Presentatie Beeldvormende avond Netcongestie Stedin

Netcongestie en Maatschappelijk Prioriteren Beeldvormende avond Netcongestie Gemeente Lansingerland | 21 januari 2026 1

DE ENERGIETRANSITIE Uitdagingen

2

LANDELIJK EN REGIONAAL ELEKTRICITEITSNET

3

EEN ENORME UITDAGING DE ENERGIETRANSITIE

Zonne-energie* t/m 2023

2030

4,1

9,6

gigawatt

gigawatt

X2,4

Laadinfrastructuur 2023

2030

16,4K

155K

4

X9,4

Windenergie t/m 2023

2030

1,1

1,6

gigawatt

gigawatt

X1,5

Warmtepompen t/m 2023

2030

98K

460K

X4,7

IMPACT OP NETBEHEER ONZEKERHEID

Productie (energiebron)

Transport en infrastructuur

Opwek en distributie Dag profiel

Decentraal

Aanbod

Piek elektra (kW)

Vraag

Investeren in infrastructuur

1. Elektrificatie zorgt voor een toename in belasting

Centraal

5

2. Duurzame bronnen en vermindering aardgas zorgt voor een complexere opdracht om de balans in het net te handhaven

00 :00 03:00 06:00 09:00 12:00 15:00 18:00 21:00

Tijd (uren)

NETCONGESTIE ‘FILE’ OP HET ELEKTRICITEITSNET

Een (over)vol energienet leidt tot: Grotere kans op uitval van delen van het elektriciteitsnet

Lange(re) wachttijden voor een aansluiting.

Belemmeringen voor bewoners en bedrijven om te verduurzamen.

6

en als we geen congestie afkondigen…

Fysieke congestie MOET dus altijd voorkomen worden 7

SNELLER BOUWEN INVESTEREN IN HET NET (LANDELIJK)

BRON: Netbeheer Nederland

8

SNELLER BOUWEN VEREIST EEN VLEKKENLOZE SAMENWERKING

Landelijk 50.000 nieuwe Distributiestations 9

1 op de 3 straten open

BETER BENUTTEN VAN HET NET BOUWEN IS SLECHTS EEN DEEL VAN DE OPLOSSING Peakshaving / Curtailment Capaciteit elektriciteitsnet

Peakshaving / Curtailment

Peakshaving / Afschakelen

Capaciteit elektriciteitsnet Vraag en aanbod matchen

Vraag en aanbod matchen

Opslaan en later terugleveren

10

BLIK OP DE TOEKOMST NIEUWE ENERGIEBALANS

→ Flexibiliteit is de norm

→ Lokaal vraag en aanbod combineren + opslag

→ Tariefstelsel: piekgebruik zwaarder belast

11

NETCONGESTIE CMO’s en maatregelen

12

AANKONDIGINGEN NETCONGESTIE TERUGBLIK ▪

Stedin: publicatie vooraankondigingen: 1 september 2023 ▪ Berkel en Rodenrijs Kleihoogt + Centrum Noord ▪ Afname en invoeding ▪ Berken en Rodenrijs Noordeinde ▪ Invoeding ▪ Bleiswijk-Bergschenhoek ▪ Invoeding

▪

TenneT: publicatie vooraankondiging: 5 december 2024 ▪ Congestieduur: tot 2032-2035 ▪ Oorzaken: ▪ Groei belasting ▪ Marktontwikkelingen ❖ Na aankondiging netcongestie is er een wachtlijst voor grootverbruikaansluitingen ❖ Grootverbruikers op de wachtlijst hebben een voorlopige transportbeperking ❖ Kleinverbruik vooralsnog niet beperkt (veranderd per 1 juli 2026)

13

ÉÉN CONGESTIE GEBIED VANWEGE VERMAZING UITKOMSTEN CONGESTIE MANAGEMENT ONDERZOEK Het 150 kV-net in Noordelijk Zuid-Holland is vermaasd, dat wil zeggen dat het één net is. Majeure veranderingen in de elektriciteitsproductie of –afname beïnvloeden meteen het hele gebied. Vb: flex in Leiden beïnvloedt ook Den Haag centrum en deels Rotterdam centrum. De investeringen uit het investeringsplan nemen dit effect grotendeels weg doordat er deelnetten ontstaan. Enkele toekomstige deelnetten zijn hier focusgebied genoemd.

De meest kritische verbindingen of stations zijn hier weergegeven in rood. Deze worden geflankeerd door projecten die deze kritische verbinden mogelijk moeten maken.

Stad Rotterdam 14

Stad Den Haag

Roze: focusgebied Krimpen a/d IJssel Blauw: focusgebied Bleiswijk Oranje: focusgebied Wateringen

CONGESTIE GEBIEDEN IN LANSINGERLAND SITUATIE JANUARI 2026 Congestie Management Onderzoeken: • Analyse op capaciteitsknelpunten en

gebruikersprofielen

• Geen netcapaciteit voor nieuw

aansluitingen

• Gesprekken met partijen die flexibel

vermogen kunnen bieden

• Verdiepend onderzoek naar

mogelijkheden per gebied: start 2026

• Verkenning naar

oplossingsmogelijkheden: congestie maatregelen, deze kunnen per gebied verschillen

Stedin: Afname

Stedin: Invoeding

Bron: Capaciteitskaart Netbeheer Nederland 21-01-2026

15

CONGESTIE MAATREGELEN EEN MAATSCHAPPELIJKE UITDAGING

Netbeheerders in de lead: • Inzet regelbare opwek • Technische maatregelen • Netondersteunende opslag • Congestiemanagement bij bedrijven • Realisatie van benodigde netuitbreidingen

16

Samen

Overheden en andere sectoren in de lead voor: • Netbewuste ontwikkelingen zoals laden en nieuwbouw • Warmte als alternatief voor elektriciteit • Faciliteren benodigde netuitbreidingen

MAATSCHAPPELIJK PRIORITEREN Het nieuwe kader

17

MAATSCHAPPELIJK PRIORITEREN WAT IS HET EN WAAROM •

Bepaalt de volgorde van de wachtlijst bij netcongestie

•

Geeft aan welke maatschappelijke functies en groepen in volgordelijkheid transportvermogen krijgen als deze beschikbaar komt: bijvoorbeeld: zorginstellingen, scholen, essentiele maatschappelijke voorzieningen

•

DOEL: Beperkte netcapaciteit zo eerlijk mogelijk verdelen

18

MAATSCHAPPELIJK PRIORITEREN HET NIEUWE KADER PER 1 JANUARI 2026 Waarom een nieuw kader • Kader bestaat vanaf oktober 2024, gepubliceerd door ACM • Door verschillende partijen bezwaar aangetekend en toegekend; verbeterde

onderbouwing waarom partijen wel/niet prioriteit krijgen

• Nieuw kader per 1 januari 2026 met gevolgen voor KVB en GVB

Grootste veranderingen • Meer maatschappelijke functies toegevoegd aan de categorieën • Wachtlijst voor KVB en GVB (per 1 juli 2026) • Voor zowel huidige aanvragen op de wachtlijst als toekomstige aanvragen • Tijdslijnen vastgesteld voor uitgeven van vermogen

19

HOE WORDT HET IN CATEGORIE 2 VEILIGHEID

NU

• • • • • • •

20

Noodhulp Acute gezondheidszorg Justitie en gevangeniswezen Waterbeheer Politie en defensie Veiligheidsdiensten Drinkwater

TOEVOEGING

• • • • • • •

Zeer sensitieve technologie Douane, Europol, RIVM Telecommunicatie (nationale veiligheid) Elektriciteitsinfrastructuur Verkeersveiligheid (weg, water, spoor, lucht) Bloedvoorziening Algemene en categorale ziekenhuizen

HOE WORDT HET IN CATEGORIE 3 BASISBEHOEFTEN

NU

• • • •

Onderwijs Warmtevoorziening Gasnetten Woonbehoefte - Nieuwbouw t/m 3x35A

TOEVOEGING

• • • • • • • •

21

Woonbehoefte - Collectief wonen Woonbehoefte - Verzwaring aansluiting woning t/m 3x35A Woonbehoefte - Eerder aanvragen door overheden Onderwijs - Eerder aanvragen door overheden Warmtevoorziening - productie Openbaar vervoer Afvalstoffenbeheer (inzameling huishoudelijk afval) Telecommunicatie – Openbare netwerken

WAT BETEKENT DIT SPECIFIEK VOOR GV? • In het nieuwe maatschappelijk prioriteringskader zijn meer

maatschappelijke functies opgenomen.

• Meer grootverbruikers komen in aanmerking voor prioriteit op

de wachtlijst.

• Dat geldt zowel voor aanvragen van klanten die nu al op de

wachtlijst staan als voor toekomstige aanvragen.

22

WAT BETEKENT DIT SPECIFIEK VOOR KV? • Nu worden kleinverbruikers altijd aangesloten, vanaf 1 juli 2026 verandert

dit. De wachtlijst en het prioriteringskader gaat dan ook voor kleinverbruikers gelden.

• De functies die wel in het kader staan (en vaak een KV-aansluiting

hebben) en dus prioriteit kunnen aanvragen zijn bijvoorbeeld telecom, woonbehoefte t/m 3*35A en verkeersveiligheid.

• De functies die niet in het kader staan en dus géén prioriteit krijgen: o.a.

publieke laadpalen en MKB. Zij gaan per 1 juli 2026 naar de wachtlijst.

Woningbouw en verduurzaming bestaande bouw: o Aanvragen voor aansluitingen van woningen komen op de wachtlijst en krijgen pas vermogen als deze beschikbaar is. Dus zowel voor nieuwbouw als voor verzwaringen van bestaande aansluitingen. o Vermogen voor verduurzaming van warmte komt op de wachtlijst en zal volgordelijk worden toegekend als deze beschikbaar komt. o Het is van invloed op het verkrijgen van een aansluiting wanneer je een aanvraag doet.

23

MAATSCHAPPELIJK PRIORITEREN IMPLEMENTATIE IN STAPPEN

Tijdslijnen bepaald door ACM in samenspraak met de sector 1 januari 2026 o Netbeheerders blijven KVB aansluiten, zolang er capaciteit is o GVB komt/blijft op wachtlijst, mogelijkheid tot vernieuwde prioritering GVB

1 juli 2026 o Onderscheid vervalt, KVB + GVB op wachtlijst o Gefaseerd uitgeven van vermogen aan maatschappelijke prioriteiten op wachtlijst

1 januari 2027 o Uitgeven (eventuele) restcapaciteit aan rest van wachtlijst (alle categoriën) 24

EERDER AANVRAGEN DOOR OVERHEDEN NIEUWE WERKWIJZE VOOR ONS ALLEN Eerder aanvragen voor woonbehoefte en onderwijs: • Overheden kunnen een aanvraag doen voor ‘woonbehoefte’

en ‘(basis en voortgezet) onderwijs’

• Vereisten waaraan een aanvraag moet voldoen, is in

uitwerking

• Bewijslast voor start bouw binnen afzienbare tijd • ACM bepaalt wat de exacte bewijslast is

• Overheden kunnen nu nog geen eerdere aanvraag bij de

netbeheerder indienen. Ook nog niet op 1 januari 2026

• Overheden krijgen voldoende tijd om hun aanvraag te doen

voor toekomstige projecten voor woningbouw

25