestal omdat de centra daar meer pleinen en sterkere aanwezigheidgebieden hebben. Een aantal voorbeelden: in de gemeentes Barendrecht (figuur 4), Capelle aan den IJssel en Zoetermeer zijn de winkelstraten in het centrum volledig gesloten voor fietsverkeer. In de gemeente Waddinxveen (figuur 5) en Pijnacker is fietsverkeer wel volledig toegestaan. Dit levert daarmee geen eenduidig beeld.

2 https://www.fietsberaad.nl/getmedia/1cc4475b-0351-4a08-a94e-ddc1e2700d5a/Fietsberaadpublicatie-8-Fietsers-in-voetgangersgebieden-Feiten-

en-richtlijnen.pdf.aspx?ext=.pdf

8/16

Wel lijkt op basis van deze beperkte inventarisatie goede fietsparkeervoorzieningen aan de randen en duidelijke bebording/afscheiding (zie het voorbeeld uit Barendrecht hieronder) een goed gemeenschappelijk beeld in de centra in relatie tot het geldende regime te geven.

Figuur 4: Referentiesituatie Barendrecht

Figuur 5: Referentiesituatie Waddinxveen

Voor de diverse centra geldt dat handhaving het sluitstuk zou moeten zijn voor het succes van de ingestelde verkeersregels. Regelmatig komt in de media naar voren dat dit onvoldoende is en dat burgers vinden dat de voetgangerszones niet voldoende werking hebben. Op basis van referenties uit de directe omgeving is geen éénduidig goed voorbeeld te benoemen. Gemeentes lijken regels vast te stellen op basis van de daar geldende situatie; er wordt maatwerk toegepast. Daarom is het goed het onderzoek uit 2004 aan te houden en maatwerk te leveren voor de kernen Berkel en Bergschenhoek. 8. Fietsers weren op Westersingel, de alternatieve fietsroute beschouwd Uit enkele gesprekken die gevoerd zijn in het kader van deze evaluatie komt naar voren dat gewenst is dat de doorgaande fietsers niet meer door het centrum fietsen, maar een alternatieve route gebruiken. Zoals het onderzoek van fietsberaad uit 2004 al aangaf is het noodzakelijk dat de fietser het alternatief kent, deze als voldoende veilig bruikbaar acht en op de route met voetgangers voldoende weerstand (voetgangers/obstakels) ervaart om voor het alternatief te kiezen. In figuur 6 zijn de mogelijke fietsroutes rond Berkel centrum west te zien. De huidige geplande route via de Westersingel loopt door het centrum waarbij fietsers dus te gast zijn in de voetgangerszone (blauwe lijn in figuur 6).

Een mogelijk ander redelijk alternatief zou de route zijn over de Gemeentewerf, Röntgenstraat en Boerhaavestraat (groene lijn in figuur 6).

9/16

Figuur 6: Alternatieve fietsroutes. Blauw via de Westersingel, Groen via de Röntgenstraat

In deze evaluatie willen wij ons ook een beeld vormen van het comfort en de algehele verkeersveiligheid voor de verkeersdeelnemers in het geval van het gebruik van één van beide fietsroutes. De gedetailleerde afweging naar kenmerken is opgenomen in bijlage 1. Voor fietsers is fietscomfort beschreven als rijtijd en directheid (de mate waarin keuzes gemaakt moeten worden en aandacht nodig is). Voor voetgangers wordt comfort omschreven als de wijze waarop vrijuit gewinkeld kan worden zonder rekening te hoeven houden met de verkeerssituatie. De algehele verkeersveiligheid wordt benaderd aan de hand van de vijf principes van het verkeersveiligheidsprogramma Duurzaam veilig3, te weten: 1. Functonaliteit (is de betreffende infrastructuur bedoeld voor de weggebruiker), 2. Homogeniteit (zijn bij menging massa, snelheid en rijrichting zo veel mogelijk gelijk?), 3. Herkenbaarheid (snapt de weggebruiker wat gevraagd wordt), 4. Vergevingsgezindheid (in hoeverre zorgt foutje voor ernstige gevolgen?), en 5. Statusonderkenning (snapt de weggebruiker waartoe hij/zij in staat is?). Deze beschrijven op hoofdlijnen hoe een verkeersveilige verkeersomgeving kan worden bereikt en zijn effectief in combinatie met elkaar. De analyse voor de twee varianten, zoals is terug te lezen in bijlage 1, laten een gevarieerd beeld zien. Beide varianten bezitten voor- en nadelen.

Vanuit het comfort wordt een verschillend belang opgeroepen tussen fietser en voetganger in het centrum van de kernen en ook op basis van de verschillende verkeersveiligheidsaspecten komt ook een gevarieerd beeld naar voren.

3 https://swov.nl/nl/factsheet/duurzaam-veilig-wegverkeer

10/16

Er kan gesteld worden dat op basis van de criteria Homogeniteit en Vergevingsgezindheid de situatie lijkt te pleiten voor het gemeenschappelijk gebruik van de Westersingel boven de alternatieve fietsroute. Vanuit het principe van scheiding van massa, richting en snelheid rijdt de fiets bij voorkeur op de Westersingel waar voetganger en fiets gemengd worden. Op de Röntgenstraat en Boerhaavestraat worden fietsers geconfronteerd met auto’s en vrachtverkeer die voor bevoorrading zorgen wat voor een onveiligere situatie zorgt. De fietser ervaart op de Westersingel meer bescherming en daarom vormt dit de meest veilige route. De analyse op de criteria Herkenbaarheid en Statusonderkenning maken duidelijk dat gezamenlijk gebruik van de Westersingel negatieve gevolgen kan hebben omdat het gemeenschappelijk gebruik niet helder (kan) zijn. Dit kan tot fouten en ongevallen leiden. Op basis van bovenstaande kan worden geconcludeerd dat beide varianten een verkeersveiligheidsrisico kennen. Een verkeersveiligheidsrisico bestaat uit de kans op optreden van een ongeval en de gevolgtrekking (ongevalsernst). Het optreden van de ongevallen is slechts beperkt te beoordelen. In de centra heeft slechts één ongeval zich voorgedaan tussen voetgangers en fietsers. De afloop hiervan was gelukkig beperkt. Over de nieuw te volgen alternatieve route valt nu nog geen uitspraak te doen.

Op basis van het optreden valt dus nauwelijks een onderscheid te maken. Verkeerskundig heeft het toch sterk de voorkeur massa en snelheid te scheiden, omdat dit het risico op zwaarder letsel verhoogt. Daarmee is de ongevalsernst doorslaggevend. De conclusie is dat het volgen van de alternatieve route over de Rontgenstraat is af te raden. Aanvullend daarop willen we het risico van het gemengd gebruik van de Westersingel wel verlagen door de situatie sterkt te verduidelijken, zodat beide weggebruikers zich meer bewust zijn van de geldende regels en verwachtingen onderling. Het onderzoek van Fietsberaad als aangehaald in paragraaf 6 bevestigt het feit dat gemeenschappelijk gebruik van voetgangerszones veilig mogelijk is. Het onderzoek gaat uit van een aantal voetgangers per meter breedte op de betreffende corridor/voetgangerszone. Op basis van het getelde aantal voetgangers dat geteld is op de Westersingel mag op het maatgevende moment, de zaterdagmiddag, een aantal voetgangers van circa 600 verwacht worden (op basis van kencijfers voetgangersdrukte). Met een breedte van circa 10 meter op de corridor is er sprake van 60 voetgangers/uur/meter breedte. Dit valt onder de minimumnorm van 100 voetgangers/uur/meter breedte, vanaf waar het gewenst is maatregelen te treffen.

Het is daarnaast zeer aannemelijk dat de fiets er alles aan zal doen de Westersingel wel te gebruiken omdat dit veel korter en sneller is. Ook dit gedrag blijkt uit het onderzoek uit paragraaf 6; fietsers kunnen zeer moeilijk geleid kunnen worden. Dit moet fysiek of middels handhaving geregeld worden. Bij lange omrijroutes gaan fietsers vaak met de fiets aan de hand door de fysieke afsluiting en rijden daarna verder. Constante handhaving is ook niet mogelijk. Daarom is het gewenst het gemengde gebruik te verhelderen voor de gebruiker. Achterom Bijgevolg blijkt uit de analyse dat de ingestelde voetgangerszone op de verbinding tussen Westersingel en Achterom geen uitstraling heeft van een voetgangerszone. (Zwaar) verkeer mengt hier met voetgangers en fietsers. Het laden en lossen vindt plaats binnen de afsluiting, achter de poller. Om de reden van menging is het gewenst voetgangers te wijzen op de wens tot extra alertheid. Daarbij past het regime ‘voetgangerszone’ niet. 11/16

9. Toekomstrichting en verbeteracties Het advies op basis van deze evaluatie betreft een reactie op de input die wij hebben ontvangen in de gesprekken met de belanghebbenden. Onderstaand het advies per wens: 1. Behoefte aan helderheid en duidelijkheid Ons advies: - De voetgangerszone te handhaven met als uitzondering dat het deel op de route van de Westersingel naar het Achterom wordt opgeheven omdat hier over de gehele dag sprake is van gemengd verkeer. Voetgangers dienen zich bewust te zijn dat zij andere verkeer kunnen verwachten. - Het is noodzakelijk om de helderheid te verbeteren. o Een bebordingsplan aansluitend op de werkelijk zichtbaarheid buiten dient gecreëerd te worden. o We willen met het ROV (regionaal ondersteuningsbureau verkeersveiligheid) onder leiding van een gedragspsycholoog onderzoeken hoe we aanvullende maatregelen (gronduitingen, bebording en/of campagne) kunnen treffen om de situatie te verduidelijken. Belanghebbende kunnen aansluiten en meebeslissen over oplossingen. Dit hebben wij eerder toegepast op de Zilvergracht (figuur 6). o We omarmen campagne-uitingen in de openbare ruimte van derden zoals de winkeliersvereniging. 2. Sterke vraag naar handhaving Ons advies: - De opvolging van verkeersregels is gerelateerd aan een heldere inrichting van de openbare ruimte. Gedragsmaatregelen vormen daarop een aanvulling. Handhaving het sluitstuk. 3.

Instellen 24-uurs regime Ons advies: - Een 24-uurs regime is niet logisch en slecht handhaafbaar. Het is slecht uit te leggen waarom in een nagenoeg stil centrum in de nacht geen gebruik mag worden gemaakt van de voetgangerszone waarop nu venstertijden gelden. Daarom is handhaving slecht mogelijk. Daarom het voorstel de venstertijden te versimpelen naar slechts één venstertijd 22u-7u. Dit is gebaseerd op de sluitingstijd van de supermarkten. Dit verheldert de situatie voor de fietser en is logisch uitlegbaar. 4. Wens tot weren fietsers op Westersingel Ons advies: - Het behoud van het gemeenschappelijk gebruik van de Westersingel door fietsers en voetgangers op basis van het argument dat het gemeenschappelijk gebruik veiliger wordt geacht dan het gebruik van een alternatieve route door fietsers. - Met plaatsing van nietjes en andere inrichtingskenmerken voor de fietser benadrukken dat hij/zij een voetgangersgebied inrijdt. Dit geldt voornamelijk voor de Westersingel. Bij afronding van het parkeerterrein P1 in Berkel is hiertoe mogelijkheid. Op overige locaties in de kernen is de helderheid van de entree van het voetgangersgebied minder discutabel. - Casa Cadanza is nog niet afgerond en sluit aan de op de Westersingel.

Verwachting is dat de drukke momenten van het theater niet tot verhoging van het aantal voetgangers op het maatgevende moment gaat leiden, alleen de Bibliotheek zal hiertoe bijdragen.

12/16

Figuur 7: Gronduitingen Zilvergracht

13/16

Bijlage 1: Verkeerskundige afweging alternatieve routes fietsers

Tabel 1: Analyse vergelijking alternatieven op comfort Modaliteit

Criterium

Voetgangerszone Westersingel

Alternatief Röntgenstraat

Voorkeur vanuit modaliteit

Fietser

Voetganger

Directheid

Vrij winkelen

Enkel rechtdoor fietsen. Geen

Meerdere kruisingen en

Westersingel

keuzepunten.

keuzepunten.

270 m

520 m

(54 sec)

(104 sec)

Voetganger dient rekening te

Bij sluiting Poller geen

Alternatief

houden met al het verkeer bij

vrachtverkeer. Achterom kan

Röntgenstraat

opening poller + verkeer Achterom

altijd nog inrijden. Vrijwel vrij

én fietsers

winkelen over groot gebied bij sluiting poller.

Tabel 2: Analyse vergelijking alternatieven op verkeersveiligheid Criterium

Modaliteit

Voetgangerszone Westersingel

Alternatief Röntgenstraat

Voorkeur

Functionaliteit

Fietser

Voetganger met fietser

Fietser gebruikt fietspad en

Alternatief

Voetganger

toegestaan. Geen officiële

ETW en voetganger gebruikt

Röntgenstraat

categorie vanuit Duurzaam

voetgangerszone. Officiële

veilig

categoriën vanuit Duurzaam Veilig.

Homogeniteit

Fietser

Fietser en voetganger delen

Fietsers kruist uitweg vanaf

gezamenlijk de Westersingel.

garage Lidl: massa en richting

Massaverschil is niet hoog

verschil. Fietser deelt rijbaan

(beide zijn kwetsbare

in Röntgenstraat met

verkeersdeelnemer).

automobilist en haakse

Snelheidsverschil is aanwezig.

parkeervakken aanwezig.

Richtingverschil is ook aanwezig

Massaverschil aanwezig maar

(onduidelijk waar men naartoe

niet onlogisch op

fietst/loopt). Vrachtverkeer bij

erftoegangsweg.

pollertijden wel in het centrum

Snelheidsverschil en

aanwezig en autoverkeer

richtingverschil beperkt, maar

Achterom.

wel helder. Kruising

Westersingel

Boerhaavestraat gedeeld met (vracht)verkeer: massa en richtingsverschil. Voetganger

Geen andere weggebruiker anders dan vrachtverkeer bij polleropening en autoverkeer Achterom.

Herkenbaarheid

Fietser

Onduidelijk voor voetganger

Fietser maakt gebruik van

Alternatief

waar fietsers verwacht kunnen

fietspad langs Gemeentewerf,

Röntgenstraat 14/16

Voetganger

worden. Het regime is niet

de rijbaan van de

helder. Voor fietser niet helder

Röntgenstraat. Aansluiting

waar de voetganger nu precies

Boerhaavestraat mogelijk

heen gaat. De ‘shared space’ is

onduidelijk.

niet helder.

Voetganger binnen voetgangerszone. Goede herkenbaarheid. Wel noodzakelijk dat zij beducht zijn op vrachtverkeer in voetgangerszone

Vergevingsgezindheid

Fietser

Fietser en voetganger kunnen

Fietser rijdt op fietspad,

Westersingel, want

door onduidelijk onderling

kruist uitweg Lidl, brug met

vergevingsgezinder voor

gedrag met elkaar in aanraking

paaltjes, parkeervakken

fietser

komen.

Röntgenstraat, kruising Boerhaavestraat. Veel mogelijkheden tot maken fout met hogere ongevalsernst. Vraagt veel aandacht.

Voetganger

Voetganger alleen binnen voetgangerszone: positief.

Statusonderkenning

Fietser Voetganger

Voetganger legt

Voor fietser duidelijk i.v.m.

Alternatief

verantwoordelijkheid bij

juiste functionaliteit.

Röntgenstraat

fietser. Voor fietser mogelijk

Voetganger kan vrij bewegen.

onduidelijk wat nu precies de verkeersregels zijn.

15/16

Met een vriendelijke groet, gemeente Lansingerland

Verkeer (team beleidsadvies en beheer)

16/16