[T25.04086] Beleidsplan 2025-2029 Grip op het Leven
Tekst van het document
BELEIDSPLAN VOLWASSENEN 2025-2028:
GRIP OP HET LEVEN
GEMEENTE
2025 | T25.04086
Lansingerland
GRIP OP HET LEVEN IN ÉÉN OOGOPSLAG Aantal inwoners Lansìngerland (20-64 jaar) D
CTQ
60.000
CD
50.000
De Lansingerlandse Standaard
40.000 30.000
30 Ki "O
20.000
123-34
10.000
35-49
0
50-64 2025
2030
2035
PRIORITEITEN
PRIORITEIT
1
PRIORITEIT
f
Wendbare samenleving die zelf initiatief neemt
1. We stimuleren ontmoeting 2. We ondersteunen maatschappelijke initiatieven 3. We sluiten kansrijke allianties
3 Inclusieve samenleving waarin iedereen kan meedoen
1. Iedereen kan op zijn eigen manier meedoen We bieden ruimte aan initiatieven 3. We sluiten kansrijke allianties
Sterke sociale basis gericht op doenvermogen
•^ m
PRIORITEIT
5
^íŕ1 1. Investeren in de sociale basis
1. Investeren in de sociale basis
2. Voorkomen dat problemen erger worden (preventie)
2. Beschikbaar en bekend aanbod
3. Maatschappelijk middenveld is beschikbaar voor hulpvragen
|
3. Voorkomen dat problemen erger worden (preventie)
Passend aanbod voor kwetsbare inwoners
1. Zorgen voor passend hulpaanbod
1. Doorontwikkeling toegang sociaal domein
2. Geïndiceerde hulp is beschikbaar
2. Integrale benadering
3. Uitvoering wetgeving en regelingen
3. Oog voor leefwereld inwoner
2
Lansingerland
HOOFDSTUKKEN 1.
Grip op het leven in Lansingerland
04
2.
Op koers blijven met de Samenlevingsvisie
06
3.
De prioriteiten
13
4.
Financieel kader
20
5.
Monitoring
23
Bijlage: Inspiratie en dialogen
25
3
1. GRIP OP HET LEVEN IN LANSINGERLAND Aantal inwoners Lansingerland (20-64 jaar) Lansingerland
Gemeente Lansingerland wil dat volwassenen in Lansingerland grip hebben op hun eigen leven en mee kunnen doen in de Lansingerlandse samenleving. Bestaanszekerheid, Gezondheid en Kansengelijkheid zijn hierbij van belang. Dit beleidsplan vormt dan ook het kader voor alle volwassenen in deze gemeente.
60.000 50.000 40.000
We bewegen mee met de veranderende demografie en nieuwe gemeentelijke taken
30.000
Met dit beleidsplan zet de gemeente Lansingerland een koers uit als basis voor onze gemeentelijke inzet de komende jaren. De koers baseren we
20.000
op een analyse van onze gemeente: Wat zijn relevante maatschappelijke 10.000
en demografische ontwikkelingen? Ook kijken we naar externe ontwik kelingen: Wat zijn de veranderingen op rijksbeleid waar we op moeten
0
inspelen? We vertaalden de analyse in uitgangspunten: eerste richting gevende uitspraken die dienden als basis voor het beleidsplan,
2025
vastgelegd in een uitgangspuntennotitie (T25.01540). In het beleidsplan werken we de uitgangspunten uit naar beleidsprioriteiten, waarna we
2030
U 20-34 w 35-49
de beleidsprioriteiten vertalen naar uitvoering - bijvoorbeeld via
2035 50-64
Bron: Bevolkingsprognose Lansingerland 2024-2040 (met Bleizo-West)
uitvoeringsplannen, aanpassingen in verordening, beleidsregels, subsidieregeling en werkprocessen.
Richtinggevende uitgangspunten Demografische ontwikkeling
Met het beleidsplan Grip op het leven bepalen we de koers voor het
In Lansingerland wonen in 2025 circa 38.000 volwassenen. Zij vormen de
volwassenen beleid van de gemeente Lansingerland voor de komende
grootste groep binnen de populatie van Lansingerland. Het totaal aantal
vier jaar. De inhoudelijke richting van de beleidslijn is vastgelegd in de
inwoners blijft naar verwachting groeien en de voorspellingen laten zien
uitgangspuntennotitie beleidsplan Volwassenen.
dat we in 2028 ruim 5% meer volwassen inwoners hebben dan in 2025. We willen ons voorzieningenniveau laten aansluiten op deze verwachte groei en
De uitgangspunten voor het beleid zijn:
veranderende behoeften in de samenleving. Zetten we het huidige beleid
1.
Veerkrachtige Volwassenen zorgen voor een veerkrachtige samenleving
ongewijzigd voort, dan stijgt de vraag naar maatwerkvoorzieningen mee
2.
Volwassenen doen mee naar vermogen
met de groei van het aantal volwassenen. Dat betekent ook een evenredige
3.
We zorgen voor zichtbare en laagdrempelige voorzieningen
kostenstijging van de maatwerkvoorzieningen en daarmee staat de
4.
Volwassenen krijgen hulp wanneer zij dat echt nodig hebben
betaalbaarheid onder druk. Daarom maken we nu beleidskeuzes en bepalen
5.
We bieden passende dienstverlening met oog voor de leefwereld
we onze richting om de uitvoering van onze (wettelijke) taken ook voor de
van de inwoner
langere termijn uitvoerbaar en betaalbaar te houden.
4
Doelen en kaders voor het beleidsplan Grip op het leven in Lansingerland In de Samenlevingsvisie ligt vast hoe we ons als gemeente willen verhouden tot ontwikkelingen in de samenleving. We hebben onze
leefbaarheid Ŭ veiligheid. Met onze Lansingerlandse Standaard hebben we een basis voor de uitvoering van de taken en verant
Lansingerland
koers bepaald door te benoemen aan welke vier leidende thema’s we bijdragen: bestaanszekerheid, gezondheid, kansengelijkheid en
woordelijkheden met betrekking tot volwassenen, die zijn neergelegd in o.a. de Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Wet publieke gezondheid en de Wet gemeentelijke schuldhulp. In het plan Grip op het leven in Lansingerland kiezen we voor zes prioriteiten waarmee we de noodzakelijke beweging in gang zetten om ervoor te zorgen dat de groeiende groep inwoners zo lang mogelijk kan meedoen in de samenleving, waar nodig ondersteuning ontvangt en we individuele hulp beschikbaar houden voor hen die het echt nodig hebben. Met deze kaders houden we ons beleid haalbaar, betaalbaar en uitvoerbaar. Voor deze lange termijn opgave werken we de stappen voor de komende vier jaar uit in zes prioriteiten en formuleren we indicatoren waarmee we de voortgang inzichtelijk maken.
IN HET BELEIDSPLAN GRIP OP HET LEVEN IN LANSINGERLAND KIEZEN WE VOOR ZES PRIORITEITEN WAARMEE WE DE NOODZAKELIJKE BEWEGING IN GANG ZETTEN
5
2. OP KOERS BLIJVEN MET DE SAMENLEVINGSVISIE We kiezen voor zes beleidsprioriteiten als basis voor uitvoering
In de Samenlevingsvisie geven we aan hoe we als gemeente willen
De vijf uitgangspunten uit de Uitgangspuntennotitie voor het beleidsplan
bijdragen aan de vraagstukken in de samenleving. We leggen de focus op
volwassenen vertaalden we naar prioriteiten. Bij elke prioriteit zijn de
bestaanszekerheid, gezondheid en kansengelijkheid van onze inwoners
thema’s uit de Samenlevingsvisie, de niveaus van De Lansingerlandse
en op veiligheid en leefbaarheid van onze wijken. De Samenlevingsvisie
Standaard 2024, het voorzieningenniveau en welke rollen we als
biedt onze gemeente een kompas en een afwegingskader waarmee we
gemeente innemen in beeld gebracht om de samenhang te laten zien.
Lansingerland
Samenlevingsvisie biedt het kader met vier leidende thema's
op koers blijven in ons beleid en we inzetten op een krachtig en vitaal Lansingerland. De Lansingerlandse Standaard 2024 is daarbij onze basis
De prioriteiten zijn:
en biedt de kaders voor de keuzes die we maken om onze beleidsdoelen
1.
te bereiken.
We faciliteren als gemeente een wendbare samenleving die zelf initiatief neemt en waar oog is voor elkaar.
2.
We stimuleren als gemeente een inclusieve samenleving waarin iedereen meedoet naar vermogen.
3.
We werken aan een sterke sociale basis gericht op doen-vermogen om de vaardigheden van onze inwoners met een ondersteuningsvraag te vergroten waarmee zij regie op hun eigen leven behouden of terugkrijgen.
4.
We werken aan een sterke sociale basis, gericht op gezondheid, mentale veerkracht en netwerkkracht om de vaardigheden van onze inwoners met een ondersteuningsvraag te vergroten waarmee zij de regie op hun eigen leven behouden of terugkrijgen.
5.
We bieden als gemeente een passend aanbod aan hulp en ondersteuning voor de meest kwetsbare inwoners, gebaseerd op onze gemeentelijke taken.
6.
We bieden als gemeente een brede, integrale toegang, zodat inwoners passende hulp en of ondersteuning krijgen.
In dit hoofdstuk laten we zien hoe de prioriteiten doelgericht en koersvast bijdragen aan onze lange termijn opgave voor volwassenen in Lansingerland.
6
PRIORITEIT |
Wendbare samenleving die zelf initiatief neemt
Lansingerland
We dragen bij aan de gezondheid van onze
V
inwoners door aandacht voor gezonde leefstijl, mentale veerkracht en het stimuleren van netwerkkracht.
Onze inzet richt zich op het niveau samenleving. De samenleving ontwikkelt zichzelf (autonoom). Als overheid zijn we daarin volgend, tenzij... We bieden ruimte aan maatschappelijk initiatief. We handelen op grond van vertrouwen, gedeeld eigenaarschap en op basis van duidelijke afspraken.
Veerkrachtige volwassenen zorgen voor een veerkrachtige samenleving.
We faciliteren als gemeente een wendbare samenleving die zelf initiatief neemt en waar oog is voor elkaar.
7
PRIORITEIT
2
Inclusieve samenleving waarin iedereen kan meedoen
inwoners door te werken aan een inclusieve
Lansingerland
We dragen bij aan de kansengelijkheid van onze
V
samenleving waarin iedereen voldoende kansen krijgt om mee te doen en ontwikkeling en ontplooiing wordt gestimuleerd, want iedereen doet ertoe.
Onze inzet richt zich op het niveau samenleving. De samenleving ontwikkelt zichzelf (autonoom). Als overheid zijn we daarin volgend, tenzij... We bieden ruimte aan maatschappelijk initiatief. We handelen op grond van vertrouwen, gedeeld eigenaarschap en op basis van duidelijke afspraken.
Volwassenen doen mee naar vermogen.
We stimuleren als gemeente een inclusieve samenleving waarin iedereen meedoet naar vermogen.
8
Sterke sociale basis gericht op doen-vermogen
inwoners. We versterken de eigen regie van inwoners
Lansingerland
We dragen bij aan bestaanszekerheid van onze
V
en vergroten hun doen-vermogen, zodat inwoners weer zelf keuzes kunnen maken.
Onze inzet richt zich op het niveau van de Sociale basis. Onze rol als overheid is om kansrijke allianties aan te gaan. We investeren in de samen werking met partners, die meewerken aan de opgaven waar onze gemeente voor staat. We werken samen op grond van gelijkwaardigheid, een gedeeld doel en een duidelijke resultaatverwachting.
We zorgen voor zichtbare en laagdrempelige voorzieningen.
We werken aan een sterke sociale basis gericht op doen-vermogen om de vaardigheden van onze inwoners met een ondersteuningsvraag te vergroten waarmee zij regie op hun eigen leven behouden of terugkrijgen.
9
PRIORITEIT U Sterke sociale basis gericht op gezondheid
Lansingerland
We dragen bij aan de gezondheid van onze
V
inwoners door aandacht voor gezonde leefstijl, mentale veerkracht en het stimuleren van netwerkkracht.
Onze inzet richt zich op het niveau van de Sociale basis. Onze rol als overheid is om kansrijke allianties aan te gaan. We investeren in de samenwerking met partners, die meewerken aan de opgaven waar onze gemeente voor staat. We werken samen op grond van gelijkwaardigheid, een gedeeld doel en een duidelijke resultaatverwachting.
We zorgen voor zichtbare en laagdrempelige voorzieningen.
We werken aan een sterke sociale basis, gericht op gezondheid, mentale veerkracht en netwerkkracht om de vaardigheden van onze inwoners met een ondersteuningsvraag te vergroten waarmee zij de regie op hun eigen leven behouden of terugkrijgen.
10
PRIORITEIT
Passend aanbod voor kwetsbare inwoners
inwoners. We versterken de eigen regie van
Lansingerland
We dragen bij aan bestaanszekerheid van onze
V
inwoners en vergroten hun doen-vermogen, zodat inwoners weer zelf keuzes kunnen maken.
Onze inzet richt zich op het niveau van Hulp. Onze rol als overheid is om koersvast en betrouwbaar te zijn. We voeren onze gemeenschappelijke taken voor inwoners rechtmatig uit.
Volwassenen krijgen hulp wanneer ze dit echt nodig hebben.
We bieden als gemeente een passend aanbod aan hulp en ondersteuning voor de meest kwetsbare inwoners, gebaseerd op onze gemeentelijke taken.
11
PRIORITEIT Jfc
Brede, integrale toegang
inwoners. We versterken de eigen regie van inwoners
Lansingerland
We dragen bij aan bestaanszekerheid van onze
V
en vergroten hun doen-vermogen, zodat inwoners weer zelf keuzes kunnen maken. Daarnaast is gelijk waardigheid uitgangspunt voor de dienstverlening.
Onze inzet richt zich op het niveau van Hulp. Onze rol als overheid is om koersvast en betrouwbaar te zijn. We voeren onze gemeenschappelijke taken voor inwoners rechtmatig uit.
We bieden passende dienstverlening met oog voor de leefwereld van de inwoner.
We bieden als gemeente een brede, integrale toegang, zodat inwoners passende hulp en ondersteuning krijgen.
12
3. DE PRIORITEITEN In de onderstaande factsheets geven we per prioriteit aan voor welke opgaven we staan, wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan (maatregelen) nodig zijn om de prioriteiten te verwezenlijken.
PRIORITEIT 1: Wendbare samenleving die zelf initiatief neemt
H
PRIORITEIT 2: Inclusieve samenleving waarin iedereen kan meedoen.
PRIORITEIT 3: Sterke sociale basis gericht op doen-vermogen
H
PRIORITEIT 4: Sterke sociale basis gericht op gezondheid
PRIORITEIT 5: Passend aanbod voor kwetsbare inwoners
Lansingerland
doen. In uitvoeringsplannen werkt het college uit welke concrete stappen
PRIORITEIT 6: Brede, integrale toegang
13
en waar oog is voor elkaar
De opgave Wat heeft de samenleving nodig om wendbaar te zijn en initiatief te nemen? Onze gemeente krijgt door veranderende demografie en maatschappelijke trends te maken met maatschappelijke vraagstukken die we nu niet of in mindere mate tegenkomen. Als gemeente willen we bijdragen aan een samenleving die zelf aan zet is.
Wat willen we bereiken?
Lansingerland
PRIORITEIT 1: We faciliteren als gemeente een wendbare samenleving die zelf initiatief neemt
We stimuleren een samenleving waarin mensen elkaar betrekken, oog voor elkaar hebben en samenwerken om (samen) tot oplossingen voor hun uitdagingen te komen. Veerkrachtige inwoners zijn belangrijk voor een sterke sociale cohesie binnen de samenleving. Zo dragen zij bijvoorbeeld bij aan het verenigingsleven, inzet binnen religieuze gemeenschappen en doen zij vrijwilligerswerk.
Wat gaan we daarvoor doen? 1.
We stimuleren ontmoeting, zodat inwoners netwerken ontwikkelen en onderhouden.
2.
We ondersteunen maatschappelijke initiatieven, bijvoorbeeld met informatie, het verbinden van netwerken of een eenmalige subsidie, zodat zij van de grond komen.
3.
We sluiten kansrijke allianties wanneer we langdurig met een partij samenwerken om gezamenlijke doelen te bereiken.
14
De opgave Wat hebben inwoners nodig om mee te kunnen doen op basis van de eigen kracht? Niet iedere inwoner van Lansingerland kan zonder hulp of ondersteuning volwaardig meedoen in de samenleving. Voor een deel kan de gemeente een oplossing bieden door inzet vanuit het wettelijke kader in de vorm van hulp. Maar vooral een sterke samenleving is randvoorwaardelijk voor inclusie. Een samenleving vorm je met elkaar. Sociale verbanden zijn belangrijk als randvoorwaarde om elkaar te zien en naar elkaar om te zien. Denk hierbij aan (sport)verenigingen, religieuze gemeenschappen en maatschappelijke partners.
ã
Lansingerland
PRIORITEIT 2: We stimuleren als gemeente een inclusieve samenleving waarin iedereen meedoet naar vermogen
Wat willen we bereiken? Iedere inwoner van Lansingerland kan op zijn eigen manier meedoen aan de samenleving. Meedoen in de samenleving betekent dat inwoners zich inzetten via (vrijwilligers)werk, dagbesteding, onderwijs of in een netwerk, zoals verenigingen en religieuze organisaties.
Wat gaan we daarvoor doen? We bieden ruimte aan initiatieven uit de samenleving en sluiten kansrijke allianties met partners die meewerken aan de opgave waar wij als gemeente voor staan. Initiatieven die bijdragen aan deze prioriteit kunnen we in de spotlight zetten.
15
te vergroten waarmee zij regie op hun eigen leven behouden of terugkrijgen
De opgave Wat hebben inwoners nodig om hun hulpvraag zelf of met elkaar op te lossen?
Wat willen we bereiken? We werken aan een stevige sociale basis waarin inwoners zelf, met hun netwerk of met partijen in de sociale basis werken aan hun problemen. De gemeente stelt een (vrij-toegankelijke) laagdrempelig ondersteuningsaanbod beschikbaar waar volwassenen gebruik van kunnen maken. En maakt het aanbod breed kenbaar.
Lansingerland
PRIORITEIT 3: We werken aan een sterke sociale basis gericht op doen-vermogen om de vaardigheden van onze inwoners met een ondersteuningsvraag
Wat gaan we daarvoor doen? 1.
We versterken de sociale basis en investeren gericht op deze sociale basis om te voorkomen dat problemen van inwoners erger worden en er maatwerk ingezet moet worden.
2.
Vrijwilligers, mantelzorgers, ondernemersverenigingen, religieuze organisaties, gezondheidscentra of anderen kunnen door inwoners om hulp gevraagd worden. Dit kan bijvoorbeeld zijn bij de aanpak van een bepaald probleem thuis. Zij kunnen vanuit hun specifieke (professionele) betrokkenheid bij de inwoner ondersteunen bij een hulpvraag.
16
te vergroten waarmee zij de regie op hun eigen leven behouden of terugkrijgen
De opgave Wat hebben inwoners nodig om hun weg te vinden naar vrij toegankelijke voorzieningen?
V
Wat willen we bereiken? We werken aan een stevige sociale basis waarin inwoners zelf, met hun netwerk of met partijen in de sociale basis werken aan hun (gezondheids)problemen. De gemeente stelt een (vrij-toegankelijk) laagdrempelig ondersteuningsaanbod beschikbaar waar volwassenen gebruik van kunnen maken. En maakt het aanbod breed kenbaar.
Lansingerland
PRIORITEIT 4: We werken aan een sterke sociale basis, gericht op gezondheid, mentale veerkracht en netwerkkracht om de vaardigheden van onze inwoners met een ondersteuningsvraag
Wat gaan we daarvoor doen? 1.
We versterken onze sociale basis met een passend lokaal aanbod en gaan daarvoor kansrijke allianties aan met lokale partijen. Daarbij is het belangrijk dat ook deze lokale partijen met elkaar een sterk netwerkvormen.
2.
We zorgen voor beschikbaarheid en bekendheid van het lokale aanbod.
3.
We investeren in stevige lokale teams (een integrale toegang tot voorzieningen).
w V
17
de meest kwetsbare inwoners, gebaseerd op onze gemeentelijke taken
De opgave Hoe zorgen we dat volwassenen zoveel mogelijk hulp krijgen in de sociale basis, zodat geïndiceerde hulp en maatwerk beschikbaar blijft voor de meest kwetsbaren?
Wat willen we bereiken? We zorgen ervoor dat inwoners toegang hebben tot hulp en ondersteuning die we aanbieden vanuit het wettelijke kader. We leggen daarbij de focus op het vergroten van het doen-vermogen van onze inwoners. We kijken naar wat inwoners zelf kunnen en zorgen er met passende ondersteuning voor dat inwoners, waar mogelijk, het weer zelf kunnen. We geven uitvoering aan de aanbevelingen van de rekenkamer uit het rapport ‘Meer bereiken. Onderzoek naar lokale inkomensregelingen’ (2025).
V Lansingerland
PRIORITEIT 5: We bieden als gemeente een passend aanbod aan hulp en ondersteuning voor
Wat gaan we daarvoor doen? 1.
Wanneer een volwassene niet meer in staat is zijn problemen zelf of met het eigen netwerk op te lossen én de inzet van laagdrempelige voorziening ook geen oplossing biedt, zetten we geïndiceerde hulp in.Wanneer de gezondheid, veiligheid of bestaanszekerheid van de inwoner in gevaar is of wordt bedreigd, hebben wij als gemeente een wettelijke taak om inwoners hulp te bieden. Bijvoorbeeld bij: psychische problemen, fysieke problemen, gedragsproblemen, problematische schulden, armoede, inkomensverlies, hulp bij het toewerken naar een baan, hulp bij inburgering, onveiligheid of sociale onzelfredzaamheid.
2.
We voorzien in een passend hulpaanbod, zo tijdig en dichtbij de eigen leefomgeving als mogelijk. Het aanbod volgt de vraag (de behoefte van de inwoner staat centraal).
3.
We vertalen de opgaven uit landelijke wetgeving en ontwikkelingen naar ons lokale beleid en uitvoering. Denk hierbij aan ontwikkelingen zoals de Participatiewet in Balans en de Wet van school naar duurzaam werk.
18
De opgave Hoe zorgen we voor een toegang die — integrate en passende hu,p biedt met oog voor de ieetwereid?
Wat willen we bereiken? Het bieden van ruimte voor maatwerk (ongelijke aanpak bij gelijke problematiek) is de norm. In veel gevallen speelt er problematiek op meerdere leefgebieden. Dit kan niet los van elkaar worden gezien. De gemeente kiest dan voor een integrale aanpak waarbij de samenwerking wordt gezocht met andere partijen om inwoners effectief te kunnen helpen en ondersteunen. In sommige situaties is het stabiliseren van de situatie met de inwoner het hoogst haalbaar. In deze situaties zijn we er ons als gemeente van bewust dat we meebewegen met de ondersteuningsbehoefte van de inwoner. Soms zwaarder, soms lichter.
Lansingerland
PRIORITEIT 6: We bieden als gemeente een brede, integrale toegang, zodat inwoners passende hulp en ondersteuning krijgen
Wat gaan we daarvoor doen? 1.
We onderzoeken de mogelijkheden voor het inzetten van ervaringsdeskundigen (bij beleid en/of casuïstiek). We zetten in op stress- en cultuursensitieve dienstverlening. Daarnaast gaan we versnippering van aanbod tegen.
2.
We geven uitwerking aan de prioriteit in het traject van de doorontwikkeling van de toegang sociaal domein (lokale teams). We pakken de (vaak complexe) problematiek meer integraal op wanneer er vanuit meerdere domeinen hulp aangeboden wordt (zoals bij armoede, schulden, huisvestingsproblematiek, psychische problematiek of problematiek van kinderen). Dit vraagt om stevige verbindingen tussen de zorg, werk en inkomen, schuldhulpverlening, gezondheid en wonen.
19
4. FINANCIEEL KADER In dit hoofdstuk gaan we in op het beschikbare kader om de prioriteiten
te werken Begroting 2026-2029. De komende jaren hebben gemeenten te maken met financiële onzekerheid, bijvoorbeeld over de hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds, wijzigingen in rijksbeleid en veranderende demografie. Dit vraagt om tussentijds te kunnen bijsturen op de uitvoering van de beleidslijn. Uit onderzoek in het kader van de Begroting is gebleken dat de verwachting van het Rijk is dat inwoners van een gemeente met het profiel van Lansingerland, minder een beroep doen op gemeentelijke voorzieningen. Daardoor zou de gemeente lagere lasten hebben en zelf meer kunnen bijdragen. De afweging over het financieel kader van het ambitieniveau voor de uitvoering van het beleid is onderdeel van het begrotingsproces waarin de gemeenteraad integrale keuzes maakt voor de meerjarenbegroting. Daarom werken we in dit hoofdstuk ook ambitieniveaus uit voor versobering of verschraling van de uitvoering van het beleid. Het inhoudelijk kader van dit beleidsplan en de financiële scenario’s geven de richting aan voor de uitwerking van de gemeentebegroting. Dit gebeurt in aansluiting op het begrotingsproces 2026, waarin de raad op basis van een integrale afweging bij de Perspectiefnota het kader stelt voor de uit te werken Begroting 2026-2029. Bij de begrotingsbehandeling in november 2026, wordt het definitieve kader voor uitvoering in 2026-2029 vastgelegd in de meerjarenbegroting.
Vervolgens stelt de gemeenteraad jaarlijks bij
prioriteiten van het beleidsplan. Dit is inzet die echter niet direct aan de opgave en doelgroep is gekoppeld en daarom is deze inzet hier niet weergegeven. Het gaat bijvoorbeeld over inzet rondom leefbaarheid, onderwijs, sport en cultuur. Onderstaande tabel laat de begrote lasten in het sociaal domein zien. Deze tabel is gebaseerd op de meest actuele cijfers uit de begroting 2025-2028. Lasten Programma 4: Sociaal Domein
Begroot 2025
Begroot 2026
Begroot 2027
Begroot 2028
Samenleving
3.012.000
3.009.000
3.019.000
3.022.000
Jeugd
29.651.000
29.740.000
29.698.000
29.837.000
Participatie
6.973.000
7.043.000
7.102.000
7.169.000
Maatschappelijke ondersteuning
15.578.000
15.822.000
15.936.000
16.537.000
Deze begrotingscijfers zijn een momentopname: de parameters rondom het sociaal domein veranderen voortdurend. Dat heeft te maken met een doorlopende bijstelling van de rijksmiddelen, wijzigingen in rijksbeleid (zoals nieuwe wetgeving, bijvoorbeeld een aanpassing van de Participatiewet in balans) en wijzigingen in de demografie van onze
de begroting het actuele, zo nodig bijgestelde meerjarig financieel kader vast.
gemeente of de vraag uit de samenleving naar voorzieningen. In de Begroting 2026-2029 leiden deze ontwikkelingen naar verwachting tot een fors tekort, zoals terug te zien is in de meerjarenbegroting 2025-2028.
De meerjarenbegroting 2026-2029 sociaal domein: onzekere inkomsten en een groeiende opgave
Koersvast en wendbaar
In de Samenlevingsvisie is vastgelegd dat er beleidsplannen komen als uitwerking van de visie en deze zijn gericht op vier opgaven: leefbare en veilige wijken, jeugd, volwassenen en ouderen. Het beleidsplan
Lansingerland
uit het beleidsplan uit te voeren. We doen dit door het financiële kader voor de nieuwe beleidslijn uit te werken op basis van de financiële informatie van de Begroting 2025-2028. Daarmee maken we een beeld van het financiële effect van de nieuwe beleidslijn als basis voor de uit
Grip op het leven gaat met name over de inzet van de middelen van de beleidsvelden Participatie, Maatschappelijke ondersteuning en Samenleving uit programma 4 van de begroting. Daarnaast geeft het beleidsplan ook richting aan inzet van middelen vanuit andere programma’s van de begroting, wanneer de inzet bijdraagt aan de
Om onze koers vast te kunnen houden, en daarin mee te kunnen bewegen met ontwikkelingen in de samenleving en de financiële uitdagingen waar de gemeente de komende jaren voor staat, maken we met vier ambitieniveaus op basis van uitgangspunten inzichtelijk welke keuzes
20
met een bepaald financieel effect we kunnen maken. Dit vormt inbreng voor het begrotingsproces 2026, waarin we vanuit de inhoud diverse varianten hebben opgebouwd ten behoeve de Perspectiefnota. Met de vier ambitieniveaus kunnen we de komende jaren meebewegen met de
sociale basis en hulp. Ambitieniveau a ‘Vasthouden van de huidige beleidslijn’ is gebaseerd op het huidige financieel kader in de meest recent vastgestelde begroting. Ambitieniveau b ‘Inzetten van de nieuwe beleidslijn’ laat het effect van de nieuwe inhoudelijke lijn zien op financiële keuzes. Met ambitieniveau c ‘Versoberen op ambities’ laten we het effect zien van een versobering van de uitvoering van de ambities, gebaseerd op de nieuwe beleidslijn. Met ambitieniveau d ‘Verschralen
Uitgangspunten voor financiële keuzes
a. Vasthouden van de huidige beleidslijn
1. 2. 3.
b. Inzetten van de nieuwe beleidslijn
1.
2. 3.
naar maatschappelijk minimum’ geven we aan wat het minimumbedrag is dat wij nodig achten voor de uitvoering van onze gemeentelijke taken. c. Versoberen op ambities
1.
2.
d. Verschralen naar maatschappelijk
1.
minimum 2.
We behouden onze bijdrage aan de sociale basis en de samenleving. Het voorzieningenniveau hulp en ondersteuning blijft ongewijzigd. Nieuwe wetgeving voeren we uit met van rijkswege beschikbaar budget.
Lansingerland
financiële uitdagingen en tegelijkertijd de koers vasthouden op basis van de Lansingerlandse Standaard met de drie niveaus: samenleving,
Ambitieniveau
We geven uitvoering aan de prioriteiten door onze bijdrage aan de sociale basis en de samenleving zo nodig te verhogen of anders in te zetten. We scherpen de lokale regelgeving over toegang tot hulp en ondersteuning aan. Om nieuwe wetgeving te implementeren investeren we lokaal zo nodig extra. We versoberen onze bijdrage aan de sociale basis en de samenleving. Daarmee breken we het huidige stelsel niet af. We scherpen de lokale regelgeving over toegang tot hulp en ondersteuning verder aan. We verschralen onze bijdrage aan de sociale basis en onze ondersteuning aan de samenleving naar een maatschappelijk minimum. Daarmee breken we het huidige stelsel deels af. We zetten de poort tot hulp dicht tot aan het maatschappelijk minimum.
Keuzes voor het financieel kader van het beleidsplan Grip op het leven Uitgangspunt voor het uitvoeren van de nieuwe beleidslijn is ambitieniveau b: inzetten van de nieuwe beleidslijn. Als in het begrotingsproces 2026 blijkt dat dit ambitieniveau niet reëel is of de raad bij de Perspectiefnota op basis van een integrale afweging prioriteiten anders weegt, is er de mogelijkheid om het ambitieniveau te verlagen naar ambitieniveau c: versoberen op ambities. In het financieel meest ongunstige scenario schakelen we terug naar ambitieniveau d: verschralen naar maatschappelijk minimum. Onze uitgangspositie voor
21
beleidsplan gebeurt nu met middelen uit programma 3 (sport en cultuur) en (nog) niet met middelen uit programma 4. Een verdere versobering van de mate waarin de gemeente uitvoering kan geven aan de gestelde prioriteiten, betreft daarom met name een besparing van de bijdrage door de gemeente aan het niveau van de sociale basis.
scenario’s uitwerken - op basis van kostenniveau begroting 2025. Indien de gemeente bij begroting het financieel kader bijstelt naar het schrale minimum, wordt de bijdrage van de gemeente op met name het niveau van de sociale basis drastisch verlaagd. Op de sociale basis maken
Inzet middelen Grip op het leven (op basis van Begroting 2025) De opgenomen middelen in deze tabel zijn exclusief uitvoeringskosten. Huidige beleidslijn
Nieuwe beleidslijn
Verschralen tot maatschappelijk minimum
Versoberen op ambities
Samenleving
C-
C 50.000
C-
C-
Sociale basis
C 2.240.000
C 2.190.000
C 1.910.000
C 1.600.000
Hulp
C 16.540.000
C 16.540.000
C 16.540.000
C 16.350.000
Totaal
e 18.780.000
e 18.780.000
e 18.450.000
e 17.950.000
Lansingerland
het beleidsplan (Huidige beleidslijn) zijn de middelen voor participatie en maatschappelijke ondersteuning (waar het de groep volwassenen betreft) uit de begroting 2025-2028, afgerond op C 19 miljoen. Dit betreft structurele lasten op de begroting. Op basis van de financiële uitgangspunten komen we tot onderstaand beeld als we de verschillende
we moeilijke keuzes, waarmee we ons minimabeleid en maatjestrajecten drastisch afbouwen. We blijven bij het minimum inzetten op een minimale bijzondere bijstand, gezondheid en jeugd en gezin. We blijven ook inzetten op de toegang, clïentondersteuning en maatschappelijk werk om invulling te geven aan onze gemeentelijke taken. Dat betekent dat de gemeente de bijdrage zodanig verkleint dat ons lokale stelsel van samenwerking met partners in de sociale basis tot een schraal, uitgekleed minimum wordt teruggebracht.
Keuzes maken bij de Perspectiefnota 2026 en de Begroting 2026-2029 Bij de Perspectiefnota 2026 bepaalt de gemeenteraad het kader voor de uit te werken Begroting 2026-2029. Onderdeel van het begrotingsproces 2026 is dat de gemeenteraad bij de Perspectiefnota een integrale afweging heeft gemaakt om te komen tot prioritering van ambities. Als inbreng voor dit proces zijn alternatieve scenario’s, een versobering en verschraling van de beleidslijn, in bovenstaande tabel opgenomen om daarmee een financiële bandbreedte voor deze integrale afweging aan te geven. Om uitvoering te kunnen geven aan de gestelde prioriteiten in dit beleidsplan zullen de huidige budgetten waar nodig anders ingezet worden. Ambitieniveaus voor versoberen en verschralen als inbreng voor begrotingsproces 2026 De inzet op het niveau samenleving voor de beleidsprioriteiten uit dit
22
5. MONITORING Verantwoorden en rapporteren We presenteren deze factsheets gelijktijdig met de Jaarrekening,
het krijgen van inzicht in de effectiviteit van onze inzet en in onze verbe-
waardoor we onze inzet en de effectiviteit daarvan met elkaar
terpunten. Zo zijn we doorlopend in staat om onze inzet bij te stellen en te verbeteren. Onze leidende vragen zijn: Doen we het goed en doen we
kunnen vergelijken. We doen dat voor Grip op het leven voor het eerst parallel met de Jaarrekening 2026.
Lansingerland
Monitoren is onderdeel van de beleidscyclus. Het doel van monitoren is
het goede? We monitoren de zes prioriteiten uit het beleidsplan ‘Grip op het Leven’ langs drie lijnen:
3.
Na vier jaar stellen we een eindrapportage op over het beleidsplan Grip op het leven in Lansingerland
1.
We verantwoorden en stellen bij via de reguliere P&C-cyclus
Het beleidsplan kent een looptijd van vier jaar. Aan het eind van die
In de Jaarrekening rapporteert het college jaarlijks over de inzet op
periode maken we een eindrapportage. Het college rapporteert daar
de prioriteiten uit het beleidsplan en de resultaten van het Program
in over de inzet op de prioriteiten van het beleidsplan en de bereikte
ma Sociaal Domein (Programma 4). Deze rapportage geeft inzicht in
resultaten. Deze rapportage geeft inzicht in de vraag of we het goede
de vraag of we het goed doen aan de hand van kengetallen die we in
doen en of het nodig is om de koers bij te stellen. Daarmee leggen
dit hoofdstuk beschrijven. We laten zien wat we in het betreffende
we ook de basis voor nieuw beleid.
jaar hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat het
2.
heeft gekost. Gedurende het jaar stelt het college de inzet bij via de
Toelichting op kengetallen in Begroting en Jaarrekening
Zomerrapportage en de Slotwijziging, of op een ander moment indien
We hebben kengetallen geformuleerd die meten of we de beweging
noodzakelijk. Het monitoren van de kengetallen uit het beleidsplan
die we in gang willen zetten ook daadwerkelijk realiseren en waar
in de Begroting en de Jaarrekening vindt voor het eerst plaats in de
we zelf ook op kunnen sturen. Deze kengetallen worden opgenomen
Begroting 2026.
in de Begroting en in de Jaarrekening.
We rapporteren jaarlijks over de prioriteiten in de factsheets bij de Samenlevingsvisie Het college informeert de raad jaarlijks over de voortgang van de beleidsplannen die onder de Samenlevingsvisie hangen. Dat doen we in één document met vier samenhangende factsheets. Een factsheet per plan waarin we twee onderdelen opnemen: »
De voortgang van het beleidsplan op prioriteitenniveau (evaluatie van de gestelde doelen).
»
ONZE LEIDENDE VRAGEN ZIJN: DOEN WE HET GOED EN DOEN WE HET GOEDE?
Een korte vooruitblik naar het volgende jaar en we stellen de uitvoering van het beleid bij als dat nodig is.
23
Kengetallen Participatie
Maatschappelijke ondersteuning
1. Aantal lopende bijstandsuitkeringen op 31 december
8. Aantal unieke cliënten (volwassenen) dat gebruik maakt
van een maatwerkvoorziening Wmo Dit getal geeft aan hoeveel cliënten gebruik maakt van een
2. Aantal bijstandsgerechtigden op 31 december Vaak ligt het aantal bijstandsuitkeringen wat lager dan het aantal bijstandsgerechtigden (personen), omdat er meer personen binnen een huishouden van één uitkering afhankelijk kunnen zijn. Bijstandsuitkeringen kunnen dus meerdere uitkeringen binnen
3.
Wmo voorziening.
Lansingerland
Dit getal geeft het aantal bijstandsuitkeringen aan op 31 december.
9. Gemiddelde zorguitgaven per Wmo-cliënt in een
maatwerkvoorziening Dit cijfer zet de uitgaven voor de Wmo-maatwerkvoorzieningen
een gezin omvatten. De bijstandsgerechtigden zijn de
af tegen het aantal Wmo-gebruikers dat in een jaar ondersteuning
individuele personen.
vanuit de Wmo ontvangt. Een stijging kan te maken hebben
Percentage inwoners met een bijstandsuitkering
met stijgende prijzen en ook met een gestegen gemiddelde zorgzwaarte.
Percentage bijstandsgerechtigden ten opzichte van de totale beroepsbevolking in Lansingerland.
10. Gemiddelde zorguitgaven Wmo-maatwerkvoorziening per
inwoner in Lansingerland 4. Aantal kandidaten dat is uitgestroomd naar betaald werk Het aantal bijstandsgerechtigden dat is uitgestroomd naar betaald
Dit cijfer zet de uitgaven voor Wmo-maatwerkvoorzieningen af tegen het totaal aantal inwoners binnen de gemeente.
werk en niet langer afhankelijk is van een bijstandsuitkering. 11. Tevredenheid kwaliteit ondersteuning (bron: CEO) 5. Aantal formele schuldhulptrajecten Formele trajecten: schuldhulpverleningstraject conform de gemeentelijke wet schuldhulpverlening. 6. Aantal inburgeraars Het totaal aantal inwoners met een verblijfstatus dat aan een inburgeringstraject deelneemt. Het traject wordt middels één van de drie mogelijke inburgeringsroutes afgestemd op de inburgeraar.
We meten dit kengetal via cliëntervaringsonderzoeken. Het percentage geeft aan hoeveel procent van de Wmo-gebruikers tevreden is met de kwaliteit van ondersteuning. 12. Percentage dat door hulp een betere kwaliteit van leven
heeft (bron: CEO) We meten dit kengetal via cliëntervaringsonderzoeken. Het percentage geeft aan hoeveel procent van de Wmo-gebruikers door hulp een betere kwaliteit van leven ervaart.
7. Het aantal goedgekeurde aanvragen bijzondere bijstand Dit getal geeft aan hoeveel inwoners gebruik maken van bijzondere bijstand.
24
BIJLAGE: INSPIRATIE EN DIALOGEN
Draagvlak creëren voor het beleidsplan en het uiteindelijke uitvoerings
A. Gemeenteraad en commissie Samenleving Wanneer
Met wie?
Waarover?
19 maart 2025
Gemeenteraad Lansingerland
Beelvormende avond over de uitgangspunten voor het beleidsplan volwassenen
3 april 2025
Commissie samenleving
Oordeelsvormend: commissie heeft overwegingen meegegeven voor de uitgangspunten
9 juli 2025
Gemeenteraad Lansingerland
Beeldvormende avond beleidsplan volwassenen
September 2025
Gemeenteraad Lansingerland
Vaststelling beleidsplan
plan is een belangrijke stap die we steeds aan het begin van het proces zetten. De prioriteiten zijn daarom zowel intern als extern getoetst voor beeldvorming en oordeelsvorming om te komen tot besluitvorming. De opgehaalde input heeft geholpen om een volledig en realistisch beeld te krijgen en om de raakvlakken van de doelgroep volwassenen met de overige beleidsvelden en samenwerkingspartners te zien.
DRAAGVLAK CREËREN VOOR HET BELEIDSPLAN IS EEN BELANGRIJKE STAP DIE WE AAN HET BEGIN VAN HET PROCES ZETTEN
Lansingerland
Toetsen, input en draagvlak creëren
B. Dialogen met stakeholders, waaronder de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) Wanneer
Met wie?
Waarover?
20 januari 2025
Externe maatschap pelijke partners en ASD
Oordeelsvormend: Werksessie uitgangspunten voor het beleidsplan volwassenen
Adviesraad Sociaal Domein
Adviesvraag over de uitgangspunten
8 mei 2025
Externe maatschap pelijke partners en ASD
Oordeelsvormend: Werksessie beleidsplan volwassenen
Mei-juni 2025
Adviesraad Sociaal Domein
Adviesvraag over de beleidsprioriteiten
Februari-maart 2025
25
Lansingerland