[T24.06810] Memo griffier aan gemeenteraad over de begroting 2025-2028

Memo griffier aan gemeenteraad Gemeente Lansingerland

Van

Eveline Hamelink-van Rens

Aan

De leden van de gemeenteraad

Onderwerp

Memo griffier aan gemeenteraad over de begroting 2025-2028

Datum

2 oktober 2024

Ons kenmerk

T24.06810

Beste (duo)raadsleden, Met dit memo informeer ik u over de aansluiting van de begroting 2025-2028 op eerder door de raad aangenomen moties en amendementen. En benoem ik een aantal punten die gaan over het (goed) in positie brengen van de raad. Uw raad heeft mij gevraagd om bij raadsvoorstellen alert te zijn op dit soort zaken en de raad als geheel hier proactief over te informeren. Het is aan iedere fractie om de informatie uit dit memo wel of niet te gebruiken in de voorbereidingen op de begrotingsbehandeling. Het memo geeft geen oordeel over welke ombuigingen of intensiveringen er wel of niet gemaakt moeten worden. Dat is aan de raad. 1. Amendementen recente begrotingen niet (volledig) uitgevoerd Een aangenomen amendement heeft de werking van een besluit en kan door het college niet zomaar naast zich neergelegd worden. Het college voert meerdere aangenomen amendementen in deze begroting niet uit. In de meeste gevallen gebeurt dit zonder enige verwijzing naar de amendementen.  Gevraagd kan worden in het commissiedebat of het college bekend is met de werking van een amendement.

Zo ja, waarom zijn deze amendementen (zie onder) dan niet als kaders voor de begroting gezien? En andere moties en amendementen wel? De amendementen A2023-032 (‘Gezamenlijk een sluitende begroting’) en A2023-033 (‘Coalitie-akkoord in één pakket’) zijn op bijna alle onderdelen niet meegenomen in de (afwegingen voor de) begroting 20252028. Het gaat om amendementen met daarin meedere ombuigingen. Ter illustratie licht ik er willekeurig twee uit: o

Hanging baskets en kerstbomen In 2019 is motie M2019-006 over hanging baskets aangenomen. Bij de begroting van vorig jaar stonden de hanging baskets en de kerstbomen op de lijst van voorgestelde ombuigingen. Deze zijn met A2023-032 raadsbreed teruggedraaid. Nu staan ze opnieuw als bezuiniging. In de toelichting van de knop (p. 69 t/m 72) wordt geen melding van het amendement gemaakt. Ook niet bij bestuurlijke belemmering. Het valt op dat de kosten voor hanging baskets zijn gestegen van €15.000 in de begroting 2024-2027 naar €25.000 in de begroting 2025-2028 (p. 38 t/m 41).  Gevraagd kan worden naar de onderbouwing van de prijsstijging en deze met de raad te delen voor de commissiebehandeling.

o

Menstruatie-armoede (onderdeel te maken van het armoedebeleid) Raadsbrede motie M2022-044. Collegevoorstel vorig jaar was om de motie niet uit te voeren. De raad heeft anders besloten via A2023-032. In de begroting is menstruatiearmoede opnieuw opgenomen als 1/3

ingezette ombuiging. Het amendement komt niet terug in de bestuurlijke afweging van het knoppenboek. Een knop waarbij het amendement wel is verwerkt, is 06.2.18 Geen fietsveiligheidsmaatregelen. De inhoud van de knop lijkt op die van vorig jaar. Toen was de knop groen. Nu is de knop rood. In de bestuurlijke belemmering is het amendement A2023-033 als onderbouwing gebruikt. Ook amendement A2022-043 (‘Sportbox’) wordt niet (helemaal) uitgevoerd. 2. Het knoppenboek: kleurcodes en vergelijkbaarheid In de gereedschapskist zitten begrotingsknoppen met kleuren. Groen, oranje, rood en zwart. Dat is een prettig instrument voor de raad. In de documenten ontbreekt echter een afwegingskader bij de kleurcodes. Als lezer is het niet altijd duidelijk waarom een project in een bepaalde categorie is geplaatst. Het college schrijft zelf in de aanbiedingsbrief dat: “bij het maken van keuzes voor 2025 het college zich heeft gericht op maatregelen die op lange termijn maatschappelijk het minst ingrijpende effect hebben, zodat op lange termijn de essentie van de gemeente behouden kan blijven”. Toch zijn er knoppen groen waarbij het maatschappelijk effect aanwezig is. En zijn er knoppen oranje, rood of zwart waarbij de toelichting beschrijft dat er geen maatschappelijk effect is en die technisch en juridisch haalbaar worden genoemd.

Ook zijn er knoppen die vorig jaar een andere kleurcode hadden dan dit jaar, zonder dat de toelichting daarbij anders is. Een voorbeeld is de knop ‘Stoppen met Rotterdampas’. Vorig jaar groen, dit jaar oranje. A2023-032 is hierbij niet als motivatie genoemd.  Gevraagd kan worden naar het gebruikte afwegingskader/verdere onderbouwing van de kleurcodes en deze aan de raad te sturen voor de commissiebehandeling. Verder zijn er knoppen die vorig jaar een ander ombugingsbedrag hadden. Voorbeelden: afschaffen subsidieregeling Levendig Lansingerland, keuringskosten gehandicaptenparkeerkaart, etc.  Het college kan gevraagd worden of substantiële verschillen in ombuigingsbedragen kunnen worden toegelicht en deze aan de raad te sturen voor de commissiebehandeling. Het knoppenboek van vorig jaar en dit jaar zijn voor de lezer niet makkelijk te vergelijken. Dat komt omdat de knoppen vorig jaar op kleur gesorteerd stonden (van groen naar zwart) en dit jaar niet. Verder zijn er knoppen bijgekomen, maar ook verdwenen.  Gevraagd kan worden naar een lijstje van knoppen die verdwenen zijn en deze met onderbouwing aan de raad toe te sturen voor de commissiebehandeling. 3. Het knoppenboek: financiële effecten voor 2025? Een aantal knoppen geeft onder ‘financiële effecten’ een soort winstwaarschuwing voor de afkoop van frictiekosten/contracten.

Een inschatting van de bedragen staat vaak nog niet uitgewerkt. Dit is relevant voor de begroting van 2025 en het gepresenteerde financiële effect in de tabellen.  Het college kan worden gevraagd naar de redenen. En welke effecten zij verwachten dat dit op de begroting van volgend jaar heeft. En indien nodig deze uitwerking met de raad te delen. Bij andere knoppen staat hierover niets. Als voorbeeld de ingezette knop ‘Koningsdag, stoppen met financiering afvalinzameling’. Waarmee motie M2023-023 wordt teruggedraaid. Het college heeft de motie richting de raad afgehandeld met de volgende toelichting: “met de oranjecomités zijn afspraken gemaakt over de dekking van de kosten voor de afvalinzameling door de gemeente. De motie is hiermee afgehandeld”. De motie vroeg om structurele inzamelmiddelen.  Gevraagd kan worden of deze knop meteen voor het volledige bedrag inzetbaar is in 2025; 2/3



Gevraagd kan worden of er knoppen zijn waarbij frictiekosten worden verwacht die niet in het knoppenboek staan. En indien nodig deze knoppen voor het commissiedebat in beeld te brengen.

4. Begrotingsknop overhead anders verwerkt dan gevraagd De aangenomen motie M2024-007 ‘Reductie overhead toevoegen als begrotingsknop aan gereedschapskist’ is niet volgens de strekking van het dictum verwerkt. De motie vroeg het college om een begrotingsknop (reductie) op te nemen voor het effect van een procentuele verlaging van de overhead’. De knop op p. 208 functioneert, net als vorig jaar, als resultaat van andere besluiten. In de aanbiedingsbrief wordt nog tekstueel op de motie teruggekomen, in relatie tot de bevindingen van Cebeon en Rijnconsult (tabel 3 onder ‘algemene ondersteuning’ p 12/13). Het college heeft bij een motie de mogelijkheid tot interpretatie/uitvoering. Het is aan de raad om te beoordelen of de uitvoering voldoet. 5. Lastenverhoging is ingezet om de begroting in 2025 sluitend te krijgen Het college stelt een OZB-verhoging van 5% voor en een verhoging van huurtarieven voor sportaccommodaties om de begroting sluitend te krijgen. A2024-008 (Lastenverhoging als laatste optie) zegt dat lastenverhogingen alleen als laatste redmiddel mag worden ingezet. Op pagina 7 van de aanbiedingsbrief is in tabel 2 de situatie ingezette knoppen versus OZB het meest inzichtelijk weergegeven. Uit de tabel lijkt naar voren te komen dat alle groene knoppen zijn ingezet. Maar als je het knoppenboek leest, zijn er niet ingezette groene knoppen.

Voorbeelden: 05.2.5t/m7, 05.1.4, 04.4.1, etc.  Gevraagd kan worden hoe tabel 2 gelezen moet worden en wat groen 100% betekent;  Gevraagd kan worden waar de niet ingezette groene knoppen onder vallen. Drie categoriën knoppen zijn nog niet ingezet in 2025 (oranje t/m zwart). Het eindtotaal van de begroting is positief. Het is aan de raad om te beoordelen of hiermee invulling wordt gegeven aan A2024-008. 6. Geobjectiveerde benchmark begroting Als bijlage bij de begroting stuurt het college het ‘eindrapport objectivering uitvoeringskosten Lansingerland 2024’ mee. Dit rapport is van 4 juli 2024 en niet eerder in deze vorm met de raad gedeeld. Er staat nieuwe informatie in. In de begrotingsstukken wordt het onderzoek regelmatig aangehaald.  Gevraagd kan worden naar de reden waarom het rapport in deze versie niet eerder gedeeld is met de raad en of de raad in aanloop naar de begroting nog een verdere toelichting krijgt;  Gevraagd kan worden waarom de grote (financiële) vraagstukken op terrein van jeugd en maatschappelijke ontwikkeling niet verder uitgediept in de begroting zijn meegenomen. 7. Leesbaarheid en toegankelijkheid Tot slot: de raad heeft veel informatie van het college gekregen. Het is duidelijk dat er veel tijd en energie in is gestopt. Het verspreiden van informatie over meedere documenten helpt niet bij het lezen en het in positie brengen van de raad.

Ook het knoppenboek laat zich lastig vergelijken met vorig jaar. De aanbiedingsbrief bevat relevante afwegingen. Deze staan niet in het raadsvoorstel. Dat is vrij inhoudsloos en summier. Voorbeeld: maatschappelijk effect, kanttekeningen en extern draagvlak.  Het college kan gevraagd worden dit volgend jaar anders te doen. Ik hoop met dit memo invulling te geven aan de opdracht van de raad aan de griffie voor schriftelijke advisering op raadsvoorstellen. Eveline Hamelink-van Rens, Griffier

3/3