Presentatie beeldvormende avond Omgevingswet 2 november 2022 - voorafgaand (1).pdf

T22.06040 Voorafgaand

Beeldvormende avond Omgevingswet 2 november 2022

(Terug)kijken ter voorbereiding Afgelopen periode hebben wij beeldvormende avonden georganiseerd ter voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet. Het is raadzaam (ook voor nieuwe raadsleden) deze (terug) te kijken via onze webcast: • • • • • •

22 juni 2022 25 mei 2022 2 februari 2022 8 september 2021 22 juni 2021 2 juni 2021

2

Opening Door wethouder Titia Cnossen, portefeuillehouder invoering Omgevingswet

3

Introductie Door Alice van de Geest, projectleider invoering Omgevingswet

4

Doelen vanavond •

Kennis en begrip van Omgevingswet en kerninstrumenten

•

Doelen van vanavond: •

(basis)kennis Omgevingswet en beleidscyclus

•

(basis)kennis en begrip van kerninstrumenten en onderlinge samenhang

•

up-to-date met stand van zaken en vervolg

5

Programma vanavond 1.

Uitstel van inwerkingtreding: wat betekent dit voor de raad en onze voorbereidingen?

2.

De beleidscyclus: hoe werkt de Omgevingswet?

3.

Richting een Omgevingsvisie 2.0: de rol van het omgevingsprogramma

4.

Pubquiz: de kerninstrumenten van de Omgevingswet

5.

Vervolg & afronding

6

Conny van Rijk, trekker aanpak doorontwikkeling Omgevingsvisie Erwin Zwijnenburg, adviseur Ruimtelijke Ordening

Jeroen van Velzen, beleidsadviseur invoering Omgevingswet Mariëtte de Graaf, deelprojectleider Omgevingsplan en DSO Oda den Boon, projectondersteuner invoering Omgevingswet Alice van de Geest, projectmanager invoering Omgevingswet

Marijn Calkhoven, trekker aanpak doorontwikkeling Omgevingsvisie Diane Bergman, projectleider ontwikkeltraject burgerparticipatie

Jeanette Caenen, deelprojectleider Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) en veranderopgave Aniela Markowski, communicatieadviseur invoering Omgevingswet 7

1. Uitstel van inwerkingtreding: wat betekent dit voor de raad en onze voorbereidingen?

8

9

De Omgevingswet is uitgesteld • Niet langer 1 januari 2023, maar nieuwe datum onduidelijk… • Minister De Jonge streeft naar 1 juli 2023, maar later ook mogelijk •

VNG gaat een ledenraadpleging organiseren over de uitsteltermijn

Context: • Rapport Adviescommissie ICT over Digitaal Stelsel Omgevingswet • Landelijke uitdagingen DSO • Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)

10

Uitstel; wat betekent dit voor Lansingerland? • Inwerkingtreding raadsbesluiten (zoals verordeningen en bindend adviesrecht)

• Bestemmingsplanprocedures • Minimale acties afronden + verder werken • Voorbereidingen gaan door, inspelen op ontwikkelingen

11

1 juli 2023; wat betekent dit voor Lansingerland?  Begrotingscyclus en leges Kansen:  Opleiden, oefenen nieuwe werkprocessen, testen nieuwe systemen/DSO  Waar mogelijk stevigere inwerkingtreding, meer richting bedoeling van de wet

12

Langer uitstel/herziening; wat betekent dit voor Lansingerland? Door herziening langer onduidelijkheid over inwerkingtreding Kansen:  Minimale acties afronden, daarna verder met acties die we anders na inwerkingtreding moeten doen  In de tussentijd werken in de geest van de wet onder huidig instrumentarium

13

Spoor 4 Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)

Spoor 0 Overkoepelend

Spoor 1 Omgevingsvisie

Spoor 2 Omgevingsplan

Spoor 3 VTH

Minimale actie 1 Ambities, strategie, aanpak en financiën bepaald

Minimale actie 17 Programma luchtkwaliteit vastgesteld

Minimale actie 4 Kunnen beoordelen vergunningaanvragen

Minimale actie 3 Proces behandelen vergunningaanvragen en meldingen ingericht

Minimale actie 12 Toezicht en Handhaving ingericht

Minimale actie 2 Kunnen ontvangen aanvragen en meldingen

Minimale actie 20 Monitoring en evaluatie ingericht

Minimale actie 18 Kennis vergaard over kerninstrument programma

Minimale actie 9 Participatie bij initiatieven ingericht

Minimale actie 6 Gemeentelijke adviescommissie ruimtelijke kwaliteit ingesteld

Minimale actie 13 Toezicht en handhaving aangepast op de Wkb

Minimale actie 5 Kunnen aanleveren indieningsvereisten

Minimale actie 26 Verstrekken informatie over de Omgevingswet

Minimale actie 19 Omgevingsvisie in voorbereiding

Minimale actie 14a Kunnen wijzigen omgevingsplan (juridisch)

Minimale actie 7 Vergunningverlening aangepast op de Wkb

Minimale actie 21 Kunnen uitvoeren gedecentraliseerde bodemtaken

Minimale actie 14b Kunnen wijzigen omgevingsplan (technisch)

Minimale actie 22 Kunnen toepassen procedures en regels voorkeursrecht en onteigenen

Minimale actie 15 Kunnen werken met tijdelijk omgevingsplan

Minimale actie 8 Proces verkennen initiatief ingericht

Minimale actie 24a Legesmodel en mandaatregeling aangepast

Minimale actie 23 Kunnen toepassen procedures en regels kostenverhaal

Minimale actie 16 Plan(ning) gemaakt voor nieuw omgevingsplan

Minimale actie 10 Kunnen opstellen en aanleveren vragenbomen vergunningcheck

Minimale actie 25 Financiële arrangementen met uitvoeringsdiensten herzien

Minimale actie 24b Verordening planschade aangepast

Minimale actie 11 Snelle dienstverlening voor topactiviteiten ingericht

Spoor 5 Veranderopgave

Minimale actie 27 Veranderopgave na 2022 bepaald

Minimale actie 28 Aanvullende acties uit aanvullingssporen

2. De beleidscyclus: hoe werkt de Omgevingswet?

15

Waar staan we? • Omgevingswet gaat over onze fysieke leefomgeving;

grootste wetswijziging sinds invoering van de Grondwet

• Vijf sporen met minimale acties • Voorbereidingsfase: tot inwerkingtreding van de

Omgevingswet voorbereiden en aan minimale acties voldoen

• Transitiefase: vanaf datum inwerkingtreding tot 2030

hebben we de tijd om een volwaardig omgevingsplan te bouwen. De deadline van 1 januari 2024 voor een omgevingsvisie is reeds behaald met de 1.0 16

Terug naar het begin: Aanleidingen voor de Omgevingswet verouderd • versnipperd • ondoorzichtig • soms tegenstrijdig

 De verbeterdoelen van de Omgevingswet 17

Versnellen en

Samenhangende benadering beleid, besluitvorming en regelgeving

verbeteren besluitvorming

Bestuurlijke afwegingsruimte Contact met de omgeving

Inzichtelijkheid, voorspelbaarheid en gebruiksgemak

18

Waar gaan we naartoe? Van

Naar

• Veel sectorale wetten (26)

• Duidelijk en transparant

• Initiatieven stranden (door vele regels en tegenstrijdigheden)

• Meer samenhang in beleid

• Lange doorlooptijden (soms jaren) • Vele juridische trajecten • Ontevredenheid belanghebbenden • Toetsen op normen

• Lokaal bestuur mag meer zelf beslissen • Sneller (8 weken is regulier voor vergunningen)

• In gesprek met elkaar • Toetsen op inzichten

19

Hoe gaan we dat bereiken? Het Omgevingsloket Veranderende werkwijze: • Integraal • Samenwerking (één overheid) • Participatie

Gemeentelijke kerninstrumenten 20

Het systeem van de wet: de beleidscyclus Gemeentelijke kerninstrumenten: 1. Omgevingsvisie: Strategische, integrale lange termijn visie op gehele fysieke leefomgeving 2. Omgevingsprogramma: (Optionele) gebieds- of themagerichte uitwerking omgevingsvisie 3. Omgevingsplan: Alle regels over fysieke leefomgeving, vervangt bestemmingsplannen

4. Omgevingsvergunning: Vraagt initiatiefnemer aan voor activiteit; beslistermijn van 8 weken

/omgevingsplan

21

Participatie belangrijke pijler in Omgevingswet

Participatie door gemeente

Omgevingsvergunning

Participatie door initiatiefnemer Vormvrij

22

3. Richting een Omgevingsvisie 2.0: de rol van het omgevingsprogramma

23

24 februari jl. >>> Omgevingsvisie Lansingerland 1.0 Onze omgevingsvisie ●

bevat de strategische koers en de richtinggevende keuzes

●

vervangt strategische sectorale visies/beleid

●

is van ons allemaal

●

is adaptief en dynamisch

●

is continu in ontwikkeling

●

is regulier werk en in principe nooit af

●

Is het fundament van ons werk

●

is toegankelijk, leesbaar en inspireert

24

Continu in ontwikkeling, opgave en doorkijk naar 2.0 en verder…. ❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏

Lessen van het proces van de 1.0 versie Nog niet alles was verwerkt in de 1.0 versie Verder integreren sectoraal beleid (Woonvisie, Horti science visie, Groenblauw, Mobiliteits etc.) Landelijke en provinciale ontwikkelingen Eerste conclusies beleidscyclus Sturingsfilosofie Participatie Leesbaarheid en toegankelijkheid (DSO)

Naast een omgevingsvisie biedt de Omgevingswet het instrument omgevingsprogramma’s om beleid en maatregelen op te stellen om de gewenste kwaliteit (doelen en ambities) van de fysieke leefomgeving te bereiken. 25

Omgevingsprogramma’s…. ❏ ❏ ❏ ❏ ❏

❏

Het programma is gericht op het uitwerken en vormgeven van beleid en maatregelen over (onderdelen van) de fysieke leefomgeving Het instrument programma is een beleidsdocument, net als de omgevingsvisie Programma’s bevatten het uitvoeringsgerichte, (multi)sectorale of gebiedsgerichte beleid Het programma onder de Omgevingswet is een veelzijdig en flexibel instrument Het beleidsinstrument programma ‘kennen’ we nog niet. Maar bestaat nu in een andere vorm Denk aan masterplannen, beleidskaders, deelvisies en uitvoeringsprogramma’s/agenda’s Er is vrijheid om een programma zelf vorm te geven

Een programma bevat ○ een uitwerking van het te voeren beleid voor de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud daarvan ○ maatregelen om aan een of meer omgevingswaarden te voldoen of een of meer andere doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken 26

Soorten Omgevingsprogramma’s…. ❏

❏ ❏

De Omgevingswet voorziet in vier soorten programma’s: ○ Verplichte programma’s als sprake is van (dreigende) overschrijding van een omgevingswaarde ○ Verplichte programma’s die zijn voorgeschreven ter implementatie van EU-richtlijnen ○ Onverplichte of facultatieve programma’s ○ Programma’s met een programmatische aanpak Verplichte programma’s zijn in Lansingerland niet van toepassing Het werken met programma’s is een vrije keuze van het College, en heeft betekenis voor het vormgeven van de omgevingsvisie

27

Kenmerk…. ❏

❏ ❏

In programma's formuleren gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk beleid en maatregelen die leiden tot de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving M.a.w. de doelen en ambities die we in de omgevingsvisie nastreven, vertalen we met maatregelen naar programma’s om die doelen en ambities ook daadwerkelijk te bereiken Die maatregelen kunnen van alles zijn, denk aan: ○ uitvoering van projecten ○ financiële instrumenten, zoals financiële bijdragen Omgevingswet, overheidsinvesteringen, leningen of subsidies ○ communicatie- of informatie-instrumenten ○ afspraken met organisaties, bijvoorbeeld met convenanten ○ regels (omgevingsplan)

28

Betekenis…. ❏

❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏

Programma’s worden vastgesteld door het college van B&W, dit betekent niet dat uw raad niet betrokken kan worden Programma’s zijn concreter dan een omgevingsvisie, het geeft antwoord op de ‘hoe-vraag’ Programma’s hangen tussen de omgevingsvisie en het omgevingsplan in Het werken met programma’s biedt de mogelijkheid om op een andere manier dan het formuleren van REGELS (omgevingsplan) doelen en ambities waar te maken Ook het werken met programma’s gebeurt op een integrale manier Ook programma’s zijn adaptief en worden regelmatig herijkt Ook bij orogramma’s vindt participatie plaats

Het werken met programma’s betekent dat de omgevingsvisie strategische en abstracter én compacter van aard (kan) blijven, de uitwerking landt immers in programma’s en het omgevingsplan. 29

Omgevingsvisie en programma’s...

❏ Er is geen verplichte juridische koppeling tussen de omgevingsvisie en een programma ❏ De overheid hoeft de omgevingsvisie niet aan te passen als ze een programma vaststelt of ❏ ❏

wijzigt Een onderwerp kan in een omgevingsvisie aan de orde komen, voordat de overheid een programma opstelt of andere instrumenten inzet Ook is een programma mogelijk zonder dat dit in de omgevingsvisie is benoemd

30

Omgevingsvisie en programma’s... Parameter

Omgevingsvisie

Programma

Karakter

Strategisch, integraal, politiek-bestuurlijk

Uitvoeringsgericht, (multi)sectoraal, strategische elementen mogelijk

Inhoud/scope

Ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming, en behoud van de fysieke leefomgeving als geheel

Uitwerking beleid voor bepaalde sector/thema of bepaald gebied

Samenhang tussen domeinen

Eén integraal ontwikkelingsbeleid voor de fysieke leefomgeving

(Multi-)sectoraal, inzetten op afstemming, coördinatie verschillende domeinen

Horizon

Lange termijn

Kortere termijn

Werking

Basis voor het handelen van het visievaststellend bestuursorgaan en voor programma's

Basis voor inzet maatregelen over het betreffende onderwerp

Juridische Status

Bindt enkel het visievaststellend orgaan (zelfbindend)

Bindt enkel het programmavaststellend orgaan (zelfbindend)

Vaststelling

Gemeenteraad, Provinciale Staten, minister BZK

College van B&W, algemeen bestuur waterschap, Gedeputeerde Staten, minister die het aangaat

31

Beleidshuis, als voorbeeld... Omgevingsvisie

Thematisch programma I

Gebiedsgericht programma I

Thematisch programma II

Gebiedsgericht programma II

Gebiedsgericht programma III

Thematisch programma III

Gebiedsgericht programma IV

Gebiedsgericht programma V

Omgevingsplan

32

Aan de hand van een aantal stellingen in gesprek….

33

Beeldvorming…. We staan voor de keuze: een abstracte strategische integrale omgevingsvisie die een stuk compacter kan zijn of een concrete, gedetailleerde en meer uitvoeringsgericht omgevingsvisie

Hoe passen deze bij een deze turbulente tijd?

34

Beeldvorming…. We zetten in op een abstracte strategische integrale omgevingsvisie die een stuk compacter kan zijn of we zetten in op een concrete, gedetailleerde en meer uitvoeringsgericht omgevingsvisie

Stelling: De gemeenteraad zou moeten sturen op de hoofdlijnen, hier past een abstracte strategische omgevingsvisie bij voor de lange termijn. 35

Beeldvorming…. Wereld verandert snel, ontwikkelingen volgen elkaar snel op en de opgaven zijn groot: energiecrisis, woningmarktcrisis, stikstof, stijging bouwkosten, gebruik aan personeel, verandering van huishoudsamenstelling door demografische ontwikkeling etc.

Stelling: Die wendbaarheid en snellere besluitvorming die een omgevingsprogramma biedt spreekt mij aan en past bij een snel veranderende wereld. 36

Beeldvorming….

Welke voor- en nadelen ziet u voor een compacte visie met daarnaast een aantal omgevingsprogramma’s VS een concrete, gedetailleerde en meer uitvoeringsgericht omgevingsvisie?

37

Beeldvorming….

Slotvraag: Waar is er grensverkeer tussen een omgevingsvisie en een programma?

38

4. Pubquiz: de kerninstrumenten van de Omgevingswet

39

Pubquiz Omgevingswet Verkennen van een aanvraag van een initiatiefnemer onder de Omgevingswet Teams van raadsleden Quizmasters: Alice van de Geest en Jeroen van Velzen

Quizvragen per instrument  Toelichting door deelprojectleiders

40

De initiatiefnemer komt bij de balie…

41

…en wil toestemming voor het volgende plan: Het Seniorenhof: Op mijn perceel wil ik een gebouw met 8 seniorenappartementen bouwen.

Dit is in strijd met het (nu nog) bestemmingsplan.

Nadere kenmerken volgen op de beeldvormende avond.

Initiatiefnemer

42

De vragen en antwoorden van de pubquiz en uitleg van de kerninstrumenten volgen op de beeldvormende avond. De presentatie inclusief deze dia’s ontvangt u na de avond.

43

5. Vervolg & afronding Door Alice van de Geest, projectleider invoering Omgevingswet

44

Hoe gaan we verder? • Enkele raadsvoorstellen, zoals Verordening kwaliteit VTH en benoeming leden adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit

• Inwerkingtreding Omgevingswet

Op dit moment nog vragen?

45

Hartelijk dank voor uw aandacht, input en medewerking!