[T25.02292] Jaarstukken 2024 (definitief concept)

Wat hebben we daarvoor in 2024 gedaan? We optimaliseren het maatschappelijk en financieel rendement van de panden Naast beheer en onderhoud van het gemeentelijk vastgoed, moet ook de exploitatie daarvan in goede handen zijn. Hiervoor zijn we voortgegaan op de weg die we in 2023 met Optisport als exploitant zijn ingeslagen. We streefden naar een verhoging van het maatschappelijk rendement, door integrale samenwerking binnen de domeinen en door samenwerking tussen onze beheerder en de gehuisveste doelgroepen. Voor de commerciële verhuur bieden wij maatwerk waar nodig, binnen de dynamiek van wet- en regelgeving en de gewenste huisvesting voor commerciële partijen. Gezamenlijk werkten we toe naar een optimaal maatschappelijk en financieel rendement. Hiernaast hebben we 2024 benut om een actualisatie door te voeren in ons huurbeleid in het kantorendeel aan de Tobias Asserlaan. De zittende huurders hebben een nieuw/geactualiseerd aanbod gekregen. De nog leegstaande units komen begin 2025 in de verhuur. We verduurzamen het gemeentelijk vastgoed Vanuit onze rol als gebouweigenaar zijn de panden conform de meerjarenonderhoudsplanning onderhouden. Bij het gebouwonderhoud houden we rekening met duurzame ontwikkelingen. Indien er een installatie vervangen dient te worden, kiezen we voor een duurzame variant.

Ook wordt er gekeken naar hoe er zo efficiënt mogelijk omgegaan kan worden met materiaal. Tot slot is er in 2024 gewerkt aan de actualisatie van de vastgoedportefeuille door middel van het opstellen of herijken van meerjarenonderhoudsplannen. Ook zijn voorbereidingen getroffen voor realiseren van het gasloos maken van 2 sportlocaties in 2025.

Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Realisatie 2023

Begr 2024

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Afwijking 2024

Lasten

6.349

4.241

4.722

4.279

-443

Baten

3.252

2.561

2.625

2.697

72

Totaal saldo van baten en lasten

-3.097

-1.680

-2.097

-1.583

514

Onttrekkingen

1.899

552

2.454

2.073

-382

Toevoegingen

400

400

2.107

2.107

0

Mutaties reserves

1.499

152

347

-34

-382

Resultaat

-1.598

-1.528

-1.750

-1.617

133

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (€ 443.000 voordeel)

49

Gemeente Lansingerland

Meerkosten energie (€ 193.000 voordeel) Gemeenten konden een aanvraag indienen voor een gedeeltelijke vergoeding van de meerkosten voor energie in 2022 en 2023 van openbare zwembaden. De afwikkeling van de SPUK MEOZ levert € 193.000 lagere lasten op. Dit voordeel wordt gecorrigeerd aan de batenkant en is per saldo kostenneutraal. Kosten voor groot onderhoud (€ 498.000 voordeel) Van het onderhoudsjaarplan 2024 zijn een aantal geplande werkzaamheden niet tot uitvoer gekomen. Deze werkzaamheden worden in 2025 of later alsnog tot uitvoer gebracht. Hogere heffingen en belastingen (€ 80.000 nadeel) De (gemeentelijke) heffingen en belastingen op de vastgoedportefeuille vielen hoger uit dan verwacht. Overige (€ 168.000 nadeel) Het verschil van € 168.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de € 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (€ 72.000 voordeel) Meerkosten energie (€ 193.000 nadeel) Gemeenten konden een aanvraag indienen voor een gedeeltelijke vergoeding van de meerkosten voor energie in 2022 en 2023 van openbare zwembaden. De afwikkeling van de SPUK MEOZ levert, als gevolg van lagere lasten, een lagere baten op van € 193.000. Dit nadeel wordt gecorrigeerd aan de lasten kant en is per saldo kostenneutraal.

Hogere inkomsten uit verhuur (sport)accommodaties (€ 197.000 voordeel) Door een efficiëntere benutting van de (sport)accommodaties zijn de huurinkomsten die we via Optisport ontvingen € 197.000 hoger dan begroot. Overige (€ 68.000 voordeel) Het verschil van € 68.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de € 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (€ 382.000 nadeel) Doordat niet alle werkzaamheden vanuit het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) in 2024 zijn uitgevoerd, is ook de onttrekking aan de reserve Groot Onderhoud lager dan begroot.

Kengetallen Kwaliteit openbare ruimte Kengetal

Begroot 2024

Realisatie 2024

Percentage areaal regulier beheergebied op minimaal onderhoudsniveau B

100%

100%

Percentage areaal regulier beheergebied op minimaal onderhoudsniveau C

n.v.t.

n.v.t.

Percentage areaal centra en stationsgebieden minimaal onderhoudsniveau A

100%

100%

Percentage areaal centra en stationsgebieden minimaal onderhoudsniveau B

n.v.t.

n.v.t.

Uitvoeren tevredenheidsonderzoek openbare ruimte via burgerpanel

uitvoeren

uitgevoerd

10

7

Maximaal aantal storingen per jaar van langer dan 24 uur aan rioolgemalen

1

1

Maximaal aantal calamiteiten per jaar door (technische) gebreken aan de riolering

1

1

Maximaal aantal calamiteiten door verstopping van de openbare

3

1

Beheer openbare ruimte

Aantal aansprakelijkheidsstellingen die gegrond zijn verklaard Afval- en afvalwater management

50

Gemeente Lansingerland

Kengetal

Begroot 2024

Realisatie 2024

Aantal minuten waarbij tijdens bijzonder intensieve buien water op straat mag staan

n.v.t.

n.v.t.

Maximaal aantal gegrond verklaarde aansprakelijkheidsstellingen als gevolg van regenval bij een zeer zware regenbui (ontwerp bui 9, waarbij max. 30 min water op straat)

5

-

Maximaal aantal gegrond verklaarde aansprakelijkheidsstellingen als gevolg van regenval bij een reguliere regenbui

4

-

Maximaal aantal aansprakelijkheidsstellingen n.a.v. grondwaterstand

1

-

n.v.t.

n.v.t., in 2021 vastgesteld

riolering

Vaststellen nieuw afvalbeleid Kg restafval per inwoner

0

Verhogen scheidingspercentage

70%

van 57,7 % naar 67,7% scheiding

Modernisering afvalbrengstation

uitvoeren

realisatie gestart, afronding gepland in 2025

Vastgoed Het plaatsen van zonnepanelen op Zwembad De Windas

51

Gemeente Lansingerland

347 panelen 0 panelen geplaatst i.v.m. wijziging scope opdracht. 2025 jaar van uitvoering

Programma 6: Lansingerland ontwikkelt Beoogd maatschappelijk effect Ook in een groeiend Lansingerland blijft het goed wonen, werken, ondernemen en recreëren.

Wat heeft het gekost? Een toelichting op de verantwoordingscriteria rechtmatigheid is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. Bedragen x €1.000 Realisatie 2023

Begr 2024

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Afwijking 2024

Lasten

17.647

17.943

23.186

20.592

Baten

10.982

5.860

9.981

10.940

-2.594 959

Totaal saldo van baten en lasten

-6.664

-12.083

-13.206

-9.652

3.553

Onttrekkingen

6.628

2.182

4.037

2.207

-1.830

Toevoegingen

2.133

0

748

800

52

Mutaties reserves

4.494

2.182

3.289

1.407

-1.882

Resultaat

-2.170

-9.901

-9.916

-8.245

1.671

Beleidsveld Ruimtelijke ordening Doelstelling Wat wilden we bereiken? Ruimtelijke ontwikkelingen die bijdragen aan goed wonen, ondernemen, werken en recreëren Leefomgeving zet zich in op de hoofdthema’s recreatie, groen/ natuurwaarden, water, milieu en de ruimtelijke kwaliteit van de leefomgeving. We doen dit door op een gedegen manier beleid te ontwikkelen en letterlijk te bouwen aan een gezonde bodem voor een robuuste, vitale en duurzame toekomst. Een gestructureerde invoering van de Omgevingswet De Omgevingswet is één integrale wet op het gebied van de fysieke leefomgeving die alle bestaande wetten op dat gebied (ruimte, wonen, milieu, natuur, water en infrastructuur) vervangt. Met als doel: eenduidige regelgeving en makkelijk vindbare informatie over de fysieke leefomgeving. Zodat de gemeente als hoeder van de fysieke leefomgeving de balans kan bewaken tussen een veilige en gezonde fysieke leefomgeving, behoud en versterken van de omgevingskwaliteit en het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen ten gunste van maatschappelijke ontwikkelingen.

Wat hebben we daarvoor in 2024 gedaan? We voeren wet- en regelgeving op het gebied van omgevingsrecht vlot, zorgvuldig en adequaat uit We optimaliseren na invoering van de Omgevingswet (OW) en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in 2024 onze werkprocessen verder naarmate we meer ervaring opdoen met het werken onder deze wetswijzigingen. Zo borgen we een efficiënte en zorgvuldige uitvoering van de werkzaamheden.

52

Gemeente Lansingerland

We werken aan een sterke woonomgeving midden in de metropool Uitvoering Woonvisie 2021-2025 In 2024 zijn wij verder gegaan met de implementatie van de maatregelen uit de in 2022 vastgestelde uitvoeringsagenda Wonen. We zijn in 2024 ook gestart met het evalueren van de uitvoeringsagenda. De uitkomsten hiervan nemen wij mee in het omgevingsprogramma Wonen dat gepland staat om in 2025 uit te werken en te laten vaststellen. In het uitvoeringsprogramma staan de uitvoeringsmaatregelen van de Woonvisie overzichtelijk bij elkaar. Hierdoor is het duidelijk hoe we de ambities van de woonvisie willen bereiken. Er is daarbij nadrukkelijk aandacht voor diverse doelgroepen, waaronder lage- en middeninkomens, starters en ouderen en kwetsbaren, waar wonen en zorg een met elkaar verbonden vraagstuk is. De grote woningbouwprojecten zoals Wilderszijde, Bleiswijk, Wolfend en Bleizo-West kunnen hiervoor het verschil maken. Per woningbouwproject wordt o.a. 50% geprogrammeerd als betaalbaar (sociaal en midden huur/koop). Daarnaast programmeren we per woningbouwproject 40% als gelijkvloerse woning en ca. 5% voor bijzondere doelgroepen. Het voortzetten van het voor onze gemeente onderscheidende rustige, aantrekkelijke woonmilieu benutten we als factor voor een krachtige samenleving.

Bovenstaande vertalen we op projectniveau en landt als programma in de Nota van uitgangspunten, Masterplannen en/of bestemmings-/omgevingsplannen. Het uitvoeringprogramma én de Woonvisie omschrijven verder een aantal instrumenten ten behoeve van het bouwen en betaalbaar houden van wonen. Onderdeel daarvan is de Starterslening. De gemeenteraad heeft eind 2024 ingestemd met de verlenging van de Starterslening met twee jaar tot 30 januari 2027 en het ophogen van het budget met € 1 miljoen. Bij andere instrumenten, zoals bijvoorbeeld de opkoopbescherming, onderzoeken we, veelal in samenwerking met grondzaken, de mogelijkheden ervan. Wij nemen de voorstellen voor eventuele maatregelen mee in het omgevingsprogramma Wonen. Afstemming in de regio In 2024 hebben wij ook weer geïnvesteerd in afstemming in de regio. Dit hebben wij gedaan om onze positie in de regio ten volste te benutten. In 2024 hebben wij samen met de partijen uit de regio gewerkt aan de kritische succesfactoren uit de Woondeal verder uit te werken om zodoende verschil makende woningbouwprojecten te versnellen of op stoom te houden. Hierbij is een belangrijke doorbraak de bestuursovereenkomst met de provincie Zuid-Holland. Met deze overeenkomst zetten we als gemeente en provincie grote stappen voor de bouw van ca.

5.000 woningen (waarvan 1.700 sociale woningen) op Bleizo-West en de mogelijke versnelling van de bouw van 1.300 woningen op woningbouwlocaties Merenweg en Wolfend slaan we een grote slag in het aanpakken van de woningnood. Hiermee zetten we een grote stap in het aanpakken van de toenemende woningnood. De Regionale Realisatieagenda Wonen (of Woondeal) is in 2022 o.a. door onze gemeenten, regiogemeenten, provincie en Rijk ondertekend. Het woningbouwprogramma van de Woonvisie diende hierbij als uitgangspunt en is zodanig overgenomen. Woningbouwontwikkelingen We zien dat veel projecten in 2024 vertragingen hebben opgelopen door o.a. externe factoren bij projectontwikkelaars. Dit waren vaak korte vertragingen, waardoor een deel van de verwachten opleveringen in 2025 opgeleverd gaan worden. Het streven blijft om de komende jaren om gemiddeld ca. 500 woningen per jaar op te leveren. De verwachting is om in 2025 in totaal ca. 260 woningen op te leveren, waarvan 53 sociale huurwoningen en 84 overige betaalbare woningen. We gaan in 2025 intensief verder met de ontwikkeling van ca. 2.700 woningen in Wilderszijde. Daarnaast brengen we ook in 2025 de ontwikkeling rondom het station Westpolder verder. Voor de woningbouwontwikkelingen in Bleiswijk en Driehoek Noordpolder wordt in 2025 het omgevingsplan vastgesteld.

Vanaf 2026 gaat naar verwachting het aantal nieuwbouwopleveringen flink toenemen.

53

Gemeente Lansingerland

Specifieke doelgroepen Het college heeft in 2021 besloten Flexwonen als woonproduct toe te voegen aan het geheel, bedoeld voor mensen met een urgent woonprobleem, zoals starters, mantelzorgers, statushouders, Oekraïense ontheemden, mensen die gescheiden zijn, expats en studenten. In 2023 is LOO1 opgeleverd, waarbij 132 flexwoningen zijn gerealiseerd, waarvan 78 flexwoningen voor spoedzoekers. In de overige flexwoningen worden in totaal 150 Oekraïense ontheemden opgevangen. In 2024 is de taakstelling huisvesting statushouders toegenomen en hebben wij wederom de taakstelling niet gehaald. Het huidige aanbod aan vrijkomende woningen blijkt onvoldoende om deze opgave aan te gaan. In 2024 is er daarom in het project voor het zoeken naar locaties voor de huisvesting van nieuwkomers ook de opgave voor huisvesting van statushouders mee genomen. In 2025 zal er besluitvorming volgen over de locaties voor de huisvesting van nieuwkomers, waaronder asielzoekers en statushouders. Tevens wordt op dit moment gewerkt aan een tweede locatie voor Oekraïners en spoedzoekers (LOO2). Ten behoeve van de Horti Science en de logistieke sector hechten we sterk aan het stimuleren en faciliteren van kwalitatieve huisvesting voor arbeidsmigranten binnen onze gemeente.

We onderhouden daarvoor actief contacten met marktpartijen en streven naar een omgevingsbeleid van de Provincie Zuid-Holland die de kansen van realisatie bevordert. Verder continueren we de herontwikkeling van woonwagencentrum Bosland. We werken samen met onze partners aan een Groen Blauwe Leefomgevingsvisie Vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is de Groen Blauwe Leefomgevingsvisie integraal opgenomen in de Omgevingsvisie 2.0. Er wordt geen separate visie opgesteld. De Groen Blauwe Leefomgevingsvisie gaat in brede zin in op de ruimtelijke kwaliteit van onze leefomgeving en omvat daardoor verschillende aspecten. De opdracht voor een Groen Blauwe Leefomgevingsvisie is met de vaststelling van de Omgevingsvisie 2.0 afgerond. Water We leverden een constructieve bijdrage aan zowel de samenwerking als het ontwikkelen van beleid dat toeziet op het behalen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) doelstellingen. De samenwerking op water is belangrijk maar ook weerbarstig, op alle onderwerpen (bijv. klimaatadaptatie, afvalwater, KRW, riolering, hemel& grondwater) is samenwerking noodzakelijk en is er dus ook sprake van afhankelijkheid. Milieu De ambities voor het milieubeleidsplan zijn geïntegreerd in de Omgevingsvisie 2.0. Het milieubeleidsplan komt met de invoering van de Omgevingswet te vervallen.

De ambities voor milieu uit de Omgevingsvisie 2.0 worden door vertaald en uitgewerkt in het Omgevingsprogramma Leefomgeving. Groen/ natuurwaarden Bij gebiedsontwikkelingen sturen we op een gezonde leefomgeving voor mens en dier. Er is een grote slag geslagen met het Toetsingssysteem natuurinclusief bouwen en inrichten en de Inspiratiegids Natuurinclusief ontwikkelen en inrichten. Met de Groenblauwe kansenkaart is de basis gelegd voor het versterken van het groenblauw netwerk en de waardebepaling van groen ten behoeve van het aanwijzen van groengebieden en ecologische verbindingen. Dit moet in de Omgevingsprogramma Leefomgeving verder worden door vertaald naar tactisch beleid. Landschappelijke ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie Voor de ruimtelijke kwaliteit zijn in de Omgevingsvisie ambities opgenomen die de technische (ecologische) kwaliteit van groen vertaalt naar beleid voor het behoud en versterken van herkenbare landschappelijke structuren (o.a. Rotte, landscheiding), cultureel waardevolle bebouwingsstructuren (linten), gebouwen en objecten. We onderzochten de kansen voor en de effecten van de aan- of afwezigheid van bijvoorbeeld voorzieningen zoals winkels of ontsluitingswegen, de aanwezigheid of nabijheid van groen, effecten (of overlast) van geluid, licht en andere milieufactoren en de impact van klimaatveranderingen.

54

Gemeente Lansingerland

Recreatie We hebben bijgedragen in de ontwikkeling- en het beheer van groen en recreatiegebieden om ons als groene gemeente te kunnen blijven profileren, waar ook ruimte is voor mensen buiten de gemeente om te recreëren. Dit heeft bijgedragen aan de balans tussen recreatie en natuur en het op peil houden van onze voorzieningen met de toename van het aantal inwoners. Mede met de inzet op de ontwikkeling van cruciale groene recreatieve verbindingen hebben we ons kunnen profileren als deelnemer aan de NOVEX en praten we in samenwerking met provincie, gemeenten en waterschappen mee over het leggen van de ruimtelijke puzzel. Voor het recreatiegebied Rottemeren hield de uitwerking gelijke tred aan met de afspraken die zijn gemaakt in de samenwerking voor het recreatiegebied Rottemeren, een gemeenschappelijke regeling (GR). In 2024 stelde we een nieuwe GR vast en is de deelnemersbijdrage op nieuw bekeken en herijkt waarmee de bijdrage weer duurzaam aansluit op de doelen van de GR in de toekomst. De inzet heeft bijgedragen aan een evenwichtige ontwikkeling van het recreatiegebied waarbij de Rottemeren herkenbaar onderdeel blijft van het polderlandschap van Lansingerland, onze oostelijke groene flank.

Als deelnemer in de ontwikkeling van de Noordrand Rotterdam boekten we resultaten met de gebiedsvisie voor het Triangelpark en de realisatie van een plandeel van het Polderpad, de fietsverbinding tussen Rotte en Schie. De opgave voor de Noordrand vloeit voort uit de afspraken die zijn gemaakt in het Project Mainport ontwikkeling Rotterdam (PMR) tussen rijk, de toenmalige stadsregio en Rotterdam. Voor het uitvoeren van de afspraken is de gemeente Rotterdam verantwoordelijk en heeft Lansingerland subsidies ontvangen voor de uitvoering. In 2025 werken we verder aan deze opgave waarbij het afmaken van het Polderpad en een gebiedsvisie voor het Hoekse park ook op de agenda staan van het recreatieschap Rottemeren. De Noordrand verbindt onze westelijke en oostelijke groene flank. Voor het Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) Midden-Delfland en natuur- en recreatiegebied de Groenzoom werkten we samen met overheden en gebiedspartijen aan plannen voor de bescherming en ontwikkeling van de rijke cultuurhistorie van dit waardevolle landschap dat de verbinding vormt tussen Midden Delfland en het Groene Hart en de basis is voor onze westelijke groene flank. We werken volgens de Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. We hebben ons hier op voorbereid aan de hand van 28 zogenaamde 'minimale acties Omgevingswet voor gemeenten’ van de VNG (hierna: acties).

Wij hebben de acties binnen het project Omgevingswet ondergebracht in vijf deelprojecten, ook wel sporen genoemd. Naast het overkoepelende spoor 0 (over ambities, strategie, aanpak, financiën en communicatie) gaat het om de sporen: 1. Omgevingsvisie, 2. Omgevingsplan, 3. Vergunningverlening, toezicht en handhaving, 4. Digitaal Stelsel Omgevingswet en 5. Veranderopgave. In 2024 en verder ontwikkelden met name de sporen Omgevingsvisie, Omgevingsplan en Veranderopgave zich verder door, terwijl we geleidelijk aan het project afbouwden en de werkzaamheden overdroegen aan de lijn. Zo bouwen we bijvoorbeeld per bouwsteen het Omgevingsplan op, met als doel om in 2029 een alomvattend Omgevingsplan te hebben conform de Omgevingswet. In 2024 hebben we hard gewerkt aan de eerste twee bouwstenen van het Omgevingsplan. Eind 2023 heeft de gemeenteraad het startsein gegeven voor een aangescherpte Omgevingsvisie (2.0). Er is toen ook aangegeven de uitvoering van de omgevingsvisie en opgaven te willen onderbrengen in zes zogeheten omgevingsprogramma’s (Kwaliteit van de leefomgeving, Wonen, Economie, Horti Science, Energietransitie (waaronder Warmte) + Circulaire Economie & Mobiliteit). In 2024 vonden voorbereidingen plaats voor de Omgevingsvisie 2.0 waaronder als belangrijkste het participatieproces.

Met de bespreking van de Memo dilemma's Omgevingsvisie 2.0 in de Commissie Ruimte op 3 december 2024 werd deze voorbereidende fase afgesloten en kon het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 worden opgesteld. Ook is er half 2024 gestart met het werken met Omgevingsprogramma’s door middel van startnotities. De startnotitie van het verplichte omgevingsprogramma Warmte (dat onderdeel is van omgevingsprogramma Energietransitie en Circulaire Economie) is al in het najaar van 2024 door het college vastgesteld.

55

Gemeente Lansingerland

Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Realisatie 2023

Begr 2024

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Afwijking 2024

Lasten

12.496

10.947

14.018

13.565

-453

Baten

10.309

4.618

7.319

8.496

1.177

Totaal saldo van baten en lasten

-2.187

-6.330

-6.699

-5.069

1.629

Onttrekkingen

3.127

628

1.313

991

-322

Toevoegingen

2.133

0

593

645

52

Mutaties reserves

994

628

720

346

-374

Resultaat

-1.194

-5.701

-5.978

-4.723

1.255

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (€ 453.000 voordeel) Structuur- en bestemmingplannen (€ 483.000 voordeel) De lasten op de AOK's geven een voordeel op basis van de verwachting, dit komt doordat de lasten achter liggen op de baten. Daarnaast is er een verlies van AOK Wilderszijde (afname verliesvoorziening) van € 45.000 (voordeel). Interne doorbelastingen (€ 373.000 voordeel) De urentoerekening op exploitatie vallen lager uit, doordat de geplande uren op exploitatie zijn geschreven op investeringen, grondexploitaties en AOK's. Hogere kosten project N209 (€ 368.000 nadeel) Bij de afhandeling van de geluidsschermen N209 is gebleken dat er in 2024 hogere lasten (€ 368.000) waren. Doordat dit subsidiabele kosten betreft, worden deze hogere lasten gecompenseerd door hogere inkomsten en is deze mutatie budgetneutraal. Omgevingsvisie (€ 132.000 voordeel) De omgevingsvisie 2.0 is eind 2024 nog niet afgerond. De oorzaak hiervan is dat het proces van vaststelling in de raad is doorgeschoven naar voorjaar 2025. Overige afwijkingen (€ 167.000 nadeel) Het verschil van € 163.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (€ 1.177.000 voordeel) Hogere leges inkomsten (€ 909.000 voordeel) De gerealiseerde Legesinkomsten in 2024 bedragen € 3.428.000. Begroot was een legesinkomst van € 2.520.000.

Dit resulteert in een voordeel van € 909.000. Het verschil is volledig toe te rekenen aan de versnelling in de woningbouw, met name Wilderszijde en Westpolder Bolwerk. Bij het opstellen van de slotwijziging was er slechts € 590.000 aan leges ontvangen terwijl in de begroting € 2.250.000 aan legesopbrengsten is geraamd. In het laatste kwartaal van 2024 zijn nog heel veel aanvragen binnengekomen en was het derhalve niet mogelijk een goede inschatting te maken van de te realiseren legesopbrengsten. Hogere subsidie inkomsten project N209 (€ 368.000 voordeel) De subsidie inkomsten voor het project N209 zijn hoger dan begroot (€ 368.000 voordeel). Dit heeft te maken met hogere kosten die zijn gemaakt en welke 100% subsidiabel zijn. Deze hogere inkomsten worden gecompenseerd door eveneens hogere lasten, per saldo budgetneutraal.

56

Gemeente Lansingerland

Structuur- en bestemmingplannen (€ 138.000 nadeel) Zie voor structuur- en bestemmingplannen hierboven bij de lasten. Overige afwijkingen (€ 38.000 voordeel) Het verschil van € 38.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (€ 374.000 nadeel) Onttrekking A16 Rotterdam (€ 135.000 nadeel) Voor de A16 Rotterdam worden assets overgedragen aan de gemeente na oplevering. Dit zijn deels investeringen die Rijkswaterstaat / De Groene Boog realiseert met een gemeentelijke bijdrage. De bijdrage is in 2024 niet nodig geweest. Oplevering en overdracht staat in 2025 gepland rond de openstelling van de A16 Rotterdam Onttrekking Omgevingsvisie (€ 132.000 nadeel) Zie voor Omgevingsvisie hierboven bij de lasten. Onttrekking overige afwijkingen (€ 55.000 nadeel) Het verschil van € 55.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht. Toevoeging overige afwijkingen (€52.000 nadeel) Het verschil van € 52.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

Beleidsveld Infrastructuur en mobiliteit Doelstelling Wat wilden we bereiken? Onze inwoners en ondernemers verplaatsen zich op een duurzame en veilige wijze. We gaan voor nul verkeersslachtoffers door vermijdbare oorzaken. Daarbij is specifiek aandacht voor de zwakkere verkeersdeelnemer (tweewielers en voetgangers). We groeien mee met de toenemende behoefte aan mobiliteit. Hierbij streven we naar een betere bereikbaarheid van onze kernen, meer hoogwaardige fietsverbindingen en beter openbaar vervoer tussen de kernen. We maken onze mobiliteit duurzamer en gezonder. Fietsers voelen zich comfortabel en veilig op onze wegen en uitnodigende fietspaden. OV-gebruikers reizen gemakkelijk met betrouwbare en snelle OV-lijnen van en naar goede knooppunten. Daarbij streven we moderne vervoersoplossingen na, waarbij ketenmobiliteit en deelmobiliteit een steeds belangrijkere rol spelen.

Wat hebben we daarvoor in 2024 gedaan? We werken aan een duurzame en veilige bereikbaarheid In 2024 hebben we diverse stappen gezet om de duurzame en veilige bereikbaarheid binnen de gemeente Lansingerland te verbeteren. Dit zijn de belangrijkste ontwikkelingen: Beleid en onderzoek Het multimodaal mobiliteitsonderzoek inclusief verdiepingsslag om de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid op en rondom de N209 en Klappolder te verbeteren is afgerond, met vastgestelde maatregelen en nieuw budget voor verdere verkenning van de maatregelen.

57

Gemeente Lansingerland

De wijkprikker verkeersveiligheid is ingezet, waarbij inwoners ruim 1.800 keer hebben gereageerd. Een objectieve verkeersveiligheidsanalyse is uitgevoerd om veiligheidsknelpunten en prioriteiten in kaart te brengen. Het verkeersveiligheidsbeleid wordt opgenomen in het op te stellen omgevingsprogramma mobiliteit. Daarnaast is in 2024 gestart met het verkeersonderzoek om de verkeersveiligheid op de rotonde Berkelse Poort - Raadhuislaan te verbeteren, waarbij ook de mogelijkheid van een fietstunnel wordt onderzocht. Het verkeersonderzoek naar de heropenstelling van de Noordeindseweg is afgerond. Gezien het ontbreken van een verkeerskundige noodzaak en de investering die gemoeid is met heropenstelling is besloten om definitief af te zien van heropenstelling. Verkeersmaatregelen Om straatraces op bedrijventerrein Prisma te voorkomen zijn wegversmallingen en drempels en aangelegd. Daarnaast zijn er op diverse andere locaties binnen Lansingerland kleinschalige verkeersmaatregelen getroffen om de verkeersveiligheid te verbeteren: Hoefweg Zuid (tussen Heulslootweg en Chrysantenweg), Rodenrijseweg (tussen N471 en Oude Bovendijk), entree Berkelse Poort/’T Waaltje, Götzenhainsingel en kruispunt Prins Bernhardlaan/ Ds. Van Koetsveldstraat/ fietspad.

Openbaar vervoer en fiets Samen met de MRDH hebben we ingezet op herstel van het aantal reizigers in het openbaar vervoer naar het niveau van vóór de coronacrisis. Het aantal reizigers voor met name de bus blijft nog achter. Een deel van het jaar kon de dienstregeling niet volledig worden gereden vanwege personeelstekorten. Daarnaast is de BOB-bus nog niet operationeel. De weekendmetro (nachtnet metro) rijdt inmiddels wel weer. De gezamenlijke regionale verkenning van de HOV-corridor Zoetermeer-Rotterdam (ZoRo) is gecontinueerd. De bewaking van de fietsenstalling bij Berkel Westpolder was per 1-1-2024 beëindigd en vervolgens weer hersteld door het inhuren van een beveiligingsbedrijf voor bemanning van de stalling. In juli 2024 heeft een beeldvormende avond plaatsgevonden waarin het onderzoeksrapport van Boer & Croon is besproken met verschillende varianten inclusief de financiële consequenties voor bewaking van de fietsenstallingen. Daarnaast zijn de voorbereidende werkzaamheden (ontwerp) gestart voor de realisatie van een nieuwe fietsenstalling en een extra parkeerdek op de P+R garage bij Berkel Westpolder. De realisatie van de Metropolitane Fietsroute Delft - Rotterdam Alexander is gestart op de tracédelen in het Lage Bergse Bos en Triangelpark. Het definitieve ontwerp voor de Metropolitane Fietsroute Zoetermeer - Rotterdam is afgerond.

Ten behoeve van de tracédelen Vaandragerdreef en Annie M.G. Schmidtpark heeft inwonersparticipatie plaatsgevonden. Het fietsnetwerk langs de Boterdorpseweg (zuidzijde) is uitgebreid, inclusief de openstelling van een nieuwe fietsbrug, wat de fietsverbinding en -netwerk aanzienlijk heeft verbeterd.

Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Realisatie 2023

Begr 2024

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Afwijking 2024

Lasten

1.512

1.693

2.370

2.010

Baten

8

12

18

20

3

-1.504

-1.681

-2.352

-1.989

363

Totaal saldo van baten en lasten

-360

Onttrekkingen

820

100

603

474

-129

Mutaties reserves

820

100

603

474

-129

Resultaat

-684

-1.581

-1.749

-1.516

234

58

Gemeente Lansingerland

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (€ 360.000 voordeel) Doorbelasting salarissen en sociale lasten (€ 175.000 voordeel) Eind 2024 is er nog een extra tranche ontvangen binnen dit programma voor een SPUK (CDOKE-middelen). Hierdoor konden er meer uren onder deze SPUK worden verantwoord, wat de doorbelasting binnen dit programma verder heeft verlaagd. Openbaar Vervoer (€ 109.000 voordeel) Begin 2024 werd een extern bureau ingeschakeld om de mogelijkheden voor de beveiliging van meerdere fietsenstallingen te onderzoeken. In een motie (M2024-001) is toegezegd dat de fietsenstalling Berkel Westpolder vanaf 1 juli 2024 beveiligd zal worden met particuliere beveiliging. Dit leidt tot lagere kosten van € 109.000 in 2024. Overige afwijkingen (€ 75.000 voordeel) Het verschil van € 75.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (€ 3.000 voordeel) Het verschil van € 3.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (€ 129.000 nadelig) Het verschil van € 129.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

Beleidsveld Economische ontwikkeling Doelstelling Wat wilden we bereiken? Een economische succesvolle gemeente met Horti Science als speerpunt Lansingerland is Home of Horti Science. Met dit profiel zetten we Lansingerland internationaal op de kaart als hotspot voor innovatie en toepassingsgericht onderzoek. We continueren het uitvoeringsprogramma en focussen op de doorontwikkeling van de bouwsteen ‘innovatief ecosysteem’. Dit doen we in samenhang met de vijf andere bouwstenen: 1) het zichtbaar maken van Horti Science door onze positioneringsstrategie Lansingerland Home of Horti Science, 2) inzetten op een verduurzaming van de glastuinbouw, 3) creëren van goede randvoorwaarden voor de fysieke ontwikkeling van het Horti Science District, 4) inzetten op een vitale arbeidsmarkt, waar vraag en aanbod op duurzame wijze is gekoppeld en 5) inzetten op een vitale samenleving door te focussen op het belang van gezonde en veilige producten. We zetten in op de centrumgebieden, de bedrijventerreinen en het brede midden- en kleinbedrijf. De kernen blijven aantrekkelijke gebieden waarin inwoners en bezoekers graag komen om te winkelen, te ontmoeten en te verblijven. De schaarste aan ruimte treft ook bedrijven en bedrijventerreinen. Voor ondernemers die willen groeien en/of verduurzamen is het niet makkelijke om geschikte bedrijfsruimte te vinden. Onze inzet gaat zich hier meer op focussen.

Het midden- en kleinbedrijf willen we informeren over kansen, zodat zij meekunnen in de transitie naar de nieuwe economie. Deze is duurzaam, digitaal en circulair. Met de budgetten opgenomen in de begroting kunnen we, met behulp van eenmalige financiële impulsen, in het kader van de Omgevingswet visies en uitvoeringsprogramma’s voor zowel bedrijventerreinen als kernen opstellen. Ondernemers met vragen over schoon, heel en veilig verwijzen we door. Complexere vraagstukken van ondernemers kunnen we niet verder oppakken.

59

Gemeente Lansingerland

Wat hebben we daarvoor in 2024 gedaan? Beter benutten en organiseren van bedrijventerreinen Op bedrijventerrein Hoefslag is een stichting opgericht met een bestuur bestaande uit vijf ondernemers. Er zijn voornemens om een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) op te zetten. Voor de proceskosten is een subsidie van € 18.712,- toegekend door de provincie Zuid-Holland. Voor de voortzetting van de samenwerking tussen bedrijfsleven en overheden rondom de A12 corridor heeft de provincie een verkenning laten uitvoeren. Conclusie is dat het bedrijfsleven geen noodzaak ziet in de voortzetting van een formeel samenwerkingsverband. Nieuwe werklocaties in gebiedsontwikkelingen Voor bedrijventerrein Klappolder (Greenparc, ULCA12 en Chrysantenweg) zijn marktanalyses uitgevoerd voor een nieuw ontwikkelperspectief: verslogistiek, circulaire maakindustrie en horti science gerelateerd. De conclusie is dat aankomende jaren er voldoende marktperspectief is voor dit type bedrijvigheid. Het perspectief is derhalve opgenomen in de Omgevingsvisie 2.0. De volgende stap is het maken van een ruimtelijk ontwerp voor de Klappolder. Om deze te kunnen maken is wederom een subsidie aangevraagd en toegekend door de MRDH. Deze bedraagt € 64.570,-. Tevens kunnen we met dit bedrag verder inzet plegen op de vergroting van de organisatiegraad op de Klappolder.

Voor de gebieden Bosland en Triangelpark zijn er ontwikkelrichtingen vastgesteld. In beide gebieden blijft de ruimte voor bedrijvigheid behouden. Samen met onze partners versterken we onze positie als Home of Horti Science De zichtbaarheid van het merk ‘Lansingerland Home of Horti Science’ vergroten via de uitvoering van gecoördineerde acties en evenementen gericht op bedrijfsleven, publieke instellingen en inwoners. Hierbij ligt de focus op kennis en innovatie in de glastuinbouw. De ontwikkeling van het Horti Science Park krijgt verder vorm. Het streven is om in 2024 de samenwerking met de partners te organiseren in een overeenkomst . Het fysiek inrichten van een locatie maakt hier onderdeel van uit. We ontwikkelen daarbij samen met de partners innovatieprogramma’s en gaan van start met uiteenlopende projecten op het vlak van kennis en innovatie. Met het MBO en HBO ontwikkelen we hybride lesvormen vanuit de subsidie van het Nationaal Groeifonds. Tevens continueren we het Energieakkoord Greenport West-Holland waarmee de energietransitie wordt versneld. Verduurzamen, digitaliseren, circulair grondstoffengebruik Op bedrijvenpark Oudeland zijn we gestart met een verkenning naar een Smart Energy Hub en een collectief laadstation voor vrachtwagens. Hiervoor is door een MRDH een subsidie toegekend van € 97.830. Op bedrijventerrein Hoefslag is een Energie Potentieel scan uitgevoerd.

Hiermee zijn gesprekken gevoerd over energieverbruik bij ondernemers/vastgoedeigenaren in kaart te brengen. We versterken de centrumgebieden In 2024 is het toekomstperspectief Vitale Kernen opgeleverd. De leidende principes zijn opgenomen in de Omgevingsvisie 2.0. Het gaat dan om de afbakening van de centrumgebieden in de woonkernen en het zorgen voor een goede mix aan detailhandel, horeca en overige consumentendienstverleners en het verlengen van de verblijfsduur van bezoekers en afspraken. Verhogen van de organisatiegraad bij de winkelierscollectieven is en blijft een punt van aandacht. We zijn gestart met de actualisatie van het horeca- en leisure beleid. Het terrassenbeleid (en de daarbij behorende pilot terrassen) is daar onderdeel van. Dit beleid zal landen in de Omgevingsvisie, Omgevingsprogramma, Omgevingsplan, inclusief de APV indien nodig.

60

Gemeente Lansingerland

Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Realisatie 2023

Begr 2024

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Afwijking 2024

Lasten

2.115

2.536

2.970

2.172

-797

Baten

417

255

869

758

-111

-1.698

-2.281

-2.101

-1.415

687

Totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen

2.175

1.205

1.255

683

-571

Mutaties reserves

2.175

1.205

1.255

683

-571

Resultaat

477

-1.076

-847

-731

115

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (€ 797.00 voordeel) Interne doorbelastingen (€ 109.000 voordeel) De interne doorbelasting van salarissen en sociale lasten valt lager uit dan begroot. Eén van de oorzaken is dat er meer uren zijn verantwoord op investeringen. Daarnaast is er eind 2024 nog een extra tranche ontvangen binnen dit programma voor een SPUK (CDOKE-middelen). Hierdoor konden er meer uren onder deze SPUK worden verantwoord, wat de doorbelasting binnen dit programma verder heeft verlaagd. Horti Science (€ 571.000 voordeel) De afgelopen jaren zetten we belangrijke stappen in de uitvoering van de Horti Science visie. Het Horti Science Innovation Center (HIC) speelt hierin een centrale rol als motor van kennisontwikkeling en innovatie binnen de sector. Dit versterkt het innovatie-ecosysteem en draagt direct bij aan werkgelegenheid, economische groei en de aantrekkingskracht van Lansingerland als ‘Home of Horti Science’. De oprichting van het HIC is het resultaat van een intensief voorbereidingsproces. Wageningen University & Research (WUR), YES!Delft, Delphy, StartLife en de gemeente Lansingerland werkten samen aan een stevig fundament. Door de complexiteit van het proces en de zorgvuldige afstemming tussen alle partners nam de formele oprichting meer tijd in beslag dan voorzien.

Nu de voorbereidingen zijn afgerond, kan de stichting in 2025 formeel worden opgericht en start de uitvoering. Het HIC heeft een stabiele financiële basis nodig om eigen verdienmodellen te ontwikkelen. Dit vraagt om een aanlooptijd en tijdelijke financiering. Eind 2024 was het plan om hiervoor Horti Science-middelen te bestemmen, conform de Horti Science Uitvoeringsagenda. Het oprichtingsproces vergde echter meer tijd dan verwacht, waardoor dit budget in 2024 niet kon worden ingezet. Daarom wordt voorgesteld om, afwijkend van de nota Planning en Control, het bedrag ter hoogte van € 571.000 toe te wijzen en te bestemmen voor HIC. Naast het HIC zetten we ook stappen in de ruimtelijke ontwikkeling van het Horti Science Park. In Q2 2025 start WUR met de vernieuwing en uitbreiding van haar faciliteiten, een cruciale stap voor innovatie. Daarnaast nadert de realisatie van het Horti Science House, waarbij de initiatiefnemer in dezelfde periode de eerste omgevingsvergunning indient. Door de budgetoverheveling borgen we de continuïteit en zorgen we ervoor dat de inspanningen van de afgelopen jaren leiden tot verdere groei en ontwikkeling. Overige afwijkingen (€ 117.000 voordeel) Het verschil van € 117.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (€ 111.000 nadeel) Het verschil van € 111.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht. 61

Gemeente Lansingerland

Reservemutaties (€ 571.000 nadeel) Horti Science (€ 571.000 nadelig) Zie voor Horti Science de toelichting hierboven de lasten. De afwijking is € 571.000.

Beleidsveld Duurzaamheid Doelstelling Wat wilden we bereiken? Een duurzamer Lansingerland We zetten in op de hoofdthema’s energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie om Lansingerland ook in de toekomst duurzaam, toekomstbestendig en leefbaar te houden. We doen dit door een effectieve inzet op de onderwerpen met de grootste impact, maken het meer en meer onderdeel van beleid en doen het samen met de samenleving. We hebben daarbij aandacht voor de meest urgente vraagstukken die deze transities met zich meebrengen. Zo faciliteren we inwoners met het verduurzamen van de woning, zetten we in op het tegengaan van energiearmoede en stimuleren we de opwek van duurzame energie. We richten de openbare ruimte zo in dat deze zo goed mogelijk bestand is tegen het hevigere klimaat in de komende jaren. Ook zijn we op de hoogte van landelijk en regionaal beleid, wat vaak een lokale uitwerking kent en onze inzet vraagt. Op deze manier willen wij zelf steeds duurzamer handelen en stimuleren we inwoners, bedrijven en andere partners om dit ook te doen: slim omgaan met energie, slim omgaan met materialen en je klaar maken voor het veranderende klimaat. Zo leveren we lokaal onze bijdrage aan de landelijke doelstelling van 55% CO2-reductie (inzet op 60%) in 2030. Het einddoel is een klimaatneutrale, circulaire en klimaatbestendige samenleving in 2050.

Wat hebben we daarvoor in 2024 gedaan? Normaliseren: Duurzaamheid als vast onderdeel van de norm Door normen en beleid actueel te houden op het gebied van duurzaamheid maken wij duurzame keuzes in ons dagelijks handelen. We stelden in 2024 het Toetsingssysteem Natuur-inclusief Bouwen en Inrichten als module voor het Omgevingsprogramma Kwaliteit van de Leefomgeving vast. Voor een mogelijk drijvend zonnepark aan de rijksweg A12 voerden we een haalbaarheidsonderzoek uit. Ook stelden we de startnotitie voor het warmteprogramma (als onderdeel van het omgevingsprogramma Energietransitie en Circulaire Economie en als opvolger van de Transitievisie Warmte uit 2019) vast. Verder zijn we in 2024 aan de slag gegaan met de voorbereidingen voor het realiseren van een solar carport nabij het gemeentehuis. Toevertrouwen: benutten van de kracht van de samenleving We ondersteunen en faciliteren inwoners met initiatieven om hun woning verder te verduurzamen. Het programma dat we in 2023 lanceerden om huurders en woningeigenaren te ondersteunen, liep door in 2024. Energiecoaches gaven advies en brachten gratis kleine energiebesparende maatregelen aan. In totaal zijn er 484 gesprekken gevoerd en maatregelen aangebracht. Via een collectieve inkoopactie isolatie konden woningeigenaren advies ontvangen en isolatiemaatregelen laten aanbrengen.

Vanaf april 2024 is de gemeentelijke financiële bijdrage voor woningeigenaren met woning met een laag energielabel verhoogd, om deelname aan de actie te bevorderen. In totaal hebben 705 woningeigenaren zich aangemeld en zijn er 153 isolatiemaatregelen aangebracht. Verder startten we in 2024 met een stimuleringsregeling voor energiezuinig witgoed om energiekosten te verlagen en CO2-uitstoot te verminderen. Deze regeling was gericht op inwoners die in 2023 energietoeslag hebben ontvangen. Met een kortingkaart van € 550,- konden inwoners een energiezuinige wasmachine, koelkast of koelvries-combinatie aanschaffen. Er zijn 981 kortingskaarten verstrekt.

62

Gemeente Lansingerland

Om onze leefomgeving groener en klimaatbestendiger te maken deelden we via de bomenactie 1.758 bomen uit aan onze inwoners. Ook organiseerden we de Nationale Klimaatweek: een programma met diverse partners, waaronder bijvoorbeeld energiecoöperatie LansingerStroom, Houtbank Lansingerland, het Repair Café, de Kledingbank, Bibliotheek Oostland en Bibliotheek Oostland. Met energiecoöperatie LansingerStroom namen we deel aan de Jaarmarkt in Berkel en Rodenrijs. Ook organiseerden we samen met de energiecoöperatie bijvoorbeeld een informatieavond over subsidies en leningen voor verduurzaming en Duurzame Burendag. Concentreren: focus op de grootste impact Binnen de energietransitie focussen we op de glastuinbouwsector (~70% van de CO2-emissies in Lansingerland) en het ondersteunen van inwoners in de bestaande wijken. We organiseerden in 2024 diverse Poldermaandbijeenkomsten. De toekomstbestendigheid van de glastuinbouwgebieden stond in deze gesprekken centraal. Energie was dan ook een belangrijk onderwerp van gesprek. Ook stuurden we ondersteuningsbrieven voor aanvragen voor de Subsidie Warmte-infrastructuur Glastuinbouw (SWiG). Daarnaast brachten we advies uit aan het Ministerie van Klimaat en Groene Groei over drie aanvragen voor startvergunningen voor de winning van aardwarmte en een advies over een aanvraag voor de toewijzing van een zoekgebied voor aardwarmte.

Door advies uit te brengen op de aanvragen, hebben we aangegeven hoe de plannen passen binnen de lokale en regionale plannen op het gebied van de warmtetransitie. Voor onze inwoners zetten wij in op stimulering en voorlichting om hen te helpen hun huis te verduurzamen. Zie actie ‘Toevertrouwen’ voor onze acties in 2024. Nieuwe te realiseren gebiedsontwikkelingen zijn het moment om het openbaar gebied groener, hittebestendiger en wateradaptief in te richten. Doordat het gebied nog ingericht moet worden liggen hier de grootse kansen om een robuuste leefomgeving te creëren. Dit is waar we onder andere op inzetten in de gebiedsontwikkelingen van Wilderszijde, Driehoek Noordpolder, Bosland, Lange Vaart, Merenweg en overige aankomende nieuwe gebiedsontwikkelingen zoals het CRM-terrein. Verbetering van afvalinzameling en de inzet van duurzame materialen zijn belangrijke onderwerpen op het gebied van een circulaire economie. In 2024 dienden we een subsidieaanvraag in bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor een vervolgbijdrage voor het realiseren van een Circulair Ambachtscentrum. Deze subsidie is toegekend. De subsidie wordt ingezet voor de inrichting van het nieuwe Grondstoffen Inzamelstation. Ook wordt de subsidie ingezet om partijen die bezig zijn met hoogwaardig hergebruik langdurig aan ons te binden en de samenwerking te bevorderen.

Afvalbeleid is bij programma 5 nader toegelicht.

Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Realisatie 2023

Begr 2024

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Afwijking 2024

Lasten

1.523

2.766

3.829

2.844

-984

Baten

249

975

1.775

1.665

-110

Totaal saldo van baten en lasten

-1.274

-1.791

-2.054

-1.179

875

Onttrekkingen

506

249

866

58

-808

Toevoegingen

0

0

155

155

0

Mutaties reserves

506

249

712

-96

-808

Resultaat

-769

-1.542

-1.342

-1.275

67

63

Gemeente Lansingerland

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (€ 984.000 voordeel) Uitvoeringsmiddelen Klimaat- en energiebeleid (€ 196.000 voordeel) Begin 2024 heeft het college het plan "Fit For 55" vastgesteld (zie ook raadsinformatiebrief U23.04950), waarna met de besteding van de CDOKE-middelen gestart kon worden om de uitvoeringscapaciteit op klimaat- en energiebeleid te vergroten. CDOKE staat voor Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid. Dit is een regeling van het Rijk. Het plan “Fit for 55” bevat een totale gefaseerde groei van circa 8-9 fte. Vanwege de krappe arbeidsmarkt heeft de werving lichte vertraging opgelopen. Inmiddels is fase 1 afgerond. Doordat hier een ontvangst van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland tegenover staat, is deze mutatie budgettair neutraal. Duurzaam Funderingsherstel Rottekade (€ 169.000 voordeel) Voor leningen ten behoeve van funderingsherstel aan de Rottekade is budget gereserveerd. In 2024 zijn er geen aanvragen geweest. Ook de komende periode worden er geen aanvragen verwacht. Naar verwachting komt er in 2025 een landelijk Fonds Duurzaam Funderingsherstel beschikbaar. Tot die tijd kunnen onze inwoners met vragen terecht bij het Duurzaam Funderingsloket. Nationaal Isolatie Programma (€ 26.000 voordeel) Vanuit het rijk hebben wij gelden ontvangen in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma.

Eind 2024 zijn er minder aanvragen geweest doordat met name de derde partij die ons hierbij ondersteund failliet is gegaan. Waardoor er uiteindelijk minder aanvragen zijn geweest in 2024. Doordat hier een ontvangst van het rijk tegenover staat, is deze mutatie budgettair neutraal. Investeringsfonds Duurzaamheid (€ 485.000 voordeel) Het coalitieakkoord beschrijft dat de mogelijkheden voor een investeringsfonds duurzaamheid worden verkend. Deze middelen waren gereserveerd om uitvoering te kunnen geven aan deze verkenning en het opzetten van een fonds. Gezien de beschikbare financiële producten binnen en buiten de gemeente, de financiële positie van de gemeente en de omstandigheden op de kapitaalmarkt zijn er in 2024 geen mogelijkheden geweest om het fonds uit te werken wat voldoende toegevoegde waarde heeft. Overige afwijkingen (€ 109.000 voordeel) Het verschil van € 109.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (€ 110.000 nadeel) Uitvoeringsmiddelen Klimaat- en energiebeleid (€ 196.000 nadeel) Zie voor Uitvoeringsmiddelen Klimaat- en energiebeleid hierboven bij de lasten. Nationaal Isolatie Programma (€ 26.000 nadeel) Zie voor Nationale Isolatie Programma hierboven bij de lasten.

Overige afwijkingen (€ 112.000 voordeel) Het verschil van € 112.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (€ 808.000 nadeel) Investeringsfonds Duurzaamheid (€ 485.000 nadeel) Zie hiervoor de toelichting bij lasten (€ 485.000). Duurzaam Funderingsherstel Rottekade (€ 323.000 nadeel) In de slotwijziging heeft een budgetoverheveling plaatsgevonden van € 154.000. Bij de budgetoverheveling had een aframing van de geraamde onttrekking aan de algemene reserve moeten plaatsvinden. Dit is per abuis ten laste van het resultaat gekomen in plaats van ten laste van de reserves. Dit veroorzaakt een afwijking van € 154.000 aan lagere baten. Het overige verschil is de toelichtingen onder de lasten (€ 169.000).

64

Gemeente Lansingerland

Kengetallen Lansingerland ontwikkelt Vloeroppervlak winkels Door de uitbreiding van het winkelcentrum Berkel Centrum West is er een toename in m2 vloeroppervlak winkels.

Kengetal

Begroot 2024 Realisatie 2024

Ruimtelijke ordening Aantal sociale woningen

102

Aantal overige betaalbare woningen

26

-

PM (vaststelling 4e kwartaal 2023)

59(178)

Aantal gehuisveste statushouders (taakstelling)

44

Aantal nieuwbouwwoningen

283

253

Percentage aanvragen voor omgevingsvergunning binnen wettelijke termijn afgehandeld

95%

99%

Aantal vergunningaanvragen

550

445

Aantal klachten/meldingen/handhavingszaken

175

308

10 resp. 1

15 resp. 2

Fietsgebruik Bergweg Zuid per werkdag-etmaal telpunt

2.550

1.920

Fietsgebruik Metropolitaan fietspad nabij station Lansingerland Zoetermeer per werkdag-etmaal telpunt

1.250

926

Aantal handhavingszaken uitmondend in last onder dwangsom, resp. last onder bestuursdwang Infrastructuur en mobiliteit

Klanten-rapportcijfer busvervoer Rotterdam e.o. (RET)

8,2

8

Klanten-rapportcijfer railvervoer Rotterdam e.o. (RET)

8

7,8

Klanten-rapportcijfer Randstadrailvervoer HTM

8

7,8

Verkeersslachtoffers met dodelijke afloop

0

3

lager dan 2023

119, nee

Aantal OV-reizigers RET

13.000

nnb

Aantal OV-reizigers HTM

1.500

nnb

Aantal OV-reizigers NS

2.250

nnb

Aantal scholen dat mee doet met verkeersveiligheidscampagnes

4

5

Aantal deelauto's

6

4

530

626

Verkeersslachtoffers met ziekenhuisgewonden

Aantal publieke elektrische oplaadpunten (één paal heeft 2 oplaadpunten) Economische ontwikkeling Aantal bedrijven

6.250

9.919

Vloeroppervlak winkels

85.000

113.484

Aantal verkochte kavels op bedrijventerrein

6

PM

95%

95%

Aantal parkmanagementorganisaties

6

6

Aantal Bedrijven InvesteringsZones (BIZ)

3

3

Exportwaarde Horti Science

n.v.t.

€ 1,1 miljard

Toegevoegde waarde Horti Science

n.v.t.

€ 700 mln

Arbeidsplaatsen Horti Science

n.v.t.

8.800

Aantal glastuinbouwbedrijven

191

187

4,3 ha

4,4 ha

10

23

Bezettingsgraad markt

Gemiddeld oppervlakte glastuinbouwbedrijf Leegstand winkelpanden in aantallen verkooppunten Duurzaamheid Totale CO2-emissie Lansingerland (in ton CO2)

CO2-neutraal in 2050 572 kton (2022)

De twee grootste subcategorieën: - (Glas)tuinbouw

CO2-neutraal in 2050

374,6 kton (2022)

- Gebouwde omgeving

CO2-neutraal in 2050

116,5 kton (2022)

65

Gemeente Lansingerland

Kengetal

Begroot 2024 Realisatie 2024

Aandeel hernieuwbare energie (%) Huishoudelijk restafval (in kg per inwoner per jaar) Circulariteit gemeentelijke inkoop Robuust water- en groensysteem

66

Gemeente Lansingerland

100% in 2050

12,0 % (2022)

Reductie tot 100 kg in 2025

113 kg

50% in 2030

nb

Gerealiseerd in 2050

nb

Programma 7: Grondzaken Beoogd maatschappelijk effect Met ons grondbeleid dragen we bij aan de realisatie van ruimtelijke doelstellingen op het gebied van wonen, werken, ondernemen en recreëren.

Wat heeft het gekost? Een toelichting op de verantwoordingscriteria rechtmatigheid is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. Bedragen x €1.000 Realisatie 2023 Lasten

24.440

Baten Totaal saldo van baten en lasten

Begr 2024

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Afwijking 2024

57.202

42.252

27.656

-14.596

29.830

56.151

41.270

32.790

-8.479

5.390

-1.051

-983

5.134

6.117

Onttrekkingen

1.291

985

985

1.167

182

Toevoegingen

8.108

0

0

4.610

4.610

Mutaties reserves

-6.817

985

985

-3.444

-4.428

Resultaat

-1.427

-66

2

1.690

1.688

Beleidsveld: Grondexploitatie Doelstelling Wat wilden we bereiken? Realiseren van gebiedsontwikkelingen binnen de financiële kaders en ruimtelijke voorwaarden. We produceerden en verkochten bouwgrond. Hiermee gaven we invulling aan de doelstellingen op het gebied van wonen, werken en recreëren. We verkochten bouwgrond voor een marktconforme prijs en we beheersten de grondexploitaties en de hiermee samenhangende risico's.

Wat hebben we daarvoor in 2024 gedaan? We verkopen bouwgrond voor woningbouw en bedrijven In 2024 gaven we circa 2,04 ha aan bouwgrond uit op bedrijventerreinen Oudeland. Verder verkochten we grond voor 174 woningen. We verkopen gronden conform de Nota Grondbeleid We verkochten gronden voor een marktconforme prijs. In 2024 richtten we onze inspanningen daarom op onderhandelingen met partijen om tot resultaten te komen en leverden waar nodig maatwerk. Het grondbeleid droeg bij aan de realisatie van onze (ruimtelijke) doelstellingen. Daarbij was de nota grondbeleid 2019-2022 een belangrijk kaderstellend en verbindend instrument. We zetten ons grondbeleid zo in dat het past bij onze kernwaarden en ambities. In 2025 wordt een actualisatie van de nota grondbeleid opgesteld. Het grondbeleid krijgt ter concretisering op strategisch niveau een plek in de Omgevingsvisie 2.0 en op tactisch niveau in de verschillende Omgevings-programma’s.

67

Gemeente Lansingerland

We actualiseren de grondexploitaties en risicoanalyse We actualiseerden de grondexploitaties en risicoanalyses 1x per jaar volledig, gelijktijdig met de jaarrekening. Daarnaast rapporteerden we over grote afwijkingen. Dit is lijn met onze financiële verordening. Bij de nieuwe begroting gaven we een globale stand van zaken van de grondexploitaties. Bij het in kaart brengen van de risico's en de mogelijke effecten hiervan, formuleerden we beheersmaatregelen en voerden we deze uit. Voor meer details over de grondexploitaties verwijzen we naar de paragraaf Grondbeleid en het MPG 2025.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel staan de kosten van dit beleidsveld: Bedragen x €1.000 Realisatie 2023

Begr 2024

Begroting na wijziging 2024

Realisatie 2024

Afwijking 2024

Lasten

24.440

57.202

42.252

27.656

-14.596

Baten

29.830

56.151

41.270

32.790

-8.479

Totaal saldo van baten en lasten

5.390

-1.051

-983

5.134

6.117

Onttrekkingen

1.291

985

985

1.167

182

Toevoegingen

8.108

0

0

4.610

4.610

Mutaties reserves

-6.817

985

985

-3.444

-4.428

Resultaat

-1.427

-66

2

1.690

1.688

Waar zitten de financiële afwijkingen? Vrijval Voorziening Gronden (€ 1.740.000 voordeel) Naar aanleiding van in 2024 uitgevoerde taxaties heeft een vrijval van de voorziening 'strategische gronden' ter grootte van € 1.740.000 plaatsgevonden. Grondexploitaties De grondexploitaties worden budgettair neutraal begroot. Het saldo van de projecten wordt, behoudens de winst- of verlies name die in het boekjaar plaatsvindt, overgeboekt naar de balans. In 2024 behaalden wij de volgende resultaten op onze projecten: Winstnames: • Project Oudeland: € 1,74 mln. • Project Wilderszijde: € 1,33 mln. • Project Ruimte-voor-Ruimte Groenzoom Noordeinde: - € 0,09 mln. (terugname) • Project Meerpolder: € 0,07 mln. Totaal: € 3,05 mln. Verliesnames: • Project Berkel Centrum West: € 0,15 mln. • Project Westpolder-Bolwerk: € 0,83 mln. • Project Leeuwenhoekweg: € 0,05 mln. • Landscheidingspark Horeca: - € 0,03 mln. Totaal: € 1,07 mln.

68

Gemeente Lansingerland

Per saldo leidde bovenstaande tot een positief resultaat van € 1,97 miljoen op onze projecten. Gezien er in de begroting reeds uitgegaan was van een dotatie aan de voorziening verlieslatende complexen van € 0,98 miljoen is er een voordeel van € 2,96 miljoen ontstaan ten opzichte van de begroting. Op basis van de Nota reserves en voorzieningen gemeente Lansingerland is besloten dat het resultaat direct wordt verrekend met de algemene reserve, behalve voor project Ruimte-voor-Ruimte Groenzoom Noordeinde. Voor dit project wordt de winstname opgenomen in de dekkingsreserve kapitaallasten RvR De Groenzoom. In de paragraaf Grondbeleid is een uitgebreide toelichting op de afwijkingen opgenomen. Overige afwijkingen (€ 52.000 nadeel) Het verschil van € 52.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

Kengetallen Grondzaken Binnen de diverse woningbouwprojecten is in 2024 grond voor 174 woningen uitgegeven. Door met name lichte vertragingen in Wilderszijde (126 woningen) en Westpolder-Bolwerk is het niet gelukt om 332 woningen uit te geven in 2024. Op bedrijventerrein Oudeland is in het afgelopen jaar (2024) 2,04 hectare grond uitgegeven. Ook hier zijn vertragingen de oorzaak van het niet behalen van de doelstelling (5,67 ha).

Kengetal

Begroot 2024

Realisatie 2024

Grondexploitatie Aantal woningen gronduitgifte

332

174

Verkoop van bedrijventerreinen

ca. 5,67 ha

ca. 2,04 ha

69

Gemeente Lansingerland

Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen Inleiding In dit hoofdstuk worden de algemene dekkingsmiddelen toegelicht. Dit zijn inkomsten die niet specifiek toe te rekenen zijn aan een bepaald programma, maar waarmee uiteindelijk de saldi van de programma’s 1 tot en met 7 kunnen worden gedekt. In de staat van Baten en Lasten (terug te vinden in de Meerjarenbegroting) is de (financiële) samenhang tussen de programma’s en algemene dekkingsmiddelen weergegeven. De algemene dekkingsmiddelen zijn: 

Lokale heffingen;



Algemene uitkering uit het gemeentefonds;



Dividend;



Saldo van de financieringsfunctie;



Overige algemene dekkingsmiddelen.

Overzicht: Algemene dekkingsmiddelen Overzicht baten en lasten algemene dekkingsmiddelen Het overzicht van algemene dekkingsmiddelen en post onvoorzien is als volgt:

Bedragen x € 1.000 Realisatie 2023

Primitief 2024

Begroot 2024

Realisatie 2024

Lokale heffingen

560

411

349

374

25

Dividend

202

5

0

182

182

Financieringsfunctie

1.661

1.300

2.443

2.629

186

Algemene stelposten

247

1.611

410

527

117

0

68

8

0

-8

Totaal lasten

2.671

3.395

3.210

3.712

502

Lokale heffingen

20.471

21.847

22.356

22.450

94

Algemene uitkering gemeentefonds

95.202

97.023

101.099

102.597

1.498

949

897

1.978

1.968

-10

3.230

2.489

3.478

3.588

110

Post onvoorzien

Dividend Financieringsfunctie Algemene stelposten

Afwijking 2024

37

20

20

34

14

Totaal baten

119.890

122.276

128.931

130.637

1.706

Resultaat voor bestemming

117.219

118.882

125.720

126.924

1.204

Toevoegingen reserves

9.593

4.330

4.590

4.590

0

Onttrekkingen reserves

4.602

5.943

5.403

5.403

0

112.227

120.495

126.534

127.738

1.204

Resultaat na bestemming

70

Gemeente Lansingerland

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (nadeel € 502.000) Rente en kosten belastingdienst (€ 158.000 nadeel) De boeterente van de Belastingdienst, ter hoogte van € 158.000, vloeit voort uit het boekenonderzoek dat is uitgevoerd. Dit onderzoek heeft geleid tot de constatering van onjuiste of te late aangiftes, waardoor er naast de naheffing die al in de slotwijziging was bij geraamd, ook boeterente in rekening is gebracht. De rente en kosten zijn het gevolg van de geconstateerde afwijkingen tijdens het boekenonderzoek en worden opgelegd als sanctie voor het niet tijdig of correct naleven van de fiscale verplichtingen. Voorziening dubieuze debiteuren (€ 226.000 nadeel) De toevoeging aan de voorziening dubieuze debiteuren bestaat hoofdzakelijk uit een toevoeging aan de voorziening dubieuze SVHW. Dit betreft een bedrag van € 95.000 en is gebaseerd op de meest recente berekening van de belastingdebiteuren. Deze voorziening is noodzakelijk om mogelijke verliezen door oninbare vorderingen te dekken, gezien de verwachte betaalbaarheid van de openstaande belastingvorderingen. De hoogte van de toevoeging is afgestemd op de actuele situatie van de debiteurenportefeuille, waarbij rekening is gehouden met de verwachte risico's en het betalingsgedrag van de belastingdebiteuren.

Er heeft tevens een toevoeging aan de voorziening dubieuze debiteuren plaatsgevonden van € 131.000 voor de overige debiteuren. Rente toegerekend aan investeringen in Nutsbedrijven (€100.000 nadeel) Aan de in 2021 aangekochte cumulatief preferente aandelen in Stedin Holding N.V. wordt rente toegerekend. De afwijking op de toegerekende rente aan investeringen in nutsbedrijven, ter hoogte van € 100.000, is ontstaan doordat deze rente per abuis niet is geraamd in de oorspronkelijke begroting. Door rente toe te rekenen aan investeringen, stijgen de rentebaten, wat leidt tot een hoger financieringsresultaat. Dit nadeel heeft derhalve geen effect op het jaarrekeningresultaat. Overige verschillen (€ 18.000 nadeel) Het verschil van € 18.000 bestaat uit diverse afwijkingen, is lager dan € 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (€ 1.706.000 voordeel) Algemene uitkering gemeentefonds (€ 1.498.000 voordeel) De decembercirculaire 2024 leverde ten opzichte van de septembercirculaire 2024 een voordeel op van € 1.443.000. Van dit voordeel bestaat € 171.000 uit reeds beklemde middelen. Dit betreffen middelen die niet vrij besteedbaar zijn, derhalve zullen deze middelen bij de jaarrekening 2024 overgeheveld worden naar 2025. Deze en overige afwijkingen die voortkomen uit de decembercirculaire zijn toegelicht in de raadsinformatiebrief U25.00066.