presentatie rekenkameronderzoek Woonbeleid Lansingerland.pdf

Beeldvormende avond 21 september 2022

Onderzoeksaanpak Hoe en in welke mate leidt het woonbeleid van de gemeente Lansingerland tot een betere aansluiting tussen vraag en aanbod op de Lansingerlandse woningmarkt? Aanpak: • Documentstudie • CBS Microdata • Interviews – Gemeente – Woningcorporatie – Marktpartijen

Verhouding vraag en aanbod niet verbeterd

Bevindingen: • Woonvisie 2015-2020 biedt nauwelijks inzicht in bestaande vraag en aanbod: – Geen inzicht omvang doelgroepen van beleid. – Geen inzicht in omvang geschikt aanbod voor starters, semi-starters en of middeninkomens.

• Woonvisie 2015-2020 bevat geen kwantitatieve nieuwbouwdoelstellingen per prijssegment

Kwantitatieve woonvisiedoelstelling • Doel: Gemiddeld 400 nieuwbouwwoningen per jaar opleveren • Realisatie: gemiddeld 312 nieuwbouwwoningen per jaar opgeleverd

Gerealiseerde nieuwbouwproductie 2015-2020 • Sociaal: 12% (235 woningen) • Niet-sociaal starterssegment: 3% (49 woningen) – Gemeente heeft prijsgrenzen niet geïndexeerd, dus misschien waren het er meer

• In de informatie naar de raad ontbrak systematisch overzicht in de gerealiseerde nieuwbouwproductie per prijssegment

Tijdens Woonvisie 2015-2020 vastgestelde kaders: (I) afspraken sociale woningen: • lage percentages – Centrum Berkel: 0% – Westpolder-Bolwerk: 10% – Hordijk: 20%

• of te weinig concreet – Lange Vaart & Merenweg, Wilderszijde

Tijdens Woonvisie 2015-2020 vastgestelde kaders: (II) Afspraken niet-sociale starterswoningen: alleen in het kader voor Centrum Berkel een substantieel en concreet percentage gepland (25 tot 30%),

Ervaring 3B Wonen met Woonvisie 2015-2020 De laatste jaren van de uitvoeringsperiode van de Woonvisie 2015-2020 wilde corporatie 3B Wonen graag veel nieuwbouw gaan plegen maar miste daarbij ondersteuning door de gemeente

Gemeentelijk instrumentarium voor doelgroepen tijdens Woonvisie 2015-2020 maar beperkt ingezet (I) • In nieuwbouwlocatiekaders geen of lage streefpercentages voor sociaal en niet-sociaal starterssegment • Geen doelgroepenverordening, dus regelen middelduur segment in bestemmingsplan niet mogelijik • Hoe vaak anti-speculatiebeding en zelfbewoningsplicht is afgesproken hield gemeente niet bij.

Gemeentelijk instrumentarium voor doelgroepen tijdens Woonvisie 2015-2020 maar beperkt ingezet (II) • Geen startersleningen • Doorstroommakelaar: inzet door corporatie, opbrengst circa 20 verhuizingen per jaar • Sociale huurders voorrang bij nieuwe starterskoop woningen: voor 10 woningen gebeurd

Weinig nieuw aanbod voor arbeidsmigranten • Woonvisiedoel: huisvesting beleidsmatig gaan vormgeven • beleidsnota Huisvestingsbeleid Arbeidsmigranten (oktober 2019): behoefte is 700-1.450 bedden erbij • Sindsdien nog geen vergunningen verleend voor nieuwbouw huisvestingscomplexen, 22 bedden erbij

Na Woonvisie 2015-2020: gemeente toont meer ambitie 1. Gemeente richt nieuw eigen instrumentarium in voor het sociale en “overig betaalbare” segment 2. Concrete, hogere afspraken voor sociaal en “overig betaalbaar” in nieuwbouwlocatiekaders 3. Ambitieuzere samenwerkingsafspraken met corporaties

1. inrichten van instrumentarium voor het sociale en “overig betaalbare” segment • December 2021: doelgroepenverordening vastgesteld. Daardoor mogelijk om: – middeldure huur en koop in bestemmingsplannen vast te leggen – langjarige instandhouding prijzen sociale en middeldure nieuwbouw af te dwingen

• Herinvoering starterslening ( 7 à 10 per jaar)

2. Concrete, hogere afspraken voor sociaal en “overig betaalbaar” in nieuwbouwlocatiekaders • bestemmingsplan Wilderszijde (december 2021): 25% sociaal en 15% “overig betaalbaar” • masterplan Langevaart Merenweg (januari 2022): 25% sociaal en 25% “betaalbaar”

3. Ambitieuzere samenwerkingsafspraken met corporaties • Afspraken over nieuwbouw gingen in 2015-2020 over enkele tientallen woningen per jaar • In afspraken 2022-2023 committeren 3B Wonen, Havensteder en gemeente zich aan de bouwopgave van ca. 11.000 woningen tot 2040, waarvan ca. 2.700 sociale huurwoningen

Aanbevelingen aan het college (I) 1. Vul de huidige woonvisie aan met een cijfermatige inschatting van de omvang van de aandachtsgroepen ten opzichte van het geschikte aanbod. Blijf beide grootheden tijdens de uitvoeringsperiode monitoren en houd ook andere schaarste-indicatoren in de gaten. 2. Onderschrijf dat een woonvisie gedurende de uitvoeringsperiode herijkt moet kunnen worden als nieuwe urgente kraptes op de woningmarkt of nieuwe afspraken met regio, provincie of rijk hier reden toe geven.

Aanbevelingen aan het college (II) 3. Formuleer een duidelijke en met heldere cijfers onderbouwde visie op de wisselwerking tussen de gemeente en de regio, en de rol van de gemeenteraad daarbij, en leg deze aan de raad voor. 4. Evalueer het toetsingskader huisvesting flexwerkers Lansingerland en stel op basis van de uitkomsten een SMART-geformuleerd doel wat betreft het aantal te realiseren bedden in de gemeente.

Collegereactie • College neemt eerste drie aanbevelingen over, vierde niet. – M.b.t. aanbeveling 1: college geeft aan dat ze hiervoor onderzoeken van commerciële onderzoeksbureaus, de regionale monitor en monitor woonruimteverdeling zal gebruiken. Tot nu bevatten deze onderzoeken niet de in aanbeveling 1 bedoelde informatie. – M.b.t. aanbeveling 4: Een SMART geformuleerde doelstelling kan stimulerend werken.