T21.00153 WvZ Informatiepakket Gemeente Lansingerland LHB participatietraject RTHA.pdf

Januari 2021

Informatiepakket Gemeente Lansingerland Participatieproces Luchthavenbesluit RTHA

Gemeente Lansingerland JAN2021

Inhoud

Aanleiding & Opgave Wettelijk kader Projectteam Participatie Mutual Gains Approach Belanghebbenden Spelregels Planning

Gemeente Lansingerland JAN2021

Aanleiding en opgave (1) Wat is een luchthavenbesluit? In het luchthavenbesluit wordt vastgelegd waar een luchthaven ligt, hoe lang en breed de landingsbaan is en welk luchtverkeer gebruik maakt van de luchthaven. In een luchthavenbesluit staan ook de regels en grenswaarden waaraan de luchthaven zich bij de exploitatie moet houden. Waarom vraagt RTHA een nieuw luchthavenbesluit aan? Tot 1 mei 2013 functioneerde Rotterdam The Hague Airport (RTHA) op basis van een aanwijzingsbesluit vanuit de Luchtvaartwet. Op 1 mei 2013 is het aanwijzingsbesluit vervangen door een zogenaamde omzettingsregeling. Vanaf dat moment is het nieuwe stelsel voor burgerluchthavens, zoals dat is opgenomen in hoofdstuk 8 van de Wet Luchtvaart voor RTHA van kracht. Deze omzettingsregeling moet vervangen worden door een geheel nieuw en volledig luchthavenbesluit op basis van de Wet Luchtvaart.

Gemeente Lansingerland JAN2021

Aanleiding en opgave (2) Wat kan men vastleggen in een luchthavenbesluit? In het luchthavenbesluit wordt beslist over de gebruiksruimte van de luchthaven. Daarnaast reguleert het luchthavenbesluit het luchthavenluchtverkeer en de ruimtelijke indeling van de omgeving van de luchthaven. Handhaving van de regels en grenswaarden die in het luchthavenbesluit zijn opgenomen gebeuren overeenkomstig de Wet luchtvaart. In dit verband is het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat het bevoegd gezag. De bepalingen die in het luchthavenbesluit moeten worden opgenomen zijn voorgeschreven in het Besluit burgerluchthavens. Wat wil RTHA bereiken met het luchthavenbesluit? RTHA wil het proces naar een nieuw luchthavenbesluit benutten om het gesprek aan te gaan over de positie van de luchthaven in de regio. Enerzijds moet de luchthaven aansluiten bij de wensen van alle betrokkenen in de regio. Zo wenst de luchthaven regionaal verankerd te zijn en wil zij passen in haar regio, zowel wat betreft economie, ruimtelijke ordening als (leef)milieu. Anderzijds behoort RTHA tot de luchthavens van nationale betekenis met een actieve rol in de verdere ontwikkeling van de landelijke luchtvaartvisie.

Gemeente Lansingerland JAN2021

Wettelijk kader Algemene maatregel van bestuur Het luchthavenbesluit is een zogenaamde Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB). Daarbij is het LHB MER-beoordeling plichtig conform de Wet en het besluit Milieubeheer. RTHA kiest er voor om een volledig MER uit te voeren. MER-Procedure De MER-procedure omvat een procedure ter vaststelling van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) met advies van wettelijke adviseurs, terinzagelegging en een advies van de Commissie m.e.r. Hierna volgt een advies van het Ministerie aan de luchthaven met betrekking tot de uitvoering van de MER. Aansluitend volgt de procedure voor het LHB met bijbehorende MER met toetsing door het Ministerie , terinzagelegging en advisering van de Commissie m.e.r. Vaststelling Tot slot volgt voorhang van het LHB in Eerste en Tweede Kamer en advisering door de Raad van State. Na vaststelling vindt publicatie plaats in het Staatsblad. Momenteel staat hier dan geen beroep meer open bij de bestuursrechter (nb. wel onderwerp van gesprek vanuit de nieuwe Luchtvaartnota).

<nr>

NIEUW! PARTICIPATIE TRAJECT RTHA

<nr>

Gemeente Lansingerland JAN2021

Projectteam (1) Project team De zoektocht naar een duurzaam voorkeursscenario voor RTHA slaagt alleen wanneer de groep betrokkenen daarin professioneel begeleid wordt. Hiervoor zocht RTHA verschillende competenties: • Kennis van de sector/problematiek • Projectmanagement • Omgevingsmanagement • Communicatiemanagement Met oog voor de gevraagde competenties en de wens om niet eigenhandig het participatietraject faciliteren is er voor gekozen om de begeleiding van het proces in handen te leggen van een samengesteld projectteam. Opdrachtgever en financiering Het participatietraject en de begeleiding daarvan is een initiatief van Rotterdam The Hague Airport. De gemeenten Rotterdam, Lansingerland en Schiedam, de Provincie Zuid Holland en het Ministerie van I&W onderschrijven het belang van participatie en dragen bij aan de bekostiging van het onafhankelijk projectteam.

Gemeente Lansingerland JAN2021

Projectteam (2)

Hans van Zijst

Bas Liebeek

Jeroen Medema

Voorzitter bijeenkomsten

Projectmanagement

Omgevingsmanagement

Gemeente Lansingerland JAN2021

Participatie (1) Input leveren Er zijn gedurende het traject van RTHA twee vormen van participatie. Allereerst is bij wet bepaalt dat de NRD, MER en ontwerp luchthavenbesluit, op verschillende momenten, ter inzage gelegd worden en open staan voor indiening van zienswijzen. RTHA vindt deze vorm van inspraak echter te beperkt. RTHA aanpak Als initiatiefnemer wil de luchthaven daarom zorgen voor een zorgvuldig participatietraject voorafgaande aan de NRD/MER procedure. Met het oog op regionaal draagvlak en betere besluiten wil de luchthaven tijdig belangen, inzichten en feiten op tafel krijgen om tot goede afwegingen te komen met alle betrokkenen. Voordat er gestart gaat worden met het wettelijk traject en de formele momenten van ter inzage legging organiseert de luchthaven daarom het participatietraject met de ambitie om gezamenlijk tot een gedragen voorkeursscenario te komen. Aanpak Om te komen tot een gedragen voorkeursvariant heeft RTHA de ambitie om deze variant samen met haar stakeholders op te stellen. Zij streeft daarbij naar een consensus oplossing. Het RTHA participatietraject is daarom vormgegeven langs de lijnen van het Mutual Gains Approach (MGA) gedachtegoed. MGA is van oorsprong een Amerikaanse aanpak (Harvard, MIT), die ook in Nederland goed aanslaat.

Gemeente Lansingerland JAN2021

Participatie (2) Aanpak Een aantal kenmerken van deze aanpak zijn: • Een dialoog gebaseerd op belangen in plaats standpunten • Vanuit deze belangen streven naar winst voor alle betrokken partijen • Actief sturen op een zorgvuldig, transparant en herleidbaar proces • Bouwen aan vertrouwen, onder andere door samen feiten te onderzoeken Investeren in een zorgvuldig proces Deze aanpak vereist flinke investeringen van zowel initiatiefnemer als deelnemers; • Goede begeleiding van het proces en van deelnemende stakeholders middels een onafhankelijk projectteam • Heldere afspraken aan de voorkant qua proces, deelname, doelstellingen en besluitvorming • Investeren in de onderhandelings-kwaliteiten van de groep • Hoge kwaliteit van informatie middels Joint Fact Finding • Investering in tijd en aandacht: een duurzaam voorkeursscenario lukt alleen wanneer betrokkenen daar samen stap voor stap aan bouwen.

Gemeente Lansingerland JAN2021

MGA gedachtengoed (1) Distributief (Machiavelli)

Integratief (MGA)

Op basis van standpunten

Op basis van belangen

Denken in termen van wij/zij

Luisteren en inleven in anderen

Win – lose

Zoek wederzijds voordeel

Vechten, aanvallen

Openheid

Ieder voor zichzelf

Gezamenlijke oplossingen zoeken

Korte termijn

Lange termijn

Er is één oplossing

Er zijn meerdere uitkomsten

Maak een bewuste keuze! Het kan niet ‘allebei een beetje’

Gemeente Lansingerland JAN2021

MGA gedachtengoed (2)

Gemeente Lansingerland JAN2021

Belanghebbenden

Gemeente Lansingerland JAN2021

Spelregels (1)

1. We gaan voor een veilige samenwerking •

Basisregels van samenwerken: elkaar laten uitpraten, respectvol met elkaar en elkaars belangen omgaan, sensitief proberen te zijn naar elkaars situatie

•

Elkaar niet verrassen in de (social) media en niet over anderen praten met betrekking tot dit proces in de (social) media.

•

Stukken uit dit proces worden alleen met anderen gedeeld na bespreking en goedkeuring van de projectorganisatie

•

Stukken worden niet met de media gedeeld, tenzij er expliciet toestemming is gegeven door de betreffende partijen.

•

Iedereen aan tafel is gelijkwaardig

Gemeente Lansingerland JAN2021

Spelregels (2)

2. We gaan voor een transparante samenwerking •

Waar mogelijk delen van stukken en informatie (ook met de buitenwereld)

•

Eerlijk en open over belangen

•

Open over mandaat

Gemeente Lansingerland JAN2021

Spelregels (3)

3. We maken ruimte voor samenwerking •

Tijd vrij maken om de dingen goed te doen (communicatiekalender volgt z.s.m.)

•

Betrouwbaar gedrag nastreven

•

Werken met vertegenwoordiging in het proces (met uitgangspunt: alle belangen aan tafel)

•

Conflict hoeven we niet uit de weg te gaan, maar doen we begeleid

•

Succes van het traject valt en staat met de bereidwilligheid van alle partijen om hier een succes van te maken!

Gemeente Lansingerland JAN2021

Planning participatietraject

1. Startbijeenkomst, procesafspraken en eerste inzicht in elkaars belangen (eind 2020/begin 2021) 2. Joint Fact Finding (Q1 2021) 3. Samen voorkeursscenario maken (Q2 + Q3 2021) 4. Afspraken maken, inclusief borgen, evalueren en monitoren (Q4 2021) Start formele aanvraag LHB (eind 2021)

In deze stap brachten we middels een interviewronde de verschillende belanghebbenden in kaart. Via een zogenaamde passagierslijst kregen partijen inzicht in elkaars belang en kwamen potentiële kansen en knelpunten aan het licht. Met een startbijeenkomst op 8 december hebben betrokken partijen nader kennis kunnen maken, zijn eerste procesafspraken gemaakt en is een gezamenlijk startpunt gecreëerd voor het verdere traject.

Stap 1: Verkenning en kennismaking (oktober – december 2020) 8 oktober – Aankondiging Participatietraject RTHA in de CRO

Introductie procesaanpak en projectteam

Q4 2020– Interviews, uitwerking en documentatie

Opzet website: www.luchthavenbesluit.nl

Resultaat stap 1: 1. Verkenning van belanghebbende partijen en onderliggende belangen uitgewerkt in een passagierslijst 2. Startbijeenkomst ter kennismaking 3. Eerste procesafspraken + procesplanning 4. Inzicht in elkaars belangen 5. Publicatie website

8 December– Startbijeenkomst en verspreiding documentatie

Passagierslijst met eerste overzicht van belangen, kansen en knelpunten

In deze stap werken we samen aan een gedragen set van definities, duidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden en een gedeelde feitenbasis. Voornamelijk met de primaire contactpersonen, aangevuld met inhoudelijk experts. Daarnaast bereiden we stap 3 voor in deze fase met het scherper maken van belangen, issues en kansen en het organiseren van de dialoogtafel voor stap 3.

Stap 2: Joint Fact Finding (januari – april 2021) 9 maart –Tussenstand onderzoeken JFF en voortgang gesprekken vertegenwoordiging

26 januari Startbijeenkomst Joint Fact Finding

Verzamelen vragen Joint Fact Finding (indienen t/m 18 januari)

Aan de slag in werkgroep(en) met begeleiding en/of uitvoeren onderzoeken

Starten van gesprekken over vertegenwoordiging en mandatering

12 april –Eindbijeenkomst JFF + doorkijk stap 3 (incl. bespreken dialoogtafel)

Aan de slag in werkgroep(en) met begeleiding en/of uitvoeren onderzoeken Verder uitwerken vertegenwoordiging en mandatering, inclusief scherper krijgen belangen, issues en kansen

Resultaat stap 2: 1. Duidelijke definities en duidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden 2. Eens over antwoorden en conclusies wat betreft de gestelde onderzoeksvragen 3. Duidelijkheid over opzet dialoogtafel stap 3

Duidelijk wie er in stap 3 aan tafel zit namens wie en met welk mandaat, aangescherpte belangen, issues en kansen + herijking spelregels voor stap 3

In deze stap werken we samen aan het voorkeursscenario. Het eerste deel van stap 3 gaat om het vrij en creatief nadenken over mogelijke opties om de verschillende issues op te lossen. Zonder dat je er gelijk aan vastzit. Het kiezen van opties komt namelijk pas in de volgende fase. Aan het eind van fase 3a hebben we een lijst met mogelijke opties per issue. Deze opties kunnen in de 2,5 maand rondom het zomerreces intern worden besproken.

Stap 3a: opties bedenken voor voorkeursscenario (april – juni 2021)

20 april –Bestuurlijke bijeenkomst MGA (optioneel) 19 april – trainingsdag MGA

11 mei – Start MGA proces: belangen, issues en kansen in beeld

27 mei – Eerste creatieve brainstorm sessie (opties voor issues)

7 juni – Tweede creatieve brainstorm sessie (opties voor issues)

21 juni – Derde creatieve brainstorm sessie (opties voor issues) 9 juli zomerreces

Laatste aanscherping belangen, issues en kansen

Huiswerk: alvast nadenken over opties

Opties verder uitwerken/ verdiepen

Resultaat stap 3a: 1. Proces MGA duidelijk voor deelnemers dialoogtafel en optioneel ook voor bestuurders 2. Mogelijke oplossingen per issue in beeld 3. Huiswerk voor deelnemers proces (in periode juni-september): bespreken opties met achterban

Opties verder uitwerken/ verdiepen

Ruimte om opties te bespreken met achterban

Uitwerken van opties per issue in 1 groot format door projectteam, om terug te kunnen leggen in achterban per organisatie

In deze stap maken we gezamenlijk keuzes, op basis van de eerder opgestelde opties. Daarmee werken we dus ook toe naar het uiteindelijk voorkeursscenario (wellicht meerdere scenario’s), die gaan dienen als input voor de aanvraag LHB. Daarnaast leggen we dit vast in stap 4, inclusief afspraken over monitoring en evaluatie.

Stap 3b en stap 4: opties kiezen voor voorkeursscenario en formaliseren input voor aanvraag LHB

Begin september – Opties kiezen, 1e ronde Zomerreces tot 6 sept. Ruimte om opties te bespreken met achterban. Resultaat inleveren 1 week voor eerste bijeenkomst na reces

Begin november – Bespreken input voor aanvraag LHB + monitoring en evaluatie afspraken

Begin oktober – Bespreken totaalpakket aan opties

Aanpassen issues waar geen overeenstemming over is, evt. nieuwe opties bedenken

Onderzoeken uitwerken om tot keuzes te kunnen komen (bijv. doorrekenen bepaalde opties) Resultaat stap 3b: 1. Totaalpakket met oplossingen per issue in beeld 2. Concept uitwerking van voorkeursscenario in document

Totaalpakket bespreken met achterban

Begin december –Afsluiten Fase 1: Voorkeursscenario als input LHB gereed + afspraken monitoring en evaluatie (met bestuurders)

Laatste punten bespreken (evt. met achterban) voor akkoord

Vastleggen pakket in document (door projectteam) als onderligger voor aanvraag LHB Eind stap 3 en begin stap 4 Resultaat stap 4: 1. Voorkeursscenario gedocumenteerd en akkoord, input voor aanvraag LHB 2. Afspraken over monitoring en evaluatie 3. Indien wenselijk: aanvullend convenant voor zaken die wel akkoord zijn, maar niet in aanvraag LHB meegenomen kunnen worden

BIJLAGE