[T23.03897] Aanvullende informatie Jeugdhulp Rijnmond

Memo Gemeente Lansingerland

Van

College van B&W

Aan

Gemeenteraad

Onderwerp

Aanvullende informatie Jeugdhulp Rijnmond

Datum

15 juni 2023

Ons kenmerk

T23.03897

Naam verbonden partij *

Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond

Datum van oprichting Vestigingsplaats * Deelnemende partijen

Inwerkingtreding per 1 januari 2015 Rotterdam Het rechtsgebied van het lichaam omvat het grondgebied van de gemeenten Albrandswaard, Barendrecht, Capelle aan den IJssel, Goeree-Overflakkee, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland, Maassluis, Ridderkerk, Rotterdam, Schiedam, Nissewaard, Vlaardingen en Voorne aan Zee. AB: wethouder Leon Hoek Vervanger: wethouder Titia Cnossen

Namen van vertegenwoordiging LL in AB en DB; AVA danwel Rvc. (Hoe ziet ons bestuurlijk belang eruit?) Naam ambtelijk contactpersoon en diens vervanger Doelstelling van de VP. (Hoe ziet ons publiek belang eruit? )

Veranderingen in 2022 en 2023 in het bestuurlijke en publieke belang dat de gemeente in de verbonden partij heeft.

Contactpersoon; Marieke Roelfsema, team Maatschappelijke Opgaven Plaatsvervangend: Astrid Bauer, team Maatschappelijke Opgaven 1. Uitvoering te geven aan de wettelijke verplichtingen tot regionale samenwerking uit de Jeugdwet in het kader van Veilig Thuis, jeugdreclassering en jeugdbescherming. 2. Het uitvoeren van bovenlokale taken door middel van het contracteren en/of subsidiëren van aanbieders van jeugdhulp, reclassering en -beschermingsmaatregelen in het kader van de Jeugdwet. 3. Realiseren van overleg, kennisontwikkeling- en overdracht tussen de bij de GRJR aangesloten gemeenten. Via deze gemeenschappelijke regeling koopt de gemeente Lansingerland de specialistische jeugdhulp in: pleegzorg, opname, langdurig verblijf, daghulp, ambulante hulp, crisishulp en hoogspecialistische landelijk georganiseerde hulp. Daarnaast is kopen we via de GRJR ook de jeugdbescherming, het meldpunt (kinder)mishandeling (Veilig Thuis) en de jeugdreclassering in.

1/7

Er zijn in 2023 en 2024 geen veranderingen in het bestuurlijke en politieke belang dat de gemeente heeft in de verbonden partij. Lansingerland blijft onderdeel van de GRJR. De contracten met zorgaanbieders zijn na een aanbesteding in 2022 per 1 januari 2023 voor zes jaar gesloten. Voor de jeugdbescherming, Veilig Thuis en de jeugdreclassering wordt gewerkt met subsidies. Maassluis, Vlaardingen en Schiedam hebben ervoor gekozen om hun specialistische jeugdzorg niet meer via de GRJR in te kopen. Het jaar 2023 is daarin een overgangsjaar waarin een deel van de nodige zorg nog wel via de GRJR wordt ingekocht. De regio Rijnmond is landelijk gezien één van de grootste en sterkste jeugdhulpregio’s. De regio zet deze kracht in richting VNG in de onderhandelingen met het Rijk over de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2027. Voor dit doel functioneert sinds 2022 een lobbywerkgroep. Financieel Wat draagt LL financieel bij aan deze VP? (Hoe ziet ons financieel belang eruit?)

Eigen vermogen begin en einde begrotingsjaar 2022 (Uit: jaarrekening 2022) Vreemd vermogen begin en einde begrotingsjaar 2022* (Uit: jaarrekening 2022)

De Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond is opgericht voor de inkoop van verschillende vormen van jeugdhulp waar gemeenten verantwoordelijk voor zijn. Bepaalde vormen van zorg kunnen gezamenlijk efficiënter ingekocht worden dan door iedere gemeente voor zich. De werkelijke kosten voor Lansingerland bedragen over 2022 EUR 10.662.000. Dit bedrag staat in de voorlopige jaarrekening 2022 van de GRJR, de definitieve jaarrekening wordt pas in juli 2023 vastgesteld. Het bedrag kan nog hoger uitvallen vanwege achterstallige declaraties. Het Algemeen Bestuur van de GRJR heeft besloten om per eind 2021 de vlaktaks af te schaffen. Dit was een meerjarige financiële afhandelingssystematiek: de verschillen tussen begroting en realisatie werden verdeeld over de gemeenten. 2022 is het eerste jaar dat de vlaktaks niet meer wordt gebruikt, vanaf nu wordt per jaar per gemeente afgerekend op basis van het jeugdzorgverbruik van kinderen uit de gemeente. De openstaande bedragen tot en met 2021 zijn eind 2022 in één keer verrekend, dit gaat om een teruggave aan Lansingerland van €0,3 miljoen. Het verschil tussen begroot jeugdzorgverbruik en werkelijk jeugdzorgverbruik over het jaar 2022 wordt na het vaststellen van de jaarrekening in de zomer van 2023 in één keer verrekend. Per 1-1-2022: € 0 Per 31-12-2022: € 0 Per 1-1-2022: € 68.373.000 Per 31-12-2022: € 55.087.000

2/7

Financieel resultaat 2022* (Uit: jaarrekening 2022) Veranderingen gedurende het begrotingsjaar 2022 in het financiële belang dat de gemeente in de verbonden partij heeft*

€0

Voor 2022 was de GRJR begroting ruim 284 miljoen EUR. Voor 2022 was de inleg van Lansingerland 9.413.000 EUR. De voorlopige realisatie voor Lansingerland is EUR 10.662.000 en loopt waarschijnlijk nog op voordat de jaarrekening definitief wordt vastgesteld op 7 juli 2023. Voor 2023 was de inleg aanvankelijk EUR 9.286.652 maar we willen dit middels een begrotingswijziging 2023 verhogen naar een meer realistisch niveau van 10.918.781 EUR, gezien de uitgaven in 2022. De totale voorgestelde gewijzigde begroting 2023 van de GRJR is ruim 273 miljoen EUR. Welke mogelijke Per 2023 wordt nog realistischer begroot en betalen we één op één veranderingen in de de kosten van het zorgverbruik door kinderen in onze gemeente. financiële bijdrage van LL Voorheen legden de gemeenten in op de totale GRJR begroting op of wijzigingen in basis van een verdeelsleutel. Doordat we de laatste jaren hebben systematiek van bijdragen geïnvesteerd in dataverzameling en het inzichtelijk maken ervan, zijn er de komende 2 jaar kunnen we nu goed zien voor onze gemeente hoeveel kinderen een te verwachten voor LL? indicatie krijgen, hoeveel kinderen welke soort zorg krijgen, hoe lang ze zorg krijgen, hoeveel dat kost en via welke verwijzer ze instromen.   Voor 2023 en 2024 hebben we het verwachte zorgverbruik van Lansingerlandse kinderen ingeschat op basis van het verbruik in 2022.

Mocht er minder zorgverbruik plaatsvinden, dan zal na het vaststellen van de definitieve jaarrekening van de GRJR een teruggave worden gedaan van het teveel dat is ingelegd door onze gemeente. Indien het zorgverbruik hoger is, betalen we bij. Welke financiële risico’s Toenemend zorggebruik in een openeinde regeling: zijn er nu bekend? De jeugdwet bevat een open einde regeling. Omdat er in onze gemeente sprake is van een toenemend zorggebruik, zowel in aantallen als in zwaarte, levert dit een financieel risico op. Wij sturen hierop door middel van de (lokale) toegang, de samenwerking met onze toegangspartners en samenwerking met huisartsen. Jeugd Bescherming Rotterdam Rijnmond (JBRR) ervaart problemen in de bedrijfsvoering. Dit is opgevangen door middel van tussentijdse verhoging van de begroting. Een aanbieder van onder andere gesloten jeugdhulp heeft in 2022 ook problemen met de bedrijfsvoering gekregen. De gemeenten zijn ervoor verantwoordelijk dat deze cruciale zorg beschikbaar blijft voor kinderen en hebben extra financiële steun voor de aanbieder binnen de GRJR begroting van 2022 kunnen oplossen. De keer op keer stijgende kosten van de jeugdhulp hebben de rijksoverheid ertoe aangezet om aan de gemeenten tijdelijke extra middelen beschikbaar te stellen.

De rijksoverheid heeft uit het transformatiefonds aan de regio Rijnmond transformatiemiddelen beschikbaar gesteld om transformatie en sturend vermogen te 3/7

bevorderen. Tegelijkertijd is een landelijke Hervormingsagenda ontwikkeld, die er uiteindelijk toe moet leiden dat de kosten van jeugdhulp landelijk structureel dalen. Over deze agenda was eind 2022 landelijk nog geen overeenstemming tussen de rijksoverheid en gemeenten. Prestaties en perspectief Beschrijving activiteiten en prestaties in 2022 en eerste helft 2023 (Uit jaarverslag 2022 en jaarplan 2023)

In 2022 is er een aanbesteding geweest voor jeugdhulp, zowel voor de jeugdhulp die de GRJR inkoopt voor de gemeenten als het lokale aanbod van jeugdhulp in Lansingerland. Per 1 januari 2023 zijn alle nieuwe contracten met zorgaanbieders ingegaan. De lichtste hulp van perceel E en een gedeelte van de Daghulp (perceel D) zit per 2023 in het lokale aanbod in Lansingerland. Het is belangrijk dat we zorgen voor een goede aansluiting van het lokale basis aanbod op het specialistische aanbod van de GRJR. Hierover zijn we in gesprek met zorgaanbieders. De verwijzers (onder andere de gemeente, Centrum voor Jeugd en Gezin, huisartsen en medisch specialisten) moeten goed weten welke zorgaanbieders beschikbaar zijn en wat voor hulp ze kunnen bieden en of er wachtlijsten zijn. We moeten nog meer doen om het aanbod goed inzichtelijk te maken. Binnen de GRJR is gestart met het ontwikkelen van een website waarop het hele lokale aanbod per gemeente makkelijk inzichtelijk is. De GRJR is verantwoordelijk voor het contractmanagement met alle zorgaanbieders van de GRJR en de Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond (JBRR) en Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond. Het doel van contractmanagement is om ervoor te zorgen dat de zorgaanbieders de zorg leveren volgens het contract. Daar hoort het sturen op kortere wachtlijsten ook bij.

Daarnaast is er binnen dit team een ‘zorglandschapsmanager’ die ervoor zorgt dat het totale zorglandschap een dekkend aanbod biedt dat aansluit op de zorgvraag in de regio. Ook stuurt deze manager in samenwerking met de zorgaanbieders op het realiseren van de ontwikkelopgaven die zijn vastgesteld in de regiovisie “Nabij en Passend (2021).” Deze ontwikkelopgaven zijn: 1. Hulp aan de jeugdige moet nabij en passend zijn 2. Regionale hulp sluit aan op lokale hulp 3. Jeugdigen groeien zoveel mogelijk op binnen een (pleeg)gezin 4. Minimale inzet van bedden 5. Kosteneffectiviteit door monitoring en sturing In 2023 spelen de volgende beleidsmatige en financiële vraagstukken: 1. Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond verkeert in moeilijkheden door hoog ziekteverzuim, dure extra inhuur en meer dan 200 kinderen die momenteel geen vaste jeugdbeschermer hebben. JBRR moet, met behulp van KPMG, een lange termijnplan opleveren voor 4/7

de toekomst van JBRR. Dit plan moet in juli 2023 ter besluitvorming in het Algemeen Bestuur van de GRJR liggen. 2. De afbouw van de gesloten jeugdzorg sneller gaat dan gepland. Daardoor hebben de aanbieders iHUB en Schakenbosch minder omzet en zijn ze in financiële problemen geraakt. Zij bieden cruciale zorg die altijd beschikbaar moet zijn en daar zijn de gemeenten verantwoordelijk voor. Ook dit is iets wat in 2023 veel inzet gaat vragen van de GRJR. Tegelijkertijd moeten gemeenten samen met zorgaanbieders alternatieve zorgvormen ontwikkelen voor gesloten jeugdzorg, dus een open vorm voor kinderen met zware problematiek. Kleinschalig en open zal waarschijnlijk duurder uitpakken dan de gesloten jeugdzorg zoals het was. Dit is ook een uitdaging waar in 2023 door de GRJR en gemeenten aan gewerkt wordt.

Wat zijn de beleidsvoornemens en ontwikkelingen in 2023 en 2024? (Uit visie gerelateerde documenten)

3. Door het vanaf 2022 aangepaste woonplaatsbeginsel valt een nieuwe groep jeugdigen onder verantwoordelijkheid van regio Rijnmond terwijl ze elders in het land hulp krijgen. Deze zogenaamde maatwerkcontracten leiden sinds 2022 tot meer kosten. Ook stijgen nog steeds de uitgaven voor landelijk gecontracteerde hoog-specialistische jeugdhulp, vaak direct ingeroepen door wettelijk bevoegde medische verwijzers. We willen deze stromen meer bij de regionale systeemaanbieders onderbrengen om er meer grip op te krijgen, om meer te kunnen sturen op efficiëntie en effectiviteit. De twee grote landelijke opgaven die in 2023 en 2024 een grote inzet gaan vragen van gemeenten zijn: 1. Hervormingsagenda Jeugd 2023-2027. De acht opgaven van deze agenda omvatten onder andere een inperking van reikwijdte van de Jeugdwet en andere zorginhoudelijke wijzigingen, zoals betere gezamenlijke aanpak met andere domeinen rondom een gezin dat hulp nodig heeft. Ook moet het hulpstelsel efficiënter gaan functioneren, met onder andere meer uniformiteit in contracten, tarieven, wijze van administreren. Ook moet er landelijk een uniforme werkwijze ontstaan in dataverzameling. Een aantal van deze opgaven moet als regio worden opgepakt en geïmplementeerd vanaf 2023. 2. Toekomstscenario jeugd- en gezinsbescherming. De keten van jeugdbescherming functioneert niet goed.

Er zijn wachtlijsten, kinderen hebben niet altijd een vaste jeugdbeschermer en er zijn meerdere partijen actief in een gezin. Het Toekomstscenario gaat over het inrichten van regionale veiligheidsteams die een goede samenwerking hebben met het lokale Team Jeugd in de gemeente.

5/7

Wat zijn de belangrijkste aandachtspunten of mogelijke knelpunten voor LL de komende 2 jaar?

Evaluatie en doelmatigheidsanalyse (In hoeverre draagt de verbonden partij nog bij aan het oorspronkelijke doel en de realisatie van de gemeentelijke doelstellingen nu?)

Dit is een grote stelselwijziging die vanaf 2023 wordt ingezet. De besluitvorming hierover wordt belegd binnen de GRJR. 1. De rijksoverheid gaat ervanuit dat gemeenten vanaf 2022 al besparingen realiseren op basis van de Hervormingsagenda en is van plan de bijdragen aan gemeenten te verlagen. Vanaf 2027 moet er landelijk jaarlijks één miljard euro bespaard worden op jeugdhulp. Begin 2023 is hierover nog geen overeenstemming tussen de rijksoverheid en gemeenten. Mocht Lansingerland gekort worden, terwijl de gemeente de opgelegde besparingen niet kan realiseren ondanks onze inspanningen, dan is dat een financieel risico. Daarnaast vraagt het doorvoeren van de beoogde hervormingen aanzienlijke capaciteit, terwijl daar geen extra middelen tegenover staan. 2. In het licht van de (financiële) ontwikkelingen in de specialistische jeugdhulp zetten wij in op de realisatie van de veranderopgave jeugdhulp. Dat betekent dat wij waar mogelijk sturen op vermindering van het gebruik van specialistische jeugdhulp. Door inrichting van betere dataverzameling en analyse heeft de gemeente meer inzicht in de instroom van kinderen, via welke verwijsroutes en het zorgverbruik per zorgvorm. 3. In lokaal en regionaal verband werken we aan de uitvoering van de regiovisie ""Nabij en Passend"" ter versterking van de jeugdhulp.

De ontwikkelingen van de landelijke Hervormingsagenda lopen hieraan synchroon en zijn hiermee in lijn. Een deel van de beoogde hervormingen, zoals meer laagdrempelige hulp dichtbij huis, zijn al ingezet in de regio en in Lansingerland. 4. Doorontwikkeling van de informatievoorziening zodat inzicht verkregen wordt op betrouwbare basisinformatie voor onder andere cliëntstromen en wachttijden. 5. Het versterken van contractmanagement met zorgaanbieders bij de start van de implementatie van nieuwe contracten met zorgaanbieders per 1 januari 2023. Zowel de GRJR als de gemeente Lansingerland hebben in 2022 alle jeugdhulp opnieuw aanbesteed. Dit vraagt ook nieuwe werkwijzen in de uitvoering, waar in 2023 voor het eerst mee gewerkt wordt. De Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond heeft tot taak de gemeenschappelijke inkoop zodanig vorm te geven dat lokale ambities kunnen worden gerealiseerd en dat zorgcontinuïteit is geboden. Met de in 2021 vastgestelde regiovisie 'Nabij en Passend' en de aangescherpte inkoopstrategie 2023 is een beweging naar meer lokale sturing tot stand gebracht. Wij organiseren de zorg voor onze jeugdigen zo veel als mogelijk lokaal. Voor dusdanig specialistische zorg die niet lokaal kan worden georganiseerd schalen we op naar zorg die we inkopen via de GRJR.

Zo draagt de GRJR bij aan onze doelstelling dat probleemsituaties van jongeren verbeteren of stabiliseren. 6/7

Resultaat financiële en bestuurlijke (inhoudelijke) risicoanalyse met toelichting

Risicobeleid GR Op basis van een risico-inventarisatie die in samenwerking met de gemeenten is opgesteld is geconcludeerd dat de omvang van het gewogen risico beheersbaar is en dat er geen apart weerstandsvermogen gevormd hoeft te worden. Voor de deelnemende gemeenten in de GRJR geldt dat eventuele overschrijdingen in de begroting door de gemeenten moeten worden vergoed. De extra inbreng is op basis van daadwerkelijk zorgverbruik en wordt per jaar afgerekend. De uitvoeringsorganisatie van de GRJR geeft twee keer per jaar een ""jaareindeverwachting"" per gemeente, met de inschatting waar het zorgverbruik en daarmee de kosten op uit zullen komen aan het einde van het jaar. De laatste jaren is dit proces verbeterd door betere onderliggende data, waardoor de prognose steeds dichterbij de werkelijke kosten komt te liggen. Deze jaareindeverwachting helpt om tijdig de begroting bij te stellen. Gemeentelijk risicobeleid - Op basis van de financiële analyse is er een hoog risico verbonden aan de GR Jeugdhulp. De gemeente heeft een hoge jaarlijkse financiële bijdrage. In 2015 is besloten dat eventuele tekorten door de deelnemende gemeenten worden gedekt, waardoor gebruik wordt gemaakt van het weerstandsvermogen van de gemeenten. - Op basis van de bestuurlijke analyse is er een gemiddeld risico verbonden aan de GR.

De te leveren afspraken zijn van invloed op de gemeentelijke doelstellingen. Lansingerland is vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur, waar een wethouder van elke GRJR gemeente in zit. Hier worden gezamenlijk de besluiten genomen die Lansingerland raken.

7/7