Presentatie Kadernota proces en benchmarks.pdf

POLITIEKE KEUZES BEPALEN DE RICHTING Opgave en context bij de start van het traject Kadernota 2022 Presentatie Beeldvormende avond - 24 maart 2021 Manus Twisk en Martijn de Quartel Corsa T21.02806

Introductie 1 Proces traject Kadernota 2 Benchmark op lasten: Findo 3 Benchmark op formatie: Berenschot

1

Uitgangspunten (1) Uitgangspunten van de begroting 2022 door het college vastgesteld in volgorde van ‘hard’ naar ‘zacht’: 1. Structureel sluitende begroting in 2022 2. Indexering van de kosten/budgetten 3. Opnemen stelpost voor in 2021 afgesloten CAO 4. Aanpassing formatie aan huidige taken (18,45 fte en € 1,45 mln.) is onderdeel van de baseline en zal als zodanig structureel gedekt worden in de kadernota 5. Handhaven van de systematiek van de stelposten voor areaaluitbreiding (buitenruimte) en voor de groei van de gemeente

Uitgangspunten (2) 6. Indexering van de belastingen en heffingen (o.a. leges) 7. Eneco-gelden worden niet ingezet ter dekking van (meerjarig) begrotingstekort 8. Post onvoorzien hanteren die gerelateerd is aan inwonersaantal 9. Gemeentefondsraming op basis van vaste/gefixeerde prijzen 10.De effecten van het MIP (kapitaallasten) uitsplitsen naar technisch noodzakelijke investeringen, vervangingsinvesteringen en investeringen die van andere aard zijn. 11.Financiële effecten van nota Activabeleid worden ingezet als algemeen dekkingsmiddel

Uitgangspunten (3) 12.De bekostiging voor Jeugdzorg wordt structureel geraamd 13.Ombouwen van de bestemmingsreserves Bagger en Onderhoud naar voorzieningen 14.Het hek om de Eneco-gelden gaat (gecompartimenteerd) open. De aanwending kent een volgorde: 1) schuldreductie, 2) investeringen met financieel rendement (o.a. Stedin) en 3) investeringen met maatschappelijk rendement (en daarmee mogelijk geen of negatief financieel rendement) 15.Voor de financiële effecten van Lansingerland Toekomstperspectieven kunnen incidentele middelen worden vrijgemaakt 16.Afspraken uit het coalitieakkoord kunnen worden heroverwogen

Baseline: grote financiële uitdaging Baseline Kadernota 2022-2025 Beginstand begroting 2021-2025

2022 -835

2023 -2.512

2024 -2.281

2025 -2.177

Autonome ontwikkelingen Decembercirculaire 2020 Indexatie budgetten (1,6%) Indexatie verbonden partijen (1,9%) Nieuwe CAO (2% van € 30 mln.) Compensatie nieuwe CAO uit gemeentefonds

162 -472 -45 -600 600

215 -461 -45 -600 600

225 -461 -45 -600 600

225 -461 -45 -600 600

Algemene mutaties Nog te dekken BTW leerlingenvervoer Aanpassing formatie aan huidige taken

-90 -1.447

-90 -1.447

-90 -1.447

-90 -1.447

Structurele componenten Landelijke ontwikkeling Jeugd en compensatie van het Rijk Slotwijziging: Wmo

0 -1.100

869 -1.100

869 -1.100

869 -1.100

Stelposten Algemene uitkering indexatie prijspeil 2021 naar 2022 Onvoorzien Stelpost MIP (haalbaarheid investeringen) Voorlopig nieuw begrotingssaldo

1.115 -15 -250 -2.977

1.115 -16 -250 -3.722

1.115 -18 -250 -3.483

1.115 -19 -250 -3.380

Bedragen x € 1.000

ra

•

Opgave van € 3,0 miljoen structureel vanaf 2022, dan zijn resterende tekorten in 2023 e.v. beperkt

•

Van grof naar fijn, dwz trapsgewijs komen tot een structureel sluitende begroting in 2022

•

Dit beeld is onder voorbehoud van diverse PM-posten

•

Eerst politieke keuzes, daarna ambtelijke uitwerking

1e retraite

• Instrumentarium om te kunnen kiezen (1) per beleidsveld 1 sjabloon en (2) diverse begrotingsknoppen waar aan gedraaid kan worden • Instrumentarium biedt context en achtergrondinformatie • Benchmarkgegevens: hoe ‘scoort’ t.o.v. andere gemeenten en landelijk gemiddelde? • Verschillende smaken: van bezuinigen tot beleidsintensiveringen • Optie voor investeringen met incidentele middelen  Doel: • Politieke keuzes maken • Bepalen van de oplossingsrichtingen voor de financiële opgave van € 3,0 miljoen in 2022

Na 1e retraite • Een beeldvormende avond over de financiële opgave in de Kadernota 2022, de begrotingsknoppen, de context en benchmarkgegevens •

2e retraite • Financiële vertaling keuzes college + toelichting en context • Financiële situatie (structureel begrotingssaldo Bestuurlijke keuzes worden ambtelijk uitgewerkt: 2022) na inzetten begrotingsknoppen • Financieel vertalen van de keuzes college met • Integrale afweging om te komen tot een sluitende behulp van de geïdentificeerde begrotingsknoppen begroting • Nadere toelichting/context bij de uitgewerkte oplossingsrichtingen  Doel

• 2e retraite eind april

• Informerende raadsbrief over oplossingsrichtingen • Beeldvormende avond

• Begroting sluitend maken • Komen tot procesvoorstel voor het uitdragen van de gemaakte keuzes

Bestuurlijke planning • Achtergrondinformatie (instrumentarium van sjablonen per beleidsveld en begrotingsknoppen, financiële opgave, benchmarkgegevens  raadsbrief 25 maart • 2e retraite college met de financiële uitwerking oplossingsrichtingen  eind april • Raadsbrief over oplossingsrichtingen  eind april/begin mei • Beeldvormende avond oplossingsrichtingen  datum nog niet bekend • Beeldvormende avond over de methodiek van het MIP  datum nog niet bekend • Publicatie Kadernota 2022  2 juni • Beeldvormende avond Kadernota / beantwoording technische vragen  16 juni • Behandeling Kadernota in commissie AB  23 juni • Behandeling en vaststelling Kadernota in Raad  8 juli

1) Benchmark Findo op de lasten • • • • • • • • •

Financiën decentrale overheden Website BZK Open data Informatie die alle gemeenten op dezelfde manier aanleveren bij CBS Ingedeeld in taakvelden BBV vertaalslag naar onze beleidsvelden Vergelijkingen obv begrotingen 2021 Waar relevant ook baten betrokken Vergelijking met jezelf (gemeentefonds)

Verschillende benchmarkgroepen: 1. gemiddelde gemeenten met 50.000-100.000 inwoners 2. gemiddelde van de Rijnmond-gemeenten 3. gemiddelde van de Provincie Zuid-Holland 4. gemiddelde heel Nederland 5. Ook 'eigen' vergelijkingsgroep (benchmark): a. Gemeenten 50.000-100.000 inwoners b. Met minimaal percentage kinderen (tot 20 jaar) van 20% (Lansingerland zit op 24% en daarmee in top 4 NL). c. Met een percentage minderheden tussen de 5% en 10% (Lansingerland zit op 7,5%) d. Met aantal bijstandsgerechtigden van max. 1.5% --> 15 gemeenten die op ‘dominante’ sociale factoren vergelijkbaar zijn

Hoofdconclusies Findo benchmark (1) 1. Lansingerland heeft op meeste taakvelden gelijke / lagere kosten per inwoner 2. Lagere algemene uitkering per inwoner (laagste 10 van NL), te verklaren door: a) b)

Hoger inkomstenpotentieel (OZB) Oriëntatie lagere kosten; lage ‘bijdrage’ voor 1. 2.

Maatschappelijke ondersteuning Inkomensregelingen (uitkeringen)

3. Lansingerland daarom ook (logisch) lagere kosten dan gemiddelden Begrote kosten per inwoner in € (begroting 2021) Begroting 2021 Lansingerland Benchmark 50k-100k Rijnmond Totale kosten 3.134 2.734 3.318 4.439 Waarvan grondexploitatie 897 170 149 169 Kosten excl. Grondexpl. 2.237 2.564 3.169 4.270 afwijking t.o.v. Lansingerland 0 327 932 2.033

PZH 3.962 197 3.765 1.528

NL 3.673 174 3.499 1.262

Inkomsten via Algemene Uitkering, per inwoner in € (begroting 2021) Begroting 2021 Lansingerland Benchmark 50k-100k Rijnmond PZH Baten via Algemene uitkering 1.146 1.394 1.808 2.060 1.924 afwijking t.o.v. Lansingerland 0 248 662 914 778

NL 1.861 715

Hoofdconclusies Findo benchmark (2) 4. Lansingerland nut de eigen OZB-capaciteit met circa 10% minder uit dan het landelijk gemiddelde. Gekwantificeerd naar bedragen is dit circa € 800.000 - € 1.000.000. 5. Vergelijking met onszelf (lasten afgezet tegen de baten via verdeelsleutels algemene uitkering): •

•

T.o.v. bijdrage AU ‘houdt’ Lansingerland (fors) minder geld over dan de diverse benchmark-gemeenten op clusters maatschappelijke ondersteuning en maatschappelijke kracht en burgerparticipatie (het voorveld) Indicatie dat abonnementstarief dit versterkt; Lansingerland krijgt weinig geld via AU door veel ouderen met hogere inkomens; dat is doelgroep die nu juist wel beroep doet op WMO door abo tarief

2) benchmark formatie en kosten • Alle taken van de gemeenten • Verdeeld over 24 clusters primair proces en 11 overheadcategorieën • Formatie gesplitst in uitvoering, beleid & advies en inkoop & contractmanagement • Apparaatskosten: loonkosten, materiële kosten, inhuur, taken belegd bij derden. Minus taken voor derden • Referentiegroep van 10 organisaties o.b.v.: a. Inwoners b. c. d. e.

Bevolkingsdichtheid Sociale structuur % taken belegd bij derden Centrumfunctie

Hoofdconclusies Berenschot benchmark (1) 1. Totaal apparaatskosten (primair proces + overhead) 3% onder benchmark 2. Totaal fte (minus fte voor derden) circa 8% lager, licht meer taken uitbesteed (beheer openbare ruimte o.a. groen) 3. Enkele beleidsvelden hogere fte-inzet/apparaatskosten: a) Veiligheid en openbare orde b) Burgerzaken/dienstverlening c) Economische zaken d) Milieu en duurzaamheid Voor a, b en d t.o.v. sommige vergelijkingsgroepen ook relatief hogere netto lasten in findo benchmark

Afsluiting • Stevige financiële opgave van € 3 miljoen structureel • Instrumentarium van sjablonen per beleidsveld en begrotingsknoppen • Benchmarkgegevens geven beeld van de context • College werkt aan oplossingsrichtingen ‘van grof naar fijn’ • Aanbieding van deze achtergrondinformatie in raadsbrief van donderdag 25 maart

AFRONDING

Vragen over de presentatie?