[T23.03378] Nota voorkomen van Misbruik en oneigenlijk gebruik 2023
Tekst van het document
Nota M&O 2023
Voorkomen van Misbruik & Oneigenlijk gebruik
www.lansingerland.nl
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Auteur: Concerncontroller Afdeling: Concernstaf Versienummer: 1.0 Datum: 15 september 2023 Corsanummer: T23.03378
2/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Inhoudsopgave 1. Een Nota M&O .............................................................................................................. 4 1.1 Definities .................................................................................................................. 4 1.2 Doel ......................................................................................................................... 5 1.3 Maatregelen op maat .................................................................................................... 6 1.4 Uitgangspunten ........................................................................................................... 7 1.5 Leeswijzer ................................................................................................................. 7 2.
Cyclische benadering ..................................................................................................... 8 2.1 Beleidsvoorbereiding .................................................................................................... 8 2.2 Regelgeving ............................................................................................................... 8 2.3 Voorlichting/communicatie ............................................................................................ 8 2.4 Controlebeleid ............................................................................................................ 9 2.5 Sanctiebeleid ............................................................................................................. 9 2.6 Evaluatie ................................................................................................................. 10 2.7 Tot slot ................................................................................................................... 10
3.
Uitwerking in normen- en toetsingskader ......................................................................... 11 3.1 Beleidsterreinen met een streng M&O-beleid ..................................................................... 12 3.1.1 Uitkeringen......................................................................................................... 12 3.1.2 Voorzieningen Wmo en Jeugdwet .............................................................................. 13 3.1.3 Vergunningen en handhaving ................................................................................... 15 3.1.4 Burgerzaken ........................................................................................................ 21 3.1.5 Subsidies ............................................................................................................ 25 3.2 Beleidsterreinen met een gematigd M&O-beleid ................................................................. 28 3.2.1 Belastingen en heffingen ........................................................................................ 28 3.2.2 Leerlingenvervoer ................................................................................................ 30 3.2.3 Integriteit in relaties .............................................................................................
31 3.3 Beleidsterreinen basis M&O-beleid ................................................................................. 33 3.3.1 Personeelslasten .................................................................................................. 33 3.3.2 Inkoop en aanbesteding .......................................................................................... 33
3/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
1. Een Nota M&O Vertrouwen speelt een grote rol in het gemeentebreed verlenen c.q. vaststellen van vergunningen, heffingen, belastingen en subsidies. Burgers en gemeentebestuur moeten er op kunnen vertrouwen dat overheidsbesluiten correct genomen en uitgevoerd worden en dat geen misbruik wordt gemaakt van gemeenschapsgelden. Misbruik of oneigenlijk gebruik van overheidsgeld leidt niet alleen tot financiële schade, maar levert ook een deuk op in het vertrouwen tussen overheid en burger. Integriteit en misbruik en/of fraude kunnen nauw verweven zijn. Denk bijvoorbeeld aan samenspanning tussen een ambtenaar en aanbesteder of aanvrager (bijvoorbeeld familiebanden) en aan steekpenningen. Dit kan in financiële zin hetzelfde effect hebben als bijvoorbeeld een door derden bewust onjuist ingediende subsidieaanvraag. In dit kader sluit een geformaliseerd M&O-beleid niet alleen aan bij de actualiteit en breed maatschappelijke aandacht voor fraudebestrijding, maar ook op integriteitsbewaking. De Verordening financieel beleid, beheer en organisatie Lansingerland 2023 bepaalt in artikel 12 (de financiële verordening) dat het college de regels vastlegt voor het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke regelingen en eigendommen.
Met deze nota wordt hierin voorzien en wordt duidelijk wat het kader is ten aanzien van het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). Misbruik en oneigenlijk gebruik is één van de criteria waar het college zich ten aanzien van rechtmatigheid over moet verantwoorden en waarvan de accountant de getrouwheid toetst. Tot op heden was er in Lansingerland geen specifieke kaderstellende nota M&O en werd volstaan met de diverse maatregelen die nu gebundeld zijn in hoofdstuk 3. De nota betreft een uiteenzetting van het algemene, integrale beleid van de gemeente Lansingerland over de bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik. De uitwerking van het M&O-beleid vindt plaats in de specifieke regelingen en bijbehorende verordeningen en processen. Overigens zijn de meeste regelingen gebonden aan wettelijke eisen en minimumnormen voor het nemen van maatregelen ter bestrijding van fraude en misbruik. Vanzelfsprekend moet ook onze gemeente aan die wettelijke eisen voldoen.
1.1 Definities Door de commissie BADO1 zijn de begrippen misbruik en oneigenlijk gebruik als volgt gedefinieerd. Misbruik Onder misbruik wordt verstaan: het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen, dan met het doel om voor een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Misbruik van overheidsgelden kan gelijk worden gesteld met het plegen van fraude, om zich onrechtmatig overheidsgelden toe te eigenen. Bij fraude passen beheersmaatregelen zoals fraudepreventie, handhaving, fraudeopsporing en sancties.
1
Notitie Rechtmatigheidsverantwoording, 2020, p. 16. 4/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Oneigenlijk gebruik Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan (de ‘geest van de wet’). De beheersmaatregelen die daarbij passen zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering wet- en regelgeving. Ook dit kan tot een onrechtmatigheid leiden.
Misbruik is onrechtmatig, oneigenlijk gebruik niet In diverse definities over misbruik wordt gesproken over laakbaar gedrag: bewust gebruik van iets waarvoor het niet bedoeld is. Misbruik kan gelijk worden gesteld met het plegen van fraude om zich onrechtmatig overheidsgeld toe te eigenen.2 In de Gedragscode integriteit medewerkers (T23.00665) wordt fraude genoemd als een van de mogelijke misstanden. In de Regeling melden vermoeden misstand 2023 wordt de term fraude slechts gebruikt om te duiden wat bijvoorbeeld een misstand is (van maatschappelijk belang). Bij oneigenlijk gebruik wordt feitelijk gehandeld in overeenstemming met regelgeving. Daarmee zijn dergelijke handelingen niet onrechtmatig. Wel is sprake van het in strijd handelen met het doel en de strekking van de regelgeving. Als regelgeving oneigenlijk gebruik mogelijk maakt (‘de mazen van de wet’) is het noodzakelijk dat regelgeving worden aangepast en/of duidelijker wordt toegelicht. Ten aanzien van fraude wordt jaarlijks een frauderisicoanalyse opgesteld en worden op basis daarvan, indien nodig, maatregelen getroffen. De relatie tussen Integriteit, misbruik en oneigenlijk gebruik en daarnaast fraude is inzichtelijk gemaakt in bovenstaand figuur.
1.2 Doel Doelstelling: De gemeentelijke organisatie gebruikt deze nota om vanuit één integraal kader het misbruik en oneigenlijk gebruik te ontmoedigen, te voorkomen, te bestrijden en te sanctioneren. M&O-beleid maakt een organisatie weerbaar tegen misbruik en oneigenlijk gebruik. M&O-beleid komt terug in het opzetten van de eigen uitvoeringsorganisatie, maar ook in het redigeren van de eigen regelgeving, zoals verordeningen en werkinstructies. Deze nota M&O stelt kaders voor werkprocessen en brengt frauderisico’s en maatregelen om deze te beheersen in beeld. 2 Het begrip fraude is lastig te definiëren; het is niet één op één gelijk met misbruik. Fraude wordt veelal gebruikt als verzamelnaam
voor een aantal handelingen, zoals valsheid in geschrifte, oplichting, bedrog, benadeling van de overheid als schuldeiser of rechthebbende, corruptie, diefstal en verduistering. 5/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
1.3 Maatregelen op maat Het risico van misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke regelingen heeft doorgaans te maken met de tijdigheid, juistheid en de volledigheid van de door de aanvrager verstrekte gegevens. Op basis van deze gegevens worden bijvoorbeeld subsidies en uitkeringen verstrekt dan wel belastingen en heffingen opgelegd. Processen waarbij M&O-gevoeligheden spelen, moeten dus voldoende specifieke beheersmaatregelen bevatten om de tijdigheid, juistheid en volledigheid te toetsen van de door een burger of bedrijf verstrekte gegevens. Er wordt, net als de essentie in het controlplan 2023 is, gewerkt vanuit de Demming circle (plan, do, check, act). Waarbij de control(e) op M&O met name in de beheersing van de processen zit. In de Verbijzonderde interne controle (VIC) wordt vastgesteld of de maatregelen (het mitigeren van risico's) gewerkt hebben. Zo niet is het aan de VIC om de (on)rechtmatigheid te bepalen. Deze specifieke preventieve en repressieve maatregelen dienen verankerd te worden in de administratieve organisatie en interne controle (hierna: AO/IC). Hoe deze maatregelen er voor onze gemeente uit zien, wordt in de volgende hoofdstukken uitgewerkt. De Verbijzonderde Interne Controle (VIC) stelt vast dat de beheersmaatregelen die risico's op het gebied van misbruik en oneigenlijk gebruik mitigeren werken.
Hierbij wordt vastgesteld of de beheershandelingen met voldoende maatregelen gepaard gaan om risico's betreffende misbruik en oneigenlijk gebruik te mitigeren. Hard en soft controls Bij misbruik passen beheersmaatregelen zoals fraudepreventie, handhaving, fraudeopsporing en sancties. Beheersmaatregelen die passen bij oneigenlijk gebruik zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering regelgeving. Naast deze repressieve en preventieve control instrumenten, heeft het M&Obeleid nadrukkelijk te maken met houding en gedrag – en dus met de integriteit van zowel bestuurders als ambtenaren. Naast hard controls zijn dus ook de soft controls van belang: op concernniveau en in de diverse afdelingen informatie geven over M&O en geregeld in dialoog gaan over (het voorkomen van) misbruik en oneigenlijk gebruik. Hierin ligt een duidelijke relatie met integriteitsbeleid. Repressieve en preventieve maatregelen beperken gezamenlijk het M&O-risico. Ondanks maatregelen blijft er altijd een bepaalde mate van onzekerheid over de rechtmatigheid. M&O als onderdeel van procesbeschrijvingen en procesgericht denken Het is van belang om het begrip M&O en fraude expliciet mee te nemen bij het opstellen van procesbeschrijvingen zodat hier ‘aan de voorkant’ al over wordt nagedacht en er van te voren beheersmaatregelen genomen worden.
Deze ambitie past in het streven om procesmatig denken en werken verder te ontwikkelen (Routekaart naar een toekomstbestendige en wendbare organisatie, spoor 6 Processen in kaart). Kaderstellend M&O-beleid M&O-beleid is in veel gevallen al onderdeel van de processen, zo blijkt ook uit hoofdstuk 3. M&Omaatregelen die voortvloeien uit landelijke wetgeving en lokale verordeningen zijn verankerd in onze administratieve organisatie. Daarop aanvullend is het van belang om overkoepelende algemene kaders vast te leggen in een Nota M&O-beleid: a. De werking van de AO/IC is mede afhankelijk van de integriteit van de medewerkers. In de Gedragscode integriteit medewerkers, T23.00665, staat wat van medewerkers wordt verwacht. Deze is terug te vinden in het Personeelshandboek onder 1. Algemeen. Het niet of niet kritisch uitvoeren van de interne beheersmaatregelen kan leiden tot misbruik en 6/36
T23.03378
b.
c.
Nota M&0 2023 - 2026
oneigenlijk gebruik. Het doel is dat de organisatie alert is op de integriteit van de medewerkers. Van belang is om de risico’s hieromtrent te analyseren en te bewaken c.q. beheersen. Het is van belang dat de informatie die verstrekt wordt door derden betrouwbaar is. Niet altijd is dit te ondervangen met de bestaande controle-instrumenten in reguliere processen, omdat deze vaak niet verder strekken dan de eigen organisatie. Hiervoor dienen (aanvullende) maatregelen gehanteerd te worden. Het vastleggen van algemeen M&O-beleid draagt bij aan de transparantie en consistentie van gemeentelijk beleid. Daarbij is het behulpzaam bij het maken van afwegingen in hoeverre extra beheersmaatregelen en controles benodigd en tegelijkertijd doeltreffend zijn. Maatregelen die veel geld en energie kosten, maar slechts beperkt financieel nut opleveren, kunnen daarmee worden voorkomen.
M&O en de accountantscontrole Bij de getrouwheidscontrole van de jaarrekeningen gaat de accountant na of de gemeente over interne procedures beschikt die opzettelijk misbruik en oneigenlijk gebruik ondervangen en of getrouw die procedures wordt gehandeld. Het gaat er bij M&O-criterium in het bijzonder om vast te stellen dat in de organisatie effectieve maatregelen zijn getroffen om misbruik te voorkomen/op te sporen en dat de geldende regelgeving duidelijk, actueel en handhaafbaar is. Ook daarom is het dus zaak om per proces maatregelen op maat te treffen om misbruik en oneigenlijk gebruik zo veel mogelijk te voorkomen.
1.4 Uitgangspunten In onze gemeente hanteren we de volgende algemene uitgangspunten voor het beleid ter bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke regelingen: 1. Van derden ontvangen gegevens worden indien mogelijk gecontroleerd. 2. Voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik is beter dan genezen. Beide hebben immers een negatieve uitwerking op het maatschappelijke en financiële draagvlak van regelingen en voorzieningen. Daarnaast is het niet altijd gemakkelijk overtredingen te signaleren dan wel na signalering de rechtmatige situatie volledig en juist te herstellen. 3. Eventuele overtredingen worden na melding of signalering zo snel mogelijk (nader) onderzocht door de verantwoordelijk medewerker. Na constatering van een overtreding wordt de rechtmatige situatie zo snel mogelijk hersteld. Tevens wordt het financieel voordeel weggenomen en indien mogelijk een boete opgelegd. 4. Elke teammanager/directeur is voor wat de activiteiten in zijn team/domein betreft primair zelf verantwoordelijk voor het nemen van maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van regelingen en het controleren daarvan (1e lijn, 3 lines model). 5. De inzet van beheersmaatregelen en interne controles varieert naar gelang de aard en omvang van het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik binnen een proces.
M&O-maatregelen worden ingezet op basis van een analyse van de risico’s en na afweging van de kosten en de baten. Bij een groot risico worden in het proces extra maatregelen en controles ingebouwd. 6. Om te waarborgen dat het M&O-beleid aansluit op actuele wetgeving en ervaringen met maatregelen en controles, is de intentie deze nota periodiek te actualiseren.
1.5 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt via een cyclische benadering een concernbreed kader beschreven voor het M&O-beleid. Dat is te beschouwen als visie. In hoofdstuk 3 is per beleidsterrein aangegeven welke regelgeving van toepassing is, hoe communicatie/voorlichting plaatsvindt, hoe aangeleverde informatie/aangeleverde gegevens worden gecontroleerd en welk sanctiebeleid van toepassing is. Dat is het normenkader dat ook is vastgesteld als toetsingskader. 7/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
2. Cyclische benadering Iedere M&O-gevoelige regelgeving doorloopt een beleidscyclus waarbij de volgende elementen aan de orde moeten komen: 1. beleidsvoorbereiding; 2. regelgeving; 3. voorlichting/communicatie; 4. controlebeleid; 5. sanctiebeleid; 6. evaluatie. Hieronder worden deze zes categorieën maatregelen met de mogelijk te treffen specifieke beheersmaatregelen uiteengezet.
2.1 Beleidsvoorbereiding Al bij de beleidsvoorbereiding dient aandacht besteed te worden aan de vraag of sprake is van een M&Ogevoelig beleidsterrein. Als hiervan sprake is, moeten de punten zoals genoemd onder 2 t/m 6 in acht worden genomen. (Dit onderdeel is feitelijk alleen van toepassing wanneer sprake is van nieuwe regelgeving).
2.2 Regelgeving Regelgeving dient geen – of zo min mogelijk – ruimte te geven voor misbruik en oneigenlijk gebruik. Dit kan worden bereikt door: heldere definities te gebruiken; doel en doelgroep van de regeling nauwkeurig te omschrijven; de afhankelijkheid van gegevens afkomstig van derden zo veel mogelijk te verminderen; rechten, plichten en voorwaarden op te nemen; te voorzien in een slagvaardig ‘reparatieproces’ wanneer uit effectiviteit-, doelmatigheid- en/of rechtmatigheidsonderzoek is gebleken dat niet tot de doelgroep behorende belanghebbenden gebruik hebben gemaakt van de regeling of dat middelen voor een ander doel zijn besteed dan dat was beoogd; een controle- en sanctiebeleid bij geconstateerd misbruik en oneigenlijk gebruik in de regelgeving op te nemen; in beschikkingen de rechten, plichten, voorwaarden en mogelijke sancties te vermelden.
2.3 Voorlichting/communicatie Het geven van voorlichting over (en in) specifieke regelingen heeft een preventieve werking en is vooral van belang voor het voorkomen en ontmoedigen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Via voorlichting kunnen burgers, bedrijven – maar ook de eigen medewerkers – op de hoogte worden gebracht van het bestaan en de inhoud en toepassing door het bestuur van de regelgeving. Bij de voorlichting kan worden aangegeven dat misbruik en oneigenlijk gebruik en fraude gevolgen heeft of wordt bestraft. Onder voorlichting wordt ook verstaan het in beschikkingen opnemen van rechten, plichten, voorwaarden en mogelijke sancties. Het aankondigen/publiceren van nota’s en verordeningen op de website van de gemeente en het Gemeenteblad is een te treffen beheersmaatregel. Ook interne communicatie over het bestaan en de strekking van het M&O-beleid in het algemeen is van belang.
8/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
2.4 Controlebeleid Controle is een belangrijk element van het M&O-beleid en moet onderdeel uitmaken van het primaire proces. Dit betekent dat in het betreffende werkproces moet zijn beschreven hoe de daadwerkelijke controle daarop plaatsvindt. Door middel van controle kan gesignaleerd worden of sprake is van misbruik en/ of oneigenlijk gebruik. We maken onderscheid tussen controle vooraf en controle achteraf: onder controle vooraf (preventief) wordt verstaan de controle tot aan het moment van betaling of beschikkingsverlening. Bij controle vooraf wordt getracht te voorkomen dat ten onrechte bedragen worden uitgekeerd; controle achteraf (repressief) is de controle nadat de betaling of beschikking heeft plaatsgevonden. Via controle achteraf kan misbruik en/of oneigenlijk gebruik worden geconstateerd, maar wordt het moeilijker de consequenties te beperken. In de checklijsten die gebruikt worden binnen de Verbijzonderde Interne controle worden maatregelen getoetst ter voorkoming van risico’s, waaronder het risico van misbruik en oneigenlijk gebruik van voorzieningen. De mate van controle kan variëren van integraal, steekproefsgewijs tot incidenteel, afhankelijk van de risico-afweging, de kosten-baten en de omvang en aard van de doelgroep.
In de AO-procedures kunnen de volgende zaken vastgelegd te zijn: inhoud, diepgang en frequentie van de controle; specifieke aandacht voor mogelijk M&O-gebruik in de besluitvormingsprocedures; integriteitsbevorderende maatregelen; periodieke beoordeling van de interne beheersing; periodieke risicoanalyse; uitvoeren auditprogramma, specifiek gericht op M&O; tussentijdse aansluitingen tussen systemen (verbandscontroles); functiescheidingen; budget- en mandaatregeling; vier-ogenprincipe. Via de checklijsten die gebruikt worden bij de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) wordt hierop gecontroleerd.
2.5 Sanctiebeleid Om te kunnen reageren op geconstateerd misbruik en/of oneigenlijk gebruik, is een adequaat sanctiebeleid vereist dat aansluit op de regelgeving. Als norm hierbij wordt gehanteerd, dat tenminste het behaalde voordeel wordt weggenomen. Dit betekent dat teveel betaalde bedragen worden teruggevorderd of ten onrechte gederfde ontvangsten worden nageheven inclusief eventuele wettelijke rente. Eventueel kan overwogen worden niet-financiële sancties op te leggen, bijvoorbeeld vervanging van bestuur, ontbinding van een overeenkomst of intrekking van een vergunning. De wet BIBOB biedt mogelijkheden aan bestuursorganen om vergunningen, subsidies en andere opdrachten te weigeren, in te trekken of niet te gunnen. Dit kan wanneer er een aannemelijke relatie is met (dreigend) strafbaar gedrag of wanneer de eisen van betrouwbaarheid van de belanghebbende in het gedrang komen. Indien sprake is van een misdrijf wordt aangifte gedaan bij het Openbaar Ministerie. Van het strikt toepassen van het sanctiebeleid gaat overigens ook een preventieve werking uit. Van belang is: sanctiebepalingen op te nemen in de desbetreffende verordening c.q. regeling; waarborgen dat sancties in gelijke gevallen op gelijke wijze worden toegepast; 9/36
T23.03378
-
Nota M&0 2023 - 2026
in de communicatie aandacht besteden aan het sanctiebeleid.
2.6 Evaluatie Periodiek (elke vier jaar) dient het M&O beleid voor de desbetreffende beleidsterrein geëvalueerd te worden. Gebreken kunnen ontdekt en hersteld worden wanneer tijdens de beleidsevaluatie expliciet aandacht wordt besteed aan misbruik en oneigenlijk gebruik. Behalve als onderdeel van een beleidsevaluatie kan ook in een separate audit (of VIC) of bijvoorbeeld in een onderzoek van de lokale rekenkamercommissie aandacht worden besteed aan M&O-aspecten. Naar aanleiding van de gegevens die voortkomen uit de evaluatie kan inzicht worden verkregen in de effectiviteit van de genomen beheersmaatregelen om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen en in de toereikendheid van de controlemogelijkheden. Evaluatie kan leiden tot aanpassing van bijvoorbeeld regelgeving of het controlebeleid. In de jaarrekening wordt als onderdeel van de Paragraaf Bedrijfsvoering gerapporteerd over (de inspanningen gericht op het voorkomen van) misbruik en oneigenlijk gebruik. Tevens wordt gerapporteerd in de paragraaf bedrijfsvoering als: Er sprake is van oneigenlijk gebruik dat gepleegd is door mensen van buiten de organisatie; Als het college onvoldoende invulling heeft gegeven aan het opstellen van M&)-beleid en/of het beleid onvoldoende adequaat heeft uitgevoerd.
2.7 Tot slot Alle onderdelen van het proces zijn belangrijk, maar onder het motto ‘voorkomen is beter dan genezen’ is het goed om op deze plek het belang van preventie (voorlichting en communicatie) op het gebied van misbruik en oneigenlijk gebruik nog eens te benoemen. Elk team is zich bewust dat er specifiek aandacht moet zijn voor het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Daar wordt aandacht gevestigd via onze reguliere communicatiemiddelen (met name @work), in het CMT en de In control gesprekken. Deze communicatie wordt zo veel mogelijk gekoppeld aan de aandacht voor het thema integriteit.
10/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
3. Uitwerking in normen- en toetsingskader Het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik verschilt per beleidsterrein en regeling. Afhankelijk van het risico kan het M&O-beleid op de volgende manier vorm krijgen: streng M&O-beleid: ten opzichte van de reguliere AO/IC zijn specifieke en aanvullende (controle)maatregelen noodzakelijk om het risico van misbruik en oneigenlijk gebruik te verminderen. Deze maatregelen strekken zich zowel uit tot de voorwaardenscheppende sfeer 3 als het actieve toezicht daarop (intensiteit interne controle verhogen, handhaving); gematigd M&O-beleid: waakzaamheid is geboden in de vorm van een (extra) kritische beoordeling van de onderbouwing van informatie die wordt gekregen in de reguliere AO/IC werkzaamheden. Maatregelen in de voorwaardenscheppende sfeer zijn aan te bevelen; basis M&O-beleid: als de reguliere AO/IC (bijvoorbeeld functiescheiding en vier ogen principe) toereikend is, zijn voor deze beleidsterreinen geen aanvullende maatregelen noodzakelijk. Op basis van onder andere een risicoanalyse en een kosten-batenanalyse is een aantal aandachtsgebieden of processen aangemerkt als M&O-gevoelig. Het gaat om regelingen waarbij derden een aanmerkelijk (financieel) belang hebben en waarbij de gemeente in grote mate afhankelijk is van door diezelfde derden verstrekte gegevens. Het betreft 10 aandachtsgebieden die hierna besproken worden.
Streng M&O-beleid: 1. uitkeringen (Participatiewet, IOAW en IOAZ) 2. voorzieningen Wmo en Jeugdwet 3. vergunningen en handhaving 4. burgerzaken (identiteitsbewijzen, reisdocumenten, rijbewijzen, persoonsgegevens (BRP), Burgerlijke stand, verkiezingen, Naturalisatie) 5. subsidies (vooral maatschappelijke voorzieningen, gematigd tot streng) Gematigd M&O-beleid: 6. belastingen en heffingen (incl. kwijtschelding) 7. leerlingenvervoer 8. integriteit in relaties Basis M&O-beleid: 9. personeelslasten 10. inkoop en aanbesteding In het onderstaande worden deze uitgewerkt.
3 Bijvoorbeeld een aanvrager van een voorziening verplichten mee te werken aan het toetsen van aangeleverde gegevens.
11/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
3.1 Beleidsterreinen met een streng M&O-beleid 3.1.1 Uitkeringen De meeste inkomensoverdrachten vormen feitelijk een open-einde-regeling. Indien de cliënt aan de voorwaarden voldoet, is de gemeente gehouden een uitkering te verschaffen. Gezien de sterke persoonlijke belangen van iemand die een uitkering aanvraagt, is het risico van onbetrouwbare gegevensverstrekking aanwezig. Daarbij komt dat de betrouwbaarheid van de gegevens van de cliënt bepalend is voor het verdere proces en het vaststellen van het recht op en de hoogte en duur van inkomenscompensatie. Bij inkomensoverdrachten is een streng M&O-beleid van toepassing. Omschrijving Regelgeving
Communicatie/voorlichting
Het gaat hierbij om het verstrekken van uitkeringen c.q. voorzieningen op het gebied van inkomen en re-integratie. Participatiewet Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) Aanwijzingsbesluit toezichthouders Participatiewet, IOAW, IOAZ, WMO 2015 en Jeugdwet gemeente Lansingerland 2019 Wet inburgering 2013 (voor nieuwkomers die voor 1-1-2022 inburgeringsplichtig waren) Wet inburgering 2021 (nieuwkomers die vanaf 1-1-2022 inburgeringsplichtig zijn) Beleidsregels bestuurlijke boete Zuid-Holland 2021 Verordening Sociaal Domein gemeente Lansingerland 2023 (hoofdstuk 8) Beleidsregels Sociaal Domein gemeente Lansingerland 2022 Verordening persoonsgebonden budget begeleid werken Wet sociale werkvoorziening Verordening inburgering 2009 gemeente Lansingerland Besluit bijstandverlening zelfstandigen (BBZ) Wet aanscherping en handhaving sanctiebeleid Sociale Zekerheidswetgeving (Fraudewet) Besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Lansingerland houdende regels omtrent het aanwijzen van toezichthouders Participatiewet, IOAW, IOAZ, WMO 2015 en Jeugdwet gemeente Lansingerland 2019 Beleidsplan Toezicht en Handhaving Sociaal Domein 2019-2022 (T18.14637) Bij het indienen van een aanvraag worden betrokkenen op de hoogte
gebracht van hun rechten en plichten. In de beschikking die zij vervolgens ontvangen zijn deze rechten en plichten ook opgenomen. Als inwoners zich niet houden aan verplichtingen en er wordt een sanctie opgelegd, dan wordt dit toegelicht in een beschikking die de inwoner ontvangt. Op de website van de gemeente is voorlichting opgenomen over de mogelijkheden van de diverse regelingen. Gewijzigde regelgeving wordt 12/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Controle op aangeleverde informatie/gegevens
gepubliceerd op de website Officiële Bekendmakingen. Dit is wettelijk verplicht. Wel kan er soms in de Heraut een onderwerp worden toegelicht. De wijze van toetsen is vastgelegd in de Participatiewet. Eveneens in de Verificatiehandleiding (als onderdeel van het Beleidsplan Sociale Zaken). Dit is een werkinstructie ten behoeve van bijstandsconsulenten waarin is vastgelegd welke informatie op welke wijze moet worden gecontroleerd. Dit ter uitvoering van de voorschriften inzake de inlichtingenplicht, het verzamelen van gegevens en het controleren van de juistheid en de volledigheid van deze gegevens. Beschikkingen met betrekking tot toekenning, maatregelen, boetes en beëindiging worden door een medewerker juridische zaken getoetst. Overige beschikkingen worden collegiaal getoetst. Voordat de betaling plaatsvindt, wordt elke uitkering op de betaallijst gecontroleerd.
Maatregelen/sanctiebeleid
Daarnaast vindt elk kwartaal interne controles plaats op de uitvoering van de Participatiewet, de IOAW, de IOAZ en BBZ. Naast standaard (heronderzoeken) behoort de inzet van signaalonderzoeken, intensieve controles en themaonderzoeken tot de mogelijkheden. Zo vindt onder andere een controle plaats op de signaleringslijsten, waarbij de medewerker uitkeringsadministratie op basis van de signaleringslijst uit de BRP controleert of de mutatie in de BRP een actie behoeft. Het maatregelenbeleid is vastgelegd in, c.q. wordt gewaarborgd door: Verordening Sociaal Domein gemeente Lansingerland 2023: Paragraaf 7.3 en 8.3 Participatiewet: Artikel 58 Beleidsregels Sociaal Domein gemeente Lansingerland 2022 het uitvoeren van fraudeonderzoeken Wet aanscherping en handhaving sanctiebeleid Sociale Zekerheidswetgeving (Fraudewet)
3.1.2 Voorzieningen Wmo en Jeugdwet In het kader van de Wet maatschappelijk ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet verstrekt de gemeente, indien de cliënt aan bepaalde voorwaarden voldoet, individuele voorzieningen. Ook huisartsen en zorgspecialisten mogen voorzieningen verstrekken die de gemeente vervolgens betaalt. Zoals ook bij inkomensoverdrachten het geval is, betreft het een open-einde-regeling. De informatieverstrekking door de belanghebbende is van belang voor het vaststellen van recht, hoogte en duur van de voorziening. Tevens is de gemeente afhankelijk van informatie van zorgaanbieders over door hen geleverde zorg. Voor de uitvoering van de Wmo en de Jeugdwet is streng M&O-beleid van toepassing. Beide regelingen worden vanaf 2015 door de gemeente uitgevoerd. Het thema en het uitoefenen van toezicht en handhaving binnen deze regelingen is relatief nieuw. Zowel beleid als uitvoering van beide regelingen zijn nog steeds in ontwikkeling. De uitbetaling van persoonsgebonden budgetten (PGB’s) voor zowel jeugdhulp als maatschappelijke ondersteuning verloopt via de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Deze taak is per 2015 per wet bij de SVB belegd 13/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
ter vermindering van de fraudegevoeligheid van PGB’s. Vanaf het eerste uitvoeringsjaar heeft de SVB grote problemen gekend en zijn door de externe accountant van de SVB rechtsmatigheidsfouten geconstateerd die hebben geleid tot onzekerheden en fouten in de financiële verantwoording. Dit is ook door externe accountant van de SVB gerapporteerd in de controleverklaring die aan alle gemeenten in Nederland is verstrekt. De keuze voor streng M&O-beleid wordt hierdoor versterkt. Omschrijving
Regelgeving
Communicatie/voorlichting
Het gaat hierbij om het financieren van woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen, hulp bij het huishouden, begeleiding, dagbesteding, rolstoelvoorzieningen en jeugdhulp. Wet maatschappelijke ondersteuning 2015: 2.3.10 en 2.4.1 Verordening Sociaal Domein gemeente Lansingerland 2023: Artikel 8.1.2 Handhaving rechtmatigheid en Artikel 4.4.10 Opschorting betaling uit het pgb Beleidsregels Sociaal Domein gemeente Lansingerland 2022 Verordening Leerlingenvervoer Lansingerland 2014: artikel 6, lid 4. Bij het indienen van een aanvraag worden betrokkenen op de hoogte gebracht van hun rechten en plichten. In de beschikking die zij vervolgens ontvangen zijn deze rechten en plichten ook opgenomen. In de beschikking wordt opgenomen dat wijzigingen moeten worden doorgegeven en dat het niet doorgeven/ verkeerd opgeven consequenties kan hebben. Bij grote wijzigingen informeren we de doelgroep rechtstreeks middels een mailing.
Controle op aangeleverde informatie/gegevens
Zo nodig vindt publicatie plaats in het Gemeenteblad als wijzigingen in de regelgeving daartoe aanleiding geven. Op de website van de gemeente wordt voorlichting gegeven over de mogelijkheden van de regeling. Bij de aanvraag wordt de overgelegde informatie getoetst op juistheid en volledigheid. Zo nodig wordt schriftelijk aanvullende informatie opgevraagd. Belangrijke zorgaanbieders zijn door gemeente gecontracteerd in overeenstemming met de aanbestedingswet. Ontvangen offertes en facturen worden kritisch beoordeeld. De voorgestelde besluiten worden op inhoud en juridische houdbaarheid getoetst door adviseur Kwaliteit (voor verzending als er geen sprake is van brevettering en steekproefsgewijs achteraf bij brevettering). Daarnaast vindt periodiek een interne controle op rechtmatigheid plaats door een extern controleur. Daarnaast vinden BRP controles plaats op verhuizing en overlijden. Een administratief ondersteuner controleert op basis van de signaleringslijst uit de BRP of de mutatie in de BRP een actie behoeft. Belangrijke zorgaanbieders dienen jaarlijks een financiële productieverantwoording in vergezeld met een controleverklaring van een accountant. De interne controle stelt vast dat deze documenten voldoen aan het Landelijk accountantsprotocol. 14/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Maatregelen/Sanctiebeleid
Er zijn toezichthouders in dienst. In de verordening Sociaal Domein gemeente Lansingerland 2023 is opgenomen: opschorting betaling uit het pgb (artikel 4.4.10); handhaving rechtmatigheid (artikel 8.1.2); gronden voor weigeren van een voorziening (artikel 9.3.2); herziening of intrekken van een besluit tot het verlenen van een voorziening (artikel 9.5.1); terugvordering van een herziene of ingetrokken voorziening (artikel 9.5.2). In de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (2.3.10 en 2.4.1) zijn bepalingen opgenomen met betrekking tot intrekken en de mogelijke strafbepalingen4.
3.1.3 Vergunningen en handhaving Het gaat hier om: vergunningen/meldingen en ontheffingen op het gebied van milieu (ondergebracht bij de Omgevingsdienst DCMR); Omgevingsvergunningen, meldingen of ontheffingen voor bouwen en slopen; vergunningen op grond van de APV in het belang van de openbare orde en veiligheid of volksgezondheid (vergunning evenementen, exploitatievergunning horeca, exploitatievergunning speelgelegenheid, standplaatsvergunning, marktvergunning, evenementenvergunning en vergunning seksinrichting); vergunningen brandveiligheid; vergunningen evenementen Vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn M&O-gevoelig omdat ze betrekking hebben op wezenlijke overheidstaken en veelal grote publieke belangen dienen. De directe financiële consequenties zijn (uitgezonderd de leges voor bouwvergunningen) in het algemeen niet zeer omvangrijk, maar het bestuurlijke en politieke afbreukrisico is in potentie groot. Indirect kunnen hieruit wel degelijk grote financiële gevolgen voortvloeien (denk aan een schadeclaim ten gevolge van een onterecht afgegeven vergunning). Bovendien zijn de belangen van de vergunningen-vrager groot, en is de vergunningaanvrager relatief sterk afhankelijk van de gemeente. Dit beargumenteert de keuze voor een streng M&O-beleid, in lijn met het advies van de commissie BBV. a.
Vergunningen/meldingen en ontheffingen milieu (Omgevingsdienst DCMR) Omschrijving Het gaat hierbij om de volgende onderdelen: omgevingsvergunning activiteit milieu Wabo; meldingen Wet milieubeheer; ontheffingen Besluit bodemkwaliteit; Vanaf 1-1-2024: Omgevingswet en bijbehorende AmvB’s (het Omgevingsbesluit, het Besluit kwaliteit leefomgeving, het Besluit activiteiten leefomgeving en het Besluit bouwwerken leefomgeving).
4 In de Jeugdwet is in artikel 2.9 opgenomen dat het college bij verordening regels stelt t.a.v. het bestrijden van ten onrechte ontvangen
voorzieningen en/of pgb’s.vanaf 1-1-
15/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Regelgeving
Communicatie/voorlichting
Controle op aangeleverde informatie/gegevens
Maatregelen/sanctiebeleid
Meldingen kunnen gedaan worden via Activiteitenbesluit Internet Module (AIM). Als uit de AIM blijkt dat er een vergunning nodig is, dan kan er een omgevingsvergunning aangevraagd worden. Deze worden aangevraagd via het omgevingsloket en vanaf 2024 via het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet). Wabo tot 1-1-2024 Wet milieubeheer en Activiteitenbesluit (toto 1-1-2024) Vanaf 1-1-2024: Omgevingswet en bijbehorende AmvB’s (het Omgevingsbesluit, het Besluit kwaliteit leefomgeving, het Besluit activiteiten leefomgeving en het Besluit bouwwerken leefomgeving) Besluit bodemkwaliteit (tot 1-1-2024) Bibob De vergunning aanvragers worden op meerdere momenten op de hoogte gehouden van het verloop van het vergunningenproces. Ze krijgen bijvoorbeeld een ontvangstbevestiging, een procedurebevestigingen, een eventueel verzoek om aanvullende gegevens en natuurlijk het uiteindelijke besluit. Mocht er tijdens het proces een kink in de kabel komen doordat een van de adviseurs negatief adviseert, dan wordt er ook altijd met de aanvrager in contact getreden. Dit kan dan telefonisch, per mail of brief. We informeren aanvragers niet vooraf pro-actief over sanctiebeleid bij mogelijke overtredingen. De handhavingsstrategie vermeldt de DCMR op haar website. Zodra een overtreding wordt geconstateerd deelt DCMR dit mee en krijgt de overtreder een hersteltermijn (als er geen acuut gevaar is).
Bij niet herstellen volgt aanschrijving/vooraankondiging last onder dwangsom. Beoordeling van deze informatie en toetsing aan de voorwaarden vindt plaats bij het beoordelen van de aanvraag/melding. Zodra de aanvrager gegevens indient, dan wordt deze door de behandelend plantoetser gecontroleerd op volledigheid en juistheid. Indieningsvereisten aan de hand van de regeling Omgevingsrecht. De gemeente heeft de mogelijkheid om de omgevingsvergunning of ontheffing op grond van de Wet milieubeheer (repressief) geheel of gedeeltelijk in te trekken, indien: a. de vergunning of ontheffing ten gevolge van een onjuiste of onvolledige opgave is verleend; b. niet overeenkomstig de vergunning of ontheffing is of wordt gehandeld; c. de aan de vergunning of ontheffing verbonden voorschriften of beperkingen niet zijn of worden nageleefd; d. de voor de houder van de vergunning of ontheffing als zodanig geldende algemene regels niet zijn of worden nageleefd. Zoals opgenomen in artikel 5.19 lid 1 Wabo. Ook kunnen wij de omgevingsvergunning geheel of gedeeltelijk intrekken: a. in gevallen als bedoeld in artikel 2.25, derde lid, indien het project niet overeenkomstig het krachtens dat artikellid bepaalde wordt uitgevoerd 16/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
door een ander dan degene aan wie de vergunning is verleend (dit gaat om vergunningen die krachtens een AMvB slechts gelden voor diegene aan wie zij is verleend); b. in het geval en onder de voorwaarden, bedoeld in artikel 3 van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur; artikel 2.20, tweede lid, is in dat geval van overeenkomstige toepassing (dit is via de Bibob-wetgeving met mogelijkheid tot vragen om advies aan Bureau Bibob). Dit staat in artikel 5.19 lid 4 Wabo. In de Wabo en de Wet milieubeheer (vanaf 1-1-2024: Omgevingswet en bijbehorende AmvB’s) zijn bepalingen opgenomen met betrekking tot handhaving en de mogelijke strafbepalingen.
b. Vergunningen bouwen/meldingen slopen Omschrijving Het gaat hierbij om het verlenen van omgevingsvergunning, activiteit bouwen en om meldingen sloopvoornemen Regelgeving De bepalingen ten aanzien van omgevingsvergunningen zijn vastgelegd: Per 1-1-2024: Omgevingswet en bijbehorende AmvB’s (het Omgevingsbesluit, het Besluit kwaliteit leefomgeving, het Besluit activiteiten leefomgeving en het Besluit bouwwerken leefomgeving) Wabo (tot 1-1-2024) Woningwet Bouwbesluit (tot 1-1-2024) ziet sinds invoering Wabo alleen toe op Welstand Welstandsnota 2012 gemeente Lansingerland Bibob De bepalingen ten aanzien sloopmeldingen zijn vastgelegd in het Bouwbesluit. Communicatie/voorlichting De vergunning aanvragers worden op meerdere momenten op de hoogte gehouden van het verloop van het vergunningenproces. Ze krijgen bijvoorbeeld een ontvangstbevestiging, een procedurebevestigingen, een eventueel verzoek om aanvullende gegevens en natuurlijk het uiteindelijke besluit. Mocht er tijdens het proces een kink in de kabel komen doordat een van de adviseurs negatief adviseert, dan wordt er ook altijd met de aanvrager in contact getreden. Dit kan dan telefonisch, per mail of brief. Controle op aangeleverde De overgelegde gegevens worden door de desbetreffende medewerker informatie/gegevens getoetst op juistheid en volledigheid. Dit wordt geregistreerd in het Zaaksysteem.
Zo nodig wordt schriftelijk aanvullende informatie opgevraagd. Maatregelen/sanctiebeleid In de Wabo (en per 1-1-2024 in de Omgevingswet) zijn bepalingen opgenomen met betrekking tot handhaving en de mogelijke strafbepalingen. c. Vergunningen openbare orde
17/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Omschrijving Regelgeving Communicatie/voorlichting
Controle op aangeleverde Informatie/gegevens Maatregelen/sanctiebeleid
Het gaat hierbij om het verlenen van vergunningen en ontheffingen op het gebied van de openbare orde. Algemene plaatselijke verordening Lansingerland 2023 (APV) De vergunning aanvragers worden op meerdere momenten op de hoogte gehouden van het verloop van het vergunningenproces. Ze krijgen bijvoorbeeld een ontvangstbevestiging, een procedurebevestigingen, een eventueel verzoek om aanvullende gegevens en natuurlijk het uiteindelijke besluit. Mocht er tijdens het proces een kink in de kabel komen doordat een van de adviseurs negatief adviseert, dan wordt er ook altijd met de aanvrager in contact getreden. Dit kan dan telefonisch, per mail of brief. De overlegde informatie en gegevens worden getoetst aan de verordening. Zo nodig wordt schriftelijk aanvullende informatie gevraagd. In artikelen 1.6 en 1.8 van de verordening (APV Lansingerland 2023) zijn strafbepalingen opgenomen en de wijze waarop naleving/handhaving van het bepaalde in de verordening plaatsvindt.
d. Vergunningen/meldingen brandveiligheid Omschrijving Het gaat hierbij om het adviseren over brandveiligheid bij aanvragen van gebruiksvergunningen. Bouwbesluit / BBL (vanaf 1-1-2024) Regelgeving Wet veiligheidsregio’s Besluit brandveilig gebruik en basishulpverlening overige plaatsen Brandbeveiligingsverordening Lansingerland 2011 Bouwverordening Lansingerland 2016 Communicatie/voorlichting De vergunning aanvragers worden op meerdere momenten op de hoogte gehouden van het verloop van het vergunningenproces. Ze krijgen bijvoorbeeld een ontvangstbevestiging, een procedurebevestigingen, een eventueel verzoek om aanvullende gegevens en natuurlijk het uiteindelijke besluit. Mocht er tijdens het proces een kink in de kabel komen doordat een van de adviseurs negatief adviseert, dan wordt er ook altijd met de aanvrager in contact getreden. Dit kan dan telefonisch, per mail of brief. We informeren aanvragers niet vooraf pro-actief over sanctiebeleid bij mogelijke overtredingen. Ons handhavingsbeleid staat op internet. Zodra een overtreding wordt geconstateerd delen we dit mee en krijgt de overtreder een hersteltermijn (als er geen acuut gevaar is). Bij niet herstellen volgt aanschrijving/vooraankondiging last onder dwangsom. Controle op aangeleverde Informatie/gegevens
De brandweer adviseert over brandveiligheidsaspecten bij het afgeven van omgevings-, gebruiks- en evenementenvergunningen. De brandweer toetst of bouwplannen voldoen aan de voorwaarden uit het Bouwbesluit of andere relevante regelgeving. De eventuele eisen die hieruit voortvloeien worden verwerkt in de vergunning. Bij oplevering van een bouwwerk wordt door de brandweer een inspectie uitgevoerd of aan alle brandveiligheidseisen wordt voldaan. Verder stelt de brandweer eisen aan nieuw te ontwikkelen woonwijken als het om de infrastructuur gaat met betrekking tot de 18/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Maatregelen/sanctiebeleid
bereikbaarheid van de hulpdiensten. Wekelijks vindt overleg plaats tussen de brandweer en de gemeente. Naast de gebruiksvergunning is de brandweer ook betrokken bij het verlenen van vergunningen voor evenementen. De brandweer verleent dan niet alleen een vergunning voor tijdelijke objecten (tenten, inrichtingen), maar beoordeelt ook de algehele (brand)-veiligheidsaspecten van het evenement. En op de dag zelf bezoekt de brandweer het evenement en controleert het verloop. Het is verboden of in afwijking van een door het college verleende gebruiksvergunning een inrichting in gebruik te hebben of te houden, voor zover daarin: a. meer dan 50 personen tegelijk aanwezig zullen zijn of, b. aan meer dan 10 personen bedrijfsmatig of in het kader van verzorging nachtverblijf zal worden verschaft of, c. aan meer dan 10 personen jonger dan 12 jaar, of aan meer dan 10 lichamelijk of geestelijk gehandicapte personen dagverblijf zal worden verschaft. Als de regels uit de gebruiksvergunning niet worden nageleefd, volgt handhaving, zoals het opleggen van dwangsommen of het gedeeltelijk of volledig sluiten van een pand. Bij acuut levensbedreigende situaties kan het object zelfs onmiddellijk worden gesloten. Naast bestuursrechtelijke maatregelen zijn strafrechtelijke maatregelen mogelijk. In opdracht van de brandweer schrijft de politie dan een proces-verbaal.
e. Vergunningen in het kader van openbare orde en veiligheid en/of volksgezondheid op grond van de APV Omschrijving Het gaat hierbij om het verlenen van vergunningen voor activiteiten waarvoor op grond van de APV Lansingerland 2023 een vergunning vereist is ter bescherming van de openbare orde en veiligheid en het woon- en leefklimaat en/of de volksgezondheid dan wel zaken die de inrichting van de gemeente betreffen: - terrasvergunning (artikel 2:10 b APV) - evenementenvergunning (artikelen 2:24 en 2:25 APV) - exploitatievergunning horeca (artikel 2:28 APV) - vergunning voor bedrijfsmatige activiteiten in aangewezen gebouwen, gebieden of branches (artikel 2:35 APV) - exploitatievergunning speelautomaten (artikelen 2:39 en 2:40 APV) - vuurwerkverkoopvergunning (artikel 2:72 APV) - vergunning seksinrichting (artikel 3:3 APV) - vergunning voor collecteren/inzamelen goederen (artikel 5:13 APV - standplaatsvergunning (artikel 5:18 APV) - Algemene Plaatselijke Verordening Lansingerland 2023 Regelgeving - Beleidsregels toezicht en handhaving horeca gemeente Lansingerland (terrasvergunning en exploitatievergunning horeca en) - Evenementenvisie 2018 (evenementenvergunning) 19/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Beleidsregel prostitutie gemeente Lansingerland 2023 (vergunning seksinrichting) - Standplaatsenbeleid gemeente Lansingerland 2022 (standplaatsvergunning) - Wet op de kansspelen (vergunning speelautomaten) - Wet Bibob - Beleidsregel Wet Bibob gemeente Lansingerland 2021 Communicatie/voorlichting De aanvrager van een vergunning wordt op meerdere momenten op de hoogte gehouden van het verloop van het vergunningenproces. Hij krijgt een ontvangstbevestiging, een procedurebevestiging, een eventueel verzoek om aanvullende gegevens en natuurlijk het uiteindelijke besluit. Mocht er tijdens het proces een kink in de kabel komen zoals wanneer één van de adviseurs negatief adviseert, dan wordt er ook altijd met de aanvrager in contact getreden. Dit kan dan telefonisch, per mail of brief. Ook voorafgaand aan de vergunningaanvraag kan er al contact worden opgenomen met de afdeling (onderdeel Vergunningen van het team Veiligheid & APV) om informatie in te winnen over de aanvraagprocedure en benodigde bescheiden. Voor zover wordt voldaan aan de voorwaarden gesteld in de Beleidsregel Wet Bibob wordt bij een vergunningaanvraag ook een Bibob-toets uitgevoerd. Controle op aangeleverde De overlegde gegevens worden getoetst aan de verordening. Zo nodig informatie/gegevens worden aanvullende gegevens gevraagd.
Gedurende de behandeling van de aanvraag wordt advies gevraagd aan relevante partijen zoals politie, Veiligheidsregio, omgevingsdienst DCMR, maar ook binnen de gemeente bij Verkeer of Omgevingsrecht. Maatregelen/sanctiebeleid De APV kent algemene bepalingen over de gronden voor weigering, wijziging of intrekking in artikelen 1:6 en 1:8 APV. In het bijzonder is in artikel 1:6 in het eerste lid onder a opgenomen dat de vergunning kan worden ingetrokken of gewijzigd als “ter verkrijging daarvan onjuiste dan onvolledige gegevens zijn verstrekt”. Voorts wordt in de desbetreffende artikelen per vergunning gesteld onder welke voorwaarden, “onverminderd het bepaalde in artikel 1:8”, een vergunning kan worden geweigerd, ingetrokken of gewijzigd. Een dergelijke weigering, intrekking of wijziging gebeurt altijd per gemotiveerd besluit waartegen bezwaar en beroep open staat. -
f. Drankwetvergunning Omschrijving Regelgeving Communicatie/voorlichting Controle op aangeleverde informatie/gegevens Maatregelen/sanctiebeleid
Voor het schenken, verstrekken en/of verkopen van alcoholhoudende drank is een drankwetvergunning vereist, Alcoholwet Overeenkomstig exploitatievergunning horeca, zie hierboven. Overeenkomstig e Overeenkomstig e.
20/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
g. Vaste marktstandplaatsvergunning Omschrijving Voor het verkrijgen van een vaste marktstandplaats op de weekmarkt in het centrum van Berkel en Rodenrijs is een vergunning vereist conform de Marktverordening. Marktverordening gemeente Lansingerland 2018 Regelgeving Communicatie/voorlichting
Controle op aangeleverde informatie/gegevens Maatregelen/sanctiebeleid
De gegadigde voor de verkrijging van een marktplaatsvergunning dient hiertoe bij de marktmeester een aanvraag in. Deze aanvraag wordt getoetst door de marktcommissie en voorzien van een objectieve weging ten behoeve van een passende selectie, daaronder rekening houdende met het totale aanbod op de weekmarkt. Aan de hand van het advies marktcommissie besluit het college over de toekenning van een marktstandplaatsvergunning. De voorwaarden waaronder een besluit wordt genomen, als ook hoe het proces rondom besluitvorming verloopt en welke informatie hiervoor benodigd is, is beschreven in de Marktverordening. De overlegde gegevens worden getoetst aan de verordening. Zo nodig worden aanvullende gegevens gevraagd. De Marktverordening kent bepalingen over de gronden voor weigering of intrekking in artikel 8 waarbij In het bijzonder onder a wordt gesteld dat de vergunning wordt ingetrokken als “ter verkrijging daarvan onjuiste dan onvolledige gegevens zijn verstrekt”.
3.1.4 Burgerzaken Voor de verstrekking van reisdocumenten, identiteitsbewijzen en rijbewijzen maakt de gemeente gebruik van de gegevens uit de Basisregistratie Personen (BRP). Om misbruik en oneigenlijk gebruik van genoemde documenten te voorkomen is het van groot belang dat de gegevens in het BRP juist zijn. Mutaties in het BRP mogen daarom slechts worden doorgevoerd na grondige controle van de aangeleverde mutaties en de identiteit van de persoon die de mutaties aanlevert. We voeren een streng M&O-beleid. Het betreft een kleine financiële stroom waardoor het niet is meegenomen in de VIC. a. Burgerzaken/Informatieverstrekking op grond van de Wet basisregistratie personen Omschrijving Het gaat hierbij om aanvragen van derden om verstrekking van persoonsinformatie op grond van de Wet basisregistratie personen. Wet basisregistratie personen Regelgeving Besluit basisregistratie personen Regeling basisregistratie personen Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming Vreemdelingenwet Verordening gegevensverstrekking basisregistratie personen Lansingerland 2018 Regeling beheer en toezicht basisregistratie personen gemeente Lansingerland 2020 Beleid bestuurlijk boete Legesverordening Mandaatbesluit gemeente Lansingerland 2023 21/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Communicatie/voorlichting
Controle op aangeleverde informatie/gegevens
Maatregelen/sanctiebeleid
Op de gemeente website kunnen burgers alle soorten informatie over diverse producten/aangiften vinden. Daarnaast kunnen inwoners aan de balie en telefonisch ook inlichtingen opvragen. Derden kunnen schriftelijk een verzoek doen om gegevensverstrekking. Door medewerkers van Service en Contact wordt beoordeeld of er wel/niet gegevens verstrekt mogen worden. De verzoeker wordt van de uitkomst op de hoogte gesteld. In de procedure is opgenomen dat de privacybeheerder BRP jaarlijks een controle op de verstrekkingen moet uitvoeren. Voor BRP en Waardedocumenten moeten wij jaarlijks een zelfevaluatie uitvoeren. Dit is opgelegd vanuit het RVIG (Rijksdienst voor identiteitsgegevens) Voor de Waardedocumenten worden actiepunten door de beveiligingsfunctionaris rechtstreeks met de burgemeester besproken. Een onderdeel van deze zelfevaluatie is dat er diverse controles moeten plaatsvinden op procedures en uitvoering: Zijn de procedures actueel? Zijn de werkzaamheden volgens de procedure uitgevoerd? Zijn de afhandeltermijnen gehaald? Van deze controles worden rapportages gemaakt en de bevindingen/mogelijke verbeteringen worden z.s.m. opgepakt. De procedures, verordeningen en regelingen worden opgeslagen in Sceinta. De beveiligingsfunctionaris gaat over de controle van de Waardedocumenten. De verstrekkingen worden gecontroleerd door de privacybeheerder BRP.
Uitkomsten worden besproken met de informatiebeheerder BRP en er wordt een actieplan opgesteld. Bij het onjuist verstrekken van gegevens door de burger heeft de gemeente de mogelijkheid om een bestuurlijke boete op te leggen (Wet basisregistratie personen: artikel 4.17). Wanneer misbruik en/of oneigenlijk gebruik wordt geconstateerd, kan aangifte worden gedaan.
b. Burgerzaken/Aangifte door burgers Omschrijving Het gaat hierbij om het doen van aangifte op de volgende gebieden: geboorte; voorgenomen huwelijk; partnerschapsregistratie; overlijden; Gehandicapten Parkeer Kaart (GPK) Rotterdampas Verklaring omtrent gedrag (VOG) Verkiezingen Naturalisatie overige aangiften op grond van de Wet basisregistratie personen, zoals verhuizing en vestiging. Burgerlijk wetboek Regelgeving Besluit burgerlijke stand Besluit rechten burgerlijke stand 22/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Communicatie/Voorlichting
Controle op aangeleverde informatie/gegevens
Wet op de lijkbezorging Wet basisregistratie personen Op de gemeente website kunnen burgers alle soorten informatie over diverse producten/aangiften vinden. Evenals over Beleid GPK, Convenant Rotterdampas en minimabeleid, Kieswet en Kiesbesluit, Gemeentewet Wet op Nederlanderschap. Daarnaast kunnen inwoners aan de balie, telefonisch en digitaal inlichtingen en producten opvragen. Bij de aangifte van geboorte wordt de identiteit van de aangever vastgesteld aan de hand van een door de aangever over te leggen identiteitsbewijs in de zin van de Wet op de identificatieplicht. Bij digitale aangifte wordt gebruik gemaakt van DigiD. De termijn wordt tevens getoetst aan de bepalingen van de Algemene Termijnenwet. Van de aangifte tot voorgenomen huwelijk wordt een akte opgemaakt. Toetsing vindt plaats aan de huwelijksbepalingen in het Burgerlijk wetboek. Bij aangifte van overlijden en indien begraven, dan vindt toetsing plaats aan de bepalingen in de Wet op de lijkbezorging. Voor alle overige aangiften op grond van de Wet basisregistratie personen zijn regels opgenomen in die wet. Deze aangiften worden getoetst aan de desbetreffende bepalingen. Er is sprake van een vier ogen principe dus interne controle. Indien er sprake is van BRP mutaties dan vindt controle plaats via de zelfevaluatie en kwaliteitscontrole vanuit Rijksoverheid.
Maatregelen/sanctiebeleid
De Wet basisregistratie personen verplicht de gemeente om de inrichting, werking en beveiliging van de basisregistratie jaarlijks zelf te evalueren. Wordt de aangifte van geboorte later gedaan dan wettelijk toegestaan, dan wordt dat feit in de akte van geboorte vermeld en wordt melding gedaan bij de Officier van Justitie die vervolgens de hoogte van de op te leggen boete bepaalt. De burger die verzuimt of weigert te voldoen aan de verplichtingen van de Wet basisregistratie personen kan op grond van het bepaalde in artikel 4.17 van de Wet worden veroordeeld tot een bestuurlijke boete van ten hoogste 325 euro. Voorts zijn er in de Wet basisregistratie personen regels opgenomen voor ambtshalve in- en uitschrijving. Deze worden toegepast als de burger in gebreke is.
c. Burgerzaken/verstekken documenten Omschrijving Het gaat hierbij om het aanvragen en verstrekken van de volgende documenten: reisdocumenten; 23/36
T23.03378
Nota M&0 2023 - 2026
Regelgeving
Communicatie/voorlichting
Controle op aangeleverde informatie/gegevens
Maatregelen/sanctiebeleid
rijbewijzen. Paspoortwet Paspoortuitvoeringsregeling Nederland 2001 Wegenverkeerswet Wet basisregistratie personen Op de gemeente website kunnen burgers alle soorten informatie over diverse producten/aangiften vinden. Daarnaast kunnen inwoners aan de balie, telefonisch en digitaal ook inlichtingen opvragen. Het sanctiebeleid is opgenomen in wetgeving. De communicatie hierover ligt bij de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) en Rijksoverheid. Documenten worden dan ingetrokken. Voor BRP en Waardedocumenten moeten wij jaarlijks een zelfevaluatie uitvoeren. Dit is opgelegd vanuit het RVIG (Rijksdienst voor identiteitsgegevens) Voor de Waardedocumenten worden actiepunten door de beveiligingsfunctionaris rechtstreeks met de burgemeester besproken. Een onderdeel van deze zelfevaluatie is dat er diverse controles moeten plaatsvinden op procedures en uitvoering: Zijn de procedures actueel? Zijn de werkzaamheden volgens de procedure uitgevoerd? Zijn de afhandeltermijnen gehaald? Van deze controles worden rapportages gemaakt en de bevindingen/mogelijke verbeteringen worden z.s.m. opgepakt. De procedures, verordeningen en regelingen worden opgeslagen in Sceinta. Er vindt een onafhankelijke toets plaats door beveiligingsfunctionaris. Blijkt een reisdocument vals, dan wordt daarvan aangifte gedaan bij de politie en moet een origineel proces-verbaal worden ingeleverd.
Op grond van artikel 98 van de PUN dient van geconstateerde onregelmatigheden in het document ook aangifte te worden gedaan bij de politie. Vervolgens wordt het document opgestuurd naar het Expertisecentrum Identiteitsfraude en Documenten die nader onderzoek verricht. Het aanbrengen van eigenmachtige wijzigingen in het document of andere geconstateerde onregelmatigheden maken het document ook ongeldig. In dergelijke gevallen wordt het document direct ingenomen. Dat geldt ook voor legitimatie met verlopen documenten. Deze documenten worden eveneens ingenomen en op de voorgeschreven wijze aan het verkeer onttrokken en vernietigd. Een soortgelijke regeling geldt ook voor de documenten die worden afgegeven op grond van de Wegenverkeerswetgeving (rijbewijzen). Daarmee wordt op precies dezelfde wijze omgegaan. Verder is in de artikelen 60 tot en met 63 van de Paspoortwet een aantal handelingen (bijvoorbeeld vervalsing van documenten) uitdrukkelijk verboden en strafbaar gesteld en zijn aan de burgemeester als afgevende instantie bevoegdheden gegeven om misbruik te voorkomen, dan wel er 24/36