Rekenkamerrapport toelichtingsonderzoek toegankelijkheid Lansingerland_Zwartgemaakt

Inspiratie uit Rotterdam: steekproefsgewijs monitoren van het gerealiseerde schrijfniveau Ook in Rotterdam zijn er doelstellingen om toegankelijker te schrijven. De afdeling communicatie verzorgt daartoe trainingen voor ambtenaren en heeft onder meer een schrijfwijze opgesteld. 53 In september 2023 heeft het college bovendien naar aanleiding van een motie voor de raad onderzocht welk aandeel van haar teksten voor burgers in duidelijke taal gesteld was. Dit bleek 44% te zijn. Inspiratie uit Rotterdam: multichannel als doel en hulplijnen aanbieden

48 interview ambtenaren. 49 interview ambtenaren en VNG, “Vincent Bijlo maakt medewerkers gemeente Lansingerland bewust van digitale toegankelijkheid,” geraadpleegd op 20 november 2025, https://vng.nl/praktijkvoorbeelden/vincent-bijlo-maakt-medewerkers-gemeente-lansingerland-bewust-van-digitale-toegankelijkheid 50 VNG, Verantwoordingsverslag Digitale toegankelijkheid 2023/2024, ongedateerd. 51 interview ambtenaren. 52 Gemeente Lansingerland, Quickscan Inclusief Beleid, ongedateerd, 7. 53 Gemeente Rotterdam, “Schrijfwijzer duidelijke taal,” geraadpleegd op 20 september 2024, https://rio.rotterdam.nl/umbraco/informatieportaal/communicatieportaal/duidelijke-taal/duidelijke-taal/dit-is-duidelijke-taal/.

37

toelichtingsonderzoek toegankelijkheid Lansingerland

In het Rotterdamse beleidsplan dienstverlening stelt de gemeente zich ten doel dat in 2026 Rotterdammers “alle 423 producten en diensten van de gemeente via de verschillende contactkanalen kunnen aanvragen. Deze contactkanalen zijn o.a.: website, portalen, sociale media, live chat, chatbot, digitale balie, fysieke balies, telefonie, post, wijkhubs, app en participatie platforms.” 54 Ook heeft de gemeente hulplijnen ingericht wanneer het mensen niet lukt om dienstverlening zelf online te gebruiken. Ze kunnen dan ondersteuning krijgen via het telefoonnummer 14010, aan de balies van de publiekslocaties en aan huis, via de zogeheten ‘vliegende brigade’. Meer keuze uit verschillende kanalen en vormen van ondersteuning bij dienstverlening betekent meer mogelijkheden om (ook) met een beperking deel te nemen.

Lansingerland.nl werkt aan digitale toegankelijkheid

Lansingerland.nl voldoet aan het Bdto maar is niet geheel toegankelijk De website lansingerland.nl voldeed in augustus 2024 aan 45 van de 50 WCAGnormen, zo stelde een extern onderzoeksbureau vast. 55 Op basis van deze score heeft de centrale publiekswebsite van de gemeente een B-status. De betrokken ambtenaren geven aan dat de gemeente streeft naar een A-status en hier de volle aandacht voor hebben. 56 De techniek van de website is op orde, maar de content op de website is nog niet altijd volgens WCAG-normen, zo geeft de gemeente aan. 57 Ongeveer de twee derde van de andere gemeentelijke sites en apps voldoet aan het Bdto Volgens het dashboard Digitoegankelijk van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties hebben 17 van de overige 24 websites en apps waar Lansingerland verantwoordelijk voor is, een status A of B. 58 Het gaat om vijf sites met een A status en twaalf met een B status. Zeven sites en apps hebben een status D en voor die sites en apps (ongeveer een derde van alle sites en apps van de gemeente) voldoet de gemeente dus niet aan het Bdto. De gemeente geeft aan dat het de focus is om in 2025 alle websites waar de gemeente verantwoordelijk voor is te laten onderzoeken en daarmee een A of B status te krijgen. 59 Ook op het moment van schrijven van dit rapport worden sites onderzocht.

De gemeente geeft aan dat het de focus was om in 2025 alle websites waar de gemeente verantwoordelijk voor is te laten onderzoeken en daarvoor een A of B status te krijgen. Hiervoor is €3.000 incidentele financiering vrijgemaakt.” 60

54 Gemeente Rotterdam, De Rotterdamse Dienstverlening, ongedateerd, 5. 55

Toegankelijkheidsonderzoek lansingerland.nl, (Arnhem; Accessy.club, 2024).

56 interview ambtenaren. 57 interview ambtenaren. 58 Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, “Zó digitoegankelijk is Gemeente Lansingerland,” geraadpleegd op 13 november 2025, https://dashboard.digitoegankelijk.nl/organisaties/772. 59 interview ambtenaren. 60 interview ambtenaren.

38

toelichtingsonderzoek toegankelijkheid Lansingerland

Lansingerland voert geen gebruikerservaringsonderzoeken uit De gemeente Lansingerland heeft nog geen digitale gebruikerservaringsonderzoeken op het gebied van toegankelijkheid gedaan. 61 Dergelijk onderzoek, waarbij inwoners met een beperking verschillende online dienstverleningsprocessen ‘doorklikken’ en meteen aan een onderzoeker vertellen hoe ze de verschillende te nemen stappen ervaren, geeft inzicht in de toegankelijkheid van de website. Zulk gebruikerservaringsonderzoek vormt een belangrijke aanvulling op de ‘technische’ WCAG-onderzoeken. 62

Inspiratie uit Rotterdam: ambtenaren die bedreven zijn in gebruikerservaringsonderzoek De gemeente Rotterdam geeft in haar beleidsplan dienstverlening naar om nieuwe producten, diensten en informatie zoveel mogelijk te laten testen, ook wat betreft de toegankelijkheid. 63 Daarmee bedoelt ze iets anders dan WCAG-onderzoek. Dat een website aan alle WCAG-normen voldoet, wil immers lang niet altijd zeggen dat gebruikers hem in de praktijk goed genoeg kunnen begrijpen en gebruiken. Om dat te weten moet je ‘echte’ gebruikers met een beperking een website laten gebruiken en hun ervaringen noteren. De gemeente heeft voor dergelijk onderzoek sinds 2020 een eigen “User-eXperience team” (UX-team) van inmiddels zes ambtenaren. Zij voeren onder meer zogeheten gebruikerservaringsonderzoeken uit. De beleidsambtenaar die verantwoordelijk is voor een bepaald dienstverleningsproces, kan het team (of een extern bureau) inhuren om in beeld te laten brengen hoe gebruikers het proces ervaren, bijvoorbeeld gebruikers met een beperking.

Lansingerland werkt in bescheiden mate aan meer fysieke toegankelijkheid in de gemeente Een toegankelijkheidsschouw is een onderzoek van een gebouw of (buiten)ruimte ter plekke, waarbij aan de hand van een normenkader de fysieke toegankelijkheid wordt onderzocht. De gemeente Lansingerland heeft voor het laatst in 2016 een dergelijk schouwonderzoek uitgevoerd voor de buitenruimte. Het ging toen om de dorpscentra van de drie kernen van Lansingerland. Deze schouwen werden uitgevoerd door onder meer ambtenaren, Lansingerlanders met een beperking en een externe adviseur toegankelijkheid. In alledrie de rapporten staat dat de deelnemers op een aantal punten na tevreden waren over de toegankelijkheid. In elk rapport staan verbeterpunten beschreven en hoe de gemeente deze al dan niet wil oplossen. Het gaat bijvoorbeeld over te weinig parkeerplekken voor mensen met een beperking, verzakkingen in de bestrating en reclameborden die in looproutes staan. 64 Aangezien de schouwen tien jaar oud zijn, zullen ze nu niet meer up-to-date zijn.

61 interview ambtenaren. 62 interview ambtenaren. 63 Gemeente Rotterdam, ‘De opgave 2023-2026 'De Rotterdamse Dienstverlening”, zomer 2023, p. 8. 64 Gemeente Lansingerland, ‘Verslag centrumschouw toegankelijkheid Bleiswijk’, 27 september 2016, Verslag centrumschouw toegankelijkheid Berkel en Rodenrijs’ 24 oktober 2016 en Gemeente Lansingerland Verslag centrumschouw toegankelijkheid Bergschenhoek, 31 oktober 2016.

39

toelichtingsonderzoek toegankelijkheid Lansingerland

De gemeente laat daarnaast tweejaarlijks door een extern toegankelijkheidsadviesbureau de toegankelijkheid van haar stemlokalen toetsen. DIt gebeurt voorafgaand aan verkiezingsdagen, de laatste keer was in september 2025. Wanneer alle adviezen en de instructies uit de toetsrapporten gerealiseerd worden, zo vermelden de rapporten, voldoet de locatie voor 100% aan de wettelijke ‘Toegankelijkheidscriteria Stemlokalen" van de rijksoverheid.65In deze rapporten wordt de route vanaf de openbare weg naar het stemhokje getoetst. De gemeente geeft verder in het ambtelijk wederhoor nog aan dat zij sinds 2025 “een toegankelijkheidsslag in de openbare ruimte [maakt]. Sindsdien zijn de toegankelijkheidseisen ook standaard opgenomen in de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte en de Leidraad Duurzame Inrichting Openbare Ruimte. Deze wordt in februari 2026 geactualiseerd. De gemeente verwijst standaard naar de regels van de Aanbevelingen voor Verkeersvoorzieningen Binnen de Bebouwde Kom van de CROW 66 en voldoet aan de toegankelijkheidseisen”. 67 De gemeente heeft geen stukken aangeleverd waaraan de rekenkamer kon zien wat dit concreet inhoudt voor toegankelijkheid bij de (her)inrichting van Lansingerlandse buitenruimte.

Ook hebben ambtenaren van de Vakgroep Beheer elke twee maanden contact met de hulpdiensten over de toegankelijkheid van de openbare ruimte, zo geeft de gemeente in ambtelijk wederhoor aan. Dit is geen uitgeschreven beleid, maar wel een vast contactmoment met de brandweer, ambulance, en politie, zo geeft de gemeente aan. De gemeente is verder aangesloten bij DOVA, het samenwerkingsverband van decentrale ov-autoriteiten. Begin 2026 is de rolstoeltoegankelijkheid van de bushaltes belicht. 68 Er werden geen stukken aangeleverd waaraan de rekenkamer kon zien wat dit concreet inhoudt voor de toegankelijkheid van de Lansingerlandse buitenruimte en bushaltes

65 Ongehinderd, ‘Toegankelijkheidstoets Stembureau in Bibliotheek Driesprong’ , 4 september 2025 en toetsrapporten van 24 andere lokaties door Ongehinderd in september 2025 en zie ook https://www.ongehinderd.nl/municipality/216/Lansingerland. 66 CROW is een onafhankelijk kenniscentrum voor infrastructuur, openbare ruimte en verkeer en vervoer. 67 bron: ambtelijk wederhoor 68 bron: ambtelijk wederhoor

40

toelichtingsonderzoek toegankelijkheid Lansingerland

41

toelichtingsonderzoek toegankelijkheid Lansingerland

de rekenkamer De gemeenteraad van Rotterdam heeft in december 1997 de Rekenkamer Rotterdam ingesteld. Sinds 1 september 2025 is de heer

directeur. Hij is door de

gemeenteraad voor zes jaar benoemd en beëdigd. Aan dit rapport hebben de volgende medewerkers meegewerkt:

Rekenkamer Lansingerland Postbus 70012 3000 kp Rotterdam telefoon 010 • 267 22 42 info@rekenkamer.rotterdam.nl www.rekenkamer.rotterdam.nl

basisontwerp dewerf • com, Zuid-Beijerland beeldmateriaal Algemeen Nederlands Persbureau Mart Production Mikhail Nilov

uitgave Rekenkamer Lansingerland maart 2026

Meent 94 t 010 • 267 22 42

Postbus 70012

info@rekenkamer.rotterdam.nl

3000 KP Rotterdam

www.rekenkamer.rotterdam.nl

Gemeente Lansingerland Gemeenteraad d.t.k.v. de griffie Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS

datum 30 maart 2026

ons kenmerk

RL/26.06/SK/EB/CL

pagina

betreft

1 van 1

CLKA2503 rapport ‘toelichtingsonderzoek toegankelijkheid’

Geacht raadslid, Hierbij zend ik u het door de Rekenkamer Lansingerland vastgestelde rapport ‘Toelichtingsonderzoek toegankelijkheid’. Het rapport is vandaag gepubliceerd en is digitaal op onze website beschikbaar. Een exemplaar treft u aan in de bijlage. Uiteraard kom ik het rapport graag tijdens een beeldvormende avond toelichten. Met vriendelijke groet,

directeur

bijlagen

1