Presentatie 12 juni 2025

12 juni 2025 T25.03798

Presentatie beeldvorming Perspectiefnota 2026

Foto: Ariane Kok

Agenda 1. Inleiding en context 2. Inhoudelijk kader 3. Financiële elementen 4. Vervolgproces Deze beeldvormende avond is het moment om technische vragen te stellen. 2

Inleiding en context • • • • •

Nieuwe gezamenlijke route doorlopen i.v.m. ‘ravijnjaar’ Bespreking 7 mei verwerkt in Perspectiefnota Perspectiefnota 2026 geeft inhoudelijk kader begroting Nog steeds veel onzekerheid over middelen Rijk; begrotingsadvies van VNG (meer in derde deel presentatie) Gedurende de zomer een scherper beeld. Daarom voorbereiden met twee financiële scenario’s: • •

€ 5 miljoen € 7 miljoen

• Prioritering en weging van vastgestelde ambities; mogelijk •

andere invulling amendementen en moties Inhoud -> effect op capaciteit -> effect op bedrijfsvoering 3

Inhoudelijk kader voor Begroting 2026 1. Prioritering gaat uit naar ambities die aansluiten bij het thema Gezondheid, thema Leefbaarheid & Veiligheid en de pijler Gezond Samen Leven. Dat betekent dat we zo min mogelijk maatregelen nemen die raken aan het beleid Vitaal en waardig ouder worden, het Integraal Veiligheidsbeleid en de buitenruimte van onze wijken en een deel van onze ambities op duurzaamheid in de leefomgeving. 2. Fors versoberen van onze dienstverlening en voorzieningen gebeurt op ambities voor Bestaanszekerheid (minimabeleid), Kansrijk opgroeien, Verbonden in de Metropool en Vindingrijk en Ondernemend. 3. We ontzien zoveel mogelijk de sociale basis. In een financieel scenario waarin we te maken hebben met een kleiner tekort, draaien we als eerste maatregelen terug die raken aan een solide sociale basis. Het gaat vooral om minimabeleid en Kansrijk opgroeien.

4

Inhoudelijk kader voor Begroting 2026 4. ‘Kleine’ maatregelen ten behoeve van sociale cohesie ontzien we in de conceptbegroting. We nemen in de begroting geen ‘kleine’ bezuinigingsmaatregelen op die raken aan de sociale cohesie in onze gemeente. De maatregelen kunnen bij een tegenvallend financieel beeld uiteraard wel door de raad ingezet worden. 5. Om bovenstaande ambities in stand te houden, zijn extra inkomsten nodig. De mate waarin mogelijk extra middelen nodig zijn, is afhankelijk van de financiële opgave en ambitieniveaus.

Financiële scenario’s waarmee de conceptbegroting wordt voorbereid Financieel scenario

Financiële opgave

Verlagen uitgaven

Scenario € 5 mln

€ 5 mln

€ 3 mln

Verhogen inkomsten € 2 mln

Scenario € 7 mln

€ 7 mln

€ 4,2 mln

€ 2,8 mln

5

6

7

8

Financieel beeld Perspectiefnota: Context •

Begrotingsadvies VNG i.v.m. veel onzekerheid over middelen Rijk

•

Vaststellen uitgangspunten Begroting 2026-2029

•

Financieel beeld slechts een tussenstand

•

Verwerking autonome ontwikkelingen en actualisaties

•

Meicirculaire 2025 niet verwerkt in financiële beeld

•

Aanvullende bouwstenen om tekort terug te brengen: • •

Actualiseren begrotingsposten Maatregelen uit scenario’s inhoudelijk kader

9

Uitgangspunten ter vaststelling 1.

Structureel sluitende begroting voor 2026

2.

Inwoneraantallen uit bevolkingsprognose, aangepast voor nivellering

3.

Loon- en prijsontwikkeling (inflatie)

4.

Tarievenbeleid m.b.t. belastingen en heffingen

5.

Rente

6.

Capaciteit volgt beleid, groei en (wettelijke) taak

7.

Vasthouden aan huidige format begroting

8.

De ratio weerstandsvermogen blijft op of boven de 1,4

9.

Post onvoorzien niet meer gerelateerd aan inwoneraantal

10. Overheaddoorbelasting aan Investeringen in het Meerjaren Investeringsplan (MIP) 11. Gemeentefondsraming o.b.v. vaste prijzen en prijspeil 2026

12. Verhogen inkomsten 13. OZB-tarief-woningen niet meer corrigeren voor WOZ-waardeontwikkeling

10

Meerjarenbeeld Perspectiefnota 2026 na bijstelling o.b.v. uitgangspunten Financieel meerjarenbeeld 2026-2029 Baseline beginsaldi Structureel begrotingssaldo na Slotwijziging Bijstelling algemene uitkering Totaal bovenstaande posten (A) Autonome ontwikkelingen (zie hoofdstuk 4 in T25.03306) OZB, leges en heffingen Meicirculaire Capaciteit Actualisaties projecten en MJOP Overige ontwikkelingen Totaal bovenstaande posten (B) Totaal (A+B)

2026

2027

Bedragen x € 1.000 2028 2029

-8.131 4.415 -3.716 -7.941 749 PM -958 327 4 -7.819 -11.535

-9.674 6.021 -3.653 -8.334 1.090 PM -1.094 -1.457 56 -9.740 -13.393

-7.088 4.937 -2.150 -9.588 1.223 PM -1.191 -2.285 56 -11.786 -13.936

-9.182 7.133 -2.050 -10.522 1.759 PM -2.422 -3.615 56 -14.745 -16.794 11

Onzekerheden Post gebaseerd op aanname

Huidige aanname

1% staat gelijk aan (circa)*:

Indexatie materiële budgetten

3,16%

Indexatie Subsidies

3,94%

Indexatie Wmo en Jeugd Lokaal

€ 160.000

1,5%-3,94%

Indexatie lasten Openbare Ruimte

1,20%

€ 98.000

CAO 2026

3,80%

€ 562.000

Indexatie Gemeenschappelijke Regelingen

5,2%, tenzij lager gehanteerd door

(GR), regio Rijnmond

GR

GRJR en Jeugd lokaal

Stijging van € 2,4 mln. excl. extra inkomsten via Alg. Uitkering € 109.000; Impact OZB-bijstijging bij

Indexatie OZB-opbrengsten (woningen)

3,16% gemiddelde woningwaarde in Lansingerland: 1% stijging komt overeen met ca. € 4 per jaar

Indexatie OZB-opbrengsten (niet-woningen)

3,16%

€ 146.000

Derving OZB-inkomsten niet-woningen

3,00%

€ 151.000

Stelpost Financiering

10 jaar vast tegen 3%

Meicirculaire

PM

Stelpost onvoorzien

Bij 3% rente is € 1 mln. lening gelijk aan € 30.000 aan rentelasten € 989.000

€ 8.000 (in het verleden € 1 per

€ 80

inwoner)

1000 extra of juist minder inwoners, betekent Aantal inwoners

Groei van ca. 685 inwoners in 2025 ca. € 548.000 meer of minder uitkering uit het gemeentefonds

12

Onzekerheden: mogelijke mee- en tegenvallers •

Sociaal Domein: uitgangspunt is realistisch ramen. De onderdelen Jeugd (GRJR en lokaal) en Participatie wordt nog verder onderzocht.

• • •

Herijking OZB: actualisatie volgt na juni-ramingen SVHW.

•

Actualisaties nog gaande voor:

Herijking overige leges en heffingen; actualisatie nog gaande. Doorbelasting overhead aan Meerjaren Investeringsplan (MIP): definitieve doorrekening volgt.

• • • •

Meerjaren Investeringsplan (MIP). Actualisatie Anterieure overeenkomsten (AOK’s) Personeelsbegroting Areaaluitbreiding buitenruimte

•

Stelpost BTW Compensatiefonds: rekening houdend met een dekking van 100% (€ 1.483.000).

•

Effect Meicircculaire 2025

13

MIP: Meerjaren Investeringsplan • Overzicht van alle lopende en toekomstige investeringen

• Investeringen: uitgaven bedoeld om meerdere jaren te gebruiken: bijv. gebouwen, wegen, voertuigen

• Lasten over afschrijvingstermijn verantwoord via kapitaallasten (afschrijvingslasten + rente)

• Omvang MIP van invloed op financieringsbehoefte

(rentelasten), afschrijvingslasten, capaciteitsbehoefte en beheerlasten

• Verantwoording via alle P&C producten

14

MIP in financieel meerjarenbeeld •

Momenteel loopt de actualisatie

•

Bijstelling omvang en fasering lopende kredieten

•

Toevoegen nieuwe kredieten

•

Integrale afweging – wat kunnen en willen we uitvoeren met de beschikbare tijd en middelen?

•

Uitgebreidere toelichting MIP bij beeldvorming Begroting 2026 (oktober 2025)

15

Voorjaarsnota 2025 • Tegemoetkoming vanuit het Rijk voor Jeugdzorg • Slechts gedeeltelijke demping ravijn en tekorten • • •

Jeugd Eerste inschatting: positieve bijstelling Richting € 4 mln. positief in 2026 en 2027, ca. € 1,2 mln. vanaf 2028 Nog niet verwerkt in financiële meerjarenbeeld: demping tekort (tot € 8 mln. in 2026)

•

Er zullen ingrijpende keuzes gemaakt moeten worden

•

Hier komt het inhoudelijk kader i.c.m. financiële scenario’s in beeld

16

VNG Begrotingsadvies •

Rechtszaak door VNG aangekondigd

•

Opgeschort na tegemoetkoming Rijk

1. 2026 en 2027: probeer de begroting sluitend te maken, maar geef de effecten van de kortingen transparant weer 2. Middelen terugwerkende kracht: benut het incidentele geld voor compensatie 2023 en 2024 om gaten in 2026 en 2027 te dichten of in te zetten in het stelstel 3. 2028 en 2029: breng baten en lasten jeugdhulp in balans met stelpost Van Ark waarbij er een realistische raming is gemaakt van de lasten voor jeugdhulp 17

Vervolgtraject Begroting 2026-2029 Perspectiefnota 2026 • Raadsinformatiebrief Meicirculaire 2025 (doel: voor 18 juni beschikbaar - Gezamenlijke Commissie) • 18 juni: Behandeling Gezamenlijke Commissie • 3 juli: Raadsbehandeling Begroting 2026-2029 • Zomer: Het college in maatschappelijke dialoog over de effecten van de begroting • Zomer: conceptbegroting bijgesteld op financieel beeld • 16 oktober: Beeldvorming • 29 oktober: Behandeling Gezamenlijke Commissie • 6 november: Raadsbehandeling • Aanleveren bij Provincie uiterlijk 14 november

18

Mogelijkheid tot stellen van technische vragen T25.03798