Presentatie Cybersecurity & lokale overheid
Tekst van het document
Cybersecurity, Technologie & de lokale overheid
Ir. Jeroen Slobbe MBA Tel: +31 6 82 01 92 40 E-mail: jeroen.slobbe@bdo.nl
Arne Koole
& Donna Moens
+31 6 139 804 93
+31 6 266 711 46
arne.koole@bdo.nl
donna.moens@bdo.nl
© BDO
Trends & ontwikkelingen cybersecurity
Tech ontwikkeling
Maatschappelijke ontwikkeling
Artificial Intelligence
Nieuwe wet- en regelgeving (NIS2, Cbw, BIO2, CRA, …)
Quantum computer
Jongeren steeds vaker betrokken bij cybermisdrijven
Industry 4.0
Geopolitieke spanningen
Hernieuwbare energie technologie
© BDO
Cyber implicaties Aanvaller maakt binnen 1-4 dagen misbruik van kwetsbaarheid
AI innovatie kan zelf ook lek zijn!
Nu voorbereiden op QC
Toename aanvallersoppervlakte CISO teams moeten meer werk met minder of dezelfde middelen doen Roep om data soevereiniteit
Bronnen: https://www.aivd.nl/actueel/nieuws/2024/12/03/aivd-cwi-en-tno-publiceren-vernieuwd-handboek-voorquantumveilige-cryptografie, https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/en/current/caution-use-of-ai-chatbot-may-lead-todata-breaches, https://www.nctv.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2024/10/28/cybersecuritybeeld© BDO nederland-2024/CSBN+2024+A4+-+Webversie+DEF+-+kopie.pdf
Waar doen we het eigenlijk voor? Cybersecurity incidenten raken mens én maatschappij…
… en dus ook de gemeente
16% toename datalekken openbaar bestuur in 2024, diefstal van data tijdens cyberaanvallen verdubbelde in 2024 Bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/50/bijna-10-duizend-meldingen-van-een-datalek © BDO
… en dus ook de gemeente
Gemeenten verwerken veel gevoelige data (BRP, Wmo, Jeugdzorg, etc.).
Gemeenten beheersen veel kritieke processen (fysieke leefomgeving, burgerzaken).
Gemeenten hebben een grote ketenafhankelijkheid.
Gemeenten hebben grote publieke zichtbaarheid: incidenten zijn (altijd) in het nieuws.
© BDO
Hoe gaat het met het beveiligen van IT? Ook in 2025 is er nog een wereld te verbeteren op het gebied van basishygiëne in IT systemen In 2025 testen wij 10 tallen gemeenten, dit is de top 5 meest voorkomende bevindingen: 1. Zwakke en makkelijk te raden wachtwoorden 2. Hergebruik wachtwoorden gelekte systemen 3. Gevoelige informatie onversleuteld op sharepoints of over het netwerk verstuurd 4. Verouderde software die makkelijk gehackt kan worden 5. Misconfiguraties in kritieke systemen
© BDO
Is echt alles in kaart gebracht? Meer dan 57% van de gemeenten geeft zichzelf een onvoldoende als het gaat om het beveiligen van OT
Waterzuivering & distributie
Lokaal spoor & vervoer
Afvalverwering & collectieve infrastructuur
Veiligheidssystemen
Mobiliteit systemen (Verkeer, parkeer, infra)
Stadsverlichting
Pompen, sluizen & Gemalen
Energie infrastructuur
Gebouw & facilitair beheer
Veerpont
Stadsverwarming
…
Bron: https://www.dehaagsehogeschool.nl/media/beveiliging-van-operationele-technologie-gemeenten © BDO
Wanneer cybersecurity op de bestuursagenda belandt Cyber triggers Compliance: wet- en regelgeving zoals BIO 2.0 en NIS2 dwingen tot actie.
Incident-gedreven bewustwording: “Dit nooit meer” na een breach.
Klanten & ketenpartners: eisen transparantie, zekerheden en certificeringen.
Externe signalen: commissariaten of incidenten bij andere gemeenten zetten druk op bestuur.
De bestuursagenda
Het Zwembad in de gemeente draait al 4 maanden rode cijfers, verbeter programma, sluiten, verkopen?
Buurtbewoners op de inspraakavond waren boos en gaan mogelijk demonstreren tegen de komst van een nieuwe hoogbouw locatie;
Innovatie: kunnen alle inwoners meekomen met de nieuwe digitale manier van vergunningen aanvragen?
Het inkoopcontract met onze grootste toeleverancier loopt af, laatste inzichten in de heronderhandeling voor de komende 4 jaar;
Net Promoter Score is 2% gedaald en personeelstevredenheidsscore is op een all-time-low;
Gaat ons duurzaamheid programma de doelstellingen halen?
De vakbonden gaan staken als we niet meegaan in de looneis, maar we kunnen eigenlijk niet omhoog omdat we op het punt staan een artikel 12 gemeente te worden. Hoe balanceren we uitgaven, inkomsten en andere eisen?
Arbeidsmarkt: schaarste aan talent, risico op onderbezetting.
…..
© BDO
Hoe houden we de samenleving gezamenlijk (cyber) veilig? 1. Cybersecurity is “everyone’s business”, dus ook die van de wethouders, raadsleden, ambtenaren, etc. 2. Zorg voor bestuurlijke commitment aan cyber compliance EN weerbaarheid; 3. Bescherm de kritieke infrastructuur; 4. Zorg dat de fundamentals technisch gevalideerd worden; 5. Oefenen, zodat je weet wat werkt, voordat je het nodig hebt; 6. Een heldere strategie in lijn met de gemeentelijke waarden geeft rust en richting; 7. Cybersecurity is zo sterk als de zwakste schakel pak daarom de regie richting toeleveranciers, en ook in samenwerkingsverbanden. © BDO
Goodies
© BDO
Checklist OT security NL gemeente Zijn de relevante OT assets binnen de gemeente geïdentificeerd? Ook van de assets waar de governance complexer is? Bijvoorbeeld voor situaties waar de vervoersregio, waterschappen of veiligheidsregio ook regie zouden kunnen voeren? Zijn de risico’s voor de samenleving gedocumenteerd en geaccepteerd op bestuurlijk niveau? Zo ja, door wie? Waren de proceseigenaren onderdeel van de risicoassessment? Is het eigenaarschap van OT duidelijk? Is er een OT security officer, kwartiermaker of programma manager aangesteld, met een helder mandaat en budget? Worden de juiste eisen in het inkoopproces meegenomen, om te zorgen dat nieuwe concessies en aanbestedingen, ook over 10 jaar veilig kunnen zijn? © BDO
© BDO