[T21.09075] Review Horti Science visie, BRINK (2021)

BRİNK MEMO ONDERWERP PROJECT DATUM REFERENTIE AAN TER ATTENTIE VAN VAN

Review Horti Science visie 05 november 2021 211105/PT/NS Gemeente Lansingerland Samir Amghar Peter Timmermans

01 Inleiding Gemeente Lansingerland heeft een Horti Science visie opgesteld in het kader van de koers en ambitie 2030. De visie maakt onderdeel uit van het Toekomstperspectief Lansingerland: tien samenhangende opgaven1 die essentieel zijn om de kwaliteit van leven in Lansingerland vast te houden en te versterken. Horti Science betreft een van deze tien opgaven. 02 Vraagstelling Brink heeft ruime ervaring met het ontwikkelen van gebiedsgerichte ecosystemen ten behoeve van een technisch-economisch cluster. Denk hierbij aan High Tech Campus Eindhoven, Brightlands Chemelot Campus Geleen, Brightlands Greenport Campus Venlo en Brainport Industries Campus Eindhoven. Op grond daarvan hebben we de volgende vraag gekregen: In hoeverre sluit de Horti Science visie aan bij de ervaring en visie van Brink op de rol van de Gemeente bij een succesvolle gebiedsgerichte ontwikkeling van een ecosysteem? 03

Ons Antwoord

03.01 De benadering De Horti Science visie (HSV) beschrijft: “Het hoofddoel van deze Horti Science visie is brede economische en maatschappelijke bloei van de gemeente Lansingerland. Om op weg naar 2030 beter te presteren, richt de uitwerking zich op zes bouwstenen: 1 Positionering ‘Home of Horti Science’. 2 Innovatief ecosysteem. 3 Horti Science verweven in gebiedsontwikkeling. 4 Vitale arbeidsmarkt. 5 Duurzame glastuinbouw. 6 Vitale samenleving”.

1

De tien opgaven zijn: Wonen, Duurzaamheid, Mobiliteit, Horti Science, Economie, Veiligheid, Jeugd als Bouwsteen voor de Toekomst, Versterken van Veerkracht, Ouderen Langer Thuis en Kwaliteit van de Leefomgeving.

SOFTWARE MANAGEMENT EN ADVIES FINANCIAL STRUCTURES

BRİNK Brink heeft geen parate deskundigheid in het domein van Horti Science. Onze beschouwing gaat dus ook niet in op de (toekomstige) ontwikkelingen binnen Horti Science en hoe deze het hoofd te bieden of in het voordeel te laten werken. Daarnaast hebben we onvoldoende inzicht in wat er nodig is teneinde te komen tot “economische en maatschappelijke bloei van de gemeente Lansingerland”. Dit zou een veel intensievere betrokkenheid op het dossier vergen. Wel is Brink deskundig op het gebied van gebiedsgerichte ontwikkeling van ecosystemen en de rol van publieke en private stakeholders daarin. Daarbij beschouwen we met name ook de rol van de Gemeente in de uitvoering van de visie. Binnen de HSV herkennen we de gebiedsgerichte ontwikkeling van een ecosysteem. Vier van de zes bouwstenen zijn daaraan direct gerelateerd. De overige bouwstenen krijgen economisch en maatschappelijk meer betekenis door ze in combinatie met het ecosysteem invulling te geven: B Louter het ecosysteem vormgeven, geeft geen invulling aan een integraal economisch beleid. B Louter de aanpalende bouwstenen invulling geven, kent onvoldoende inbedding om gericht bij te dragen aan het economische beleid dat in het teken staat van het Toekomstperspectief Lansingerland. Het gebiedsgerichte ecosysteem zien wij dus als de basis van het integrale beleid.

4. Vitale arbeidsmarkt

Gebiedsgericht ecosystem: 1. Positionering 'Home of Horti Science' 2. Innovatief ecosysteem 3. Horti Science verweven in gebiedsontwikkeiing 5. Duurzame glastuinbouw 6. Vitale samenleving

03.02 Kracht van de visie Los van de inhoudelijke component van de HSV kunnen we stellen dat de HSV een integrale benadering hanteert teneinde een duidelijk doel “economische en maatschappelijke bloei van de gemeente Lansingerland” te bereiken. Binnen de integrale benadering van de HSV vormt de gebiedsgerichte ontwikkeling van het ecosysteem een belangrijke basis. Om het realiteitsgehalte van deze basis te beschouwen, hanteren wij een model waarmee de integraliteit van de ontwikkeling van een ecosysteem wordt geduid. Niet elk ingrediënt in deze samenhang hoeft nuttig of noodzakelijk te zijn. Wel leert ervaring dat elk ingrediënt aandacht behoeft om nut en noodzaak vast te stellen en invulling te geven.

PAGINA

2 van 5

BRİNK Model gebiedsgerichte ontwikkeling ecosysteem:

waarom

visie

businesscase

governance

ontwikkelprogramma

inventarisatie

Het model behandelt de ingrediënten aan de hand van stellingen. Deze stellingen zijn bedoeld om eenduidig scherp te krijgen welke behoefte het ecosysteem vervult, welke belangstelling er is om hier een succes van te maken en bovenal hoe een meerjarige uitvoeringsagenda ingevuld gaat worden. B Waarom Het ecosysteem heeft een onderscheidend profiel en toegevoegde waarde voor haar gebruikers, de omgeving en de participanten (shareholders). B Visie Participanten geloven in de toegevoegde waarde van een volwaardig ecosysteem op deze locatie. B Wat De stip op de horizon is helder voor de ontwikkeling van het ecosysteem. Dit betreft een combinatie van courante en specifieke gebouwen en faciliteiten, een diversiteit aan gebruikers en een innovatieprogramma. B Inventarisatie Het vertrekpunt voor de ontwikkeling is volledig inzichtelijk (denk aan onherroepelijke besluiten, eigendomssituatie, ruimteverdeling, profielen doelgroep, etc.). B Ontwikkelprogramma Het is duidelijk in welke volgorde en welk tempo het ecosysteem wordt ontwikkeld en welke middelen daarvoor nodig zijn. B Governance De benodigde ontwikkel en exploitatieorganisatie en de financiële mechanismen op grond waarvan participatie ontstaat zijn overeengekomen met de participanten. B Businesscase Er bestaat duidelijkheid over GO/NO GO momenten en de dan benodigde middelen.

PAGINA

3 van 5

BRİNK 03-03 De bevindingen

Op grond van de HSV en een toelichting door Samir Amghar (projectleider) hebben we de HSV globaal gespiegeld aan de ingrediënten van een gebiedsgerichte ontwikkeling van een ecosysteem. Waarom

Het ecosysteem heeft een onderscheidend profiel en toegevoegde waarde voor haar gebruikers, de omgeving en de participanten (shareholders).

"Een sterkere focus op fundamentele en toegepaste innovatie (lees Horti Science) versterkt de license to produce in de breedte. Hiervoor hebben we een unieke uitgangspositie.’’ Visie

Participanten geloven in de toegevoegde waarde van een volwaardig ecosysteem op deze locatie. "In 2030 excelleert Lansingerland als ‘internationale hotspot voor fundamentele en toegepaste innovatie in de Greenport'. Ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden vormen een levendig en effectief ecosysteem waarin mensen samenwerken aan versterking van de economie en aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke opgaven. Zo wordt de economie in de breedte versterkt, nemen werkgelegenheid, inkomen en welzijn van Lansingerlanders toe en wordt Lansingerland ondernemender, duurzamer en groener."

Wat

De stip op de horizon is helder voor de ontwikkeling van het ecosysteem. Dit betreft een combinatie van courante en specifieke gebouwen en faciliteiten, een diversiteit aan gebruikers en een innovatieprogramma. "De clustering van innovatieve bedrijven heeft geleid tot een sterk kennisnetwerk voor het hele (glas)tuinbouwcomplex. Het Horti Science Park met Delphy en WUR als gezichtsbepalende organisaties is de afgelopen jaren verder uitgebreid." Inventarisatie

Het vertrekpunt voor de ontwikkeling is volledig inzichtelijk (denk aan onherroepelijke besluiten, eigendomssituatie, ruimteverdeling, profielen doelgroep, etc.).

Ontwikkelprogramma

Het is duidelijk in welke volgorde en welk tempo het ecosysteem wordt ontwikkeld en welke middelen daarvoor nodig zijn. "De visie en bijbehorende uitvoeringsagenda komen tot stand via een integrale en gefaseerde aanpak. Integraal omdat we kiezen voor een gedragen visie van en door de nader te beschrijven strategische partners." Governance

De benodigde ontwikkel en exploitatieorganisatie en de financiële mechanismen op grond waarvan participatie ontstaat zijn overeengekomen met de participanten. "De projectgroep geeft uitvoering aan het project, betrekt de klankbordgroep en benut diens input en rapporteert voortgang van het project aan ambtelijk en bestuurlijke opdrachtgevers." Businesscase

Er bestaat duidelijkheid over GO/NO GO momenten en de dan benodigde middelen.

Op grond van bovenstaande spiegeling en met name de beschreven governance in het Plan van Aanpak, blijkt dat de gebiedsgerichte ontwikkeling, als onderdeel van HSV, zich nog in het beginstadium bevindt.

PAGINA

4 van 5

BRİNK De HSV en bijbehorende Uitvoeringsagenda tonen duidelijk de intenties en zijn een goede basis om te starten met de gebiedsgerichte ontwikkeling. Temeer daar de stakeholders in de triple helix de visie onderschrijven en aangeven te zullen participeren in de Uitvoeringsagenda.. De ingrediënten komen in een logische volgorde aan bod waarbij de meeste aandacht tot nog toe is uitgegaan naar het “waarom”. Deze is duidelijk en uit een gezamenlijk perspectief geformuleerd. Het “Wat” betreft de volgende stap: Betreft Horti Science District een bedrijventerrein waarin samenwerking wordt gestimuleerd of krijgt Horti Science District een campuskarakter waarin integrale regie op vastgoed, faciliteiten, diensten en een innovatieprogramma noodzakelijk zijn om de visie te realiseren? Dientengevolge is ook het Ontwikkelprogramma nog niet belicht en de businesscase nog onderwerp van studie. Het Plan van Aanpak beschrijft: "De gemeente kan de economie niet regisseren, maar wel zorgen voor de best mogelijke randvoorwaarden voor behoud en groei van ondernemerschap, werkgelegenheid en welvaart in Lansingerland. ” In de toekomstige ontwikkeling vervult de gemeente haar rol aan de hand van de publieke instrumenten die haar ten dienste staan. Daarnaast is een private participatie vanuit publieke partijen mogelijk nodig om het vliegwiel in gang te zetten.

Het streven zou moeten zijn een District Ontwikkel Organisatie (DOO) in te richten waarin duidelijk een relatie zichtbaar wordt met belangen van de participanten in die DOO. Want in een langjarige gecoördineerde gebiedsgerichte ontwikkeling is geen plaats voor vrijblijvendheid. Ook de private participanten moeten langjarig commitment tonen waarbij een belang in de DOO ervoor zorgt dat dit commitment ook bewust (en niet alleen op papier) wordt gegeven. 04 Conclusie Gemeente Lansingerland heeft een duidelijke visie op de ontwikkeling van Horti Science en waarom deze vanuit gemeentelijk perspectief cruciaal is. De inbedding in het Toekomstperspectief Lansingerland is geborgd. In de HSV is een duidelijke gebiedsgerichte ontwikkeling te onderscheiden als drager van de visie. Deze drager is alleen effectief in het bereiken van de doelstelling 2030 als het niet sec een gebiedsontwikkeling betreft, maar juist een gebiedsgerichte ontwikkeling van een ecosysteem. De Uitvoeringsagenda sluit daar goed op aan. In hoeverre de visie in praktijk en uitvoering wordt ondersteund door de stakeholders, moet blijken uit de rol die gemeente Lansingerland moet invullen in de uitvoering van deze visie. Publieke meewind is de minimale rol. Private participatie vraagt om een gedegen onderbouwing van de revenuen in het kader van het Toekomstperspectief Lansingerland.

In combinatie met de participatie van de andere stakeholders (publiek en privaat) kan een langjarige ontwikkelstrategie ontstaan. In een District Ontwikkel Organisatie kan deze ontwikkeling worden gezekerd en geborgd. Bij een ontwikkeling als deze dient altijd een partij het voortouw te nemen. Doorgaans is dit de partij met een duidelijke (grond)positie, belang en slagkracht. Gelet op het veld van stakeholders (conform de klankbordgroep) is het logisch dat gemeente Lansingerland het voortouw neemt, gericht op het formuleren van een gedragen ontwikkelvisie en participatie. In dat kader is het aan te bevelen een milestone te formuleren over het inrichten van de District Ontwikkel Organisatie en tegelijkertijd een aantal no regret stappen te zetten in het kader van de uitvoering van de visie.

PAGINA

5 van 5