presentatie beeldvorming arbeidsmigranten

Stand van zaken huisvesting arbeidsmigranten 29 mei 2024 Beeldvormende avond Commissie Ruimte

I Aanleiding & Doel Aanleiding — Initiatief vanuit een gedeelte van de raad: bespreken scherpere/aanvullende kaders — Andere aanleiding dan vorige beeldvormende avond (februari 2023) — Beleidsevaluatie

Doel: 1. Toelichten stand van zaken (initiatieven en beleid) 2. U mee te nemen in het denkproces om de kaders door te ontwikkelen. 3. Vervolgproces bespreken. Portefeuillehouders vanuit College B&W: - Michiel Muis (Wonen) - Titia Cnossen (Ruimtelijke Ordening)

2

Programma II Toelichting beleid/visie • • • •

Startpunt Huidig beleid Provinciale en landelijke ontwikkelingen Beleidsevaluatie

III Status initiatieven op hoofdlijnen • •

Rol raad Status initiatieven

IV Aandachtspunten voor doorontwikkeling beleid V Effecten van een huisvestingsinitiatief op een kern (RHO adviseurs/Platform31) VI Bespreken discussiepunten VII Samenvatting en vervolgproces

II Toelichting beleid – startpunt Opgave Continuïteit lokale (glastuinbouw) bedrijven. Vermijden van concurrentie binnen de bebouwde kom Terugdringen van overbewoning en overlast gevende problematiek Goede woon- en leefomstandigheden flexwerkers 1. Kwantitatieve behoefte — Behoefte aan 1500 tot 2250 ‘bedden’ behoefte (peildatum: 2021) — Nu gegroeid naar ruim 5000. — We hebben weinig huisvestingsplekken. 2. Kwalitatieve behoefte bij inpassen locatie — Een goede inbedding en integratie in bestaande samenleving — Goede kwalitatieve ruimtelijke inpassing.

4

II Toelichting beleid – huidig A

Omgevingsvisie (1.0) (vastgesteld door raad 2022) & Woonvisie 2021 – 2025 (vastgesteld door raad juli 2021) kaderstellend

B1

Huisvestingsbeleid flexwerkers Lansingerland (kaderstellend en vastgesteld door raad oktober 2019)

B1.1

Toetsingskader initiatieven huisvesting flexwerkers Lansingerland (uitvoeringsstuk en vastgesteld door college b&w november 2020)

B1.2

Communicatiekader (uitvoeringsstuk en vastgesteld door college b&w november 2020)

Kaders ‘WAT’ Omgevingsvisie 2.0

Uitvoering ‘HOE’ Omgevingsprogramma

5

II Toelichting beleid – huidig A

Omgevingsvisie (1.0) & Woonvisie 2021 – 2025 - kaderstellend

We faciliteren om die opgaves aan te pakken en solidair te zijn met buurtgemeenten. Met de volgende kaders: - Aandacht voor voldoende passende woningen - Marktpartijen verantwoordelijk, wij faciliteren - Onder voorwaarden tbv kwalitatief goede huisvesting - Draagvlak is van belang (communicatiekader opstellen) - Leefbaar houden van buurten - Nabij het werk wonen

6

II Toelichting beleid – huidig B1

Huisvestingsbeleid flexwerkers Lansingerland (2019) - kaderstellend

Extra kaders: Tijdelijk/permanent: 1. Woonaccommodaties 2. Kamergewijze bewoning 3. Omvorming van kantoren  Alleen in het buitengebied  Voldoen aan algemeen afsprakenkader: 1. SNF en parkeernorm 2. Afspraken over toezicht, beheer en onderhoud door de huiseigenaar 3. Te voldoen aan ontwikkelkader (is Toetsingskader geworden) 7

II Toelichting beleid – huidig B1.1

Toetsingskader initiatieven huisvesting flexwerkers (2020) - uitvoeringsstuk

 Een set criteria voor het zorgvuldig beoordelen van tijdelijke initiatieven, zodat — Flexwerkers veilig en op een menswaardige manier kunnen wonen. — Omwonenden geen/beperkt overlast ervaren. — Flexwoningen kwalitatief ruimtelijk goed worden ingepast.  Vooroverlegprocedure  Aanvrager krijgt een principe uitspraak over de planologische haalbaarheid  Het toetsingskader geeft met name voorwaarden aan waar de locatie, de omvang, de woningen en het beheer aan moet voldoen.

8

II Toelichting beleid – huidig B1.1

Toetsingskader initiatieven huisvesting flexwerkers (2020) - uitvoeringsstuk

Een paar zaken uitgelicht:  Omvang van belang om versnippering te voorkomen en professioneel beheer te hebben: (1) Richtlijn: 30-300 (2) Afhankelijk van draagkracht omgeving  Spreiding: tweede initiatief binnen 150 meter dan worden ze als één gezien.  Professioneel beheer en toezicht: getekend beheerplan met o.a. dagelijks toezicht, huisreglement, klachtenregistratie.  Zorgvuldige ruimtelijke inpassing: o.a. zichtbaar vanaf de openbare weg (niet geïsoleerd)

9

II Toelichting beleid – huidig B1.2

Communicatiekader - uitvoeringsstuk

Het biedt richtlijnen om: — Zorgvuldig te communiceren/participatie vorm te geven. — Belangen bij omwonenden in kaart te brengen en naar mogelijke oplossingen te zoeken.  Initiatiefnemer is verantwoordelijk voor de verplichte participatie.

10

II Toelichting beleid – ontwikkelingen Landelijke wetten (in de pijplijn)  Wetsvoorstel Versterking regie op de volkshuisvesting: meer druk op gemeente.  Wetsvoorstel Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten: voorkomen van uitbuiting van uitzendkrachten.  Wet goed verhuurderschap: (1) Meldpunt (2) Verhuurvergunning: onderhoudsplan, kwaliteit huisvesting en betaalbaarheid. (3) één persoon per slaapkamer (of een stel)

11

II Toelichting beleid – ontwikkelingen Formatie akkoord: arbeidsmigranten zijn nodig voor onze economie, maar wel van belang om meer grip te krijgen  Afwegingskader voor de vestiging van nieuwe bedrijven  Aanbevelingen Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten (o.l.v. Roemer) overnemen  Werkgevers worden verantwoordelijk voor (1) overlast, (2) kosten van huisvesting arbeidsmigranten, (3) afspraken met gemeente waar ze worden gehuisvest, (4) Bij langdurig verblijf: bijdragen aan het leren van NL taal. 12

II Toelichting beleid – ontwikkelingen Provinciale Omgevingsverordening, een paar belangrijke zaken:  “Bij nieuwe bedrijfsmatige activiteiten die naar verwachting zullen leiden tot een aanzienlijke toename van de werkgelegenheid: breng de extra huisvestingsbehoefte van werknemers in beeld en op welke wijze hierin zal worden voorzien.”  In glastuinbouwgebied ook huisvesting mogelijk: tijdelijk (15 jaar) en onder voorwaarden.  Op ‘niet te transformeren bedrijventerreinen’ mag geen huisvesting worden gerealiseerd.

13

II Toelichting beleid – evaluatie Beleidsevaluatie aan de gang — Onder de Omgevingswet — Interne evaluatie gedaan, extern nog bezig — Eind 2024 afgerond

14

III Status initiatieven TOTAAL AANTAL HUISVESTINGSPLEKKEN aantal plekken

aantal initiatieven

Gerealiseerd verkamerde woningen

64

5

nieuwe woonaccommocaties

0

0

verkamerde woningen

0

0

nieuwe woonaccommodaties

941

5

verkamerde woningen

0

0

nieuwe woonaccommodaties

512

3

In de pijplijn (openbaar)

In de pijplijn (niet openbaar)

• • •

Drie initiatieven (niet openbaar): twee positief n.a.v. Toetsingskader, en één nog te toetsen (intaketafel). T.o.v. vorig jaar twee initiatieven ‘slapend’ geworden. Verkamering in buitengebied (>800 bedden). 15

III Status initiatieven – rol raad Tijdens behandeling van initiatieven Nieuw te bouwen tijdelijke woonaccommodaties  College bevoegd verlenen vergunning  Nieuwe situatie: Bij positief besluit heeft u bindend adviesrecht  Oude situatie: initiatieven die passen binnen toetsingskader, geen beslisrol raad, wel geïnformeerd. Kamerverhuur  College bevoegd verlenen vergunning

16

Onder de nieuwe wetgeving

III Status initiatieven 1. Leeuwenhoekweg, Bergschenhoek Kenmerken: - 200 arbeidsmigranten (na drie jaar mogelijk 100 extra). -

Initiatiefnemer: People 21

-

Bopa procedure voor permanente woonbestemming t.b.v. tijdelijke huisvesting arbeidsmigranten.

Vorig jaar status: intentieovereenkomst ter ondertekening en nota van uitgangspunten gaat worden opgesteld. Status nu: nota van uitgangspunten zijn vastgesteld en bopa procedure in voorbereiding; concept bopa aanvraag voor de zomervakantie, bopa indiening na de zomervakantie. (beeldvormende avond 12 juni)

17

Onder de oude wetgeving

III Status initiatieven 2. Hoefweg 209, Bleiswijk Kenmerken: - Huisvesting t.b.v. ca. 285 flexwerkers. -

Initiatiefnemer: Kafra.

-

Procedure voor tijdelijke afwijking van 15 jaar

Status vorig jaar: aanvraag omgevingsvergunning; in afwachting van nieuwe informatie c.q. aanpassingen initiatiefnemer. Status nu: beantwoording zienswijzen.

18

Onder de oude wetgeving

III Status initiatieven 3. Tussen Violierenweg en Laan van Mathenesse, Bleiswijk Kenmerken: - Ca. 260 flexwerkers. -

Initiatiefnemer: Kafra.

-

Procedure voor tijdelijke afwijking van 15 jaar.

Status vorig jaar: er moest nog een beslissing genomen worden op bezwaar n.a.v. eerder geweigerde vergunning. Status nu: omgevingsvergunning verleend, maar er loopt nog een beroepsprocedure. Bouw wel gestart: binnenkort oplevering.

19

Onder de nieuwe wetgeving

III Status initiatieven 4. Groendalseweg 16, Bleiswijk Kenmerken: - Ca. 30 flexwerkers. -

Initiatiefnemer: TVA Growers/VZM

-

Procedure voor tijdelijke afwijking van 15 jaar.

Status vorig jaar: locatie geschikt, concept plan is stedenbouwkundig uitgewerkt en moet integraal getoetst worden (vooroverlegprocedure). Status nu: concept is integraal getoetst, belangen van direct omwonenden zijn opgehaald en omgevingsaanvraag wordt opgestart. 20

Onder de oude wetgeving

III Status initiatieven 5. Violierenweg, Bleiswijk (Green House Campus) Kenmerken: - Ca. 140 flexwerkers (geen studenten meer) -

Initiatiefnemer: WUR/Bunnik Plants

-

Omgevingsvergunningsaanvraag voor tijdelijke locatie (niet meer permanent) voor 15 jaar.

Status vorig jaar: omgevingsvergunningsaanvraag; in afwachting van nieuwe informatie c.q. aanpassingen initiatiefnemer. Status nu: omgevingsaanvraag is gedaan, nav zienswijze is plan gewijzigd en zit nu in afrondende fase.

21

IV Bevindingen & aandachtspunten Gemeente faciliteert marktpartijen

 Beleid heeft gewenste sturende werking  Verkamering in buitengebied  Veel binnengekregen initiatieven (1.000 – 1.100 bedden) Aandachtspunten 1. Grip op vraag 2. Kwantitatieve doelstelling 3. Behalen vastgestelde kaders 4. Permanent/tijdelijk

Gemeente faciliteert marktpartijen 1. Kwantitatieve doelstelling: wanneer is het voldoende?  Stapsgewijs en toewerken naar een balans?

Denkrichtingen

2. Voldoen aan vastgestelde kaders  Evaluaties inbouwen met grenswaarde?  Gemeentebreed convenant? 3. Permanente initiatieven blijven toestaan?  Rekening houden met fluctuerende vraag  X aantal toestaan, alleen als corporatie ontwikkelt,..?

OV 2.0

OPr

OV 2.0 OPr 23

IV Bevindingen & aandachtspunten Leefbaar houden van buurten

 In woonkernen nauwelijks overlast  In buitengebied: ook, én weinig sociale controle en soms incidenten en uitbuiting Aandachtspunten 1. Omvang per initiatief 2. Spreiding

Leefbaar houden van buurten 1. Bovengrens omvang aanpassen?  Extra bedden realiseren na een periode?  Onderzoek: wat voor effect op kern?

OPr

Denkrichtingen 2. Spreidingscriteria toevoegen?  Groter afstandscriterium?  X aantal grote initiatieven per kern?

OPr

25

Vragen?

26

V Effecten van een initiatief op een kern 1a. De praktijk – verwachtingen van effecten 1b. De praktijk – in actie voor locatie en kern 1c. De praktijk – geanalyseerd en gesproken (bronnen) 2a. De opgave – uitdagingen voor kern en locaties 2b. De opgave – andere uitdagingen 3a. Effecten en aanpak – huisvesting en de kern 3b. Effecten en aanpak – huisvesting op locatie 3c. Effecten en aanpak – andere uitdagingen 27

V Effecten van een initiatief op een kern 1a. De praktijk - verwachtingen van effecten •

Overlast en incidenten

•

Drukte in de kernen: supermarkten, medische voorzieningen, ontspanning

•

Verkeer en parkeren

1b. De praktijk – in actie voor kern en locatie • Reageert op de verwachtingen • Treft maatregelen ter voorkoming van overlast • Goed verloop van huisvesting van arbeidsmigranten, naast enkele incidenten

28

V Effecten van een initiatief op een kern 1c. De praktijk – geanalyseerd en gesproken (bronnen) • Omgaan met weerstand tegen flexwonen

Platform31

Haren, Hoogeveen, Oegstgeest, Elburg

• Beleidsnotitie huisvesting arbeidsmigranten (groepen) Molenlanden

Platform31

• Hart van Brabant werkt regionaal samen

Platform31

• Stevige samenwerking rond huisvesting arbeidsmigranten Rivierenland

Platform31

• Inbedden in beleid

Platform31, Provincie Zuid-Holland

• Handreiking huisvesting arbeidsmigranten

Rho adviseurs, Ministerie BZK

• Maatschappelijke impactanalyse huisvesting arbeidsmigranten Andel

Rho adviseurs

Middenmeer, Honselersdijk, Rilland, Putte, Nistelrode, Welberg

Platform31

V Effecten van een initiatief op een kern 2a. De opgave – uitdagingen voor kern en locaties •

Organisatie: maken van afspraken, bieden van duidelijkheid en adequaat handelen wie-wat-waar-wanneer-waarvoor-hoe

•

Verantwoordelijkheid: gemeente, bedrijfsleven, instanties en kernen

•

Het zijn mensen, die komen om te werken en kiezen voor hoogwaardige huisvesting

2b. De opgave – andere uitdagingen •

Overeenkomsten en verschillen met woningbouw – fasering

•

Verschillen in taal en cultuur en gebruiken

•

Zekerheden en onzekerheden huisvestingslocaties – flexibiliteit 30

Middenmeer

Honselersdijk

Welberg

Units - winkel

Rol gemeente

Whatsapp

V Effecten van een initiatief op een kern 6. Huisvesting en de kern – effecten en aanpak • VOORBEELDEN UIT DE PRAKTIJK – LOCATIES UIT STUDIE ANDEL • Kaart met aantallen Rilland

Putte

Nistelrode

Verkeer - buiten

Afstemming

Supermarkt

31

V Effecten van een initiatief op een kern 3a. Effecten en aanpak – huisvesting en de kern • Overlast en incidenten Beperkte overlast en incidenten – meer vanuit de verspreide woningen in kernen Centrale huisvesting, adequaat handelen, whatsappgroep, contactpersoon gemeente

• Druk op de kern Arbeidsmigranten bezoeken de kern gericht voor voorzieningen, geen verblijf Supermarkten kunnen het aan – desgewenst creativiteit inzet alternatieve opties Medische voorzieningen onder druk – alternatieven noodzakelijk

• Verkeer en parkeren Voldoende parkeergelegenheid – parkeernorm 0,3 tot 0,5 ppl/arbeidsmigrant Verkeersstromen via hoofdwegenstructuur en beschikbaarheid fietsen

V Effecten van een initiatief op een kern 3b. Effecten en aanpak – huisvesting op locatie • Overlast en incidenten Beperkte overlast en incidenten Centrale huisvesting – direct aanspreekbaar – protocollen, huisregels, overeenkomst

• Druk op de kern Beperkt, geen verschil omvang locaties tot 300/400 arbeidsmigranten Hoogwaardige huisvesting in units, voorzieningen binnen en buiten afgeschermd van omgeving

• Verkeer en parkeren Geen opstoppingen op het verkeersnetwerk of overlast voor de buurt Locaties nabij hoofdwegen, afspraken gebruik routes, fietsen beschikbaar

V Effecten van een initiatief op een kern 3c. Effecten en aanpak – andere uitdagingen •

Overeenkomsten en verschillen met woningbouw – fasering Geen specifiek inzicht in gelijktijdige realisering huisvestingslocaties Onvrede onduidelijkheid locaties – projectmatige, regionale aanpak en fasering

•

Verschillen in taal en cultuur en gebruiken Verantwoordelijkheid bedrijfsleven en gemeente – inzetten op kennismaking Voorkeur voor verblijf van een jaar of langer

•

Zekerheden en onzekerheden huisvestingslocaties – flexibiliteit Kern meenemen bij zekerheden en onzekerheden – klankbordgroep Eenduidige opzet voor plan- en besluitvorming en documenten

34

Vragen?

35

VI Bespreken discussiepunten Via Mentimeter behandelen we een paar stellingen en vragen.

36

VII Samenvattend en vervolgproces Samenvattend Basis van beleid staat Op onderdelen aandacht nodig voor mogelijke aanscherpingen/aanvullingen Vervolg Aandachtspunten uit deze avond en uit beleidsevaluatie worden meegenomen naar omgevingsvisie- en omgevingsprogrammatraject.  Daar wordt dit jaar aan gewerkt  U wordt betrokken in het proces van Omgevingsvisie 2.0 (o.a. beeldvormende avond en concept) en Startnotities Omgevingsprogramma’s.

37