Presentatie Gemeenteraad Lansingerland 15 feb 2023.pdf

Van grootvervuiler tot inspiratiebron De rol van gemeente Lansingerland in de transitie naar een regeneratieve maatschappij

Norbert Schotte NSchotte

Timmerman

Trainee

MBO Bouwkunde

Innovatie- en duurzaamheidsmanager Transitiemaker

HBO Bouwtechnische Bedrijfskunde

WO Managementwetenschappen

Klimaatburgemeester Spreker Bestuurslid #Gideon

Transitiemaker

Zelfstandige

Norbert Schotte NSchotte

• Transitieopgaven • Beweging voor het klimaat • Wat is jouw rol?

Dit is één van de koudste zomers van de rest van je leven

building transition tribes

Realiteit

deepfake

building transition tribes

Bekende Nederlanders zeggen het nu hardop: 'Ik ben klimaatactivist'

building transition tribes

Tijdslens Duurzaam Systeem

Voorontwikkelingsfase

Doorontwikkelingsfase Kantelperiode

Tijd

building transition tribes

Grillige dynamiek Transformatieve ontwikkelng

Versnelling

Stabilisatie

Kantelfase Voorontwikkelingsfase

Tijd building transition tribes

Transities verlopen niet via akkoorden en brancheorganisaties maar via doorbraken van koplopers waardoor anderen volgen

Hoeveel jaar 1,5 graad CO2budget heeft Nederland nog?

ZELFS ALS WE DE REDUCTIEDOELSTELLINGEN HALEN, IS HET 1,5 GRAAD BUDGET BINNEN 5 JAAR OP!

O

Totaal CO2-budget voor 1,5 C opwarming (stand 2023)

Totaal CO2-uitstoot tot 2030

(stand 2023)

290

645

71

16 LEVS Architecten

O

Totaal CO2-budget voor 1,5 C opwarming (stand 2023)

(stand 2023)

60.000 ton

Totaal CO2-uitstoot op basis van 11.000 woningen

550.000 ton

Carbon Lockdown

Streep door bouwprojecten

Zelfs als we de opwarming weten te beperken tot 1,5˚C kan de zeespiegel de komende eeuw tot 2 meter stijgen. "Daarboven is het Terra Incognita” - Deltares

“Delen van Nederland teruggeven aan zee is realistisch toekomstscenario” "Twee meter zeespiegelstijging is haast onvermijdelijk”

Bron: Bart Verheggen, klimaatwetenschapper RTL Nieuws 3-2-2023

“Tientallen grote bouwlocaties door klimaatverandering ongeschikt voor woningbouw”, FTM en Cobouw 26-1-2023

900.000 woningen in de komende 8 jaar. Waar komen deze te staan / drijven?

Lansingerland ligt ~3 meter onder NAP “In 2050 zijn wij aangepast aan de veranderingen in het klimaat”* “klimaatbestendig handelen in ruimtelijke (her)ontwikkelingen is voor onze gemeente het nieuwe normaal.“**

* Visie Duurzaam Lansingerland ** Ruimtelijke Adaptatie 2022

Klimaatcrisis

Energiecrisis Oekraïne oorlog

Inflatie

Covid-19 Biodiversiteitsverlies Grondstoffenschaarste

Waterkwaliteit

DE BOUW IS IN TRANSITIE

MATERIALEN TRANSITIE

ENERGIE TRANSITIE

SOCIALE TRANSITIE

Grondstoffen- en energietransitie zijn met elkaar verweven

Energietransitie in gevaar door gebrek aan grondstoffen voor zonnepanelen, windmolens, batterijen en elektrolyse (waterstof) Bron: SER, 2022

Om het Europees klimaatdoel in 2030 te halen q18 keer meer lithium q5 keer meer kobalt q2 keer meer nikkel q3 keer meer koper q5 keer meer zeldzame aardmetalen

Bron: EU 2020, Eurometaux, 2022

In 2030 is de verwachting dat er wereldwijd 650 gigawatt aan zonnevermogen bij komt. Merendeel van de huidige zonnepanelen gaat door de shredder.

Bron: IEA, 2022

#Hoedan? En waar vandaan dan?

China grootste ontginner én verwerker van ‘zeldzame’ aardmetalen

Bijna 40% van de reserves van zeldzame aardmetalen komt uit China

Onze afhankelijkheid van Rusland voor fossiele brandstoffen wordt ingeruild voor afhankelijkheid van China voor kritieke aardmetalen. Indium Yttrium Scandium

T h u liu

m

Neodymiu

m

Oplossingen • • • • •

Nieuwe mijnen openen in Europa Nieuwe mijnen financieren buiten Europa Grondstoffenbeleid & -handel Alternatieven zoeken voor kritieke metalen Recycling & hergebruik van kritieke metalen

Grootste voorraad zeldzame aardmetalen van Europa ontdekt in Kiruna, Zweden

Circulaire transitie • Circulaire transitie loopt 15 jaar achter bij energietransitie • Anders denken: elk product is verzameling grondstoffen • Anders ontwerpen: afvalloos en volledig herbruikbaar • Anders organiseren: circulaire ketens van ondernemers

Club van Rome 1972

100% van de ingezamelde tennisballen kan worden gerecycled

In de bouwsector zouden we dit circulair noemen

Downcycling pallets Overgrote deel van pallets wordt uiteindelijk gebruikt voor pallet kachels.

Upcycling pallets Van afgedankte pallets naar hoogwaardig constructie materiaal.

TNO, Boerboom Hout Groep, Renewi, The Woodjoint, Urban Climate Architects

DE BOUW IS IN TRANSITIE

MATERIALEN TRANSITIE

ENERGIE TRANSITIE

SOCIALE TRANSITIE

Factor 350!

MATERIALENTRANSITIE Onderzoek Arup naar 1000 projecten

CARBON BASED DESIGN 1. Preventie

Niet bouwen

2. Waardebehoud

Anders bouwen

Hergebruikt bouwen

3. Waardecreatie

Biobased bouwen

Low carbon bouwen

Potentie 600.000 tot 1.000.000 woningen in bestaande stadswijken Niet bouwen

Anders bouwen

Hergebruikt bouwen

Biobased bouwen

Laag impact bouwen

Optopper Finsch Buildings

Team SUM, TU Delft

D e g e b o u w d e o m g e v i n g ka n g a a n f u n g e r e n a l s c a r b o n s i n k ! D i t ka n a l l e e n d o o r g ro o t s c h a l i g i n t e ze t t e n o p b i o b a s e d bouwen.

Koffiefabriek, Amsterdam Lister Buildings Niet bouwen

Anders bouwen

Recycled bouwen

Biobased bouwen

DEZE HOEVEELHEID CO2 OPSLAAN DOOR MIDDEL VAN CCS KOST € 550.000,00 ,Laag impact bouwen

DEZE HOEVEELHEID CO2 OPSLAAN MET CO2BEPRIJZING PROVINCIE UTRECHT €4,8 MILJOEN

Koffiefabriek, Amsterdam | meerlaags appartementen | Hout, Vlas en Bamboe | 2500 ton CO2 opslag | 3000 ton CO2-verdringing

Niet bouwen

Anders bouwen

Recycled bouwen

Biobased bouwen

Laag impact bouwen

DEZE HOEVEELHEID CO2 OPSLAAN DOOR MIDDEL VAN CCS KOST € 14.000,00 ,-

DEZE HOEVEELHEID CO2 OPSLAAN MET CO2BEPRIJZING PROVINCIE UTRECHT €122.500,-

Koopwoning | 135 m2 | Hout en Stro | 96% biobased | 90 ton CO2 opslag | 50 ton CO2-verdringing | energiepositief

Biobased bouwen bij de buren (Pijnacker-Nootdorp) Niet bouwen

Anders bouwen

Recycled bouwen

Biobased bouwen

Laag impact bouwen

Niet bouwen

Verplaatsbare biobased tijdelijke huisvesting

Anders bouwen

Recycled bouwen

Biobased bouwen

Laag impact bouwen

Verplaatsbare woning | 50-80 m2 | Hout en houtwolisolatie | 78% biobased (oude variant) | BENG/NOM

Niet bouwen

Dijkstra Draisma Woningen uit de fabriek met lisdodde en vlas als isolatiemateriaal

GreenInclusive Telen op meer dan 20 locaties vezelhennep

Anders bouwen

Recycled bouwen

Biobased bouwen

Laag impact bouwen

Het doel is om binnen drie à vier jaar op zo’n 1200 tot 1500 hectare vezelhennep in Friesland te verbouwen.

T R A J E C T O R Y O F E N V I R O N M E N TA L LY R E S P O N S A B L E D E S I G N

Bu

ild

in

gs

More Energy Required

DEGENERATING SYSTEM

Less Energy Required

GREEN BREEAM, MPG, BENG LEED BUSINESS AS USUAL “One step better than breaking the Law” Berkel en Rodenrijs: EPC 0,4, niet gasloos

T R A J E C T O R Y O F E N V I R O N M E N TA L LY R E S P O N S A B L E D E S I G N

Less Energy Required

DUURZAAM Neutraal “100% less bad” (McDonough)

GREEN BREEAM, MPG, BENG LEED

Bu

ild

in

gs

More Energy Required

DEGENERATING SYSTEM

BUSINESS AS USUAL “One step better than breaking the Law” Energieneutraal ≠ Duurzaam

T R A J E C T O R Y O F E N V I R O N M E N TA L LY R E S P O N S A B L E D E S I G N

R E G E N E R AT I E F Herstellen van koolstofbalans Ecologische groei Systeemvernieuwing

HERSTELLEND “terug naar vroeger”

Li

vi

ng

Sy

st

em

s

REGENERATING SYSTEM

More Energy Required

Less Energy Required

DUURZAAM Neutraal “100% less bad” (McDonough)

Bu

ild

in

gs

MILIEUDELICT

DEGENERATING SYSTEM

GREEN BREEAM, MPG, BENG LEED BUSINESS AS USUAL “One step better than breaking the Law”

Strotec – winnaar natuurhuis contest

• Transitieopgaven • Beweging voor het klimaat • En jij dan?

Kantelpunten leiden tot verandering in collectief gedrag

Social tipping points nodig om verdere climate tipping points te voorkomen.

Een systeem veranderen vraagt besmetting Informatie en ziekte verspreiden via ‘eenvoudige besmettingen’

Voor sociale verandering zijn hechte relaties belangrijker dan een groot bereik!

Voorbeeld waar een gemeente kan bijdragen aan het bereiken van een social tipping point

En de politiek dan?

Construction Stored Carbon Gesprek met Diederik Samson en hem het CSC rapport aangeboden

Biobased bouwen en carbon credits in het coalitie akkoord

Kamermoties 2022 29 November ‘22

12 oktober ‘22

23 juni ‘22

19 april ‘22

19 april ‘22

Omslag naar biogrondstoffen versnellen

Stimulering biobased materialen

Koolstofopslag en -certificaten

Biobased isolatiemateriaal i.r.t. isolatieprogramma

Construction stored carbon

22 november 2022

Kamerbrief 23-12-2022 Ministers Hugo de Jonge (VRO) en Piet Adema (LNV) en staatssecretaris Vivianne Heijnen (IenW)

Punt 2: “Het introduceren van normering voor de CO2-emissie van het materiaalgebruik in gebouwen”

(Kg CO2 eq./m2)

LEVS Architecten

Punt 3: “Het stimuleren van bouwen met biobased grondstoffen”

Building Programmafinanciering:

in through with for

Balance

• Transitieopgaven • Beweging voor het klimaat • En jij dan? • Bedrijf • Persoonlijk

• Korting op bouwleges (groene bouwleges) bij aantoonbaar CO2-negatief (klimaatpositief) bouwen; • Mobiliseren lokale en regionale bouwers en samen met hen ambities formuleren vanuit het convenant toekomstbestendige woningbouw.

Wat betekent dit voor Lansingerland?

• Afspraken maken met corporaties over het stellen van ambities op het gebied van biobased bouwen • Geen zware inzet op baksteen en andere CO2-intensieve gevelmaterialen bij het maken van welstandsnota’s. Oude welstandnota´s herzien. • Stimuleren van gebruik van hout- en biobased isolatiematerialen via het energieloket en eventuele verduurzamingsregelingen. • Belangstellende burgers uitnodigen voor informatie over dit onderwerp waarin ook de voordelen van hout- en biobased bouwen worden toegelicht

“Wat zou mijn gemeente moeten doen?” Eisen stellen! Gezond en duurzaam wonen is haalbaar, schaalbaar en betaalbaar. Hanteer ‘Het Nieuwe Normaal’ als methodiek om te sturen op écht duurzaam bouwen. Geef zelf het goede voorbeeld voor de bewoners van je gemeente. Als volksvertegenwoordiger is het het je rol en verantwoordelijkheid om te sturen op écht duurzaam bouwen.

Social Costs of Climate Change (SCC): 2022: €875,- per ton CO2

Wat kan ik doen? 𝐉 E CONSUM PTIE 𝐉 E KEUZES

Carbon Footprint Carbon Shadow Carbon Handshake

We mogen meer denken als tijdreizigers

Illusie van machteloosheid

“The greatest threat to our planet is the belief that someone else will save it.” – Robert Swan

Koplopers zorgen voor doorbraken

Norbert Schotte NSchotte

DEZE TIJD IS VAN GROTE VERANDERINGEN, ACTIVISME EN LEIDERSCHAP

Don’t be average, be Gideon