Document · PDF

[T25.07161] Evaluatie Horti Science 2022-2025

Gemeenteraad 17 december 2025, gemeente LansingerlandBij agendapunt: Slotwijziging 20257.124 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Lansingerland

EVALUATIE

Horti Science 2022-2025 www.lansingerland.nl

Lansingerland

studioarianekok.nl

INHOUDSOPGAVE 1

INLEIDING

1.1

Aanleiding en doel van de evaluatie

1.2

Leeswijzer

TERUGBLIK OP DE UITVOERINGSPERIODE 2022-2025

2.1

Kaders en uitgangspunten

2.2 Overkoepelende resultaten

2.3

Inzichten en aandachtspunten

2.4 Financieel overzicht

EVALUATIE PER BOUWSTEEN

3.1

Innovatief ecosysteem

3.2 Horti Science verweven in brede Gebiedsontwikkeling

3.3

Duurzame glastuinbouw

3.4 Vitale arbeidsmarkt

3.5 Vitale samenleving

3.6 Positionering Home of Horti Science

GOVERNANCE EN UITVOERINGS STRUCTUUR

4.1

Governance en uitvoeringsstructuur

4.2 Financiële duiding

4.3

Strategische lessen en koers richting 2030

BIJLAGEN A

Overzicht van 79 uitvoeringsacties (T25.07273)

Overzicht raads- en commissiemomenten Horti Science 2022 - 2025 (T25.07350)

Á 2

AANLEIDING EN DOEL VAN DE EVALUATIE

In deze evaluatie laten we zien welke stappen zijn gezet om de Horti Science-visie te realiseren en welke inzichten richting geven aan de volgende fase.

De Horti Science visie (2022) formuleert een duidelijk ambitie:

Lansingerland

DE CENTRALE AMBITIE

In 2030 excelleert Lansingerland als internationale hotspot voor innovatie en toepassingsgericht onderzoek in de Greenport. Ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden vormen hierin een innovatief ecosysteem waarin mensen samenwerken aan oplossingen voor economische en maatschappelijke opgaven. Zo wordt de economie in de breedte versterkt, nemen werkgelegenheid, inkomen en welzijn toe en wordt Lansingerland ondernemender, duurzamer en groener. De uitvoeringsagenda 2022-2025 bracht deze ambitie in de praktijk met projecten, partnerschappen en investeringen. Daarbij stond de samenwerking tussen ondernemers, kennisinstellingen en overheden centraal. Het fundament van een sterk en toekomstgericht ecosysteem waarin innovatie, duurzaamheid en leefbaarheid samenkomen! Het doel van deze evaluatie is drieledig: ^

inzicht geven in de behaalde voortgang;

aandachtspunten en verbeterpunten in beeld brengen voor een nog krachtigere uitvoering en samenwerking;

richting geven aan de koers voor de komende jaren.

De evaluatie markeert daarmee de overgang naar een nieuwe fase: het Omgevingsprogramma Horti Science 2026. Hierin zetten we de volgende ontwikkelstap: Impact maak je samen!

1-0 LEESWIJZER

De evaluatie bestaat uit vier hoofdstukken. Het hiernavolgende hoofdstuk beschrijft de kaders, uitgangspunten en overkoepelende inzichten uit de uitvoeringsperiode. Hoofdstuk drie gaat per bouwsteen in op de voortgang, behaalde resultaten en aandachtspunten. Tenslotte bevat hoofdstuk vier de verantwoording en vooruitblik richting 2030, met

C/3

aandacht voor governance, samenwerking, financiën en aanbevelingen voor de vervolgfase. De resultaten zijn in samenhang beschreven. Zo wordt zichtbaar hoe de bouwstenen elkaar

03 3 O.

versterken en gezamenlijk bijdragen aan de centrale ambitie van de Horti Science-visie. Bijlage A bevat een overzicht van de voortgang van alle 79 uitvoeringsacties. Bijlage B geeft een overzicht van de raads- en commissiemomenten rond Horti Science in de periode 2022-2025.

TERUGBLIK OP DE UITVOERINGSPERIODE 2022-2025

@KADERS EN UITGANGSPUNTEN De Horti Science-visie vormt het fundament onder de Uitvoeringsagenda 2022-2025. De visie heeft als doel Lansingerland in de breedte te versterken door te focussen op Horti Science. De Uitvoeringsagenda vertaalt deze ambitie naar zes bouwstenen die samen de ruggengraat vormen van het programma: 1. Innovatief ecosysteem 2. Horti Science verweven in gebiedsontwikkeling 3. Vitale arbeidsmarkt 4. Duurzame glastuinbouw 5. Vitale samenleving 6. Positionering Home of Horti Science Elke bouwsteen bevat strategische doelen die richting geven aan de uitvoering. De bouwstenen zijn onderling verbonden: innovatie vraagt om ruimte, duurzaamheid vraagt om kennis en positionering vraagt om maatschappelijke betrokkenheid. Rol van de gemeente De uitvoering van de Horti Science-visie vraagt om een flexibele rol van de gemeente. In de beginfase (2022-2025) lag de nadruk op een presterende rol: de gemeente nam initiatief, investeerde gericht en zette samenwerkingen in gang. In de volgende fase groeit de gemeente toe naar een netwerkende rol, waarin het accent ligt op verbinding en gedeelde verantwoordelijkheid met bedrijven en kennisinstellingen. Op langere termijn is het streven om te komen tot een responsieve rol, waarin partners zelfstandig opereren binnen een stevig netwerk, met de gemeente als faciliterende partner.

De kern blijft dat de gemeente haar rechtmatige taken zorgvuldig uitvoert, maar daarnaast investeert in partnerschap, kennis en innovatie om het vliegwiel van vernieuwing in beweging te brengen. Toetsingskader en uitgangspunten De uitvoeringsagenda is ontwikkeld binnen de bredere kaders van de Omgevingsvisie en sluit aan bij andere strategische programma’s, zoals de Mobiliteitsvisie, Duurzaamheidsvisie en Woonvisie. Bij elke actie is beoordeeld of deze bijdraagt aan de strategische doelen, of de gekozen aanpak doelmatig en efficiënt is, en of samenwerking met andere overheden of private partijen wenselijk is. De uitvoering is vormgegeven volgens vier uitgangspunten: *

Samenwerken in de triple helix: overheid, kennisinstellingen en bedrijfsleven dragen gezamenlijk verantwoordelijkheid.

Investeren met focus: gemeentelijke inzet is tijdelijk en gericht op het op gang brengen van structurele samenwerking en private investeringen.

Programmaregie en netwerksturing: de gemeente vervult een actieve rol in het verbinden van partijen en het realiseren van projecten die bijdragen aan het ecosysteem.

Lerend werken: voortgang meten, reflecteren en waar nodig bijsturen.

@ OVERKOEPELENDE RESULTATEN De uitvoeringsagenda Horti Science leidde tot resultaten die Lansingerland als Home of Horti Science versterken. Binnen alle bouwstenen is vooruitgang geboekt. De belangrijkste opbrengsten liggen in de versterking van het innovatief ecosysteem, de doorontwikkeling van het Horti Science Park en de groeiende samenwerking in de Greenport-regio. Hieronder een extractie van de belangrijkste resultaten:

1. EEN ROBUUST ECOSYSTEEM De oprichting van het Horti Science Innovation Center (HIC) markeerde een belangrijke stap in de ontwikkeling van Lansingerland als centrum voor innovatieve glastuinbouw. Binnen het HIC werken WUR, Delphy, YES!Delft, StartLife en de gemeente samen aan startupcreatie, corporate innovatie en toegepast onderzoek. In 2025 is de samenwerking formeel geborgd in een stichting met een eigen directeur. Het HIC ontving een bijdrage van C625.000 van de MRDH en een incidentele gemeentelijke subsidie. Het centrum voert tien acties uit van de uitvoeringsagenda en vormt de spil in het innovatieve ecosysteem van het Horti Science District. De opstart vergde tijd, maar resulteerde in een stabiele en duurzame structuur die de komende jaren verder kan groeien.

2. INVESTERINGEN IN KENNIS EN VESTIGINGSKLIMAAT De renovatie en uitbreiding van de WUR-locatie op het Horti Science Park vormt een tweede mijlpaal. De investering van C24 miljoen, waarvan C10,8 miljoen uit de FTOregeling van het Rijk, versterkt de positie van WUR en het vestigingsklimaat van Lansingerland. Actieve lobby van de gemeente speelde een belangrijke rol bij de toekenning. De nieuwe onderzoeksfaciliteiten richten zich op toepasbare innovaties in energie, water, digitalisering en autonome teelt. Door de fysieke nabijheid van WUR, Delphy en de glastuinbouwbedrijven in het Horti Science District ontstaat een directe koppeling tussen onderzoek, demonstratie en toepassing. Innovaties die in Bleiswijk worden ontwikkeld, vinden via praktijkonderzoek, demonstraties en co-creatie hun weg naar het glastuinbouwbedrijf. Daarmee profiteert ook de traditionele teler van kennisontwikkeling in het district.

3. REGIONALE SAMENWERKING EN WEERBARE SECTOR De gemeente werkt structureel mee aan de One Campus-strategie 2030. Het doel is een samenhangend netwerk van campussen binnen de Greenport-regio: het Horti Science Park, de Flora Campus Westland en Dutch Fresh Port. Ook op lokaal niveau is de samenwerking hechter geworden. Met de Poldermaand voert de gemeente maandelijks gesprekken met ondernemers in de acht polders. Daarbij staan drie prioriteiten centraal: energie, handhaving en huisvesting van arbeidsmigranten. De aanpak zorgt voor beter wederzijds begrip en een heldere rolverdeling tussen overheid en ondernemers.

4. ONTWIKKELING ROND DE A12: HORTI SCIENCE PARK EN BLEIZO-WEST Het Horti Science Park ontwikkelt zich verder tot een zichtbaar centrum voor kennis, innovatie en ondernemerschap. De fietsverbinding van station Lansingerland-Zoetermeer naar het Horti Science park is gerealiseerd. De Greenhouse Campus met 72 woonunits start begin 2026 met de bouw. De nieuwe bushalte is voorbereid en financieel geborgd met steun van de MRDH. De gemeente begeleidt ook de planvorming voor het Horti Science House. Daar komen functies samen als onedernemen, onderwijs, digitalisering en kennisdeling. Bij Bleizo-West wordt gewerkt aan versterking van de Horti Science-identiteit. De samenwerking met het Dutch Innovation Park in Zoetermeer brengt de werelden van Plant, ICT en Digitalisering samen. Zo ontstaat een innovatieve koppeling die nieuwe bedrijvigheid stimuleert. Deze ontwikkelingen langs de A12 vergroten de ruimtelijke kwaliteit, de zichtbaarheid en de economische betekenis van Lansingerland als Home of Horti Science.

5. DUURZAME GLASTUINBOUW EN LEEFOMGEVING De gemeente investeert in duurzame innovatieprojecten zoals de Emissieloze Kas, de verkenning van waterstof in de energiemix en de uitbreiding van Rainlevelr naar nieuwe polders. Samen met Greenport West-Holland en de Hoogheemraadschappen wordt gewerkt aan een robuuste waterhuishouding en minder emissie. Ook de samenwerking tussen handhaving en ondermijning is versterkt. Signalen en meldingen worden sneller gedeeld en beter afgestemd. Deze aanpak heeft geleid tot het constateren van strijdig gebruik in het glastuinbouwgebied, waaronder een illegale hennepkwekerij. De gezamenlijke inzet vergroot de veiligheid en het vertrouwen binnen het gebied.

6. MENS, KENNIS EN MAATSCHAPPELIJKE WAARDE De verbinding tussen Horti Science en onderwijs is versterkt van basisschool tot universiteit. Lespakketten, werkbezoeken en initiatieven zoals Oostland on Stage, de Banenmarkt en samenwerkingen met TU Delft en WUR brengen jongeren in contact met de glastuinbouw. Ook inwoners zijn actiever betrokken. Biodiversiteitsavonden, lokale evenementen en het Horti Science Café zorgen voor meer bewustzijn over gezondheid, voeding en duurzaamheid. Ook versterkte we met twee kassen de zichtbaarheid van Horti Science in de publieke ruimte van het gemeentehuis als Huis van de Samenleving. Zo groeit -langzaam maar zeker de trots op Lansingerland als Home of Horti Science.

7. MULTIPLIER ALS GEVOLG VAN KOERS EN VERTROUWEN De gemeentelijke koers en investeringen leidde tot een sterke vermenigvuldigende werking. Door zelf vroeg te investeren zijn extra middelen van andere overheden en partners aangetrokken. Het Rijk investeerde 10,8 miljoen euro in de WUR-faciliteiten. Het Nationaal Groeifonds kende 970.000 euro toe aan twee onderwijsprojecten. De MRDH stelde 625.000 euro beschikbaar voor de Horti Science Venture Studio. En via My Local Food-E werd een Europese subsidie van 233.000 euro verkregen. Nieuwe aanvragen zijn in voorbereiding, waaronder de Experimenteerlocatie van circa 2,5 miljoen euro en de RISE-subsidie van 1,5 miljoen euro. Multiplier is geen doel op zich, maar laat zien dat de koers van Lansingerland breed wordt gesteund en dat de gemeente vertrouwen wekt als aanjager van innovatie in de glastuinbouw.

O m

2-0 INZICHTEN EN AANDACHTSPUNTEN

De uitvoering van de Horti Science-visie in de periode 2022-2025 laat zien dat Lansingerland beschikt over een stevig fundament. Tegelijkertijd biedt de afgelopen periode waardevolle Science 2026. De belangrijkste inzichten zijn hieronder thematisch samengevat.

1. ROL EN POSITIE VAN DE GEMEENTE

Lansingerland

inzichten voor de volgende fase: de ontwikkeling van het Omgevingsprogramma Horti

De rol van de gemeente ontwikkelt zich van presterend naar netwerkend: van initiëren en investeren naar het versterken van partnerschap en gedeelde verantwoordelijkheid. Die overgang verloopt organisch en is niet volledig te sturen, omdat het tempo mede wordt bepaald door de bereidheid van andere partijen. De gemeente beïnvloedt dit proces door samenwerking actief te ondersteunen en wederzijdse verantwoordelijkheid te stimuleren.

2. CAPACITEIT, UITVOERINGSKRACHT EN COMPLEXITEIT VAN SAMENWERKING De uitvoering vroeg om brede inzet binnen de organisatie, terwijl de beschikbare capaciteit bij verschillende teams beperkt was. De versterking van het team Horti Science in 2024 bracht hierin verbetering. De ervaring leert dat continuïteit in menskracht een randvoorwaarde is om ambities te realiseren. De ontwikkeling van samenwerkingen, zoals bij het HortiScience Innovation Center, vroeg meer tijd dan voorzien. Verschillende belangen en tempo’s vergden zorgvuldige afstemming, maar de intensieve samenwerking leidde uiteindelijk tot een duurzaam en toekomstbestendig partnerschap. Portfoliomanagement hielp daarbij om focus te houden en projecten beheerst te laten verlopen.

Lansingerland

3. WENDBAARHEID EN MONITORING Externe factoren zoals de COVID crisis, energiecrisis, regelgeving en marktontwikkelingen beïnvloedden de uitvoeringsperiode. Dat vergde flexibiliteit van zowel ondernemers als gemeente. Voor de volgende periode is het daarom wenselijk dat het programma doelen centraal stelt en acties flexibel invult. De voortgang wordt structureel gevolgd via het Omgevingsprogramma Horti Science 2026, met een vast monitoring- evaluatieritme.

4. POSITIONERING EN COMMUNICATIEE De zichtbaarheid van Lansingerland als Home of Horti Science is gegroeid, maar de perceptie bij sommige partners laat zien dat profilering sterker kan aansluiten op inhoudelijke resultaten. Positionering moet voortkomen uit impact, minder uit promotie. In de volgende fase ligt de nadruk nog sterker op communicatie die concreet maakt waarom initiatieven plaatsvinden en wat ze bijdragen aan de doelen voor 2030. Zo wordt de maatschappelijke en economische betekenis van Horti Science nog tastbaarder.

5. INHOUDELIJKE ACCENTEN UIT HET NETWERK Uit gesprekken met ondernemers, kennisinstellingen en belangenorganisaties kwamen daarnaast nog drie inhoudelijke prioriteiten naar voren: ^

Energie en infrastructuur: gezamenlijke inzet richting rijk en regio blijft nodig, vooral rond netcongestie en warmtenetten.

Ruimtelijke ontwikkeling: modernisering en functievervulling vragen een langjarige en

Toegankelijkheid van kennis en innovatie: de verbinding tussen kennisinstellingen,

gebiedsgerichte aanpak, met aandacht voor plattelandswoningen en herstructurering. onderwijs en glastuinbouwbedrijven moet verder worden versterkt om innovatie in de praktijk te brengen. De opgedane inzichten maken duidelijk waar de kracht ligt en waar versterking nodig is.

FINANCIEEL OVERZICHT In de periode 2022-2025 was incidenteel C 3,6 miljoen beschikbaar voor de uitvoering van de visie. Naar verwachting wordt daarvan C 2.601.155 besteed; C 1.025.000 resteert als onbesteed incidenteel Horti Science budget. Deze cijfers zijn gepeild op 1 oktober 2025; de verplichtingen voor oktober, november en december 2025 zijn hierin reeds verwerkt.

BOUWSTEEN

BEGROOT (2022-2025)

WERKELIJK BESTEED (2022-2025)

Positionering Home of Horti Science

C 902.400

C 448.117

Innovatief ecosysteem

C 1.834.600

C 1.626.431

Horti Science verweven in gebiedsontwikkeling

C 401.000

C 227.982

Vitale arbeidsmarkt

C 216.000

C 162.216

Duurzame glastuinbouw

C 90.000

C 72.770

Vitale samenleving

C 156.000

C 63.639

Totaal

e 3.600.000

e 2.601.155

De investering van C 2.601.155 heeft een veelvoud aan externe middelen aangetrokken. Zo investeerde het Rijk C 10,8 miljoen in de WUR-faciliteiten op het Horti Science Park, stelde de MRDH C 625.000 beschikbaar voor de Horti Science Venture Studio en werd via Katapult C 970.000 toegekend aan onderwijsprojecten. Daarmee vertegenwoordigt het programma een multiplier van circa C 12,5 miljoen aan externe bijdragen. Nieuwe aanvragen, waaronder de Experimenteerlocatie (circa C 2,5 miljoen) en de RISE-subsidie (circa C 1,5 miljoen) zijn in voorbereiding.

Hefboom Effect inzet incidentele Horti Science middelen

In voorbereiding

IMPACT Jaarlijkse investering ondernemers ft partners C 68 miljoen 13

De bestedingen zijn evenwichtig verdeeld over de bouwstenen, met het zwaartepunt bij het innovatief ecosysteem (ca.C1,6 miljoen). Dit weerspiegelt de rol van deze bouwsteen als motor van kennisontwikkeling, samenwerking en economische groei binnen het Horti Science District. Daarnaast zijn substantiële investeringen gedaan in duurzaamheid, onderwijs, positionering en gebiedsontwikkeling. De onderbesteding is geen besparing, maar het gevolg van een gefaseerde uitvoering en de afhankelijkheid van externe factoren, zoals subsidieprocedures, vergunningstrajecten en marktinitiatieven. Diverse projecten kenden een langere aanlooptijd of werden pas in de loop van 2024 of 2025 gestart. Het reeds gereserveerde en onbestede Horti Science budget van C 1.025.000 wordt voorgesteld te reserveren via een bestemmingsreserve Horti Science. Daarmee kan de gemeente: ^

lopende projecten afronden;

nieuwe initiatieven uit het Omgevingsprogramma Horti Science 2026 ondersteunen;

de continuïteit van de opgebouwde samenwerkingen en uitvoeringscapaciteit borgen;

incidentele financiering van één projectmanager en één assistent-projectmanager mogelijk maken om de uitvoeringskracht te behouden.

Een nadere toelichting op de verdeling van middelen en de gerealiseerde bestedingen per bouwsteen is opgenomen in hoofdstuk 3.

EVALUATIE PER BOUWSTEEN

In dit hoofdstuk wordt per bouwsteen de voortgang van de uitvoering beschreven. Daarbij komen de belangrijkste resultaten aan bod, de mate waarin deze bijdragen aan de strategische doelen richting 2030 en de voornaamste reflecties en aandachtspunten voor de volgende fase. Een volledig overzicht van alle 79 uitvoeringsacties is te vinden in bijlage A.

0 INNOVATIEF ECOSYSTEEM De bouwsteen Innovatief ecosysteem richt zich op het versterken van het kennis- en innovatieklimaat binnen het Horti Science District. Doel is een stevig fundament te leggen

BEREIKTE RESULTATEN Versterking van de kennisinfrastructuur

Lansingerland

voor de glastuinbouw van de toekomst: digitaal, duurzaam en internationaal concurrerend.

Eén van de belangrijkste mijlpalen is de oprichting van de Stichting HortiScience Innovation Center (HIC) in 2025, waarmee de samenwerking tussen Wageningen University & Research, TU Delft (AgTech), YES!Delft en StartLife structureel is geborgd. Het HIC fungeert als kennis en innovatiehub binnen het district en richt zich op drie pijlers: een experimenteerlocatie voor innovaties in de kas (1), een venture-studio voor het opschalen van kansrijke ideeën (2) en een netwerkplatform dat bedrijven, kennisinstellingen en internationale partners samenbrengt (3). Vernieuwing en bloei van het Horti Science District Ook is gewerkt aan de versterking van de fysieke kennisbasis. WUR investeert circa C24 miljoen in de renovatie en uitbreiding van de onderzoeksfaciliteiten, mede mogelijk gemaakt door een EZK-bijdrage van C10,8 miljoen uit het Fonds Toekomstbestendige Opslag. Daarmee is de continuïteit van toonaangevend onderzoek op deze locatie verzekerd.

Regionale samenwerking en innovatieprojecten De samenwerking met partners in het Oostland werd verdiept via het Innovatiepact Greenport West-Holland en de Club van 100, waarin bedrijven gezamenlijk experimenteren met thema’s als autonoom telen, weerbare teelt, chemievrije productie en circulaire grondstoffen. Deze aanpak bleek effectief, omdat hiermee zowel toonaangevende bedrijven

Met het regionale programma One Campus 2030 werken de drie campussen -Horti Science Park, Flora Campus (Westland) en Dutch Fresh Port (Barendrecht/Ridderkerk)- stap voor stap toe naar een gezamenlijk kennisnetwerk. De gezamenlijke focus op duurzame teelt,

Lansingerland

als de bredere groep telers in de transitie wordt meegenomen.

transport, digitalisering en onderwijs creëert een stevig fundament voor toekomstige innovatiekracht in de hele regio.

BIJDRAGE AAN STRATEGISCHE DOELEN RICHTING 2030 »

Doel 1.1: Dóórontwikkeling Horti Science District ^ Bijdrage: Hoog. De oprichting van het HIC en de investeringsbeslissing van WUR versterken de fysieke en programmatische kern van het district en zorgen voor een stevig, toekomstbestendig fundament.

Doel 1.2: Versterken van regionale samenwerking ^ Bijdrage: Middel tot hoog. De samenwerking binnen One Campus en het Innovatiepact leidt tot gezamenlijke innovatieprojecten. Verdere verdieping is gewenst om de samenhang tussen de verschillende campussen te versterken.

nLUäUjģ , , i ļ 1ļļļUÁAÁJåįįļ

'ļ

ļļļfpr

REFLECTIE EN AANDACHTSPUNTEN

o m

De inzet van Lansingerland draagt bij aan het versterken van de innovatiekracht van de glastuinbouwsector. Tegelijkertijd vraagt de verdere dóórontwikkeling van het ecosysteem om continuïteit in inzet en middelen. Innovatieprocessen hebben tijd nodig om zich te druk blijft staan door stijgende kosten, strengere regelgeving en schaarste aan arbeid en ruimte. De voortgang laat zien dat met inzet van gemeentelijke middelen een grote

Lansingerland

verankeren in de praktijk. Tevens blijkt dat de concurrentiepositie van het cluster onder

hefboomwerking is gerealiseerd, mede dankzij bijdragen van Rijk, MRDH en de sector zelf. Het reeds gereserveerde en onbestede Horti Science budget is nodig om dit momentum vast te houden en om nieuwe samenwerkingen en innovaties te ondersteunen in een steeds veeleisender context.

HORTI SCIENCE VERWEVEN IN BREDE GEBIEDSONTWIKKELING Deze bouwsteen richt zich op de ruimtelijke versterking van het Horti Science District en de toekomstbestendige ontwikkeling van de glastuinbouwgebieden in Lansingerland. Doel is om ruimte te creëren voor vernieuwing en een sterke verweving van kennis, economie en leefomgeving.

BEREIKTE RESULTATEN De afgelopen periode is op verschillende fronten gewerkt aan het versterken van de ruimtelijke structuur van het Horti Science District. Meerdere schakels binnen het gebied kregen concreet vorm. Zo werd het nieuwe fietspad richting het Horti Science Park gerealiseerd, is voor de bushalte bij het terrein subsidie van de MRDH toegekend en investeerde WUR in de uitbreiding en modernisering van haar onderzoeksfaciliteiten. Ook de Greenhouse Campus, met 72 flexibele woonunits aan de rand van het park, kreeg een omgevingsvergunning. Daarnaast begeleiden we intensief de planontwikkeling voor het Horti Science House, een multifunctioneel gebouw dat onderwijs en ondernemerschap samenbrengt. Waar dit initiatief aanvankelijk in handen was van Bunnik Plants, wordt momenteel met Royal Lemkes en andere partijen gewerkt aan een nieuwe invulling. Ook MBO Lentiz Oostland is bij deze ontwikkeling betrokken.

Lansingerland

Bleizo-West Naast de fysieke voortgang is ook programmatisch de verbinding gelegd met het Dutch Innovation Park in Zoetermeer. Deze samenwerking richt zich op het versterken van de ICT en Digitaliseringscomponent binnen de glastuinbouw. Het lopende onderzoek van BUCK Consultants International (afronding eind 2025) geeft verder inzicht in hoe deze samenwerking wordt verankerd binnen de gebiedsontwikkeling van Bleizo-West. Herstructurering en transformatie Herstructurering en transformatie van bestaande glastuinbouwgebieden blijkt complex en vraagt om een lange adem. Het traject kenmerkt zich door uiteenlopende belangen, beperkte fysieke ruimte en de noodzaak tot afstemming met omliggende gemeenten, de provincie en (vanzelfsprekend) ondernemers. Een belangrijk ruimtelijk resultaat betreft de huisvesting van arbeids- en kenniswerkers binnen het Horti Science District. Met de oplevering van Kafra (Violierenweg) en de goedkeuring van de Greenhouse Campus is de ambitie grotendeels behaald. Tegelijkertijd blijven andere trajecten in procedure of voorbereiding, waarbij zorgvuldige afweging tussen economische noodzaak en leefomgeving leidend blijft.

BIJDRAGE AAN STRATEGISCHE DOELEN RICHTING 2030 »

Dóórontwikkeling van het Horti Science Park > Bijdrage: Hoog. Meerdere fysieke schakels zijn gerealiseerd of in voorbereiding. Het gebied ontwikkelt zich zichtbaar tot een innovatiekern waar kennis, onderwijs en bedrijfsleven samenkomen.

Inbedding van Horti Science in de brede gebiedsontwikkeling > Bijdrage: Middel tot hoog. De koppeling met Bleizo-West en Dutch Innovation Park legt een programmatische verbinding. Verdere concretisering is afhankelijk van de uitkomsten van het BUCKonderzoek.

Ruimtelijk toekomstbestendige glastuinbouwgebieden > Bijdrage: Middel. verstevigd. De basis is gelegd voor een meer integrale gebiedsgerichte aanpak.

REFLECTIE EN AANDACHTSPUNTEN

Lansingerland

Herstructurering en transformatie verloopt moeizaam, maar de dialoog met provincie is

Voortgang is geboekt in de fysieke en programmatische ontwikkeling van het Horti Science District. Tegelijkertijd vergt herstructurering van bestaande gebieden blijvende inzet en geduld. De ruimte blijft onder druk staan. Woningbouw, infrastructuur en energietransitie concurreren om dezelfde schaarse grond. De komende jaren is het cruciaal om de rol van Lansingerland als regisseur te versterken: faciliterend waar het kan, sturend waar het moet. Alleen zo kan de glastuinbouw haar rol blijven vervullen als motor van innovatie, duurzaamheid en economische kracht in de regio. Financieel benut:

e 227.982

e 401.000

@ DUURZAME GLASTUINBOUW De bouwsteen Duurzame glastuinbouw richt zich op het versnellen van de energietransitie (1), het realiseren van een toekomstbestendige waterhuishouding (2) en het stimuleren samen met partners binnen de Greenport West-Holland, de provincie Zuid-Holland, hoogheemraadschappen en het Ministerie van Klimaat en Groene Groei.

BEREIKTE RESULTATEN

Lansingerland

van circulaire en biobased toepassingen (3). De gemeente werkt hierin nauw

Energietransitie De energiecrisis van 2022 versnelde de aandacht voor duurzame warmtebronnen. Via intensieve lobby’s, (brand)brieven en bestuurlijke overleggen bracht Lansingerland -samen met Glastuinbouw Nederland en andere glastuinbouwgemeenten- de belangen van de glastuinbouw onder de aandacht van het Rijk. In 2022 kreeg de uitbreiding van het warmtenet richting Wilgenlei in Bleiswijk een subsidie van C 4,3 miljoen uit het Nationaal Groeifondsprogramma NieuweWarmteNu!. De gemeente ondersteunde ook de aanvragen voor de Subsidie Warmte-infrastructuur Glastuinbouw (SWiG) voor warmtenetten in de Noordpolder en rond de Petuniaweg, waarmee naar verwachting circa 22,5 MW aan duurzame warmte geleverd gaat worden aan de tuinders. Daarnaast werd in 2023 het T-stuk in WarmtelinQ gerealiseerd, waardoor een toekomstige aansluiting van Oostland op het WarmtelinQ technisch mogelijk werd. De gemeente ondertekende hiervoor een garantstellingsovereenkomst met Gasunie. In mei 2025 ondertekenden vijf gemeenten, de provincie, NetVerder en de sector een intentieovereenkomst voor het Regionaal Warmtenet Oostland. Op lokaal niveau zijn er in 2024 drie geothermiebronnen geboord: één aan de Petuniaweg in Bleiswijk en twee aan de A.H. Verweijweg in Berkel en Rodenrijs. De gemeente speelde hierin een adviserende rol richting het ministerie.

Tevens stimuleerde de gemeente de toepassing van zonnepanelen op waterbassins. Een pilot van Greenport West-Holland toonde de haalbaarheid aan; het gemeentelijke Beleidskader Zonne-energie (2023) benoemde waterbassins als focusgebied, met een lokaal opwekpotentieel van 2,1 GWh. Water en klimaatadaptatie De gemeente werkte actief aan duurzaam watergebruik. Via het project Rainlevelr werden vier glastuinbouwbedrijven aangesloten op een systeem dat piekbuien opvangt door tijdelijk ruimte te maken in waterbassins. Met het Hoogheemraadschap van Delfland werd dit concept verder uitgewerkt en voorbereid voor uitbreiding naar het gebied van Schieland en de Krimpenerwaard. Ook werd verkend hoe dubbelgebruik van water en omgekeerde osmose kunnen bijdragen aan een veerkrachtiger watersysteem, aansluitend op de doelen van de Kaderrichtlijn Water 2027 (KRW).

Circulariteit en emissiereductie Samen met Greenport West-Holland zette Lansingerland stappen op het gebied van circulaire teeltmaterialen. Via het Plasticpact en de biobased projecten werd gewerkt aan het terugdringen van plasticgebruik en het benutten van plantenresten als grondstof.

Nederland en diverse gemeenten- testte nieuwe technieken om emissies van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen te verminderen. Biodiversiteit en leefomgeving

Lansingerland

Het project Emissieloze Kas -uitgevoerd in samenwerking met de WUR, Glastuinbouw

De gemeente zette ook stappen richting een meer natuurinclusieve glastuinbouw. Met MBO Lentiz, Inholland, Ovata en de Hoogheemraadschappen werd gewerkt aan de aanleg van ecologische vlotten die de biodiversiteit en waterkwaliteit versterken. Deze pilots vormden de basis voor de subsidieaanvraag RISE, waarmee wordt onderzocht hoe biodiversiteit beter kan worden geïntegreerd in bedrijfsbeslissingen van agrarische ondernemers.

BIJDRAGE AAN STRATEGISCHE DOELEN RICHTING 2030 »

Versnellen van de energietransitie > Hoog. Mogelijke aansluiting op WarmtelinQ (via gerealiseerd T-stuk) en de ontwikkeling van het Regionaal Warmtenet Oostland vormen structurele stappen richting fossielvrije warmtevoorziening.

Duurzaam gebruik van grondstoffen > Middel. Via het Plasticpact, biobased projecten en het project Emissieloze Kas zijn duurzame praktijken gestimuleerd.

Toekomstbestendige waterhuishouding > Middel. Projecten als Rainlevelr, dubbel watergebruik en omgekeerde osmose versterken de regionale samenwerking en kennisopbouw rond waterbeheer.

o m

REFLECTIE EN AANDACHTSPUNTEN De periode 2022-2025 laat zien dat Lansingerland zich ontwikkelt tot een actieve partner in de verduurzaming van de glastuinbouw. De gemeente gaf met beperkte middelen een impuls

De voortgang leert ook dat de verduurzaming sterk afhankelijk blijft van landelijke wet- en regelgeving, subsidies en marktinitiatieven. Daarom blijft regionale afstemming cruciaal, met Warmtesamenwerking Oostland, Greenport West-Holland en de hoogheemraadschappen

Lansingerland

aan innovatieprojecten en samenwerking.

als sleutelpartners. De volgende fase vraagt om consolidatie: daadwerkelijke realisatie van warmtenetten, waaronder stappen zetten in de realisatie van Regionaal Warmtenet Oostland via deelprojecten Noordpolder-Zuidplaspolder en Ypenburg/ Noukoop/ Kleihoogt. Financieel benut

e 72.770

e 90.000*

* Dit budget geeft geen volledig beeld van de gemeentelijke inzet; ook via gemeentelijk cluster Duurzaamheid worden middelen ingezet voor duurzame glastuinbouw.

@ VITALE ARBEIDSMARKT De bouwsteen Vitale Arbeidsmarkt richt zich op het versterken van de kennisbasis en het vergroten van de instroom in de glastuinbouwsector. De veranderingen in de sector vragen zet zich in voor een sterke verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven -van basisschool tot universiteit- zodat meer jongeren de weg vinden naar de glastuinbouw en werknemers zich kunnen blijven ontwikkelen.

Lansingerland

om nieuwe vaardigheden op het gebied van techniek, data en digitalisering. Lansingerland

BEREIKTE RESULTATEN Onderwijs en instroom De samenwerking tussen onderwijsinstellingen en bedrijven is versterkt. Binnen het programma Greenport Horti Campus -ondersteund door het Nationaal Groeifonds- is C970.000 toegekend aan twee initiatieven op het Horti Science Park. Deze investering fungeert als hefboom binnen een bredere stap voorwaarts van de gemeente Lansingerland. Onderstaande projecten zijn hierdoor mogelijk gemaakt: ^

In het Horti Experience Center 2.0 werken studenten van Lentiz, Inholland en bedrijven aan praktijkgerichte onderzoeksopdrachten op het gebied van digitalisering, teeltoptimalisatie en vertical farming.

Het nieuwe keuzedeel Vertical Farming (MBO) is erkend door S-BB en wordt vanaf schooljaar 2026-2027 structureel aangeboden.

De samenwerking met TU Delft en Wageningen Universiteit werd versterkt via ontwerpopgaven, gastcolleges en excursies waarin studenten kennismaken met de toekomst van de glastuinbouw tot 2070. Verbinding onderwijs en bedrijfsleven Om jongeren al vroeg te interesseren voor de sector, is stevig ingezet op de verbinding tussen onderwijs en praktijk. Via SOB Oostland en met steun van het bedrijfsleven zijn talloze praktijkopdrachten ontwikkeld voor scholieren en studenten. ^

Tijdens het Koplopersdiner Onderwijs (2025) werden nieuwe samenwerkingen gestart tussen scholen en ondernemers, resulterend in actuele praktijkprojecten binnen de glastuinbouw.

Het lespakket voor het primair onderwijs bereikt inmiddels bijna 3500 leerlingen, en via bedrijfsbezoeken bij koplopers maken leerlingen kennis met technologie, biologie en duurzaamheid.

Voor het voortgezet onderwijs werd in 2025 een digitaal lespakket over glastuinbouw en innovatie gelanceerd, inmiddels gebruikt door meer dan 150 docenten, goed voor een bereik van circa 10.000 leerlingen.

Daarnaast is met Oostland On Stage een structureel platform ontstaan voor beroepsoriëntatie. In de eerste editie (2025) ontmoetten 700 vmbo-leerlingen 130 beroepsbeoefenaars, waaronder veel ondernemers uit de glastuinbouw. Dit leidde tot concrete matches en vervolgafspraken voor stages en ‘doedagen’. Ook het digitale stageplatform van SOB Oostland maakt het eenvoudiger voor leerlingen om een passende plek te vinden. Tegelijkertijd worden ouders en begeleiders nadrukkelijker betrokken via voorlichtingsmomenten en videoverhalen over loopbaanmogelijkheden in de glastuinbouw. 24

Versterken van het MBO-aanbod De gemeente begeleidde Lentiz MBO Oostland bij de verkenning naar uitbreiding van opleidingen die aansluiten op de behoeften van het Horti Science District. Daarbij wordt ook samengewerkt met Albeda en ROC Mondriaan, zodat opleidingen in de toekomst nog beter aansluiten op de groeiende vraag naar technisch en digitaal geschoold personeel.

Vergroten instroom in het Horti Science District > Bijdrage: Hoog. Doorlopende leerlijnen en praktijkopdrachten zorgen voor zichtbare groei van

Lansingerland

BIJDRAGE AAN STRATEGISCHE DOELEN RICHTING 2030

kennisinstroom en jongerenbetrokkenheid. *

Ontwikkelen en aanbieden van (om)scholing en opleidingen > Bijdrage: Hoog. Dankzij het Nationaal Groeifonds en de samenwerking met Lentiz, Inholland en WUR zijn hybride leeromgevingen en nieuwe keuzedelen gerealiseerd.

Verbeteren van de doorstroming van werkloosheid naar werk > Bijdrage: Beperkt. De aansluiting tussen werkzoekenden en werkgevers blijkt in de praktijk complex. Via initiatieven als ‘Oostland On Stage’ en samenwerking met ‘WSP Zoetermeer’ zijn eerste stappen gezet, maar duurzame matches vragen om intensieve begeleiding en maatwerk.

REFLECTIE EN AANDACHTSPUNTEN De periode 2022-2025 laat zien dat een gezamenlijke inzet van overheid, onderwijs en bedrijfsleven bijdraagt aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. De brug tussen leren en werken is verstevigd, maar vraagt om structurele verankering en blijvende inzet op beeldvorming. Tegelijkertijd verloopt de doorstroming van werkloosheid naar werk moeizaam. De praktijk leert dat maatwerk en persoonlijke begeleiding essentieel zijn om duurzame plaatsingen te realiseren, maar dat deze trajecten relatief veel tijd en capaciteit vragen. De komende periode zoeken we nadrukkelijk naar een balans tussen inspanning en resultaat, zodat de beschikbare middelen doelgericht worden ingezet. Belangenorganisaties en ondernemers erkennen inmiddels hun cruciale rol in deze opgave. Tijdens het laatste Koplopersdiner onderstreepte het bedrijfsleven het belang van hun eigen verantwoordelijkheid om jongeren en nieuwe medewerkers actief te betrekken bij de sector. De komende jaren ligt de nadruk daarom op het verder versterken van deze gedeelde verantwoordelijkheid.

@ VITALE SAMENLEVING De bouwsteen Vitale Samenleving richt zich op het versterken van de verbinding tussen inwoners en de glastuinbouwsector. Horti Science maakt deel uit van het DNA van betekenis. Deze bouwsteen heeft een sterke samenhang met Positionering Home of Horti Science; beide versterken elkaar in zichtbaarheid, bewustwording en verbinding tussen sector en samenleving.

Lansingerland

Lansingerland. Als economisch cluster en als bron van trots, kennis en maatschappelijke

BEREIKTE RESULTATEN Gezondheid en leefstijl Samen met JOGG Lansingerland en lokale telers is in 2025 de pilot Gezonde voeding bij sportclubs gestart. Drie verenigingen -HVB, HBR en De Weidevogels- bieden hun jeugdleden verse snackgroenten, fruit en water aan. De pilot vormt een eerste stap richting een structureel programma. Daarnaast was Horti Science de afgelopen jaren zichtbaar aanwezig bij lokale evenementen zoals de Avond4daagse, Jaarmarkt, Cultuurdag en de voorstelling In de Kas. Via deze publieksmomenten kwamen inwoners op laagdrempelige wijze in contact met thema’s als voeding, duurzaamheid en innovatie. Educatie en participatie Vele bedrijven binnen het Horti Science District -waaronder Anthura, Royal Lemkes, Ovata en Bunnik Plants- openden hun deuren voor basisscholen en leerlingen. Kinderen leerden in de kas hoe planten groeien, hoe techniek wordt toegepast en welke rol duurzaamheid speelt in moderne teelt. De lessenreeks bleek inspirerend voor zowel leerlingen als leerkrachten en draagt bij aan een positiever beeld van de sector. Cultuur en maatschappelijke verbinding De samenwerking met Casa Cadanza kreeg in 2024 een eerste tastbare vorm via de opening van de landmark met een Horti Science-gerelateerde paprika als symbool voor groei en innovatie.

In 2025 volgden gesprekken over het aanbrengen van Horti Science-accenten in het nieuwe Cultuurhuis, waarvan de oplevering gepland staat in 2026.

BIJDRAGE AAN STRATEGISCHE DOELEN RICHTING 2030 *

Versterken van maatschappelijke binding met het Horti Science District > Bijdrage: Middel. Horti Science is zichtbaarder geworden in het dagelijks leven van inwoners, maar verdere verankering en continuïteit zijn nodig om deze verbinding te bestendigen.

Stimuleren van gezondheid en leefstijl in relatie tot voedsel en natuur > Bijdrage: Middel. De pilot bij sportclubs vormt een eerste stap. Structurele opschaling vraagt nog om meer samenwerking met partners in onderwijs, sport en zorg.

Vergroten van participatie en betrokkenheid van inwoners > Bijdrage: Middel. Deelname groeit, maar de betrokkenheid blijft wisselend en is afhankelijk van actieve inzet van zowel bedrijfsleven, kennisinstellingen en inwoners.

REFLECTIE EN AANDACHTSPUNTEN

De initiatieven laten zien dat inwoners bereid zijn zich te verbinden aan de glastuinbouw wanneer de sector zichtbaar, herkenbaar en dichtbij wordt gebracht. Evenementen en educatieve programma’s hebben de waardering voor Horti Science vergroot, maar de

Bedrijven dragen hierin eveneens verantwoordelijkheid. Het is van belang dat zij actief uitdragen hoe zij duurzaam en milieubewust produceren, en in welke mate zij bijdragen aan een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Deze openheid is essentieel om draagvlak

Lansingerland

maatschappelijke verankering blijft een gezamenlijke opgave.

te behouden en het vertrouwen van inwoners te versterken. De komende periode ligt de nadruk op verdieping in plaats van verbreding: het verder versterken van succesvolle initiatieven, het structureel betrekken van lokale scholen en sportverenigingen en het stimuleren van maatschappelijke dialoog over duurzame voedselproductie. Alleen in gedeelde verantwoordelijkheid tussen overheid, bedrijfsleven en inwoners kan de vitale samenleving van Lansingerland verder groeien. Financieel benut C 156.000

Jr WORKSHOP: PĪŴNTENBAKJE KNUTSELEN Horti Science

Neem plaats aan de pickmcktafeL Je krijgt je eigen bouwpakket voor eer houten plantenbakje Uie foto)

@ POSITIONERING HOME OF HORTI SCIENCE De bouwsteen Positionering Home of Horti Science richt zich op de herkenbaarheid van Lansingerland als centrum voor innovatieve glastuinbouw. Het doel is om de gezamenlijke sector, kennis en samenleving te versterken. Deze bouwsteen is nauw verweven met Vitale Samenleving; beide dragen bij aan bewustwording en de zichtbare vertaling van de inhoudelijke opgave.

Lansingerland

identiteit van het Horti Science District zichtbaar te maken en de verbinding tussen

BEREIKTE RESULTATEN De afgelopen jaren is gewerkt aan een consistentere profilering van Lansingerland als Home of Horti Science. De zichtbaarheid groeide geleidelijk, vooral door concrete en gezamenlijke initiatieven met bedrijven en kennisinstellingen. Skyline Lansingerland De skyline werd in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven ontwikkeld en staat symbool voor de kracht en diversiteit van de glastuinbouwsector. Op de skyline zijn verschillende schakels van het Horti Science District zichtbaar: kennisinstellingen, wereldmarktleiders, kunstzinnige objecten van bedrijven, het gemeentehuis en op de voorgrond de kassen: de motor van het geheel. De skyline maakt de identiteit van Lansingerland tastbaar en herkenbaar voor inwoners en bezoekers. In 2024 werd de Horti Science Skyline eveneens geplaatst op de rotonde bij het gemeentehuis. Communicatie en evenementen De afgelopen jaren zijn verschillende middelen en momenten benut om het verhaal van Horti Science te vertellen. Zo was Horti Science zichtbaar als partner van het Kids at the Park Festival in 2024, dat ruim 9.000 bezoekers trok. Kinderen en ouders maakten daar op speelse wijze kennis met glastuinbouw, innovatie en duurzaamheid. Het succes leidt mogelijk tot een vervolg in 2026 onder de naam Horti Science Kids at the Park Festival.

Daarnaast versterkten informatieve video’s, bedrijfsbezoeken en de reeks Horti Science Cafés de lokale betrokkenheid en het netwerk binnen de sector. Internationale zichtbaarheid In 2023 organiseerde Lansingerland -dankzij Europese subsidie- het internationale FoodE-congres ‘Feeding and Greening Cities in 2050’. Het congres bracht ondernemers en onderzoekers uit onder meer Italië, Spanje, Duitsland en de Verenigde Staten samen rond thema’s als vertical farming, voedselveiligheid en autonome kassen. Dit congres vergrootte de internationale herkenbaarheid van Lansingerland als Home of Horti Science.

BIJDRAGE AAN STRATEGISCHE DOELEN RICHTING 2030 *

Versterken van herkenbaarheid als Horti Science-regio

Bijdrage: Middel.

De skyline en evenementen zoals Kids at the Park droegen bij aan zichtbaarheid, maar de bekendheid blijft vooral lokaal en regionaal geconcentreerd. Verbinding met inhoudelijke resultaten en maatschappelijke impact > Bijdrage: Middel. Communicatie is verbeterd, maar kan nog sterker laten zien waarom projecten plaatsvinden en hoe ze bijdragen aan innovatie, duurzaamheid en werkgelegenheid. *

Stimuleren van internationale profilering en samenwerking > Bijdrage: Beperkt. Het FoodE-congres gaf een impuls, maar structurele internationale samenwerking vraagt

Lansingerland

om verdere verankering en continuïteit.

REFLECTIE EN AANDACHTSPUNTEN De positionering van Home of Horti Science leidt tot meer herkenning en trots binnen de regio, maar de impact blijft bescheiden in verhouding tot de ambities. De skyline symboliseert wat Lansingerland wil zijn: een plek waar kennis, innovatie en teelt samenkomen. Tegelijkertijd leert de ervaring van de afgelopen jaren dat zichtbaarheid vooral waarde heeft als zij direct voortvloeit uit inhoudelijke resultaten. Voor de komende periode is het daarom belangrijk dat communicatie nog krachtiger laat zien waarom iets gebeurt en welke impact dit heeft voor de sector, de economie en de leefomgeving. Minder nadruk op promotie, meer op betekenis. Ook de gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt belangrijker. De gemeente is niet de enige drager van de identiteit Home of Horti Science; bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties spelen een rol in het uitdragen ervan. Alleen door de verhalen te verbinden aan concrete inhoud en gezamenlijke resultaten, kan de positionering zich verder ontwikkelen tot een geloofwaardig en gedragen merk dat past bij de ambitie richting 2030. Financieel benut: e 448.117

e 902.400

WageningenUR

GOVERNANCE EN UITVOERINGS STRUCTUUR

0 GOVERNANCE EN UITVOERINGSSTRUCTUUR De uitvoeringsperiode 2022-2025 vormde de eerste fase van de visie Home of Horti Science. In deze periode lag de nadruk op het creëren van randvoorwaarden, het op gang brengen van

De gemeente vervulde in deze fase een presterende rol: initiërend, investerend en verbindend om beweging te creëren binnen het ecosysteem van ondernemers, kennisinstellingen en overheden. Gaandeweg ontwikkelt deze werkwijze zich richting een

Lansingerland

samenwerking en het versterken van de identiteit van het Horti Science District.

meer netwerkende rol, waarin samenwerking op basis van gedeelde verantwoordelijkheid centraal staat. De overgang tussen deze fasen verloopt geleidelijk en is mede afhankelijk van de bereidheid en het tempo van externe partners. De triple helix-samenwerking tussen overheid, onderwijs en bedrijfsleven is in deze periode versterkt. Binnen de gemeentelijke organisatie blijft het -vanwege beperkte capaciteiteen uitdaging om beleidsvelden als onderwijs en participatie (werkgelegenheid) samen te brengen. Buiten de organisatie kreeg de samenwerking concreet vorm via initiatieven als het Nationaal Groeifonds Katapult, het Horti Science Innovation Center, Warmtesamenwerking Oostland en de Greenport West-Holland. Binnen de gemeentelijke organisatie is de uitvoering primair belegd bij het cluster Horti Science, dat sinds 2024 bestaat uit vier functies. Deze samenstelling biedt wendbaarheid, tegelijkertijd worden twee functie gefinancierd uit incidentele Horti Science middelen. Dit vormt een aandachtspunt voor de komende jaren.

4.0 FINANCIËLE DUIDING De gemeentelijke investeringen binnen de Horti Science-visie leverde concrete resultaten op en een aanzienlijk multiplier-effect. In de periode 2022-2025 was incidenteel C 3,6 miljoen besteed; C 1.025.000 resteert als onbesteed incidenteel Horti Science budget. Deze cijfers zijn gepeild op 1 oktober 2025; de verplichtingen voor oktober, november en december 2025 zijn hierin reeds verwerkt.

Lansingerland

beschikbaar voor de uitvoering van de visie. Naar verwachting wordt daarvan C 2.601.155

Hefboom Effect inzet incidentele Horti Science middelen

In voorbereiding

IMPACT Jaarlijkse investering ondernemers 8: partners C 68 miljoen

De onderbesteding is geen besparing, maar het gevolg van een gefaseerde uitvoering en de afhankelijkheid van externe processen, waaronder subsidieprocedures, vergunningstrajecten en marktinitiatieven. Diverse projecten, zoals de Greenhouse Campus en de Horti Science House-planvorming, kenden een langere voorbereidingstijd en lopen door in 2026. Ook vanuit het bedrijfsleven is fors geïnvesteerd. Uit de Horti Science-uitvoeringsagenda blijkt dat ondernemers en partners jaarlijks circa C 68 miljoen investeren in innovatie, verduurzaming en modernisering van het glastuinbouwcluster. Deze hefboomwerking bevestigt dat de koers van Lansingerland breed wordt gedeeld en dat de gemeente een geloofwaardige aanjager is van duurzame groei.

Voor de komende periode wordt voorgesteld het onbestede incidentele Horti Science budget van C 1.025.000 onder te brengen in een bestemmingsreserve Horti Science. Hiermee kan de gemeente: lopende projecten afronden;

nieuwe initiatieven uit het Omgevingsprogramma Horti Science 2026 ondersteunen;

de continuïteit van de opgebouwde samenwerkingen en uitvoeringscapaciteit borgen;

incidentele financiering van één projectmanager en één assistent-projectmanager mogelijk maken om de uitvoeringskracht te behouden.

Lansingerland

@ STRATEGISCHE LESSEN EN KOERS RICHTING 2030 De visie Home of Horti Science ligt op koers. De uitvoeringsperiode 2022-2025 legde een stevig fundament onder een sterk innovatief ecosysteem en een herkenbare identiteit. De komende jaren vragen om verankering, verdieping en gedeelde verantwoordelijkheid met duidelijke prioriteiten per bouwsteen.

LESSEN UIT DE EERSTE FASE 1. Samenwerking vraagt tijd en continuïteit. De totstandkoming van het Horti Science Innovation Center illustreert dat zorgvuldige afstemming tussen partijen noodzakelijk is voor duurzame resultaten. 2. Heldere rolverdeling binnen de triple helix is cruciaal. Waar verantwoordelijkheden evenwichtig zijn verdeeld, ontstaat eigenaarschap en voortgang. 3. Capaciteit bepaalt uitvoeringskracht. Tijdelijke inzet maakte flexibiliteit mogelijk, tegelijkertijd vormt het een aandachtspunt voor de koers richting 2030. 4. Flexibiliteit binnen vaste kaders. Externe factoren zoals marktontwikkelingen en subsidietrajecten vragen om aanpassingsvermogen binnen een stabiele beleidsrichting. 5. Focus op impact. Projecten dienen aantoonbaar bij te dragen aan innovatie, verduurzaming en de versterking van de Horti Science-identiteit van Lansingerland.

AANBEVELINGEN RICHTING 2026-2030 ^

Innovatief ecosysteem: borg het Horti Science Innovation Center als structureel onderdeel van de regionale innovatie-infrastructuur en stimuleer samenwerking met kennisinstellingen en startups.

Gebiedsontwikkeling: gebruik het Omgevingsprogramma Horti Science 2026 als instrument om herstructurering te versnellen.

Duurzame glastuinbouw: werk nog intensiever samen met het ambtelijke cluster Duurzaamheid om doelen te realiseren.

Vitale arbeidsmarkt: bevorder aansluiting tussen onderwijs en bedrijfsleven en vergroot de instroom van talent op onder andere het vlak van ICT en Digitalisering.

Vitale samenleving: maak zichtbaar welke maatschappelijke waarde Horti Science heeft voor inwoner.

De eerste fase leidt tot een herkenbare koers en een stevig samenwerkingsfundament. De uitdaging voor de komende periode ligt in het vasthouden van deze lijn, het borgen van uitvoeringscapaciteit en het verder vergroten van gedeeld eigenaarschap binnen het netwerk.

Lansingerland

IMPACT MAAK JE SAMEN!

Lansingerland beschikt daarmee over een solide basis om de ambities van Home of Horti Science 2030 voort te zetten en verder te verankeren.

Anthura

•VERZICHT RAADS- EN OMMISSIEMOMENTEN HORTI SCIENCE 2022-2025

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lansingerland&id=ff0766d7-0e62-4e3f-a6e9-d9c91f565386