[T25.02496] Begrotingsvarianten Perspectiefnota 2026
Tekst van het document
T25.02496
Lansìngerland
Begrotingsvarianten richting Perspectiefnota 2026
Inhoudsopgave I. II. III. IV. V. VI.
Overzicht begrotingsproces Leeswijzer Varianten A t/m E Legenda bij de varianten Samenlevingsvisie en Omgevingsvisie in één oogopslag Begroting 2025 in één oogopslag
Overzicht begrotingsproces • 9 april - Beeldvorming over begrotingsvarianten die voorliggen
• 7 mei - Bespreekstuk over voorkeursvariant in CIE AB (incl. raadsleden uit andere CIEs)
• 18 juni - Perspectiefnota 2026 in gezamenlijke CIE
•3 juli - Perspectiefnota 2026 in raadsvergadering
• 16 oktober - Beeldvorming over Begroting 2026-2029 • 29 oktober - Begroting 2026-2029 in gezamenlijke CIE
•6 november - Begrotingsraad over Begroting 2026-2029
Sturingsmomenten van de raad 7 mei 3 juli
6 november
De raad geeft, aan de hand van een begrotingsvariant, een inhoudelijke hoofdrichting aan het college voor het uitwerken van de Perspectiefnota 2026 De raad stelt de Perspectiefnota 2026 vast en heeft de mogelijkheid tot amenderen van de Perspectiefnota en daarmee de kaders voor de Begroting 2026-2029. In de Perspectiefnota is de door de raad gekozen begrotingsvariant uitgewerkt en wordt een financiële doorkijk gegeven - afhankelijk van de informatie die we ontvangen van het Rijk. De raad stelt Begroting 2026-2029 vast en heeft mogelijkheid tot amenderen van de Begroting 2026-2029. De raad ontvangt hiervoor een overzicht van in de begroting opgenomen maatregelen en mogelijkheden om alternatieve dekking te vinden.
Leeswijzer bij varianten Perspectiefnota 2026 Deze leeswijzer geeft een technische toelichting bij vijf begrotingsvarianten. Deze toelichting bevat geen politieke weging van het college over de gepresenteerde begrotingsvarianten; deze deelt het college met een bespreekstuk ten behoeve van de raadscommissie op 7 mei. V____________________________________________________ __ ___________________________________________________Z
Staafdiagrammen tonen de ambitie Sta De begroting van een gemeente ligt voor een groot deel vast. Dat komt onder andere door taken die gemeenten moeten uitvoeren. In de staafdiagrammen is het deel van de begroting dat beïnvloedbaar is inzichtelijk gemaakt. Daarbij zijnde volgende punten in acht genomen: 1. Wettelijke taken en zorgplichten kunnen uitgevoerd worden; 2. Het betreft een financieel structureel effect en geen eenmalig (incidenteel) effect; 3. Er is geen sprake van totale afbraak van een systeem - dit gaat over inzet we niet kunnen afschalen, zonder dat de aanpak fundamenteel wordt aangetast en die niet eenvoudig te herstellen is; 4. Dat een besparing op korte termijn niet leidt tot evident hogere kosten op lange termijn; 5. Een besparing niet leidt tot hogere kosten op een andere post (‘waterbedeffect’). In de varianten is ingezoomd op deze beïnvloedbare top die groen is gekleurd. Daaronder is in het grijs aangegeven dat de staaf nog verder doorloopt. Dat deel is niet beïnvloedbaar of raakt de vijf bovengenoemde punten.
Ambities prioriteren via schuiven in zeven staven Iedere staaf laat in het lichtgroen de ruimte zien die te beïnvloeden is. Wanneer een onderwerp prioriteit krijgt in de begroting wordt de staaf donkergroen ingekleurd. Een schuif kan bijvoorbeeld ook op de helft van een staaf gezet worden. Dan krijgt een deel van de ambities prioriteit. De staven zijn niet even lang. De lengte van de staven wordt bepaald door de keuzeruimte. Daarmee wordt de verhouding zichtbaar tussen de verschillende staven waarbij we cijfers uit de begroting 2025 als referentie gebruiken.
Inkomsten-schuif
4
Via de inkomsten-schuif wordt aangegeven in welke mate extra inkomsten gebruikt kunnen worden om in te zetten op ambities. De huidige stand uit de begroting 2025 is het ‘maaiveld’-niveau. Het potentieel van extra inkomsten loopt theoretisch heel lang door.
De voorliggende begrotingsvarianten zijn hoofdrichtingen bedoeld om het politieke gesprek over de inhoudelijke richting van de begroting te faciliteren. Het zijn geen absolute uitkomsten van het debat dat u gaat voeren. Andere prioriteringen en weging van ambities zijn mogelijk.
Lansingerland
Prioritering van ambities
Met het oog op de opgaven voor de komende járen zetten we in op de volgende prioriteiten: 1. We behouden ons minimabeleid, zodat iedereen kan meedoen en bestaanszekerheid van het gezin wordt ondersteund. 2. We behouden onze inzet voor veilige en leefbare wijken, zodat Lansingerland een aantrekkelijke woonplaats blijft.
In Lansingerland kijken we naar elkaar om. Met mijn kleine beurs kan ik toch goed meedoen.
Maatschappelijke effecten Het maatschappelijk effect van de in deze variant naar beneden bijgestelde ambities: - We verlagen de (beeld)kwaliteit in de centra van onze kernen. - We verlagen onze inzet voor energietransitie en klimaatadaptatie. - Onze inzet voor Kansrijk opgroeien en Vitaal en waardig ouder worden verlagen we sterk. - Er is veel minder aanbod voor problemen die kinderen of ouders ervaren. Voor ouderen is er ook minder aanbod voor ontmoeting en ondersteuning.
De prioritering van ambities bij deze variant is kaderstellend voor de ontwerpbegroting 2026-2029. In onderstaand figuur ziet u de gevolgen van deze keuze op de Samenlevingsvisie en de Omgevingsvisie.
Stand begroting 2025
Bij variant A behouden we een aantal lokale ambities bovenop het minimale op de leidende thema’s Bestaanszekerheid, Leefbaarheid & Veiligheid en de pijler Gezond Samen Leven. Om dit mogelijk te maken zetten we in op het potentieel van extra inkomsten, zoals een hogere OZB. Deze prioritering biedt het kader om een sluitende ontwerpbegroting 2026-2029 uit te werken.
Lansingerland
Prioritering van ambities Met het oog op de opgaven voor de komende járen zetten we in op de volgende prioriteiten: 1. We zetten in op kansrijk opgroeien van kinderen. 2. We houden ons minimabeleid op pijl, zodat ook inwoners met een laag inkomen meedoen in de samenleving. 3. We zetten in op verkeersveiligheid en (regionale) mobiliteit zodat iedereen veilig op pad kan.
Ik weet waar ik heen kan met opvoedproblemen. Mijn kinderen kunnen gewoon op zwemles en voetbal, ondanks mijn lage inkomen.
Maatschappelijke effecten Het maatschappelijk effect van de in deze variant naar beneden bijgestelde ambities: - We gaan terug naar het minimale bij onze inzet voor Vitaal en waardig ouder worden. - We verlagen onze inzet voor veilige en leefbare wijken en centra. - We verlagen onze inzet voor energietransitie en klimaat adaptatie. - We dragen minder bij aan de ontwikkeling van een bloeiende lokale economie.
De prioritering van ambities bij deze variant is kaderstellend voor de ontwerpbegroting 2026-2029. In onderstaand figuur ziet u de gevolgen van deze keuze op de Samenlevingsvisie en de Omgevingsvisie.
Bij variant B behouden we een aantal lokale ambities bovenop het minimale op de leidende thema’s Bestaanszekerheid, Kansengelijkheid en de pijler Verbonden in de Metropool. Om dit mogelijk te maken zetten we in op het potentieel van extra inkomsten, zoals een hogere OZB. Deze prioritering biedt het kader om een sluitende ontwerpbegroting 2026-2029 uit te werken.
Lansingerland
Prioritering van ambities Met het oog op de opgaven voor de komende járen zetten we in op de volgende prioriteiten: 1. We zetten in op Vitaal en waardig ouder worden, zodat ouderen langer actief meedoen. 2. We dragen bij aan de ontwikkeling van een bloeiende lokale economie en aantrekkelijke centra. 3. We zetten in op een veilige en leefbare samenleving 4.We houden onze ambities op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie.
Maatschappelijke effecten Ik heb een goed netwerk waarop ik kan terugvallen als dat nodig is.
Het maatschappelijk effect van de in deze variant naar beneden bijgestelde ambities: - We verschralen ons minimabeleid. - Onze inzet voor het kansrijk opgroeien in Lansingerland verlagen we sterk. - We verlagen de (beeld)kwaliteit van onze leefomgeving in de woonwijken en OV-knooppunten. - We zetten minder in op verkeersveiligheid en (regionale) mobiliteit.
De prioritering van ambities bij deze variant is kaderstellend voor de ontwerpbegroting 2026-2029. In onderstaand figuur ziet u de gevolgen van deze keuze op de Samenlevingsvisie en de Omgevingsvisie.
Bij variant C behouden we een aantal lokale ambities bovenop het minimale op de leidende thema’s Gezondheid, Leefbaarheid & Veiligheid en de pijler Vindingrijk en Ondernemend. Om dit mogelijk te maken zetten we in op het potentieel van extra inkomsten, zoals een hogere OZB. Deze prioritering biedt het kader om een sluitende ontwerpbegroting 2026-2029 uit te werken.
Lansingerland
Prioritering van ambities Onze gemeente kiest ervoor de lokale lasten beneden het landelijk gemiddelde te houden. We houden de lokale lasten zo laag mogelijk en gaan uit van zelfredzaamheid. Als we als gemeente geld tekort komen, kiezen we in eerste instantie ervoor te bezuinigen op lokale ambities.
r~i In Lansingerland houd ik lage lokale lasten. Wel merk ik minder voorzieningen in mijn omgeving.
Maatschappelijke effecten Het maatschappelijk effect van het niet verhogen van inkomsten is dat onze gemeente veel lokale ambities niet meer kan betalen en het voorzieningenaanbod sterk vermindert. We minimaliseren onze inzet, bijvoorbeeld aan: Minimabeleid Vitaal en waardig ouder worden Kansrijk opgroeien Veiligheid Kwaliteit leefomgeving Energietransitie en klimaatadaptatie Verkeersmaatregelen Lokale economie
De prioritering van ambities bij deze variant is kaderstellend voor de ontwerpbegroting 2026-2029. In onderstaand figuur ziet u de gevolgen van deze keuze op de Samenlevingsvisie en de Omgevingsvisie.
Bij variant D zijn alle kolommen leeg. We zetten niet in op lokale ambities bovenop het minimale. Daardoor hoeven we potentiële extra inkomsten zo min mogelijk in te zetten, zoals een hogere OZB. Hiermee houden we de lokale woonlasten voor inwoners laag. Deze prioritering biedt het kader om een sluitende ontwerpbegroting 2026-2029 uit te werken.
Prioritering van ambities
r
^
Onze gemeente kiest ervoor de lokale lasten te verhogen tot het landelijk gemiddelde of hoger indien nodig.
Maatschappelijke effecten
r
^
We blijven koersen op de bestaanszekerheid, gezondheid en kansengelijkheid van onze inwoners en op de veiligheid en leefbaarheid van onze wijken.
Met een hogere bijdrage van onze inwoners kan onze gemeente zoveel mogelijk blijven inzetten op lokale ambities en voorzieningen.
L
Lansingerland
Variant E
We blijven inzetten op de pijlers Gezond Samen Leven, Verbonden in de Metropool en Vindingrijk en Ondernemend.
J
L
J
De prioritering van ambities bij deze variant is kaderstellend voor de ontwerpbegroting 2026-2029. In onderstaand figuur ziet u de gevolgen van deze keuze op de Samenlevingsvisie en de Omgevingsvisie.
Bij variant E zijn alle kolommen gevuld. We willen lokale ambities en voorzieningen op peil houden. Daarvoor is het nodig om flink in te zetten in het potentieel van extra inkomsten, voornamelijk een hogere OZB. Deze prioritering biedt het kader om een sluitende ontwerpbegroting 2026-2029 uit te werken.
Legenda bij varianten Perspectiefnota 2026 over het staafdiagram met het beeld van de impact van de variant op de Samenlevingsvisie en de Omgevingsvisie
Potentieel extra inkomsten
Bestaanszekerheid
« Overige belastingen
» Betrouwbare overheid: verkiezinger
■ OZB
■ Minimabeleid en participatie
« Reclame « Verhuur gebouwen/terreinen
Gezondheid
« Bijldrage aan sport en vitaliteit « Vitaal en waardig ouder worden
Kansengelijkheid
« Kansrijk opgroeien « Bijdrage aan lokale cultuur
Leefbaarheid ft Veiligheid
Gezond Samen Leven
« Integraal veiligheidsbeleid
« Buitenruimte woonwijken « Burgerparticipatie*
« Lokaal voorzieningenaanbod sport en cultuur
« Klimaatadaptatie
« Lokale economie**
« Plustaken Veiligheidsregio
« Verkeersveiligheid
« Dier en omgeving
« Verhuurinkomsten
Verbonden in de Metropool
Vindingrijk en Ondernemend
« Buitenruimte OV
« Buitenruimte centra en buitengebieden
« Burgerparticipatie*
« Burgerparticipatie*
«Leges
« Energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie
« Regionale bereikbaarheid en verkeerscirculatie
« Lokale economie**
« Groenstructuur
« Bereikbaarheid centra
* Burgerparticipatie: Het betreft hier participatietrajecten die betrekking hebben op de activiteiten die zijn verbonden aan de betreffende pijler in de Omgevingsvisie. ** Lokale economie: Het betreft hier ondersteuning van de lokale economie die betrekking heeft op de betreffende pijler in de Omgevingsvisie
Samenlevingsvisie en Omgevingsvisie geven de koers aan
We versterken de eigen regie van onze inwoners We zijn een voorspelbare en betrouwbare overheid We vergroten het doen-vermogen van onze inwoners
Bestaanszekerheid
We stimuleren een gezonde leefstijl We dragen bij aan mentale veerkracht We stimuleren netwerkkracht
Gezondheid
Gelijkwaardigheid is het uitgangspunt voor onze dienstverlening We werken aan een inclusieve samenleving We stimuleren ontwikkeling & ontplooiing
Kansengelijkheid
We stimuleren een veerkrachtige samenleving We blijven zorgen voor een veilige leefomgeving
Leefbaarheid ft Veiligheid
We investeren in leefbare wijken We zorgen voor een passend voorzieningenaanbod
We streven naar een samenleving waarin iedereen mee kan doen, in een leefomgeving die ieders gezondheid bevordert. -
We dragen bij aan een vitale samenleving door focus te leggen op de bestaanszekerheid, gezondheid en kansengelijkheid van onze
Gezond samen leven
inwoners en op de veiligheid en leefbaarheid van onze wijken. -
We stimuleren een gezonde leefstijl in een passende omgeving.
-
We ontwikkelen met karakter (waaronder woningbouw), passend bij onze identiteit.
We verbinden bewoners, innovatieve bedrijven en groene, met water dooraderde landschappen midden tussen de grote steden in de Randstad. -
Verbonden in de metropool
We beschikken over goed bereikbare en moderne mobiliteitsvormen. We beschikken over een toekomstbestendige omgeving. Hieronder wordt mede verstaan nabijheid van voorzieningen, op loop- en fietsafstand. Nabijheid als ordenend principe.
-
9
We hebben sterke ruimtelijke structuren en ruime groengebieden.
We werken aan een florerende economie die waarde voor inwoners creëert hier en nu, elders en later. -
We versterken de gemeente als Home of Horti Science. We bieden ruimte aan bedrijven die lokaal bijdragen aan brede welvaart: welvaart die niet alleen rekening houdt met hier en nu,
Vindingrijk en ondernemend
maar ook met elders en later. -
We stimuleren slimme verduurzaming.
-
We zetten in op lokaal en regionaal werken en ondernemen.
-
We gaan innovatief en toekomstbestendig om met onze schaarse ruimte.
begroting 2025
INKOMSTEN
ï
UITGAVEN Het begrotingssaldo 2025
228,9
De totale uitgaven voor
komt uit op een tekort van
2025 zijn begroot op:
e 1.984.000,-. Structureel
C 228.964.000,
hebben we geen tekort,
MILJOEN
maar een plus van e 128.000,-.
Bijna de helft krijgen we van het Rijk.
De rest krijgen we uit lokale heffingen en overige
De totale inkomsten voor 2025 zijn begroot op
inkomsten.
e227,0 miljoen.
BESTUUR EN DIENSTVERLENING
„
__________________________*---------------------------------
LOKALE HEFFINGEN
Z
Gemeenteraad, college en griffier
e
3.544
f t
Samenwerking
e
338
^
Dienstverlening
e
3.394
Sport
e
2.851
--
Cultuur
e
2.360
ca
Onderwijs en kinderopvang
e 12.184
OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID
H-
K''" Onroerende-zaakbelasting (OZB)
e 23.945
ļ[ Afvalstoffenheffing
e
7.515
(O Rioolheffing
e
7.757
šf Bouwleges en overige leges
C
5.123
v Hondenbelasting
C
384
"ST Lijkbezorgingsrechten
e
240
Precariobelasting
e
45
Marktgelden
e
71
jiį
ľ
SPORT, CULTUUR EN ONDERWIJS
SOCIAAL DOMEIN
78,3 OVERIGE INKOMSTEN IMILJMEïB
Samenleving
e
7.153
^ Rente en dividenden
e
5.757
® ®
Jeugd
e 30.186
™" Grondexploitaties
e 38.146
t t
Participatie
e 17.842
v a Overige inkomsten
e 34.454
Maatschappelijke ondersteuning
e 16.113
KWALITEIT OPENBARE RUIMTE
De begroting voor de jaren 2025-2028 zorgt ervoor dat we inkomsten en uitgaven aan elkaar gelijk houden. Ondanks lastige keuzes is de begroting in balans gebracht, met behoud van belangrijke voorzieningen. Door het zorgvuldig controleren van uitgaven en het maken van scherpe keuzes is het gelukt een sluitende begroting op te stellen. Hierdoor kunnen wij plannen voor de toekomst waarmaken. Samen bouwen we aan een sterk en veerkrachtig Lansingerland!
A
Beheer openbare ruimte
e 22.660
ī
Afval- en afvalwatermanagement
e 13.686
eee
Vastgoed
e
4.862
LANSINGERLAND ONTWIKKELT HOjVlĒL BíīMĻ IK IH 20!ş uįį.
X
Ruimtelijke ordening
e 11.427
Infrastructuur en mobiliteit
e
1.817
^
Economische ontwikkeling
e
1.576
^
Duurzaamheid
e
3.061
WOZ- “««lusting
ÄaardĉX4azûûû— ľ-SJ
10
mirnmíFm
11 ľ ^
Simon Fortuyn Wethouder Financiën
van gemíddeld
CinnKi
-H-Įgdigmgeū à Mr ijţnŗ
—Ś3QC16L
'
ť27077
Rioolheffing
GRONDEXPLOITATIE
p HONDENBELASTING
-Eerste hnnH
C 93,26
ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN OVERHEAD 27,0 MILJOEN
ìswiyzMxoeīeiRiaīiiTefàweītcOnmrīiicaĩreĒBĩeĩi?