Presentatie Zonne-energie en electriciteitsnetwerk.pdf

Zonne-energie en het elektriciteitsnetwerk

Beeldvorming raad 28 juni 2023

Eline van Wel – Senior adviseur duurzaamheid

Programma: 21.30 – 21.35 uur: opening door Michiel Muis 21.35 – 21.50 uur: toelichting stand van zaken RES-proces door Ralph Savelberg (programmamanager Regionale Energiestrategie regio Rotterdam-Den Haag) 21.50 – 22.10 uur: toelichting elektriciteitsnetwerk door Eelco de Vink (Stedin)

22.10 – 22.25 uur: toelichting zon op dak en data door Arsjalus Amirchanian 22.25 – 22.40 uur: stand van zaken zonne-energie door Eline van Wel (zonnevelden, solar carports en zon op waterbassins) 22.40 – 23.00 uur: vragen raadsleden 2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

<G

ENERGIE INFRASTRUCTUUR Gemeenteraad Lansingerland 28-6-2023

01 Rol van netwerkbedrijf 02 Opbouw van het net 03 Energietransitie 04 Lansingerland

21

ROL VAN DE NETBEHEERDER WELKE ROL VERVULT EEN REGIONALE NETBEHEERDER?

Wie is Stedin?

OPBOUW VAN HET NET HOE IS DE INFRASTRUCTUUR VAN STEDIN OPGEBOUWD? IS DE INFRASTRUCTUUR VAN STEDIN OPGEBOUWD?

ELEKTRICITEITSNET Voer titel in HOE WERKT HET?

EHS-HS station (van 380 naar 150kV)

HS- MS station (van 150 naar 25kV)

MS - MS station (van 25 naar 10kV)

MS-LS (van10 naar 0,4 kV)

ENERGIETRANSITIE WAT IS DE IMPACT VAN DE ENERGIETRANSITIE OP DE INFRASTRUCTUUR VAN STEDIN? WELKE ROL HEEFT STEDIN IN DE ENERGIETRANSTIE? T IS DE IMPACT VAN DE ENERGIETRANSITIE OP DE INFRASTRUCTUUR VAN STEDIN? WELKE ROL HEEFT STEDIN IN DE ENERGIETRANSTIE?

WE STAAN VOOR DE GROOTSTE UITDAGING OOIT! DE ENERGIETRANSITIE ● ●

● ●

Door de energietransitie verduurzaamt de energieproductie in hoog tempo. Het elektriciteitsverbruik neemt toe: we gebruiken meer elektriciteit voor het verwarmen van gebouwen, voor elektrisch rijden en voor elektrificatie in de industrie.

Zonne-energie 2021

2030

2,3

6,8

gigawatt

gigawatt

Iedereen in ons verzorgingsgebied toegang geven tot duurzame energie; dát is de maatschappelijke opdracht van Stedin. We richten daarom al onze aandacht op het mogelijk maken van de energietransitie.

Windenergie

X3

2021

2030

0,6

1,7

gigawatt

gigawatt

Laadpunten 2021

2030

80K

424K

X2

Warmtepompen

X5

2021

2030

75K

431K

X5,5

Totale investeringsportfolio bedraagt 8 mld euro tot 2030 Bron: Stedin Groep jaarplan 2023. Door ontwikkelingen kan deze data fluctueren gedurende het jaar.

29

DE ENERGIETRANSITIE HEEFT EEN FORSE IMPACT

OP HET ELEKTRICITEITSNETWERK Traditioneel

Toekomstig

Het net wordt anders gebruikt dan waarvoor het aangelegd is

Consumenten worden producenten maar vraag en aanbod liggen uit elkaar

Decentraal

Dag profiel

Vraag gestuurd

Elektrificatie vraagt om een sterke toename van infrastructuur

Nieuwe markten die ontstaan bieden kansen en risico’s voor Stedin €/M W

Aanbod gestuurd

Centraal

Tijd

Tijd

30

AANLEG ELEKTRICITEITSNET KOST TIJD, GELD EN RUIMTE

SNELLER BOUWEN Tijd opbouw elektriciteitsnet

HS

Kort

Gemiddeld

Lang

> 2,5 jaar > 0,5 jaar

Hoogspanning

Hoog

Kosten

MS

> 5 jaar

Middenspanning

Gemiddeld

Laagspanning

Laag

LS BASISDOCUMENT ENERGIETRANSITIE

In dit basisdocument staat de gedetailleerde impact van investeringen op zowel gas als elektriciteit.

31

CONGESTIE EEN SNEL GROEIEND PROBLEEM Het elektriciteitsnet raakt in toenemende mate overbelast

Afname

Uitdagingen conventionele netverzwaring

Opwek

Uitbreidingen zijn langdurige processen

Benodigde arbeidskrachten zijn schaars

Er is veel ruimte nodig boven en onder de grond

De transitie vergt forse investeringen

Bron capaciteitskaarten: Netbeheer Nederland (6 juni 2023)

Infrabehoefte verminderen BETER BENUTTEN Peakshaving / Curtailment Peakshaving / Afschakelen

Capaciteit elektriciteitsnet

Vraag en aanbod matchen

Vraag en aanbod matchen

Opslaan en later terugleveren

Aan de slag SLIMME OPLOSSINGEN Bedrijventerreinen

Woningbouw

Contracteren van Flex

Wanneer bedrijven onderling de energiebehoefte op elkaar afstemmen kan ruimte gecreëerd worden voor extra groei. Goede voorbeelden hiervan kunnen nu al gevolgd worden

Grote gebiedsontwikkelingen met woningbouw dreigen vast te lopen door de netcongestie. Samen met projectontwikkelaars gaan we op zoek naar slimme oplossingen

Stedin en Tennet trekken gezamenlijk op om Flexibel vermogen te contracteren waaronder batterijopslag

LANSINGERLAND HOE INVESTEERT STEDIN IN ASSETS? HOE IS HET LOKALE NET OPGEBOUWD STEERT STEDIN IN ASSETS? HOE IS HET LOKALE NET OPGEBOUWD

HOOGSPANNING EN MIDDENSPANNINGSNETTEN

36

HOOG- EN MIDDENSPANNINGSNETTEN

Nieuw station Uitbreiding station

37

LAAGSPANNINGSNETTEN 180+ EXTRA MIDDENSPANNINGSRUIMTES NODIG IN 2050 ● 30-40% meer dan vandaag ● Benodigde ruimte: 25-50m2 ● ● ●

●

per MSR Ontwikkelen buurtgerichte aanpak gebaseerd op hoogste urgentie eerst Planmatig en voorspelbaar proces samen met gemeente Afstemming met gemeentelijke plannen (bijv rioolvervanging of herbestrating) Reserveer snippergroen 38

GROEIENDE VRAAG NAAR TRANSPORTCAPACITEIT UITBREIDEN TRANSPORTCAPACITEIT De toename van vermogen door bijvoorbeeld het aansluiten van een zonnepark of het volledig elektrisch verwarmen van een wijk is in steeds meer gebieden zo groot dat de transportcapaciteit van de elektriciteitsnetten overschreden dreigt te worden. De snelheid waarmee deze transportcapaciteit kan worden uitgebreid, wordt daarmee bepalend voor het kunnen aansluiten van nieuwe productielocaties. SLIMME INZET BESTAANDE NETTEN Op de korte termijn zoekt Stedin samen met betrokkenen naar oplossingen waarbij slimmer gebruik gemaakt wordt van de bestaande energienetten.

Schaarste aan technisch personeel en materialen

Er is ruimte in en boven de grond nodig om het net uit te breiden

Uitbreidingen zijn langdurige processen

Het kost veel geld om het net uit te breiden

39

GROEIENDE VRAAG NAAR TRANSPORTCAPACITEIT UITBREIDEN TRANSPORTCAPACITEIT De toename Tot van vermogen slot: door bijvoorbeeld het aansluiten van een zonnepark of het volledig elektrisch verwarmen van een wijk is in • Intensivering van de samenwerking met de gemeente Lansingerland Er is ruimte in en boven steeds meer gebieden zo groot dat de Schaarste aan technisch is voorwaardelijk om de energietransitie mogelijk te maken de grond nodig om het transportcapaciteit van de elektriciteitsnetten personeel en materialen net uit te breiden overschreden dreigt te worden. De snelheid • transportcapaciteit Samen keuzes waarmee deze kanmaken worden door alle ontwikkelingen mee te nemen. Denk verduurzaming gebouwde omgeving, opwek en mobiliteit, maar uitgebreid, wordt aan daarmee bepalend voor het ook kunnen aansluiten vanruimte nieuwe in de ondergrond productielocaties. SLIMME INZET NETTEN • BESTAANDE Sneller bouwen van nieuwe stations en beter benutten van Op de korte termijn zoekt Stedin samen netcapaciteit doormet toepassen Uitbreidingen van slimmezijn oplossingen Het kost veel geld om het betrokkenen naar oplossingen waarbij slimmer langdurige processen net uit te breiden gebruik gemaakt wordt van de bestaande energienetten.

40

STEDIN IN CIJFERS 2021 Elektriciteit

2.120.135 Aansluitingen elektriciteit

18.954 GWh

19 MIN

46.421 KM

Getransporteerde hoeveelheid elektriciteit

Gemiddelde uitvalduur elektriciteit

Elektriciteitskabel (omtrek aarde is ca. 40.000 km)

Gas

1.920.079

75%

4.332 MLN M3

30 SEC

23.334 KM

Aansluitingen gas

van onze klanten deden eenvoudig zaken met ons.

Getransporteerde hoeveelheid gas

Gemiddelde uitvalduur gas

Gasleidingen (omtrek aarde is ca. 40.000 km)

ELEKTRICITEITSNET

HOE WERKT HET? VAN BRON NAAR EINDGEBRUIKER Het elektriciteitsnet transporteert elektriciteit uit een Nederlandse elektriciteitscentrale, hernieuwbare productie locatie of uit het buitenland naar de elektriciteitsaansluiting van een lokale eindgebruiker, zoals een huis of fabriek. VERSCHILLENDE SPANNINGNIVEAUS Hoe hoger het spanningsniveau van een stuk elektriciteitsnet, hoe groter het vermogen dat getransporteerd kan worden. De hoogspanningsnetten hebben een transportfunctie en de laagspanningsnetten een distributiefunctie, met daartussen een overgangsgebied. Op verschillende plekken in het net wordt elektriciteit omgezet naar lagere spanningsniveaus. Dit gebeurt in stations.

Extra Hoogspanning

Hoogspanning

Tussenspanning HS/TS station

Bron

380 kV

150 kV

MS/LS station

TS/MS station

50 kV

Laagspanning

Middenspanning

Eindgebruikers 21/10 kV

0,4 kV

Flexibele OPLOSSINGEN

GV

Grootverbruik

KV

Kleinverbruik Afname

HET ELEKTRICITEITSNET BETER BENUTTEN

Terugleveren

Initiatief bij klant

Stedin en klant gezamenlijk

Initiatief bij Stedin

Netcapaciteit blijft gelijk

Netcapaciteit blijft gelijk, maar beschikbaar vermogen per aansluiting varieert per tijdstip

Netcapaciteit wordt groter

Cable pooling

GV

Achter de meter aansluiten

GV

Directe lijn

GV

KV

Congestiemanagement

GV

Reservecapaciteit inzetten

Tijdsgebonden transportcapaciteit

GV

Structurele uitbreiding (geen flex)

Netbewust Laden (Elektrische mobiliteit)

GV

KV

GV

KV

Energieopslag

Energiehubs

E-houses

GV

Voor alle oplossingen geldt: toepasbaarheid is gebiedsafhankelijk. Informeer bij uw accountmanager naar de specifieke status van uw gebied

GV

INVESTERINGSPLAN •

Het investeringsplan beschrijft de noodzakelijke uitbreidings- en vervangingsinvesteringen in de elektriciteits- en gasinfrastructuur van Stedin

•

Het geeft een kwantitatieve beschrijving van de investeringen voor de komende drie jaar

•

En ook een kwalitatieve doorkijk naar de investeringen voor de komende tien jaar

•

Het is een verplichting voor netbeheerders om tweejaarlijks het investeringsplan op te leveren aan ACM

•

De consultatieperiode van 4 weken biedt gelegenheid om op voorgenomen investeringen te reageren door het indienen van zienswijzen (1 tot en met 29 november)

Arsjalus Amirchanian 28 juni 2023

Data en monitoring zon op dak in Lansingerland

Nieuwe tool voor data en monitoring: Zonnedakje — Potentie én realisatie van zon op dak in Lansingerland — Onderscheid tussen verschillende daken — Woningen — Bedrijfsdaken

Voor iedereen toegankelijk om een kijkje te nemen op:

www.zonnedakje.nl/Lansingerland 47

Hoe staat het met zon op dak in Lansingerland?

Realisatie 48

Hoe staat het met zon op dak in Lansingerland?

Realisatie: vooral zonnepanelen op woningen! 49

Verhouding tussen de dorpskernen Berkel en Rodenrijs

Bleiswijk

Bergschenhoek

22% realisatie

21% realisatie

21% realisatie

Woonfunctie: 34,8% Bedrijfsdak: 10,7%

Woonfunctie: 33,9% Bedrijfsdak: 24,9%

Woonfunctie: 32,9% Bedrijfsdak: 9,2%

Gezamenlijke jaarlijkse opbrengst van 83.700 MWh 50

Hoe staat het met zon op dak in Lansingerland? 21,4% realisatie betekent nog 78,6% potentie Maar.. groot gedeelte niet geschikt, zoals daken van kassen

Potentie

51

Potentie zon op dak in Lansingerland

52

Waar staan deze geschikte daken? (1)

53

Waar staan deze geschikte daken? (2)

54

Bedankt voor uw aandacht!

55

Zonnevelden: Rijkswaterstaat: energieneutrale snelweg, de Groene Boog Bosland: gebiedsvisie Diverse locaties in onderzoek en opstellen ruimtelijk toetsingskader zonneenergie dit jaar.

56

Solar carports: Landelijke regelgeving op komst?

RES-regio Rotterdam-Den Haag: versnellingsproject zon op parkeerplaatsen. Opstellen collectieve kwaliteitseisen in 2023. Beoogde locaties: Naast gemeentekantoor en op parkeergarage Westpolder. Besparingsopties in het kader van begroting 2024. Ruimtelijke inpassing en ecologische voorwaarden zijn van belang. Worden opgenomen in ruimtelijk toetsingskader zonne-energie. 57

58

Waterbassins: Versnellingsaanpak zon op waterbassins RES-regio Rotterdam-Den Haag: - Pilotfase afgerond; - Opschalingsfase: 10 investeringsprojecten in 2023.

Stimulering in samenwerking Greenport West-Holland. Eerste project in Lansingerland: - Brazander Specialty Growers in Bleiswijk 59

Waterbassins bij tuinders:

60

Vragen?

61