[T25.06524] Memo griffie proces BOPA

Memo griffie Gemeente Lansingerland

Van

Eveline Hamelink-van Rens

Aan

Gemeenteraad

Onderwerp

Proces BOPA (voor gemeenteraadsvergadering van 25 september)

Datum

24 september 2025

Ons kenmerk

T25.06524

De griffie ontvangt de laatste dagen van verschillende fracties vragen over de rol van de raad bij de BOPA’s die op 25 september ter besluitvorming in de gemeenteraad voorliggen. Dit memo gaat niet in op de inhoud van de voorstellen. Het doel van dit memo is om waar mogelijk nog vragen weg te nemen en kort te schetsen welke handelingsopties de raad heeft. En wat de eventuele consequenties daarvan zouden kunnen zijn in de praktijk. Het memo betreft dus geen politieke mening. Daaraan moet toegevoegd dat de omgevingswet zeer complex is. En de procedure rondom BOPA’s ook. Het is ook allemaal vrij ‘nieuw’ voor alle gemeenten in Nederland. Aan de voorkant is er in Lansingerland een aantal afspraken gemaakt hoe hierin met elkaar (college en raad) op te trekken/om te gaan. De praktijk is weerbarstiger en dat leidt tot procesmatige vragen waaraan eventuele juridische consequenties zitten die in de raadsvoorstellen niet allemaal zijn opgenomen. De griffie heeft met de kennis van nu en de korte termijn van onderzoek voor jullie wat helderheid proberen te scheppen op dit onderwerp. BOPA en wie is waarvoor bevoegd? Een activiteit die in strijd is met de regels van het omgevingsplan wordt een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) genoemd. Het bevoegd gezag voor de BOPA is het college (soms Provincie/overheid), de raad is adviseur.

De gemeenteraad van Lansingerland heeft onderwerpen aangewezen waarvoor een bindend advies nodig is van de raad, voordat de omgevingsvergunning kan worden verleend. Dat is bij beide BOPA’s die voorliggen het geval. Het bevoegd gezag (het college) moet zich aan het bindend advies van de raad houden. Korte(re) aanlevertermijn Q: De griffie kreeg vragen over de aanlevertermijn van de stukken, die korter op de commissie Ruimte zat dan gewoonlijk. A: Het antwoord daarop is dat de aanlevering volgens de gemaakte afspraken bij BOPA’s is verlopen. Toelichting: Een gewone procedure voor een BOPA heeft een doorlooptijd van 8 weken van definitieve aanvraag (door indiener) tot aan de besluitvorming. Dit is in de wet bepaald. De beslistermijn is dus erg kort en niet haalbaar als beide bestuursorganen de reguliere procedures inclusief aanlevertermijnen doorlopen. College en raad hebben afspraken gemaakt hoe hiermee om te gaan (Raadsbesluit 25 maart 2024, bijlage T23.07889 met werkprocesschema). Aan de kant van de raad kon tijd gewonnen worden door de vergaderstukken op een later tijdstip aan de commissie aan te leveren (1 week voor de commissiebehandeling). De raad is hiermee akkoord gegaan. Extra bijlagen Q: De griffie krijgt vragen over waarom er meer bijlagen bij de stukken van de raad zitten dan eerder het geval was toen de commissie de stukken besprak. 1/3

A: Na publicatie van de stukken van de commissie Ruimte heeft de griffie op aangeven van een raadslid de genoemde bijlagen van de bijlage van beide voorstellen direct opgevraagd met het verzoek deze (gezwart) toe te voegen. Bij de publicatie van de stukken voor de gemeenteraad waren deze beschikbaar. Besluit en mogelijkheid tot uitstel Q: Waarom moet de raad nu een besluit nemen en wat zijn de mogelijkheden om de besluitvorming een raad op te schuiven? A: Het college heeft gekozen voor een reguliere procedure rondom de BOPA’s en niet voor een uitgebreide procedure (langere beslistermijn). Het idee van de wet is ook om de reguliere procedure (8 weken) als standaard toe te passen. Het gegeven dat de gemeenteraad ook nog een beslissing moet nemen/advies moet geven, is geen geldig argument om voor een uitgebreide procedure te gaan. Q: In welke situaties kan het college voor een uitgebreide procedure kiezen? A: Het college kan in sommige gevallen de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure van toepassing verklaren. Daarvoor gelden wettelijke voorwaarden uit de Omgevingswet. Deze voorwaarden zijn: - dat het moet gaan om een activiteit die aanzienlijke gevolgen heeft of kan hebben voor de fysieke leefomgeving; - en waartegen naar verwachting verschillende belanghebbenden bedenkingen zullen hebben. Voor deze procedure is niet gekozen.

Q: Wat als de gemeenteraad besluit de besluitvorming een maand te verschuiven (raad van 4 november)? A: Dan wordt de procedure niet op tijd afgerond binnen de termijn van 8 weken. Voor de BOPA Zonnepark is de termijn van 8 weken al verlengd met 6 weken. En heeft de aanvrager op 23 september 2025 ingestemd met opschorting van 3 weken, waardoor de uiterste beslisdatum is komen te liggen op 15 oktober 2025. Voor die tijd moet de raad een besluit nemen, omdat verder uitstel volgens de wet niet meer mogelijk is. Het doorschuiven van het agendapunt naar de vergadering van 4 november is dus na de deadline. Consequentie van een besluit van de raad na de deadline kan zijn: A) Het college neemt een besluit zonder het advies van de raad. Het bindend adviesrecht van de gemeenteraad is geen instemmingsrecht. Dit betekent dat als de gemeenteraad niet tijdig advies uitbrengt, het college wel een rechtsgeldig besluit op de vergunningaanvraag kan nemen. B) Het college kan ook het bindend advies van de gemeenteraad afwachten. Dit zal dan leiden tot een overschrijding van de beslistermijn. En dat kan mogelijk leiden tot een ingebrekestelling en een dwangsom vanwege de overschrijding van de 8 weken termijn. - Voor de BOPA Zonnepark komt dit neer op het volgende: als de termijn van 15 oktober wordt overschreden, kan aanvrager het college in gebreke stellen.

Daarna loopt een dwangsom op (eerste 14 dagen €23/dag, daarna €35/dag, vervolgens €45/dag). Voordat de dwangsom gaat lopen, heeft het college eerst nog twee weken om alsnog op de aanvraag te besluiten. De aanvrager kan ook, nadat hij ingebrekestelling heeft gestuurd, de rechter inschakelen om besluitvorming af te dwingen en eventueel dwangsommen te innen. Als uitstel schade veroorzaakt, kan de aanvrager in theorie bij de civiele rechter schadevergoeding eisen. Stemming: voor of tegen Q: Kan mijn partij ‘tegen’ het voorstel BOPA stemmen? 2/3

A: Ja, dat kan. Maar als een meerderheid van de raad dit doet, dan ontstaat er een ‘probleem’. Het volledige voorstel wordt dan afwezen en dat gebeurt dan zonder onderbouwing (een mondelinge onderbouwing/het verslag of een conclusie van de voorzitter van de raad is onvoldoende). Consequentie daarvan kan zijn dat het college het advies naast zich neerlegt OF dat het college het advies overneemt, maar dan kan de initiatiefnemer mogelijk juridische stappen ondernemen (zie ook toelichting). Advies: maak gebruik van een amendement (negatief bindend advies) in plaats van een tegenstem De griffie adviseert in geval van een situatie waarin een meerderheid van de raad geen positief bindend advies wil afgeven, dit via een amendement te doen (positief veranderen in negatief). De onderbouwing en motivering bij het amendement is van wezenlijk belang bij eventuele vervolgprocedures (planschade/schadeclaims). Je kan niet ‘zomaar’ een negatief advies afgeven. Het advies moet op inhoudelijke gronden zijn gebaseerd, bijvoorbeeld vanwege strijdigheid met het gemeentelijk beleid, de ruimtelijke ordening, of het algemeen belang. Dit kan het beste met ambtelijke bijstand. De griffie heeft onvoldoende specifieke kennis in huis die daarvoor nodig is. Toelichting Zoals bij ieder besluit zijn er aan het einde van de rit 2 smaken: voor of tegen.

Als de meerderheid van de raad tegen het voorstel stemt, dan betekent dit dat het bindend advies gegeven wordt om de vergunning niet te verstrekken en volledig wordt afgewezen. De afwijzing is dan ongemotiveerd/niet onderbouwd. Dat is niet hoe de wetgever een en ander bedoeld heeft. Een weigering moet passen binnen het wettelijke beoordelingskader (“evenwichtige toedeling van functies aan locaties” + provinciale instructieregels). Als de raad in zijn advies redenen noemt die daarbuiten vallen, moet het college dat deel negeren. Doet het college dat niet en weigert het toch, dan kan de rechter het besluit vernietigen wegens strijd met art. 3:46 Awb (motiveringsplicht). Zonder motivering loopt de gemeenteraad dus het risico dat het college het bindend advies naast zich neer legt. Of dat het college het advies wel overneemt onder druk van de raad, maar de initiatiefnemer daartegen juridische stappen onderneemt. Het is dus juridisch risicovol. Als in beroep vast komt te staan dat de vergunning onterecht is afgewezen, kan dit leiden tot een schadeclaim/planschade. Deze schadeclaim kan bestaan uit vertragingsschade maar kan ook meer dan dat zijn, bijvoorbeeld als een ontwikkeling/project als gevolg van de vertraging helemaal niet meer gerealiseerd kan worden.

Daarnaast is het bestuurlijk weinig dienstverlenend richting de initiatiefnemer, omdat je de aanvraag afwijst zonder inhoudelijke behandeling van de mogelijkheden tot mitigatie/aanpassing.

Noot: overigens is ook bij instemming de reguliere zienswijzeprocedure van toepassing en is er altijd een mogelijkheid dat er eventueel procedures volgen. Evaluatie Het werken met BOPA’s is nieuw (voor college en raad) en de termijnen zijn krap. Het is goed om met elkaar te evalueren hoe het proces loopt. Suggestie kan zijn om de raad in de conceptfase van al te informeren.

3/3