[T22.05707] Nota van uitgangspunten Groenblauwe Leefomgevingsvisie

Groenblauwe leefomgevingsvisie Lansingerland Nota van Uitgangspunten

1.0

Omgevingsvisie 1.0

2.0

Nota van Uitgangspunten

Omgevingsvisie 2.0

Overkoepelend perspectief

Uitvoeringsagenda

Groen

Blauw

vis

ie

Leefomgeving

Groenblauwe Leefomgevingsvisie

Positionering van de Groenblauwe Leefomgevingsvisie. Gestoeld op de opgaven en ambities uit de Omgevingsvisie 1.0 geeft de Groenblauwe Leefomgevingsvisie invulling aan het beleid voor de fysieke leefomgeving als onderdeel van de Omgevingsvisie 2.0.

2

- BoschSlabbers

D E G R O E N B L AU W E L E E F O M G E V I N G S V I S I E In het nieuwe coalitieakkoord ‘Samen verantwoord verder’ wordt onderkend dat de buitenruimte essentieel is voor een gezonde samenleving. Het akkoord onderstreept het belang van de kwaliteit van vegetatie, water, lucht en landschap op de positieve gezondheid van mens en dier. Een goede inrichting en goed beheer van de openbare ruimte worden steeds belangrijker omdat het raakt aan urgente thema’s zoals klimaatverandering en biodiversiteitsverlies, maar ook aan maatschappelijke thema’s zoals eenzaamheid en de toename van welvaartsziekten. De groenblauwe leefomgevingsvisie vertaalt deze thema’s naar een integraal beleidsstuk. Door het opstellen van een groenblauwe leefomgevingsvisie zorgen wij ervoor dat we gesteld staan voor de toekomstige uitdagingen binnen de leefomgeving, zoals klimaatverandering. We creëren een goede balans tussen groen/blauw en stenen en vergroenen we de huidige en toekomstige structuren. De groenblauwe leefomgevingsvisie (GBL) spiegelt met de samenlevingsvisie en wordt onderdeel van de Omgevingsvisie Lansingerland 2.0. Het doel van de GBL is: • te voorzien in de inhoud die nodig is om invulling te geven aan het strategisch beleid voor de fysieke leefomgeving; • bouwstenen aan te reiken voor de concretisering en operationalisering van dit beleid.

Hiermee wordt de GBL onderdeel van de sturing en besluitvorming in de gemeente Lansingerland.

De GBL draagt op die manier bij aan: • duurzaam behoud en bescherming van bestaande groen- en blauwstructuren; • het behoud en de versterking van ecologische waarden; • het vergroten van de samenhang en verbinding tussen lokale en regionale groene- en blauwe structuren; • behoud en versterking van de groenblauwe mogelijkheden die de beleving, de positieve gezondheid en het gebruik voor de mens vergroten. Op meer strategisch niveau is de visie uitgewerkt in een overkoepelend perspectief. De GBL is een integrale visie voor de gemeente, een stip op de horizon en een inspirerend verhaal voor bestuurders. Dit overkoepelend perspectief vormt het kader voor beleid en een middel om af te stemmen met omgevingspartijen. Op operationeel niveau is de visie uitgewerkt in een uitvoeringsagenda. De visie haakt aan op de ambities zoals gesteld in de Omgevingsvisie Lansingerland 1.0 dus verbonden in de metropool, vindingrijk en ondernemend en gezond samen leven. Daarbij wordt ook de gebiedsindeling vanuit de omgevingsvisie gehanteerd: • groene flanken; • levendige kernen, linten en buurtschappen; • hoogwaardige bedrijvigheid.

Gemeente Lansingerland - Nota van Uitgangspunten Groenblauwe Leefomgevingsvisie

- 3

N T E G R AT I E VA N G R O E N , B L AU W E N LEEFOMGEVING Groen en blauw zijn ondereel van de leefomgeving. De inrichting van het groen en het blauw kan een positieve bijdrage leveren aan de kwaliteit van de leefomgeving. De GBL doet uitspraken over: Groen: • Natuur- en recreatiegebieden • Agrarisch gebied • Parken • Groen langs historische structuren • Groen langs ontsluitingswegen • Wijkgroen • Buurtgroen/bermen/plantsoenen Blauw: • Het stelsel van boezems • (Recreatieve) waterpartijen • Doorgaande waterstructuren (incl oevers) • Sloten (incl oevers) • Vijverpartijen • Afstroom/afkoppeling

4

- BoschSlabbers

Leefomgeving • De zintuigelijke ervaring (horen, zien, ruiken, voelen en proeven) van de leefomgeving voor verschillende doelgroepen • De nabijheid van groenblauwe structuren in de dagelijkse leefomgeving • De inclusieve bereikbaarheid van groenblauwe structuren voor alle doelgroepen (hierbij speciale aandacht voor mindervaliden, ouderen en kinderen) • De variëteit in groenblauwe structuren, zodat de leefomgeving voor verschillende doelgroepen de positieve gezondheid vergroot

Gemeente Lansingerland - Nota van Uitgangspunten Groenblauwe Leefomgevingsvisie

- 5

U I TG A N G S P U N T E N De GBL geeft beleidslijnen mee voor de groenblauwe structuur in de gemeente met als doel bij te dragen aan de positieve gezondheid van mens en dier. Voor het opstellen van de GBL worden de volgende uitgangspunten gehanteerd met een verdeling in hoofd- en subpunten. Per uitgangspunt wordt een voorbeeld gegeven van een mogelijke uitwerking in het overkoepelend perspectief of de uitvoeringsagenda. 1. De GBL richt zich op behoud, herstel, versterking en uitbreiding van de groene- en blauwe structuren. •

•

6

De visie wordt op verschillende schaalniveaus uitgewerkt. Groene en blauwe structuren zijn er op verschillende schaalniveaus: van regionale parken als het Bentwoud en de Rotte, tot gemeentelijke parken zoals het Annie M.G. Schmidtpark en kleinere parken en waterpartijen binnen de kernen. Per schaalniveau worden de huidige groene en blauwe structuren beschreven en op kaart weergegeven. Bovenop de huidige structuren worden kansen (waar kunnen we de groene en blauwe structuren versterken) en knelpunten (waar ontbreken er schakels) geduid. De visie zorgt voor verbinding door de schalen heen. Voor optimaal functioneren, zowel ecologisch, watertechisch als recreatief, is het van groot - BoschSlabbers

belang dat groen en blauw verbonden bereikbaar zijn. De kaarten van de verschillende schaalniveaus passen op elkaar. Door deze over elkaar heen te projecteren wordt inzichtelijk hoe de groene en blauwe structuren op de verschillende niveaus al dan niet met elkaar verbonden zijn en waar er op dit gebied kansen en knelpunten zijn. Voorbeeld Een goed voorbeeld zijn de tochten in Bleiswijk. De 1e, 2e en 3e tocht zijn drie historische lijnen die als groen/blauwe structuur zijn opgenomen in het stedelijk weefsel. In potentie zijn dit goede verbindingen met het buitengebied waarmee het schaalniveau van de kern verbonden wordt met het schaalniveau van de gemeente. De 1e tocht ligt nog zeer herkenbaar binnen de kern met vaak brede beplante oevers. Een knelpunt hier is de toegankelijkheid, slechts langs kleine delen van de tocht ligt er een recreatieve route, de tocht is daarmee matig beleefbaar. Zowel ten zuiden van de kern, tussen de Lijsterlaan en de Merenweg, als aan de noordzijde van de kern, tussen de van der Heydenstraat en de Lorentzstraat, ligt er voor de lange termijn een kans om bij herstructurering de tocht meer ruimte te geven voor de ontwikkeling van natuurvriendelijke oevers en recreatieve verbindingen met het buitengebied.

Verbinden van groen en blauw op verschillende schaalniveau’s, onder andere; straat, wijk, kern en gemeente

De 1e tocht in Bleiswijk is als structuur nog zichtbaar vanaf de Lijsterlaan. Hier ligt een kans om bij herstructurering ruimte te bieden aan de tocht om deze ecologisch waardevoller en bleefbaar te maken door bijvoorbeeld de aanleg van een natuurvriendelijke oever en een wandelpad

Gemeente Lansingerland - Nota van Uitgangspunten Groenblauwe Leefomgevingsvisie

- 7

2. De visie wordt vormgegeven in samenspraak met interne en externe stakeholders •

• •

8

De GBL bouwt voort op bestaand beleid en voegt nieuw beleid toe waar nodig. Door de kansen, knelpunten en opgaven vanuit groen en blauw te spiegelen aan de opgaven vanuit andere beleidsvelden, worden koppelkansen inzichtelijk en kunnen win-win situaties gecreëerd worden. Hierbij wordt ten minste gekeken naar beleid op het gebied van: - Klimaatadaptatie - Wonen - Mobiliteit - Economie & Hortiscience - Beheer De GBL inventariseert de plannen van externe stakeholders en integreert deze waar mogelijk. In Q1 2023 worden bewoners, door middel van een bewonersavond, geïnformeerd, geïnspireerd en uitgedaagd om zelf een bijdrage te leveren aan de groenblauwe leefomgeving.

- BoschSlabbers

Voorbeeld Een voorbeeld van koppelen met andere beleidsvelden is de herstructurering van de glastuinbouw tussen de Anjerweg en de Albert van ’t Hartweg zoals benoemd in het Werkboek Oostland (2020). Hier ligt een koppelkans om bij de herstructurering in te zetten op het verbinden van groenen blauw tussen de Landscheiding en het lint van Bleiswijk en Bergschenhoek en het versterken van de recreatieve verbinding. Daarmee kan de herstructurering van de glastuinbouw bijdragen aan optimaal ecologisch en klimaat adaptief functioneren van de groengebieden in de gemeente en het versterken van langzaam verkeerverbindingen, beide opgaven benoemd in de omgevingsvisie 1.0.

Verzamelkaart beleidsanalyse met de ruimtelijke opgaven die spelen binnen de gemeente. In het kader de herstructuringsopgave uit het voorbeeld waar koppelkansen liggen voor groen, blauw en recreatie

Gemeente Lansingerland - Nota van Uitgangspunten Groenblauwe Leefomgevingsvisie

- 9

3. De inrichting van het groen en blauw is functioneel. •

•

•

•

De ondergrond is leidend (ontwerpen vanuit bodem, water en historische structuren). Het juiste groen en blauw verschijnt op de juiste plek. Door te ontwerpen vanuit de ondergrond en daarbij zoveel mogelijk te kiezen voor soorten die van nature in het gebied voorkomen krijgt het groen de grootst mogelijke ecologische waarde en draagt het bij aan biodiversiteitsherstel. Door daarnaast te kijken naar mogelijke maatschappelijke functionaliteit creëren we groen en blauw met meerwaarde. De vraag: ‘wat willen we dat hier gebeurt?’ is hierbij van belang. Cultuurhistorische structuren en objecten als dijken, watergangen en linten dragen bij aan de leesbaarheid van de ontstaansgeschiedenis van het landschap. De nog aanwezige cultuurhistorische objecten worden geïnventariseerd en waar mogelijk onderdeel gemaakt van het groenblauwe netwerk. Groen en blauw functioneren, zowel binnen de gemeente als in de grotere regionale context, als een ononderbroken netwerk voor flora en fauna. Het groen en blauw is realistisch beheerbaar.

10 - BoschSlabbers

Voorbeeld Een goed voorbeeld van een leesbare cultuurhistorische structuur is het lint binnen de bebouwde kom van Bleiswijk. De druk op de ruimte is hier groot en de ruimte voor groen is daarmee beperkt. Door daar waar het kan (lei)lindes te planten wordt het lint toch als eenduidige structuur herkenbaar. Voorbeeld Als we een speeltuin voor jonge kinderen als voorbeeld gebruiken. Het hoofddoel is dat de kinderen hier kunnen spelen en ravotten terwijl ouders ergens kunnen zitten en elkaar kunnen ontmoeten. Overzicht is daarbij van belang, dus wellicht niet teveel opgaand groen. Tegelijkertijd is er steeds meer sprake van hittestress en is verkoeling door schaduw van bomen een prettige toevoeging aan dergelijke plekken. Vanuit veiligheidsoverwegingen liggen dergelijke speelplaatsen vaak wat verder van het water af tegelijkertijd zijn droge voeten na hevige regenval gewenst dus verdient het misschien de aanbeveling om waterinfiltratie te realiseren. In de visie worden bouwstenen opgesteld voor verschillende typen groen en blauw

Door langs het lint, waar weinig ruimte is voor groen, daar waar het mogelijk is (lei)lindes toe te passen wordt de cultuurhistorische structuur herkenbaar

Natuurlijk spelen

Vergroenen van speelplekken

Groene inpassing van parkeerplaatsen

Vergroenen van parkeerplaatsen

Voorbeelden van bouwstenen voor functionele inrichting van groen en blauw.

Gemeente Lansingerland - Nota van Uitgangspunten Groenblauwe Leefomgevingsvisie

- 11

4. De inrichting van het groen en blauw is kwalitatief goed •

•

•

•

De inrichting van de groenblauwe structuren zorgt voor samenhang en herkenbare beeldkwaliteit. De inrichting heeft gepaste aandacht voor klimaatadaptieve maatregelen en voor biodiversiteitsherstel. Monoculturen worden voorkomen, er wordt ingezet op diversiteit en spreiding van bloeiperioden. Ziektes en plagen kunnen een groot effect hebben op beplantingsstructuren wanneer monoculturen worden toegepast, zoals bijvoorbeeld te zien aan de massale kap van essen als gevolg van de essentaksterfte. Door in te zetten op een meer divers plantbeeld wordt het mogelijk effect van ziektes en plagen op de besplantingsstructuren beperkt. Zet in op goede groeiplaatsen zodat beplanting gezond blijft en de tijd krijgt tot wasdom te komen. Gezonde bomen en struiken dragen in grote mate bij aan de beleving van groen en blauw terwijl slecht groeiende of zieke bomen hier al snel afbreuk doen. Hiernaast hebben gezonde bomen ook grotere ecologische waarde en dus voordelen voor mens en dier.

12 - BoschSlabbers

Voorbeeld Hoe ouder een boom is hoe meer zogenoemde ecosysteemdiensten een boom biedt. Zo staat de afvang van regenwater van een volwassen straatboom gelijk aan 12 bomen die net van de kwekerij af komen, datzelfde geldt voor de opname van luchtverontreiniging. Als we kijken naar de vastlegging van CO2 staat de afvang van een volwassen boom zelfs gelijk aan 31 jonge bomen. In de uitvoeringsagenda kan op basis van bovenstaande bijvoorbeeld worden opgenomen dat er op het gebied van bomen geïnvesteerd moet worden in kwaliteit naast kwantiteit. Eén boom met goede groeicondities vertegenwoordigt daarbij op de lange termijn meer waarde dan drie bomen met matige of slechte groeicondities. Naast kwalitatief goed plantmateriaal gaat het daarbij om een goede groeiplaats waardoor de boom de kans krijgt uit te groeien tot een gezonde volwassen boom.

5. Het groen en het blauw draagt bij aan de positieve gezondheid van de inwoners van Lansingerland en nodigt uit om er op uit te trekken • • • •

Het groen en blauw begint bij de voordeur. Het groen en blauw voorziet in een breed scala aan behoeften. Het groen en blauw nodigt uit tot ontmoeten in de buitenruimte (gepland en ongepland) Het groen en blauw fungeert als een raamwerk voor aantrekkelijke wandel- en fietsroutes. Het groen en het blauw is daarbij voor iedereen toegankelijk. Elk type groen en blauw kent zijn eigen gebruikersgroep met een eigen actieradius en bereidheid om naar deze plek toe te gaan. Een speeltuin moet bijvoorbeeld ‘om de hoek’ liggen maar voor een natuurspeelplaats als de tuin van Floddertje of een recreatiegebied als het Hoge Bergsche bos is men best bereid wat verder te reizen omdat het aanbod hier groter is.

Voorbeeld Met een netwerkanalyse kan inzichtelijk gemaakt worden of er voldoende voorzieningen zijn en of deze goed bereikbaar zijn. Vervolgens kan gekeken of er opgaven liggen in het toevoegen van voorzieningen en/of het beter bereikbaar maken van de bestaande voorzieningen. Daarbij gaat het niet enkel om het toevoegen van nieuwe routes, maar ook om het aantrekkelijker maken van bestaande routes door te investeren in het groen en het blauw en koppelingen te maken met initiatieven van andere partijen.

Binnen de gemeente is er reeds een groot aanbod aan typen groen en voorzieningen. De vraag is of deze voldoende spreiding over de gemeente hebben en of deze voldoende bereikbaar zijn?

Gemeente Lansingerland - Nota van Uitgangspunten Groenblauwe Leefomgevingsvisie - 13

- BoschSlabbers