[T21.09023] Doorontwikkeling Horti Science Park, TwynstraGudde, 2021

| Kennis en onderwijs De agenda van het bedrijfsleven dat dicht op de campussen van andere clusters opereert biedt aanknopingspunten bij het Horti Science Park. De gedachte daarbij is dat bedrijven uit het ecosysteem van bijvoorbeeld de TU Delft of uit het Life Science cluster uit Leiden op die plek innovaties ontwikkelen voor de tuinbouw. Het is dan niet de verwachting dat deze bedrijven hun hoofdvestiging verplaatsen naar het Horti Science Park. Hun kennisbasis voor wat zij doen zit namelijk in hun eigen ecosysteem en bijvoorbeeld de TU Delft heeft een grotere aantrekkingskracht op hoogopgeleid talent met een technische interesse. Echter, zodra innovaties vanuit het theoretische stadium naar het praktische getild worden, of wordt opgeschaald, hebben dit soort bedrijven behoefte om dichter op de markt te zitten voor praktijkproeven. De mogelijkheid om dan een nevenlocatie te vestigen in bijvoorbeeld het Horti Science Park, die begrijpen wat vertalen van wetenschappelijke kennis naar bedrijven betekent, is dan een bruikbare faciliteit. De verbinding en aantrekkingskracht op agrarisch en groen onderwijs is op alle niveaus goed, maar er is wel een tekort en daarmee een 'war on talent'. De MBO en HBO scholen in de regio zoeken intensieve samenwerking met bedrijven voor onder

52

andere (afstudeer)stages. Onderwijs haakt aan bij de doorontwikkeling Horti Science Park als bedrijven ook aanhaken. Voortbouwend op de intensieve contacten die Lentiz ontwikkelt met het bedrijfsleven, heeft Lentiz aangegeven op termijn nieuwbouw voor hun school als optie te overwegen en hierover met de gemeente in gesprek te willen. Deze zou dan eerder op het terrein van Bleizo-West komen te staan, dan direct tegen het Horti Science Park aan. Tot slot spreekt het voor zich om aansluitend op de gesprekken met Lentiz ook het Dutch Innovation Park te betrekken, als neven­ vestiging van de Haagse Hogeschool en het mboRijnland voor het verkennen van kansen met betrekking tot IT vraagstukken. Marketing: Het is belangrijk om het verhaal van het Oostland te vertellen, met name aan jongeren. Laten zien wat er gebeurt in de sector om jongeren (op langer termijn) te enthousiasmeren voor de sector. Overweeg om een deel van het programma in het Engels te organiseren voor meer aantrekkingskracht op internationaal talent op de grote Zuid-Hollandse campussen.

| Randvoorwaarden Randvoorwaarden voor de doorontwikkeling van het een internationaal toonaangevend Horti Science Park zijn: a.

De ontwikkeling vindt plaats in de context van het gehele ecosysteem in Greenport West-Holland met profilering die aanvullend is op de totale portfolio aan economische activiteiten.

b.

Organisatorisch wordt aangesloten op bestaande structuren, c.q. worden bestaande structureren versterkt.

c.

Er blijven voldoende grondposities voor nieuwbouw beschikbaar.

d.

Eigenaarschap van de bedrijven bij de doorontwikkeling is (op middellange termijn) randvoorwaardelijk.

e.

Ga voor de lange adem en niet alleen voor de quick wins

f.

Begin klein door van onderaf te bouwen en reuring te creëren en bouw dit uit.

| Financiën Ten aanzien van de financiën bestaat breed consensus voor een gefaseerde ontwikkeling met voldoende grip op financiële risico's. Bij een Innovation District komen alle activiteiten niet op één plek samen. Deze geografische spreiding heeft gevolgen voor de financiering van de doorontwikkeling van het Horti Science Park. Want de softwareactiviteiten worden veelal gefinancierd door de overheden, kennisinstellingen, bedrijven en vastgoedeigenaren. Vastgoedeigenaren willen hier normaal aan mee te betalen. omdat zij profiteren van het bruisende, innovatieve klimaat, waardoor er een continue instroom is van nieuwe huurders: start-up's, MKB, corporates, kennis­ instellingen, innovatieprojecten, etc. De software zorgt in belangrijke mate voor de aantrekkelijkheid van de campus én van hun vastgoed; daardoor hebben de vastgoedeigenaren hogere huren en lagere leegstandspercentages. In een Innovation District is dit aspect - vanwege de verspreiding van het vastgoed - niet of nauwelijks toepasbaar, zeker niet op korte termijn. Dat betekent dat overheden, bedrijven en kennisinstellingen zonder vastgoedeigenaren de financiering van de software moeten dragen. Voor het Innovation District van Lansingerland is het vooral de software die de bedrijven en organisaties verbindt en voor het onderscheidend vermogen en de aantrekkelijkheid van het Innovation District zorgt.

Zonder software is er geen sprake van een Innovation District (geen verbinding, geen synergie, geen kennisuitwisseling), maar zijn er alleen geografisch gespreide bedrijven. In onze ogen kan er geen duurzaam en succesvol Innovation District zijn als de software niet deels of op termijn wordt bekostigd door de partijen die er het meeste belang bij zouden moeten hebben: de gevestigde bedrijven.

Werkend krijgen en operationaliseren In de tuinbouw is al veel 'software' aanwezig (programmabureau Greenport West-Holland, club van 100, Startlife, YESIDelft). Hoewel wat versnipperd, is iets separaat opzetten niet effectief. Wel samenwerken, iets toevoegen of versterken. Als een incubator wordt gerealiseerd, kan de directeur van de incubator de software en het eco systeem ontwikkeling coördineren. Vanuit de geïnterviewde bedrijven bestaat daarnaast de wens om zich beter te organiseren, onder meer rond de ontvangst van retailers, studenten, scholieren, ngo's en handelsdelegaties. In hoeverre deze wens moet worden omgezet in concrete actie dient nader te worden vastgesteld, evenals of dit een privaat en/of een publiek-privaat initiatief dient te zijn. Wat gebeurt er als bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden niet de handen in één slaan om het Horti Science Park door te ontwikkelen? De ontwikkelstrategie 'autonome ontwikkeling' is een optie indien overheden geen budgetten vrij kunnen maken, en de bedrijven en kennisinstellingen de ontwikkeling niet steunen. In feite is dat het voortzetten van de huidige situatie. De tuinbouwsector ontwikkelt zich autonoom verder, vooral door private investeringen. Er is geen actieve bemoeienis van en investeringen door overheden.

Als de bedrijven en de gemeente Lansingerland voorop willen blijven lopen, dient er in die koppositie geïnvesteerd te worden. Innovatie is randvoorwaardelijk om de economie te versterken. Er zijn verschillende condities die moeten worden ingevuld voor een succesvol innovatie beleid. Wat echter niet genegeerd kan worden is het specifieke klimaat dat bedrijven nodig hebben om aan nieuwe ideeën, producten en diensten. Een Innovation District kan in zo'n klimaat voorzien.

RAPPORTAGE DOORONTWIKKELING HORTI SCIENCE PARK

53

5.2 Aanbevelingen Voor het bereiken van de ambitie adviseren wij om in te spelen op een tweetal concrete kansen, waarop kan worden ingesteld. Daarnaast geven wij een advies voor een werkwijze om de deze kansen te benutten.

Kans 1: ontwikkelen en realiseren incubator Op korte termijn markeert de uitbreiding van de WUR op het Horti Science Park de start van de doorontwikkeling. De WUR heeft bouwplannen om uit te breiden en bestaande faciliteiten te vervangen. De meekoppelkans bij deze bouwplannen is de ontwikkeling van een incubator in de kassen die de WUR vervangt. Bij de start van deze fysieke incubator dient vervolgens een inhoudelijk programma te worden gevormd. Deze stap past bij het uitgangspunt om met bescheiden investeringen en beperkte risico's te beginnen. Specifiek rond deze incubator kan vervolgens een programma voor de begeleiding van start-up's en business development worden ontwikkeld. YESIDelft, of Startlife kan als voorbeeld dienen. Werk het idee voor de incubator uit in een nadere verkenning. Voer hiervoor eerst het bestuurlijk gesprek met de WUR. Onze ervaring is dat overheden vaak met investeringen het vliegwiel op gang krijgen om bedrijven aan te trekken in de doorontwikkeling van een campus. Maar in onze ogen kan er geen duurzaam en succesvol Innovation District zijn als de software niet (deels) wordt bekostigd door de partijen die er het meeste belang bij hebben: de gevestigde bedrijven. De incubator wordt idealiter op het terrein van de WUR gerealiseerd.

Dan zijn de start­ ups onderdeel van het R&D klimaat en kunnen zij gebruik maken van de faciliteiten van de WUR (zoals onderzoekskassen, laboratoriumruimte, bedrijfsrestaurant). In onze visualisatie stellen wij voor om een deel van de huidige onderzoekskas aan te wenden voor de huisvesting van de incubator. Dat is pas mogelijk als de nieuwe onderzoekskas is 54

gebouwd, waardoor de huidige kas beschikbaar komt. Echter, er is nog geen concreet bouwplan voor de nieuwe kas opgesteld. De realisatie van de incubator is afhankelijk van het tempo van de WUR. Onze inschatting is, is dat het tenminste nog twee tot drie jaar zal vergen voordat die nieuwe kas is gerealiseerd. Daarom stellen wij voor om te onderzoeken of er, voorafgaande aan de incubator in de kas, draagvlak is om een start te maken met tijdelijke huisvesting in de nabijheid van de WUR Als operator (centrale entiteit) voor de incubator gaan wij uit van een samenwerking van Startlife en YESIDelft. Beide partijen staan daar positief tegenover. Veel deelnemers aan Startlife komen voort uit TU Delft en TU Eindhoven; de starters nemen deel aan Startlife vanwege de sectorkennis. Betrek ook Horti Heroes in het vervolgproces. Indien de verkenning naar de incubator positief is, geef het opstellen van het innovatieprogramma en de positionering van Horti Science Park als opdracht mee aan het team van de incubator.

Kans 2: ontwikkelen en realiseren onderwijsaanbod Voor de middellange termijn adviseren wij daarom de mogelijkheden te onderzoeken wat de behoefte is en de mogelijkheden zijn voor de vestiging van onderwijsinstellingen nabij het station Zoetermeer-Lansingerland en Bleizo-West. Potentiële gesprekspartners zijn onder meer Lentiz (mbo) en het Dutch Innovation Park (hbo/Haagse Hogeschool). Investeerder in de relatie van jonge mensen met de tuinbouw, omdat deze verbondenheid wordt gemist Hier ligt een taak voor de triple helix samenwerking om jongeren vroegtijdig te enthousiasmeren. Ook kan meer gehaald worden uit het talent dat actief is op scienceparken en campussen in de nabij omgeving. Onderzoek meerwaarde creëren met distributiebedrijven A12 in relatie tot MBO onderwijs. Wij adviseren de gemeente om in overleg te gaan met bestaande mbo-scholen over de behoefte en mogelijkheden voor een nieuwe locatie nabij bijvoorbeeld het station Lansingerland-Zoetermeer

HARDWARE

ONTWIKKELING LENTIZ VESTIGING BEDRIJVEN EN INSTELLINGEN VERBOUWING WUR

INCUBATOR

BEDRIJFS­ VERZAMELGEBOUW

OPLOPENDE INVESTERING Z GROEI

SOFTWARE

PROGRAMMA

INNOVATIEPROGRAMMA HORTI SCIENCE PARK

INCUBATOR

COÖRDINEREN BEZOEKEN

SYNERGIE INNOVATIEPROGRAMMA'S

VERSTERKEN AANTREKKELIJKHEI SECTOR OP JONG TALENT

2040

2020

lange termijn ontwikkelingen

korte termijn ontwikkelingen

| Werkwijze Om de geformuleerde ambitie volledig te realiseren adviseren wij de ontwikkelstrategie 'Horti Science Business Park' gevolgd te worden: internationale hotspot voor fundamentele en toegepaste innovatie in de Greenport. In deze ontwikkelstrategie wordt zowel in de hardware als de software geïnvesteerd, en er wordt een incubator op of nabij de WUR gerealiseerd. De bouwkavels en ontwikkelruimte worden bestemd voor de (innovatieve) agro sector, er worden fiets­ en voetpaden van het station naar WUR en Delphy aangelegd, de openbare ruimte wordt verbeterd, én er is sprake van actief ecosysteem management (met onder andere business development). Het vergezicht is een internationaal aansprekend, bruisend Horti Science Business Park, waar bedrijven en instellingen economisch en programmatisch verbonden zijn en waar een innovatief vestigingsklimaat heerst. De bedrijven die zich vestigen, hebben bij voorkeur een relatie met WUR, Delphy en de mogelijke incubator. De software wordt in deze ontwikkelstrategie door de operator van de incubator aangestuurd en deels zelf geproduceerd. Het programmabureau is daarmee onderdeel van incubator. De incubator is dé centrale plek van het Horti Science park en voegt waarde te aan het Innovation District.

Daarmee levert Lansingerland een belangrijke en onderscheidende bijdrage aan het ecosysteem van de Greenport West-Holland, YESIDelft, Startlife, of de Club van 100.

Wij adviseren de bovenstaande stappen te zetten voor de doorontwikkeling van het Horti Science Park, (figuur x) waarbij links aan de figuur de korte termijn ontwikkelingen zijn en rechts van de figuur de lang termijn ontwikkelingen:

Figuur 8 Te zetten stappen

voor de doorontwikkeling van het Horti Science Park.

Overige aanbevelingen Voor de lange termijn adviseren wij (deels) de gronden Bleizo West worden te reserveren voor Horti Science en te onderzoeken in welke mate er vraag kan worden gegenereerd naar een Horti Science Business Park voor de (hightech) toeleveranciers. Voor dit langetermijnperspectief is het dus van belang voldoende ruimte in de nabijheid van de het huidige Horti Science Park te reserveren en de vraag hiervoor te onderzoeken. Stel extra ambtelijke capaciteit beschikbaar voor de uitvoering van de ontwikkelstrategie voor de doorontwikkeling van het Horti Science Park, waarbij wij in eerste instantie uitgaan van tenminste 0,5 fte voor de aansturing van de hardware (inclusief incubator) en 0,5 fte voor de aansturing van de software. Make or buy. Wij geven de gemeente in overweging om na te denken over de vraag in hoeverre het de gemeente zelf dient te zijn die alle stappen om te komen tot de ambitie uitvoert, of dat er in meer of mindere mate onderdelen worden uitbesteed, bijvoorbeeld aan partners zoals het programmabureau Greenport West Holland, Startlife, YesIDelft of Innovation Quarter. RAPPORTAGE DOORONTWIKKELING HORTI SCIENCE PARK

55

Nr.

1.

2.

56

Onderzoeksvraag

Nr.

Onderzoeksvraag

Positionering

TG

Welke unieke en onderscheidende eigenschappen kent het innovatieve cluster in Lansingerland en in het bijzonder het Horti Science Parc? Hoe kunnen zij elkaar versterken?

Wat is de schaal waarop de stakehol­ ders actief zijn, hoe definiëren zij hun regio of ecosysteem?

TG

Hoe denkt het bedrijfsleven haar koppositie te behouden?

TG

Hoe wordt het ecosysteem van het Horti Science afgebakend?

TG

Biedt de agenda van het bedrijfsleven van andere regionale clusters aan­ knopingspunten voor samenwerking met het Horti Science Parc?

TG

Wat hebben andere clusters in ZuidHolland nodig van tuinbouw/Horti Science Parc?

Welke (cross)sectorale concepten en kansen biedt doorontwikkeling van het Horti Science Parc op thema's als kunstmatige intelligentie, robotise­ ring, autonoom telen, teelttechniek, vertical farming, energietransitie, innovatiezones, belichting en duur­ zaam watergebruik?

5.

Gelet op het greenportkarakter van Lansingerland. Welke maatschappelij­ ke en economische kansen biedt doorontwikkeling van het Horti Science Parc gemeentelijk, regionaal, nationaal en internationaal?

7.

Hoe verhoudt de doorontwikkeling van het Horti Science Parc zich tot de verschillende Science Parcs in de regio?

8.

Welke taken en verantwoordelijkhe­ den kennen de verschillende partijen bij de doorontwikkeling van het Horti Science Parc?

t y r-*

A1 C I

V.l .Hl

Nr.

m 3.

6.

TG

TG

m 4.

Onderzoeksvraag

Ruimtelijk Welke ruimtelijke functies (waaronder incubators) en vestigingsfactoren zijn rand voorwaardelijk voor het succes­ vol doorontwikkelen van het Horti Science Parc en welke beeldkwaliteitseisen gelden voor nieuwe ruimte­ lijke functies? Hoe verhoudt de doorontwikkeling van het Horti Science Parc zich tot de vervoerswaarde van het station Lansingerland-Zoetermeer, vertramming van de ZoRo lijn, A12 corridor en het project Bleizo-West? Wat is de relatie met Bleizo-West en andere omliggende gebieden?

Nr.

3 9.

H 10.

1

Onderzoeksvraag

Randvoorwaardelijk Wat zijn de kritische succesfactoren voor een internationaal toonaange­ vend Horti Science Parc?

Financieel Wat zijn de kosten voor doorontwikkeling van het Horti Science Parc en hoe ziet de businesscase eruit?

Werkend krijgen en operationaliseren

TG

Wat zijn de eerste stappen die we moeten zetten?

Wat zijn de ruimtelijke mogelijkheden en kaders voor de doorontwikkeling van het Horti Science Parc en wat zijn de grondposities?

TG

Welke partners hebben we hiervoor nodig? Hoe betrekken we bedrijven? Welke zeggenschap krijgen bedrijven?

Onderwijs

TG

Welke organisatie- en besturingsvorm is effectief? Wat is de rol van de stakeholders?

TG

Moeten we inzetten op verbeteren van de hardware? Of juist van de software?

Welke onderwijsconcepten dragen bij aan het succesvol doorontwikkelen van het Horti Science Parc?

RAPPORTAGE DÓÓRONTWIKKELING HORTI SCIENCE PARK

57

<

'Talking Dinner Living Labs Horti Science Park'

CD

Lansingerland, 8 september 2021

CO

Doel van de avond is om meningen te horen en input te verkrijgen betreffen­ de concept en thematiek van het Horti Science Park. Bijeen waren vertegen­ woordigers in de breedte: ondernemers, beleidsmedewerkers van verschillende overheden, vertegenwoordigers van on­ derwijs en wetenschap, bestuurders.

OJ

cro

In vier ronden werden vier 'Living Labs' besproken. In dit korte verslag worden de resultaten daarvan samengevat, de dominante thema's benoemd en een aantal overwegingen weergegeven voor het vervolg.

Horti Science Park bundelt en pro­ grammeert bestaande en nieuwe samenwerkingen in een viertal ‘Living Labs'; experimentele, soms virtuele, dan weer fysieke ruimtes, waarin zaken kunnen worden beproefd en getoetst aan de werke­ lijkheid, waarin kan worden samen­ gewerkt door een veelheid aan par­ tijen in een 'veilige' setting. We voorzien vier van zulke Living Labs, die de vier thema's bedienen waar Horti Science Park zich op wil richten.

Living Lab 1 - Incubator. Een belangrijke drijvende kracht van het idee van het Horti Science Park en de Living Labs is de 'incubator', waar nieuwe, relevante initiatieven worden ontwikkeld in een samenwerking tussen bedrijven, overheid en wetenschap, en begeleid tot ze zelfstandig verder kun­ nen.

58

Vragen: Welke mogelijkheden biedt dit jou die er nu niet zijn? Gezien vanuit jouw perspectief? Wanneer wordt dit een succes? Overwegingen uit het gesprek aan tafel: Wat bedoelen we precies met een incubator? Het zou een fysieke plek kunnen zijn, een programma, een platform. In ieder geval iets dat ideeën, mensen en energie samenbrengt, een plek waar je elkaar weet te vinden. Maar hoe groot en breed moeten we dit zien? Welke niveaus van onderwijs en wetenschap sluiten hier aan? Welke andere partijen, naast YesIDelft en de WUR, zijn hier denkbaar? Wat doen de bedrijven zelf, wat doen ze samen? De waarde wordt gezien in het aanbrengen van focus enerzijds, het tonen van de kracht van de regio anderzijds. Focus op vernieuwing kan ontstaan door het samenbrengen van wetenschap, onderwijs en bedrijfsleven en het gericht programmeren en regisseren van wat die partijen gezamenlijk doen. Focus kan leiden tot versnelling en tot nieuwe combinaties die nu niet ontstaan omdat ze geen plek en aanleiding vinden. De regio kan zich middels dit initiatief onder­ scheiden als een (nu reeds) vernieuwende plek, waar in samenwerking wordt gewerkt aan de groene en grijze aspecten van tuinbouw, start­ ups en scale-ups een plek kunnen vinden, aan­ trekkelijke werkgelegenheid wordt geboden van MBO tot wetenschappelijk niveau, en zo voort.

Een incubator zou allerlei zaken kunnen katalyseren, zoals het ontwikkelen en verzorgen van hybride onderwijs, community building, de vestiging van nieuwe bedrijven etc. Randvoorwaardelijk zijn onder andere de ondersteuning door een stevig consortium, co-financiering, en het kunnen aannemen van een goede man of vrouw met kennis van zaken en het goede netwerk, om dit initiatief te activeren en een regiefunctie te kunnen laten vervullen.

| Living Lab 2 - War on Talent

| Living Lab 3 - Bezoeken

De arbeidsmarkt is schaars. We zoeken doorlopend, en net als andere sectoren, naar talenten op MBO-, HBO- en acade­ misch niveau, die een bijdrage kunnen leveren aan de groei en de innovatie van onze bedrijven en organisaties. Kandidaten genoeg in onze directe om­ geving, die waarschijnlijk graag willen werken in de omgeving waarin ze op­ groeien. Maar hoe maken we onszelf daarvoor aantrekkelijk als werkgever?

Veel ondernemingen en organisaties in onze regio ontvangen met grote regel­ maat, meestal vakmatig geïnteresseer­ de, bezoekers. Ieder van ons is prima in staat om dat zelf te organiseren. Maar dat wil nog niet zeggen dat dat niet be­ ter zou kunnen. Misschien kunnen we gezamenlijk hier meer uit halen?

Vragen: Welk beeld roepen we nu op bij onze omgeving en wat zou daar­ aan moeten veranderen? Hoe leggen we contact met talenten (voor de komende tien jaar) op fietsafstand? Wat kunnen wij gezamenlijk doen?

Vragen: Welke verbeteringen zouden kunnen ontstaan uit een meer gestructureerde samenwerking op het vlak van bezoeken? Wat zouden we samen kunnen toevoegen dat we individueel niet kunnen? Hoe zouden we dat kunnen organiseren? En wat zou je daarbij uit handen willen geven?

Overwegingen uit het gesprek aan tafel:

Overwegingen uit het gesprek aan tafel:

De belangrijkste conclusie die hier getrokken wordt, is dat de kansen die de aanwezigheid van de tuinbouwsector voor de regionale werkgelegenheid biedt, onbekend zijn. Niet langer is iedereen hier, in de traditie van de tuinbouw, opgegroeid. Het imago van de sec­ tor is eerder dat van de 'massale' aspecten van het verbruiksproduct dan van de high tech-wijze waarop dat tot stand komt. En sowieso is er eigenlijk weinig beeld: de sector is behoorlijk 'hermetisch', weinig toegankelijk en zichtbaar.

De vraag wordt gesteld of hier nu daadwerkelijk een probleem is, het gaat namelijk op zich prima zoals het gaat. Enige ondersteuning en regie kan echter geen kwaad, vooral om de bedrijven te ontlasten: het ontvangen van bezoek vraagt best veel, en levert vervolgens doorgaans weinig op. Daarnaast zouden de partijen in de regio elkaar de bal kunnen toespelen en zo elkaar de beste kansen bieden en het bezoek de meest passende ervaring. En mocht er op termijn gekozen worden voor gezamenlijke marketing en promotie van de regio, dan dient die ergens centraal te worden verzorgd.

Dat betekent dat we zouden moeten streven naar zo vroeg mogelijk creëren van dat beeld: in het primair onderwijs. Middels geprogram­ meerde activiteiten (bezoeken, het beiden van bijdragen aan onderwijsprogramma's en zo voort) zou bij die doelgroep reeds inzicht kunnen worden gecreëerd in wat de sector echt te bieden heeft. Daarnaast moet worden gestuurd aan het beeld als zodanig. Het innovatieve en hoogtechnologisch karakter ervan moeten veel beter over het voetlicht komen, net als de ontwikkelings- en carrièremogelijkheden die de sector te bieden heeft.

Dat zou organisch moeten groeien. Dan is wel van belang dat er een richtinggevende eindsituatie, een doelstelling wordt neergezet waar we dan naartoe kunnen werken. Het Horti Science Park zou in deze opvatting meerdere betekenissen kunnen hebben: die van een neutrale ontvangstplek, een positionerende rol, de vestigingsplaats van de ondersteunende marketingorganisatie, en zo voort.

Het Living Lab van het Horti Science Park zou hier kunnen fungeren als een etalage en een centraal punt voor activiteiten die het juiste beeld creëren. Niet alleen van de sector en haar mogelijkheden, maar ook van het leven in deze regio en de hoge kwaliteit daarvan. Een voorpost van hoe het leven hier zou kunnen zijn, de Nemo van de tuinbouw. RAPPORTAGE DÓÓRONTWIKKELING HORTI SCIENCE PARK

59

Living Lab Generiek We hebben gedurende deze bijeen­ komst vanuit een paar invalshoeken een idee verkend voor het Horti Scien­ ce Park: een thematische benadering in de vorm van Living Labs. Kunnen we tot slot nog even reflecteren op wat we besproken hebben?

Vragen: Onder welke randvoorwaarden wordt dit idee een succes? Wat maakt het een heel goed idee? Wat maakt het een heel slecht idee? Overwegingen uit het gesprek aan tafel: De vraag wordt gesteld, wat de onderscheidende of toegevoegde waarde van een Horti Science Park is: hebben we het wel nodig? Zouden we het zonder kunnen? De consensus hier is dat het weliswaar zonder kán, maar beter en krachtiger is mét een dergelijk Park. Opgemerkt wordt dat een lange adem nodig is. We moeten met visie en geduld opereren. Het voorbeeld van het Bio Science Park in Leiden komt langs: dat is na 20 jaar een begrip, maar nog steeds niet helemaal uitgegeven. Naast de lange adem is ook van belang dat keuzes die in het begin worden gemaakt, consistent worden volgehouden; als het Horti Science Park echt een scherp profiel moet krijgen, dan moeten we nee durven zeggen tegen initiatieven en partijen die niet in dat profiel passen. Een risico wordt gevoeld in het gebrek aan eigenaarschap: van wie ís dit Park eigenlijk? Wie maakt er zich verantwoordelijk voor? En ten slotte wordt opgemerkt dat er een heldere planning en financiering op tafel zouden dienen te komen en dat het risico gezamenlijk gedragen wordt door de deelnemende partijen.

60

Conclusie Dominante thema's Samengevat hoorden we op deze avond een aantal thema's langskomen die door het Horti Science Park bediend zouden kunnen worden: Het Park kan een organiserende rol vervullen, waarbij zowel faciliterende als regisserende aspecten zijn benoemd; Het Park kan een grote rol spelen voor de zichtbaarheid en bekendheid van de regio en de sector, daar waar die nu nog wel eens een wat hermetisch karakter vertonen Het Park kan de bestaande kracht, waar de en partijen van de regio en de sector verzamelen, verrijken en versnellen.

De 'S' van Science? Een aspect dat in de gesprekken hier en daar wat onderbelicht bleef (behalve daar waar spra­ ke was van de incubator-rol van het Horti Science Park) is het wetenschappelijk karakter ervan; terwijl juist daar het onderscheidend vermogen ten opzichte van andere initiatieven te vinden is. Dat verdient aandacht.

Crossovers tussen de thema's Regelmatig ontstonden dwarsverbanden tussen de verschillende invalshoeken, vormgegeven in de Living Labs. Een voorbeeld: tussen arbeids­ markt en de activiteiten in de incubator of voor bezoekers; het tonen van de aantrekkelijkheid van de sector kan door te tonen hoe innovatief deze is, en ook scholieren kunnen uiteraard als bezoekers worden verwelkomd. Uiteraard is de thematische benadering van de Living Labs in deze geen doel in zichzelf, maar dient om structuur te geven aan het concipië­ rend denken dat nodig is om het Horti Science Park vorm te geven. Dat daarbij sommige aspec­ ten elkaar raken, is feitelijk van waarde; het toont aan, dat concentratie van deze thema's in één Park een logische en kansrijke gedachte is.

Overwegingen voor het vervolg. Het eigenaarschap van het probleem dat geadresseerd wordt door het Horti Science Park is lang niet altijd duidelijk. In de opzet van een business model voor het Park dient daarom gekozen te worden voor een model dat ruimte biedt enerzijds, eigenaarschap stimuleert anderzijds; De incubator wordt erg interessant gevonden, maar niet duidelijk is wie hier nu aan de bal is en wie dus de eerste beweging maakt. Een waarschijnlijk goed haalbare benadering is die van een samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente, WUR, Startlife en YesIDelft om de incubator uit te werken; Lentiz is een opvallend succesvolle partij, die een grote rol zou kunnen spelen voor het aspect van de 'war on talent'. Zij richten zich ook bij uitstek op scholieren, scholen en ondernemers op 'fietsafstand' en bouwen echt aan die relatie. We kunnen ons voorstellen dat zij dit thema trekken. Dat zou ook voorkomen dat het teveel een marketinginspanning zou worden, die enerzijds om budget vraagt maar anderzijds geen garantie geeft op succes;

In algemene zin geldt voor het Horti Science Park: gebruik wat er reeds is, voeg toe wat ontbreekt en verrijk waar nodig. Daar staat met zoveel woorden dat als geen duidelijke toegevoegde waarde wordt geleverd op wat reeds gedaan wordt, het verstandig is om op de handen te blijven zitten. De WUR, YesIDelft en Lentiz zijn belangrijke stimulerende partijen 'van buitenaf, die kansen moet worden geboden, met name doordat de gemeente het lokale management en netwerk van deze organisaties ondersteunt in hun interne processen richting raden van bestuur. De opmerking dat een lange adem en scherpe keuzes noodzakelijk zijn, raakt aan het hart van het initiatief. We moeten het aandurven om op lange termijn te denken en dus de op kortere termijn aantrekkelijk lijkende initiatieven en partijen die interesse tonen, maar die niet (voldoende) zouden bijdragen aan het gewenste eindresultaat, af te wijzen. Als dit Park geen scherp profiel krijgt, heeft het geen zin om er aan te beginnen; zoals gezegd: het moet een nadrukkelijke toegevoegde waarde leveren op alles wat reeds gebeurt;.

Het thema 'bezoeken' is zoals verwacht het minst urgent. Wij geven ter overweging dit door de bedrijven en organisaties die hierin echt massa maken, zelf te laten professionaliseren en daarbij af te wachten welke centraliserende en organiserende behoefte door hen wordt uitgesproken;

RAPPORTAGE DÓÓRONTWIKKELING HORTI SCIENCE PARK

61

TwynstraGudde adviseert overheid en bedrijfsleven op veel van de grote en urgente thema's van deze tijd. Denk aan veiligheid, diversiteit, digitalisering, mobiliteit, duurzaamheid, energie, financiën en gezondheid. We bieden onze opdrachtgevers unieke, werkbare oplossingen en brengen complexe projecten en programma's tot een goed einde. Iets creëren van blijvende waarde, daar gaan we voor. Daardoor hebben we een directe impact op (toekomstige) maatschappelijke en economische ontwikkelingen. En dus een grote impact op morgen.

O TwynstraGudde

Impact op morgen.

KUIPER

COMPAGNONS