[T23.05740] Voor Raad: Toelichting op belangrijkste wijzigingen verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Lansinge

Memo Gemeente Lansingerland

Van

College

Aan

Gemeenteraad

Onderwerp

Toelichting op belangrijkste wijzigingen Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Lansingerland 2024

Datum

16 november 2023

Ons kenmerk

T23.05740

Inleiding De raad heeft de wettelijke plicht een regeling vast te stellen op basis waarvan ouders van leerlingen onder bepaalde voorwaarden - aanspraak kunnen maken op bekostiging van de vervoerkosten van en naar school1. Deze voorwaarden zijn beschreven in de Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Lansingerland 2024 (hierna: Verordening 2024). In deze memo geven we een (technische) toelichting op de voorliggende Verordening 2024. Deze memo bevat achtereenvolgens: 1. 2. 3. 4.

Achtergrond; Uitgangspunten bij beoordelen van een aanvraag bekostiging leerlingenvervoer; Wijzigingen Verordening 2024 Toelichting op niet-overgenomen en vervallen artikelen

1. Achtergrond De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) publiceerde in 2020 een nieuwe modelverordening. Vanuit wetgeving was er geen directe aanleiding om de modelverordening aan te passen. Echter zijn sinds 2015 verschillende ontwikkelingen geweest in het sociaal domein en in het passend onderwijs, waardoor behoefte bleek aan herziening van de model verordening leerlingenvervoer. Een modelverordening dient als inspiratiedocument voor gemeenten, met alle wettelijke eisen en jurisprudentie hierin verwerkt. Gemeenten kunnen zelf keuzes maken om bepalingen wel of niet over te nemen. De verordening leerlingenvervoer Lansingerland 2014 is bijna 10 jaar niet geactualiseerd. Met de nieuwe modelverordening van de VNG als basis, aangevuld met lokale keuzes, ligt nu een geactualiseerde en technisch juiste verordening voor de bekostiging van leerlingenvervoer voor. De Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Lansingerland 2024 geeft uitvoering aan onze taakstelling. De basisgedachte van de Verordening 2024 is een modelregeling die de bedoeling heeft ouders en verzorgers financieel te ondersteunen in de kosten die zij moeten maken wanneer hun kind gebruik moet maken van een vorm van leerlingenvervoer. In de nieuwe citeertitel van de Verordening 2024 is het woord “bekostiging” opgenomen.

Dit past bij de basisgedachte, dat het bij het leerlingenvervoer in beginsel om een bekostiging gaat. De huidige citeertitel ‘Verordening leerlingenvervoer Lansingerland 2014’ zou ten 1 Wettelijke grondslag in Wet op het primair onderwijs, Wet op het voortgezet onderwijs en Wet op de expertisecentra.

1/8

onrechte kunnen doen vermoeden, dat de verordening het vervoer van leerlingen regelt. Naast een wijziging in de titel kent de Verordening 2024 een nieuwe opzet. Hiermee wordt duidelijker dat eerst het recht op een vergoeding moet worden vastgesteld (beoordelingsfase), waarna onderzocht wordt welke vergoeding wordt verstrekt (onderzoeksfase). In de nieuwe opzet zijn artikelen uit de huidige verordening 2014 verplaatst of samengevoegd. Er is daarom geen was-wordt lijst opgesteld, maar gekozen voor een algemene tabel waarin de inhoudelijke wijzigingen worden toegelicht (zie punt 3 in deze memo). 2. Uitgangspunten bij beoordelen van een aanvraag bekostiging leerlingenvervoer Ouders kunnen een beroep doen op de verordening leerlingenvervoer wanneer de afstand tot school te groot is of wanneer de leerling vanwege een structurele beperking niet zelfstandig naar school kan reizen. Leerlingenvervoer is een tegemoetkoming in de reiskosten of aangepast vervoer voor leerlingen die niet zelfstandig naar school kunnen reizen. Leerlingenvervoer betreft een financiële regeling, waarbij wordt uitgegaan van zo veel mogelijk zelfstandigheid en zelfredzaamheid van leerling en gezin. Gemeente Lansingerland hanteert de volgende uitgangspunten bij de beoordeling van een aanvraag: 1. Het schoolbezoek van de leerling is te allen tijden een verantwoordelijkheid van de ouders. 2.

Er is slechts een vergoeding mogelijk voor passend vervoer als een leerling aan de voorwaarden voor een bekostiging leerlingenvervoer voldoet. Hierbij wordt gekeken hoe een leerling zo zelfstandig mogelijk kan reizen. We kijken eerst of: a. Een leerling kan fietsen naar school, al dan niet onder begeleiding van bijvoorbeeld ouders. b. Als dat niet lukt, dan wordt gekeken naar de mogelijkheden van openbaar vervoer. c. Als ook dat niet kan, wordt collectief taxivervoer verstrekt. d. Aanvullend wordt standaard aan ouders gevraagd of zij hun kind zelf naar school kunnen brengen. Hiervoor wordt een kilometervergoeding verstrekt. 3. Er is slechts een vergoeding mogelijk naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school. De uitgangspunten dragen bij aan kansengelijkheid en bestaanszekerheid. We stimuleren een inclusieve samenleving, door met ouders en leerlingen te bespreken welke mogelijkheden er zijn om zelfstandig te leren reizen. Ouders en leerlingen die de zorg in de vorm van aangepast vervoer echt nodig hebben, blijven die ook met de nieuwe verordening ontvangen.

2/8

3. Wijzigingen Verordening bekostiging leerlingenvervoer 2024 De wijzigingen ten opzichte van de huidige verordening hebben met name betrekking op: - Redactionele wijzigingen ten behoeve van het vergroten van de leesbaarheid; - Wijzigingen als gevolg van jurisprudentie en beleidskeuzes; - Het stimuleren van de zelfstandigheid van leerlingen en ouders; - Meer mogelijkheden voor maatwerkvoorzieningen. De Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Lansingerland 2024 volgt grotendeels de wijzigingen in de nieuwe modelverordening van de VNG. Hieronder staan de wijzigingen en verruimingen ten opzichte van de modelverordening weergegeven, met een toelichting op de voorgestelde wijziging. Artikel Artikel 2. Doelstelling van de verordening

Wat? Nieuwe bepaling.

Toelichting De doelstelling van de verordening bekostiging leerlingenvervoer wordt in dit artikel toegelicht. Dit ontbrak in de voorgaande verordening.

Artikel 4. Gesprek over zelfstandigheid en zelfredzaamheid bij de aanvraag

Nieuwe bepaling.

Gemeenten stimuleren op alle mogelijke wijzen de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van de leerling. Een logisch gevolg van het stimuleren van zelfstandigheid en zelfredzaamheid is het vervallen van artikel 12, lid 1, onder e, uit de Verordening leerlingenvervoer Lansingerland 2014. Dit artikel beschrijft: 1. Het college verstrekt een vervoersvoorziening in de vorm van aangepast vervoer aan de ouders van de leerling die een school zoals bedoeld onder artikel 9 bezoekt, indien: E. aanspraak bestaat op bekostiging zoals bedoeld in artikel 10 of 11 en de leerling jonger is dan twaalf jaar; Door het afschaffen van dit artikel vervalt het automatisch recht op aangepast vervoer voor alle leerlingen tot 12 jaar. In de modelverordening heeft geen enkele leerling automatisch recht op aangepast vervoer. Door deze wijziging wordt iedere leerling individueel beoordeeld om te komen tot de meest passende vervoersvoorziening. 3/8

Dit draagt bij aan het stimuleren van de zelfstandigheid van leerlingen, zonder afbreuk te doen aan de voorziening voor de leerlingen die zorg in de vorm van aangepast vervoer echt nodig hebben. Artikel 6. Herziening, opschorting, intrekking of terugvordering van de vervoersvoorziening

Nieuwe bepaling.

Als gevolg van bijvoorbeeld wijzigingen of ernstig wangedrag door de leerling kan een besluit als bedoeld in de verordening worden herzien, opgeschort of ingetrokken.

Artikel 7. Lid 1. Vervoersvoorziening naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school.

Artikel 7, lid 1: Verruiming van het begrip ‘dichtstbijzijnde toegankelijke school’.

We stellen voor om deze verruiming in de verordening te behouden. Lansingerland valt voor het samenwerkingsverband voor primair onderwijs onder de regio PPO Delflanden, meer gericht op Delft en Den Haag. Het voortgezet onderwijs valt onder de regio van Koers VO, meer gericht op Rotterdam. Omdat Lansingerland een grensgemeente is, verruimden we bij eerdere verordeningen het begrip ‘dichtstbijzijnde toegankelijke school’. De verordening stelt dat leerlingen vervoerd worden naar de dichtstbijzijnde school in het samenwerkingsverband. In onze praktijk vervoeren we door deze verruiming leerlingen ook naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school op basis van hoeveelheid kilometers in een ander samenwerkingsverband. Leerlingen komen niet alleen in aanmerking voor leerlingenvervoer naar de qua afstand dichtstbijzijnde toegankelijke school, maar ook naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school in het samenwerkingsverband PO of naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school in het samenwerkingsverband VO. Door deze verruiming voorkomen we dat de verordening leerlingenvervoer en Passend Onderwijs elkaar tegenwerken, door de indeling van de samenwerkingsverbanden PO en VO. 4/8

Artikel 7. Lid 2. Vervoersvoorziening naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school.

Nieuw: lid 2.

De uitspraak van 21 oktober 2020 van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ECLI:NL:RVS:2020:2467) over de eerbiediging van de op godsdienst of levensbeschouwing berustende schoolkeuze (de schriftelijke verklaring van overwegende bezwaren) heeft geleid tot een nieuw tweede lid.

Artikel 8. Afstandsgrens

Samenvoeging van meerdere artikelen uit voorgaande verordening.

De verschillende afstandsgrenzen zijn samengebracht in één artikel.

Artikel 8. Afstandsgrens Lid 1d. voortgezet speciaal onderwijs meer bedraagt dan zes kilometer.

Nieuw: lid 1d

Omdat wij voorstellen om de bekostiging zelfstandig reizen voor voortgezet speciaal onderwijs op te nemen in de verordening, is het opnemen van een afstandsgrens voor dit type onderwijs noodzakelijk.

Artikel 9. Aanwijzing opstapplaats

Nieuwe bepaling

Het college kan een opstapplaats aanwijzen. In dit artikel wordt beschreven hoe wordt omgegaan met een opstapplaats en wanneer deze wordt gebruikt.

Artikel 12. Schooltijden en wachttijden.

Nieuwe bepaling

De gemeente kan leerlingen die op dezelfde school verschillende tijden hebben tegemoet komen. Dit artikel beschrijft hoe we omgaan met schooltijden en wachttijden.

Artikel 13. Tijdelijk verblijf buiten de gemeente

Nieuwe bepaling

Het college kan een tijdelijke vervoersvoorziening toekennen aan de ouders van een leerling, die als gevolg van een crisissituatie tijdelijk buiten de gemeente verblijft, mits is voldaan aan een aantal voorwaarden.

Artikel 14. Vervoersvoorziening naar stageadres

Nieuwe bepaling

In dit artikel wordt beschreven hoe wordt omgegaan met een aanvraag om een vervoersvoorziening naar het stageadres.

5/8

Artikel 16. Bekostiging van de kosten van openbaar vervoer en vervoer per fiets.

Artikel 16. Lid 1. Uitbreiding met voortgezet speciaal onderwijs

In 2014 is de bekostiging voor zelfstandig reizen met openbaar vervoer en fiets naar voortgezet speciaal onderwijs afgeschaft. In de praktijk merken wij dat leerlingen langer een vervoersverklaring krijgen, waarin staat dat de leerling niet zelfstandig met OV of fiets kan reizen. In de nieuwe verordening is echter zelfredzaamheid en daarmee het (stimuleren van) zelfstandig reizen een uitgangspunt. Door het zelfstandig reizen met OV weer te bekostigen, verwachten wij meer leerlingen uit de taxi en in het OV of fiets. Een tweede argument voor het opnieuw beschikken van deze vorm van bekostiging is omdat de scholen voor VSO over het algemeen verder weg gelegen zijn dan scholen voor regulier VO. Ouders met een kind op het VSO maken hogere kosten dan de ouders met een kind op het regulier onderwijs. In de ogen van de wet zijn deze kinderen gelijk, terwijl in de praktijk de VSO leerlingen naar verder weg gelegen scholen moeten en hierin geen keuze hebben.

Artikel 17. Bekostiging van de kosten van openbaar vervoer en per fiets ten behoeve van een begeleider.

Artikel 17, lid 1a. Aanscherping in nieuwe verordening

De modelverordening VNG hanteert de leeftijd van 9 jaar als grens voor zelfstandigheid. In Lansingerland hadden leerlingen tot 11 jaar recht op bekostiging van begeleiding bij reizen met OV of fiets. Het voorstel is om hier de modelverordening over te nemen. Vanaf 9 jaar wordt dan individueel getoetst op de mogelijkheid om zelfstandig te reizen met fiets of OV.

Artikel 20. Bekostiging andere passende vervoersvoorziening.

Nieuwe bepaling

De gemeente wordt meer mogelijkheid geboden om bij de verstrekking van vervoersvergoeding individueel maatwerk te leveren. 6/8

4. Toelichting op niet-overgenomen en vervallen artikelen Zoals eerder genoemd kunnen gemeenten zelf keuzes maken om bepalingen wel of niet over te nemen. In het volgende overzicht staan 2 bepalingen uit de modelverordening VNG die wij niet overnemen voor Lansingerland. Ook beschrijven we 2 bepalingen uit de Verordening 2014, welke komen te vervallen in de Verordening 2024. Artikel Gesprek over zelfredzaamheid en zelfstandigheid bij de aanvraag. (Modelverordening VNG artikel 4, lid 5 en lid 6)

Wat? Artikel wordt deels overgenomen. We nemen niet over lid 5 en 6: het opstellen van een persoonlijk vervoersontwikkelingsplan en dit onderdeel uit laten maken van het besluit, inclusief ondersteuning om zelfstandigheid en zelfredzaamheid te bevorderen.

Toelichting In de modelverordening wordt bij iedere leerling gekeken naar de mogelijkheden, naar zelfstandigheid en zelfredzaamheid. Wij kiezen voor een laagdrempelig gesprek over de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van leerlingen en eventuele ontwikkelingsmogelijkheden daar naar toe. Het formaliseren hiervan in de vorm van een persoonlijk vervoersontwikkelingsplan tast de laagdrempeligheid aan en zorgt bovendien voor extra administratie en werkbelasting bij de consulent leerlingenvervoer. Dit is op korte termijn niet realiseerbaar. Daarnaast is het in de modelverordening genoemde ontwikkelingsperspectief niet van toepassing op alle leerlingen in het leerlingenvervoer. Denk bijvoorbeeld aan leerlingen die op basis van geloofsovertuiging naar een basisschool gaan.

OOGO met het samenwerkingsverband (Modelverordening VNG artikel 5)

Artikel wordt niet overgenomen.

De modelverordening redeneert vanuit de gedachte dat door aan het OOGO expliciet aandacht te besteden, bevorderd wordt dat het samenwerkingsverband en de gemeente elkaar meer spreken en afspraken maken over het leerlingenvervoer. Wij zien de verordening echter als een regeling tussen ouders / verzorgers en gemeente. Borging van afspraken over het leerlingenvervoer met het samenwerkingsverband is ook buiten de verordening om een punt van aandacht. Hierover voeren wij gesprekken met de 7/8

betrokken samenwerkingsverbanden voor PO en VO. Vervoersvoorziening in de vorm van aangepast vervoer (Verordening 2014, artikel 12, lid 1 onder E)

Artikel vervalt in Verordening 2024

In de Verordening 2024 vervalt het automatisch recht op aangepast vervoer voor leerlingen jonger dan twaalf jaar. In de modelverordening heeft geen enkele leerling automatisch recht op aangepast vervoer. Aanvragen voor een bekostiging leerlingenvervoer worden individueel beoordeeld om te komen tot de meest passende vervoersvoorziening. Dit draagt bij aan het stimuleren van de zelfstandigheid van leerlingen, zonder afbreuk te doen aan de voorziening voor de leerlingen die zorg in de vorm van aangepast vervoer echt nodig hebben.

Ondersteuningsplan (Verordening 2014, artikel 1)

Artikel vervalt in Verordening 2024

Het ondersteuningsplan vervalt in de nieuwe verordening. Het betreft geen wettelijke verplichting en het ondersteuningsplan van het samenwerkingsverband geeft in het algemeen geen informatie die toepasbaar is voor het bepalen van de individuele aanvraag voor het leerlingenvervoer.

8/8