[I25.15357] Aanbieding zienswijze visie Economische Vestigingsklimaat en concept-ontwerp Mobiliteitsvisie

: ' 1 --

,

Peter-Willem van Lindenberg | Lid Raad van Bestuur Franciscus "In een ziekenhuis ontmoeten zorgverleners,

Er zijn onbenutte mogelijkheden in de samenwerking

ondersteunend personeel en patiënten elkaar. De

tussen werkgevers en gemeenten. Per jaar komen er

groeiende zorgvraag en personeelstekorten zijn grote

meer dan 800.000 patiënten naar onze ziekenhuizen.

uitdagingen. Vooral in de gebieden waar niet alleen

Daaronder zit ook een grote groep ouderen waarvan

het aantal ouderen toeneemt, flink gebouwd wordt,

veel niet werkend is. Deze groep is niet aangewezen op

maar waar ook de gemiddelde levensverwachting

de spits. Als we de ziekenhuisbezoeken van deze groep

steeds verder stijgt. Ieder mens heeft in het leven, in

patiënten inplannen buiten de spits, dan vermindert

meer of mindere mate, zorg nodig. Het is belangrijk

het de druk op het ov en het doelgroepen vervoer

dat inwoners dan kunnen rekenen op toegankelijk en

op de weg. Om deze uitdagingen aan te pakken

betaalbaar openbaar vervoer.

is er samenwerking nodig tussen het ziekenhuis, gemeenten en ov-aanbieders.

Een belangrijk punt is de bereikbaarheid van een ziekenhuis. Ik pleit voor betaalbaar en toegankelijk

Inclusiviteit in het vervoer is belangrijk, waarbij

openbaar vervoer (ov) voor zowel medewerkers als

doelgroepenvervoer en regulier ov beter op elkaar

patiënten. Veel collega's kiezen voor de auto. Ze ervaren

aansluiten. We kunnen ze meer dan nu bij elkaar

dat als veilig en comfortabel vervoer, vooral tijdens

brengen. Een geïntegreerde aanpak is nodig om

nacht- en avonddiensten. Als het ov toegankelijker

capaciteit optimaal te benutten en de toegankelijkheid

wordt gemaakt en beter aansluit op hun werkroosters,

voor patiënten en zorgverleners te verbeteren en het

dan kiezen meer medewerkers hiervoor. De gemeenten

voor vervoerders efficiënter te maken"

kunnen hier een rol in spelen door het verbeteren van de ov-voorzieningen, zodat medewerkers en patiënten veilig en betaalbaar kunnen reizen.

35

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

4.1 De regio organiseert alle vormen van vervoer Reizigers centraal We werken samen toe naar optimaal vervoer voor elke reiziger: slim, vlot en verbonden, toegankelijk, inclusief, betrouwbaar, veilig, schoon en betaalbaar. We combineren waar mogelijk verschillende vormen van mobiliteit openbaar vervoer, deelvervoer, doelgroepenvervoer, fietsen en lopen - tot samenhangend en toegankelijk vervoer, met maatwerk waar nodig. We verleggen de focus van systeemefficiëntie naar menselijke waarde, en van abstract beleid naar concreet effect in het dagelijks leven. Voor bijvoorbeeld leerlingenvervoer is een vaste chauffeur of begeleider erg belangrijk. Kwaliteit en passend aanbod voor elke reiziger staat voorop.

Samen de regie De 21 gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag onderzoeken samen op basis van de regionale opgaven en de mobiliteitsbehoeften van alle reizigers hoe het optimale vervoer eruitziet. Samen houden we regie op de uitwerking (tijd, snelheid, fasering en consequenties), leren we van goede voorbeelden16 en onderzoeken we of slimme verbindingen tussen systemen mogelijk zijn. Ook voor transport en logistiek zorgen we voor efficiëntie, spreiding en verduurzaming via multimodaal en regionaal verbonden transport.17 Zo benutten we het mobiliteitssysteem optimaal.18

16

Zie het kader voor (inter)nationale voorbeelden.

17

Van het containervervoer uit de Rotterdamse haven heeft 70^) een (tussen) bestemming in de regio.

18

Extra regionale knooppunten met gekoelde voorzieningen zijn nodig voor de snelle doorlooptijden van de vers-logistiek, voor het 24/7 benutten van het wegennet en voor ('s nachts) autonoom rijden.

36

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

(Inter)nationale voorbeelden van geïntegreerd vervoer Reflectie De voorbeelden tonen in de praktijk hoe het combineren van openbaar vervoer, flex- en deelvervoer leidt tot meer kwaliteit en bereik voor hetzelfde budget. De Deense aanpak inspireert, maar vraagt om zorgvuldige vertaling naar de Nederlandse context.

Flextrafìc (Denemarken) Flextrafic is een nationaal, vraaggestuurd vervoerssysteem dat openbaar vervoer aanvult. 5 diensten delen 1700 voertuigen, goed voor 2 miljoen ritten per jaar. De overheid financiert grotendeels; gemeenten bepalen gebruikersbijdrage.

Landelijke studie (Nederland) Het Rijk verkent een integraal mobiliteitssysteem met betere toegankelijkheid, digitale infrastructuur en vereenvoudiging van processen. Ook wordt gekeken naar herverdeling van verantwoordelijkheden en het borgen van systeemverantwoordelijkheid.

Stroomlijn (Drechtsteden) Sinds 2016 regelt Stroomlijn passend vervoer voor inwoners van de Drechtsteden, in opdracht van de Sociale Dienst Drechtsteden. De focus ligt op slimme afstemming van vervoersvormen, met aandacht voor bereikbaarheid, kwaliteit, duurzaamheid en betaalbaarheid.

Bravoflex (Brabant) Bravoflex biedt sinds 2023 flexibel vervoer als aanvulling op het openbaar vervoer, ook naar moeilijk bereikbare gebieden. Reizigers kunnen boeken via app of telefoon, zeven dagen per week.

37

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Dave van Meer | Student Horti Technics & Management, MBO Westland "Op dit moment zit ik in het laatste half jaar van mijn

De route die ik fiets heeft soms stukken met van die

driejarige opleiding en studeer deze zomer af. Elke

vierkante tegels in plaats van asfalt. Ik vind asfalt

dag fiets ik van huis naar school en terug, weer of geen

persoonlijk fijner rijden, want anders hobbelt het zo en

weer, en altijd zonder regenpak omdat ik eigenwijs

dat fietst minder lekker.

ben. Sinds kort heb ik een elektrische fiets, omdat die stond Ik pak de fiets, want ik heb nog geen rijbewijs. Ik zou

te verstoffen bij mijn oma in de schuur. Dat vond ik

met de bus kunnen , maar dan moet ik eerst nog vijf à

zonde, dus heb ik gevraagd of ik die mocht overkopen.

tien minuten fietsen naar de bushalte. Dan kan ik net

Zonder mijn oma als sponsor had ik geen elektrische

zo goed doorfietsen. Bij de bushalte is er wel ruimte om

fiets kunnen kopen.

je fiets te stallen, maar die is niet heel groot. Op school hebben we een grote fietsenstalling met genoeg plek,

Ik gebruik verder de Hoekse lijn om naar de stad te

maar als je later op de dag begint, moet je soms wel

gaan en in platenwinkels te snuffelen. En de metro

even zoeken naar een plekje. De andere studenten

neem ik om naar Rotterdam Centraal te gaan, om

komen met de bus, het ov, of met de auto, motor of

vervolgens de trein naar de Efteling te pakken. Ik kom

scooter.

daar vaak, want ik heb een abonnement. Met het ov is dat prima te doen."

4.2 Publieke en actieve mobiliteit is er voor iedereen, overal b 24/7 Systeem van publieke en actieve mobiliteit bestaat uit 3 onderdelen Onze droom voor de toekomst: mobiliteit voor iedereen, overal en altijd beschikbaar - ongeacht vervoersbehoefte of budget. Daarom bouwen we aan een samenhangend systeem van publieke en actieve mobiliteit, bestaande uit 3 onderdelen:

1. Hoogwaardig OV: de standaard Metro's, snelle trams en metrobussen19 ^ hoogwaardig OV) vormen het fundament van ons mobiliteitssysteem. Ze verbinden centra en randen van stedelijk gebied met elkaar én met de rest van Nederland. Aantrekkelijk, snel, vaak, betrouwbaar en de hele dag beschikbaar, zodat de keuze voor de auto minder vaak gemaakt wordt. We verbeteren kansrijke bus- en tramlijnen en leggen nieuwe vrijliggende banen aan. Waar nodig krijgt publieke en actieve mobiliteit voorrang, ook ten opzichte van de auto. Ook vragen we het Rijk om de kwaliteit van het nationale spoornetwerk te versterken.

2. Mobiliteitsknooppunten: het scharnier Op kruispunten van hoofdverbindingen ontstaan mobiliteitsknooppunten: overstapplekken met goede voorzieningen en een prettige verblijfskwaliteit. Deze locaties stimuleren ruimtelijke ontwikkeling en vormen het scharnier tussen auto, publieke en actieve mobiliteit. Door goede bereikbaarheid en overstapmogelijkheden verleiden we automobilisten richting de stedelijke gebieden hier over te stappen op publieke mobiliteit.

3. Fietsen, lopen en vraaggestuurd vervoer: fijnmazige toevoeging Niet iedereen woont of werkt bij een knooppunt, maar moet er wel komen. We investeren daarom in veilige, snelle fiets- en looproutes, aansluitend op mobiliteitsknooppunten. Voor wie fietsen of lopen geen optie is, bieden we een fijnmazig netwerk van kleinschalig, gedeeld of vraaggestuurd vervoer - betrouwbaar, betaalbaar en afgestemd op de reiziger. Ook reguliere buslijnen maken hiervan deel uit, mits deze goed bezet zijn en/of indien er nog geen voldoende andere vormen van actieve en publieke mobiliteit beschikbaar zijn. We houden expliciet rekening met de behoeften van kwetsbare doelgroepen, bijvoorbeeld via begeleiding met een OV-coach. We spelen in op reizigers die reizen naar de Mainport, Greenports en verder gelegen werklocaties.

NB. We staan open voor innovaties zoals het delen van privéritten via digitale platforms. We volgen vanuit regionaal perspectief de mobiliteitshiërarchie van 'STOMP' - stappen (lopen), trappen (fietsen), openbaar vervoer (collectief vervoer), mobility as a service (deelmobiliteit en slimme mobiliteit), particuliere auto - waarbij we stappen, trappen en openbaar vervoer in samenhang bekijken. Die vormen van vervoer moeten elkaar versterken en voor een samenhangend systeem zorgen. De 21 samenwerkende gemeenten leggen kortom de focus op publieke en actieve mobiliteit.

19

39

Ook wel Bus Rapid Transit: hoogfrequente, hoogkwalitatieve verbindende buslijnen op een vrij liggende baan of snelwegen.

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Afbeelding 5: STOMP vanuit regionaal perspectief.

Voorwaarden publieke en actieve mobiliteit Publieke en actieve mobiliteit zijn slim, vlot en verbonden, toegankelijk, inclusief, betrouwbaar, veilig, schoon en betaalbaar. We bieden voor elke doelgroep een passende vorm van publieke of actieve mobiliteit tegen een eerlijke prijs. Daarbij zoeken we de balans tussen wat de reiziger betaalt en wat het systeem maatschappelijk kost. We vergroten het aanbod en zorgen voor een fijnmazig netwerk in alle gebieden: woonwijken, werklocaties, onderwijsclusters en recreatiegebieden.

Beschikbaar voor alle doelgroepen De Metropoolregio is een diverse regio. Er wonen, werken, studeren of recreëren verschillende doelgroepen. Ieder met een eigen (mobiliteits)budget, maatschappelijke achtergrond, opleidingsniveau, (mobiliteits)wensen of met een fysieke of sociale beperking. Daarom kiezen wij een brede benadering. Mobiliteit moet voor iedereen 24/7 beschikbaar, betaalbaar, toegankelijk en veilig zijn.

40

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Afstemming met de auto Hoe verhoudt het systeem van publieke en actieve mobiliteit zich tot de auto? We ondersteunen het gemeentelijk beleid voor meer 30 km/h-zones: goed voor de verkeersveiligheid en de leefbaarheid. Tegelijkertijd vraagt publieke en actieve mobiliteit om ruimte en prioriteit op plekken die cruciaal zijn voor het regionale netwerk. Op gemeentelijke hoofdwegen (50 km/h) delen auto, fiets en publieke mobiliteit de ruimte. We hebben scherpe keuzen te maken: wie krijgt waar voorrang? Die keuzen maken we vanuit het netwerkperspectief in de verschillende gebieden, waarbij we letten op:

^

De opbouw en samenhang van het mobiliteitsnetwerk.

^

De juiste plek, prioriteit en doorstroming van de auto op de hoofdwegen.

^

De prioriteit voor de fiets en publieke mobiliteit op weg en kruispunt.

^

Verkeersveiligheid is en blijft altijd een randvoorwaarde.

^

Goede afstemming tussen wegbeheerders.

We investeren in het wegennet als dit het mobiliteitssysteem als geheel versterkt: voor verkeersveiligheid, voor personen die afhankelijk zijn van de privéauto voor woon-werkverkeer, logistieke betrouwbaarheid of bereikbaarheid van hulpdiensten. Tegelijkertijd onderstrepen we het belang van investeren in fietsinfrastructuur: van brede paden tot veilige, toegankelijke stallingen.

41 l

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Basis op orde met verkeersveiligheid We besteden extra aandacht aan verkeersveiligheid en 'we maken een punt van nul' blijft het uitgangspunt. We zetten samen met alle partners in op het blijvend reduceren van zowel de ongevallen als de ervaren verkeers(on)veiligheid. Met zowel fysieke maatregelen als gedragsmaatregelen.

Legenda Mogelijk nieuw te realiseren HOV (Metro, Snelle tram of Metrobus) Mogelijk op te waarderen Trein, Metro, Tram tot HOV Mogelijk mobiliteitsknooppunt tussen minstens twee HOV-lijnen Mogelijk direct via snelweg bereikbaar mobiliteitsknooppunt Metropolitane Fietsroutes Logistieke hoofdwegen

Afbeelding 6: Globaal en indicatief netwerkbeeld van publieke en actieve mobiliteit (niet limitatief)

42

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

ŗ

Marja Eenink | Woont in Bergschenhoek en werkt in Den Haag "Om op mijn werk te komen in Den Haag, wat een

weekend, dan pak ik de E-lijn. Ik ga dan wel weer met

klein stukje lopen is vanaf Den Haag Centraal, pak ik

de auto, omdat het OV vanuit Bergschenhoek slecht is.

eerst de auto naar station Lansingerland. Op station

Dan is het bij de parkeerplaats van Berkel en Rodenrijs

Lansingerland neem ik de trein naar Den Haag Centraal.

een stuk rustiger.

Toen station Lansingerland nog niet bestond ging ik altijd met de auto of de bus naar Berkel en Rodenrijs

De OV-verbinding vanuit Bergschenhoek naar het

(E-lijn),. Op een gegeven moment kreeg je daar een

station is niet optimaal. Er rijdt een bus, maar dan moet

parkeerprobleem, dus toen station Lansingerland werd

ik eerst 2 km lopen. . In de toekomst is het niet handig

geopend, ging ik daarheen. Daar is genoeg ruimte om

om met de auto te blijven gaan. Ik heb 's morgens zelf

te parkeren.

ook al last van files, dus laat staan in 2050.

Ik zou op de fiets naar het station kunnen, maar ik heb

Een snelbus met vrije baan zou een goede oplossing

een elektrische fiets en kan deze niet veilig stallen.

zijn. De dichtstbijzijnde bushalte hiervoor zit 3

Mocht ik mijn fiets veilig kunnen parkeren, dan zou

km verderop. Voor ouderen om bij zo'n station of

ik fietsen, maar wel alleen met goed weer. Ik gebruik

snelbus te komen, zijn ook in de toekomst belbussen

de metro als ik naar Rotterdam centrum ga in het

belangrijk"

4.3 Mobiliteit is het vliegwiel voor ontwikkeling in de regio Mobiliteit, ruimte en sociaal-economie: een geïntegreerde aanpak Investeringen in mobiliteit gaan hand in hand met oplossingen voor lokale en regionale uitdagingen. We kiezen voor een én-én-benadering. Dit betekent: ^

Mobiliteit koppelen aan verstedelijking, ruimtelijke ordening en sociaaleconomische doelen;

^

Dat we doen met de corridoraanpak.

NB. We gaan uit van vervoergerichte gebiedsontwikkeling. Nieuwe locaties ontsluiten we alleen duurzaam via publieke en actieve mobiliteit.

Wat is een corridoraanpak? Een corridor allereerst is een regionale verbinding tussen steden, dorpen of hubs, inclusief de omliggende gebieden rond mobiliteitsknooppunten. De corridoraanpak investeert in deze mobiliteitsknooppunten stemt vervoer op elkaar af. Het gaat om de juiste ontwikkeling op de juiste plek, rekening houdend met de unieke gebiedskwaliteiten, bevolkingsdichtheid en mobiliteitsbehoefte van doelgroepen. Rond mobiliteitsknooppunten clusteren we onder meer, werkplekken, onderwijs, woningen en zorg. Knooppunten moeten goed bereikbaar zijn te voet, per fiets en via deelvervoer. Het doel voor mensen is: nabijheid van publieke en actieve mobiliteit (OV, fiets, lopen) en essentiële functies (wonen, werken, zorg, onderwijs).

Goede voorbeelden De corridoraanpak is niet nieuw en werkt. Zo zien we bijvoorbeeld dat daar waar we al investeren in publieke en actieve mobiliteit het gebruik ervan aanzienlijk gegroeid is.20 Onze investeringen geven daarbij een economische impuls aan het gebied. Bij corridors met lopende, ruimtelijke trajecten sluiten we daarop aan, zoals bij lokale gebiedsontwikkelingen, Regiodeals, de NOVEX21 Zuidelijke Randstad, de NOVEX Rotterdamse haven en NOVEX het Groene Hart.

20

Het gebruik van de 'E-Lijn' door de metropoolregio illustreert dit: in 2005, voor de investering waren er 7000 reizigers per dag. In 2011, na volledige realisatie van de lijn waren er 30.000 reizigers per dag. In 2019: 55.000 reizigers per dag. Dat komt neer op 50 % meer reizigers op de E-lijn per jaar. Dit geeft een economische impuls aan de regio. We sluiten aan bij lopende projecten, zoals lokale gebiedsontwikkelingen, NOVEX Zuidelijke Randstad en NOVEX Rotterdamse haven.

21

44

NOVEX: Nationale OmgevingsVisie Executiekracht.

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

1 1

ín ì V ^__ jt1

Pakket- en

briefautomaat

versturen

bestel""^ ersturenen^ îen^nn^“ H,g 7daSen ĽÎ!lnostnl.i

'

e,

/0 VOo^i

45

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Ahmed Hashish | Directeur DAM Shuttles 'Er is op dit moment een groot tekort aan

doen met de zelfrijdende bus - zoals op de lijn tussen

gekwalificeerde chauffeurs, zeker in het openbaar

Rotterdam The Hague Airport en Meijersplein - is

vervoer. Dat tekort kan deels opgelost worden

een eerste stap. Op dit moment moet er nog altijd

met geautomatiseerd vervoer. Het is dus echt een

een chauffeur aan boord zijn. Voor deze route hopen

aanvulling op het bestaande openbaar vervoer. De

we binnen twee jaar zonder chauffeur te kunnen

focus ligt nu specifiek op buslijnen, bijvoorbeeld

rijden, maar daarvoor moeten wet- en regelgeving en

op plekken waar de drukte laag is of de routes

aansprakelijkheid nog geregeld worden.

technologisch geschikt zijn. Zo kunnen de chauffeurs ingezet worden waar ze het hardst nodig zijn - op

We kijken ook naar voorbeelden uit het buitenland

complexe of drukke trajecten. Het is niet alleen

als het om automatisch vervoer gaat. In landen als

vervanging, het is ook uitbreiding. In gebieden zonder

Noorwegen wordt al getest met bussen onder veel

OV kunnen we zo tóch iets aanbieden.

complexere omstandigheden, zoals sneeuw en tunnels. Daar zijn ze soms net een stap verder, mede

Als DAM Shuttles zijn wij betrokken als exploitant

doordat regelgeving soepeler is. In Nederland zijn we

bij de zelfrijdende bus in Rotterdam. De afgelopen

strikter, mede door de impact van eerdere incidenten.

jaren hebben we veel ervaring opgedaan met deze

Begrijpelijk, maar het vertraagt innovatie wel.

technologie. We weten steeds beter wat er nodig is om zelfrijdende bussen veilig en inzetbaar te maken.

Ik ben nog in de wolken van alle positieve aandacht

Daarbij werken we samen met meerdere partijen,

bij de eerste rit van de zelfrijdende bus. Dit hebben we

waaronder RDW, die uitgebreide veiligheidstesten

toch maar mooi samen gefixt! Dit project laat zien dat

uitvoert.

we in Nederland voor kunnen lopen - als we het samen doen.'

Mijn verwachting is dat we in 2050 op veel plekken volledig geautomatiseerd vervoer hebben. Wat we nu

4.4 Volle inzet op technologie Hoe realiseren we onze ambitie? We omarmen innovatieve technologie om onze visie voor 2050 te verwezenlijken en werken daarvoor samen met verschillende partners. Dit versterkt het regionale innovatie-ecosysteem, stimuleert een hoogwaardige maakindustrie en bevordert economische groei. Technologie moet toegankelijk, inclusief en cybersecure zijn, de welvaart eerlijk verdelen en voldoen aan privacywetgeving. We werken samen met regionale kennisinstellingen om te bepalen welke technologieën onze doelen ondersteunen en hoe we ze effectief inzetten.

Toepassingen van technologie 1. Sociale en verkeersveiligheid ^

Sociale veiligheid: slimme camera's, gedragsmaatregelen, verlichting, data-analyse en betere inrichting van voertuigen en knooppunten vergroten de veiligheid.

^

Verkeersveiligheid: slimme verkeerslichten, gedragsmaatregelen, voertuigtechnologie, rijtaakondersteuning en snelheidshandhaving maken rijden voor iedereen verkeersveiliger.

2. Benutting van het mobiliteitssysteem ^

Een geïntegreerd systeem: van publieke en actieve mobiliteit vraagt om technologische samenhang in capaciteit, reisinformatie, organisatie, beveiliging en betaling.

^

Autonoom vervoer: zelfrijdende voertuigen verhogen de frequentie van bestaande lijnen en maken nieuwe vormen van publieke mobiliteit mogelijk.

^

De acceptatie door gebruikers: we hebben oog voor het gedrag van mensen en de acceptatie van nieuwe technologieën door gebruikers.

^

Datasturing en AI: 5G, data-analyse en AI optimaliseren reizigersstromen. We sturen op tijd en plaats met comfort, betere aansluitingen en financiële prikkels, en promoten alternatieven voor de privéauto.

^

Logistiek: we delen digitale verbindingen en data met de logistieke sector voor meer efficiëntie.

3. Beheer en onderhoud ^

Slimme verbindingen: slimme apparaten, digitale verbindingen en data verbeteren het beheer en onderhoud van infrastructuur en materieel, met focus op veiligheid en duurzaamheid.

^

Energietransitie: we benutten bijvoorbeeld OV-infrastructuur, zoals het elektriciteitsnetwerk, om netcongestie te verminderen, onder de noemer 'Energie in het OV'.

47

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Angelique de Wit | Directeur Greenport West-Holland "Mobiliteit gaat over meer dan alleen verkeersstromen.

Er is behoefte aan slimme en innovatieve oplossingen

Het is bepalend voor de economische kracht van een

voor mobiliteit, waarbij verkeersveiligheid en het

regio. Goede bereikbaarheid is essentieel voor zowel

milieu belangrijk zijn. Ik zie een cruciale rol voor de

personen- als goederenvervoer. En dat is al helemaal

MRDH in het organiseren van openbaar vervoer en het

het geval in een kennisintensieve regio zoals de

verbeteren van de efficiëntie. De MRDH wordt vaak

Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH).

onderschat in haar rol en potentieel.

De infrastructuur in de regio is verouderd.

Besluiten over mobiliteit moeten een

Daarnaast worden buslijnen in de kernen rondom

langetermijnperspectief hebben en verder reiken

steden geschrapt, wat de bereikbaarheid van

dan de huidige bestuursperiode. Er is bestuurlijke

bedrijventerreinen en onderwijsinstellingen

vernieuwing en lef nodig om vooruitgang te boeken.

belemmert. Dit heeft negatieve gevolgen voor de economische vitaliteit en investeringskracht van

De regio moet aantrekkelijk blijven voor toekomstige

de regio. Ik pleit dan ook voor investeringen in

generaties, met een focus op mobiliteit als sleutel

mobiliteitsvoorzieningen, zoals snelle buslijnen tussen

voor economische en sociale ontwikkeling. Er is meer

steden en efficiëntere logistiek voor versproducten. Dit

samenwerking en een efficiëntere organisatie van

zou niet alleen de bereikbaarheid verbeteren, maar ook

mobiliteit nodig om de regio toekomstbestendig

de emissies verlagen en de leefbaarheid verhogen. De

te maken. Mobiliteit is essentieel is voor het

investeringen moeten niet alleen financieel zijn, maar

concurrentievermogen en de investeringskracht van de

het gaat ook over samenwerking en contact tussen

regio."

verschillende partijen.

4.5 Schouders eronder voor investeringskracht Forse investeringen, gedeelde verantwoordelijkheid Onze ambitie vraagt om forse investeringen. Met partners in de regio stellen we een regionale investeringsagenda op, inclusief uitvoeringsstrategie voor de komende decennia. Dit biedt zekerheid aan inwoners, ondernemers en investeerders, en een samenwerkingsperspectief met Rijk en Europa.

Twee sporen: gebiedsgericht en thematisch De investeringsagenda omvat: ^

Gebiedsgerichte pakketten per corridor, inclusief korte-termijninvesteringen.

^

Thematische investeringen buiten corridors, zoals kleinschalige mobiliteitsprojecten.

Voorwaarden voor investeringen ^

Regio-breed: gebiedsgerichte investeringen voor corridors zijn regio-breed, opgesteld met publieke en private partners. Het meerjarige karakter van de afspraken geeft alle partijen vertrouwen om te investeren in de toekomst.

^

Iedereen draagt bij: alle partijen leveren een bijdrage, financieel of procesmatig (bijvoorbeeld versnellen van procedures, creëren van draagvlak of zelfstandig uitvoeren van onderdelen).

^

Sluiten áán bij: investeringen sluiten aan bij corridor-specifieke kansen en opgaven, zoals publieke mobiliteit, extra woningen, fietspaden, voorzieningen, ruimtelijke kwaliteit en sociaaleconomische opgaven.

^

Uitzonderingen: kleinschalige mobiliteitsprojecten, zoals verkeersveilige infrastructuur om het mobiliteitssysteem te verbeteren, kunnen buiten de corridoraanpak worden gefinancierd.

Rolverdeling ^

Coördinatie: de Metropoolregio Rotterdam Den Haag coördineert de investeringsagenda, maakt afspraken over financiering en ondersteunt gemeenten in de uitwerking (via MRDH-support). De MRDH adviseert over corridorontwikkeling, maar neemt geen verantwoordelijkheid voor ruimtelijke instrumenten zoals grondexploitatie.

Tijdpad en uitvoering ^

Standaard 5 jaar: elk corridorpakket bevat een kortetermijnprogramma (tot 5 jaar). Met wegbeheerders spreken we inhoud, financiering en planning af. Bij vertraging kan de wegbeheerder MRDH-support aanvragen. Als afspraken niet worden nagekomen, worden middelen herverdeeld naar andere regionale projecten.

50

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

ăì 51

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

5. Doen In dit hoofdstuk gaan we in op de acties om onze droom te verwezenlijken: een to do-lijst per keuze voor de samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag voor de komende 5-10 jaar. Dit vormt de eerste stap voor de uitwerking van de visie in een uitvoeringsprogramma voor de aankomende 10 jaar. NB. We bepalen in 2026 hoe en wanneer we de acties uitvoeren en houden daarbij rekening met logische, natuurlijke momenten: het aflopen van contractperiodes, de overgang naar nieuwe concessies, de planning van ruimtelijke trajecten en het ingaan van wet- en regelgeving. En nemen het op in het uitvoeringsprogramma.

5.1

1

De regio organiseert alle vormen van vervoer Reizigers centraal De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag onderzoeken de (on)mogelijkheden van een koppeling tussen openbaar vervoer, doelgroepenvervoer, kleinschalig vervoer, gedeeld vervoer en bedrijfsvervoer voor publieke mobiliteit. Met een gedeelde probleemanalyse stellen we oplossingsrichtingen op. Dit vraagt om nauwe samenwerking en dialoog tussen beleidsmakers, vervoerders, belangenorganisaties, zorgaanbieders en - vooral - de mensen om wie het gaat. Het onderzoek richt zich op de volgende onderdelen: ^

Inhoudelijke onderwerpen: benutten van bestaande succesvolle vervoersvormen en lokale initiatieven, inzetten van slimme technologie (zoals planningssoftware) om te standaardiseren, kosten te beheersen en de kwaliteit te verbeteren; aanpak van personeelstekorten; extra aandacht voor gebieden zonder bestaand publiek vervoer;

^

Samenwerking en aanbesteding: verkennen van de voor- en nadelen van gezamenlijke aanbesteding en regionale ondersteuning bij doelgroepenvervoer;

^

Gebruikersbehoeften: inzicht krijgen in de wensen van (toekomstige) doelgroepen op het gebied van aanbod, vervoersvormen, begeleiding en communicatie;

^

Betaalbaarheid: onderzoek naar manieren om publieke mobiliteit ook toegankelijk te houden voor minder kapitaalkrachtige doelgroepen;

^

Eigenaarschap en transparantie: organiseren van heldere besluitvorming, uitvoering en monitoring;

^

Schaalbaarheid: verkennen hoe een eventuele koppeling tussen publieke mobiliteit, Wmo-vervoer, leerlingenvervoer en bedrijfsvervoer opgeschaald kan worden van een selecte groep gemeenten naar meer gemeenten;

^

Wet- en regelgeving: signaleren van knelpunten en kansen in landelijke regelgeving, in dialoog met het Rijk en de Provincie;

^

Leren en agenderen: benutten van (inter)nationale kennis en praktijkvoorbeelden; inzichten uit het onderzoek inbrengen op landelijk niveau.

52

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Goederen centraal De 21 gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag werken samen met wegbeheerders, Greenport West-Holland, het Havenbedrijf Rotterdam en logistieke partijen aan slimme maatregelen om de doorstroming en spreiding van goederenvervoer te verbeteren- zowel fysiek als digitaal. Focuspunten: ^

'Dedicated lanes op dedicated times': voor vrachtverkeer, inclusief stimulering van nachttransport en autonoom rijden;

^

*

Stadsdistributie: uniforme organisatie van tijden, toegangsregels en emissievrije zones voor bevoorrading van centra, met als doel: volledig emissievrije logistiek in 2040;

^

Logistieke knooppunten: onderzoek naar strategische locaties voor distributie en op- en overslag van goederen, met benodigde voorzieningen zoals snelladers en koelinstallaties.

Voorwaarden op orde Om de ambities waar te maken, zetten de samenwerkende gemeenten in op: ^

Toegankelijke en verkeersveilige infrastructuur: wegbeheerders zorgen voor veilige, duurzame, toegankelijke wegen, voorbereid op autonoom vervoer;

^

Werkgeversafspraken: regionale afspraken met onder meer grote werkgevers, onderwijsinstellingen en overheidsorganisaties over slim en gespreid reisgedrag: meer publieke en actieve mobiliteit, reizen buiten de spits, en thuiswerken waar mogelijk.

53 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

l í' a i Hi . ill is. Hi *tii

IİİİİIİ III UJ III " .

I I» M I II I II' -

III

Tļ

r "sÜJBnàí ^ :ĵs*j‘:iţ .—Jft

m t

UR

Égrl

|I

!«ŗ^~

^

3'

~

____ ^Ŵ#ÎŴİSŜlffl

LET ^

«

Br^ŵļ

Ir^ļJļ

lljp/f ij lí

mm

ST" ;9.j^HU||i@j|||

•\ 2006

|j \ lì

,

,a

[jl

19a 1 Ha

,

'■■■"■I

, ,

•mini mum

nú mi nm ui

ysr j j

5.2 To do-lijst keuze 2 Publieke en actieve mobiliteit is er voor iedereen, overal S 24/7 Organisatie publieke mobiliteit De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag in afstemming met regionale partners: *

Rekening houden met onderzoek publieke mobiliteit: houden in al hun acties rekening met de uitkomsten en besluiten van het lopende onderzoek naar publieke en actieve mobiliteit (verwijzing naar onderzoek keuze 1);

»

Koppelen vervoersvormen: werken samen met HTM, RET en streekvervoerder aan het mogelijk maken van combinaties van doelgroepenvervoer, gedeeld vervoer en bedrijfsvervoer. Daarbij bepalen we welke eisen we opnemen in nieuwe concessies en wat aanvullend geregeld wordt in de huidige concessies;

»

Passende organisatie- en contractvormen: bepalen gezamenlijk welke organisatie- en contractvormen het beste aansluiten op de mobiliteitsbehoeften van reizigers. Daarbij is er ook aandacht voor contracten met lokale mobiliteitsaanbieders voor specifieke diensten.

Hoogwaardig OV De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, in afstemming met RET, HTM, streekvervoerder en regionale partners: »

Van netwerkvisie naar uitvoering: vertalen het globale en indicatieve netwerkbeeld naar een concrete lijnenkaart en met uitwerking voor hoogwaardig OV en mobiliteitsknooppunten. Dit doen we in samenhang met de corridoraanpak zoals beschreven bij keuze 3;

»

Selectie van hoogwaardige lijnen: bepalen welke bestaande OV-lijnen worden opgewaardeerd tot hoogwaardig OV en waar nieuw hoogwaardig OV wordt gerealiseerd, aansprekend voor nieuwe reizigers die nu nog voor de auto kiezen;

»

Investeren in fijnmazige ontsluiting: zetten in op een fijnmazig netwerk dat alle wijken en buurten ontsluit met publieke en actieve mobiliteit. Bestaande OV-lijnen die niet kunnen worden opgewaardeerd tot hoogwaardig OV verdwijnen alleen als er voldoende andere vormen van actieve en publieke mobiliteit beschikbaar zijn die beter aansluiten op de lokale behoefte om snel en eenvoudig op de gewenste bestemming of op een mobiliteitsknooppunt met hoogwaardig OV te komen;

»

Versnellen van hoogwaardig OV: investeren in vrijliggende banen voor snelle trams en metrobuslijnen met een hoge gemiddelde snelheid. Waar dit niet mogelijk is, maken we afspraken met wegbeheerders over aangepaste lijnvoering, onder meer via clustering op hoofdstructuren en het instellen van samenhangende 30 km/u-zones;

*

Stimuleren van gebruik publieke mobiliteit: ontwikkelen samen met vervoerders en publieke/ private partners maatregelen die het gebruik van publieke mobiliteit stimuleren en de betrouwbaarheid, toegankelijkheid en veiligheid vergroten. Denk aan OV-coaches, jaarabonnementen bij woninghuur of -koop, afspraken met grote publiekstrekkers of

56

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Mobiliteitsknooppunten De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, in samenwerking met regionale partners: ^

Haltes als mobiliteitsknooppunten: verhogen de aantrekkelijkheid van publieke en actieve mobiliteit door haltes op te waarderen tot mobiliteitsknooppunten binnen de corridoraanpak. Zorgen voor een prettig verblijf op knooppunten en naadloze overstap;

^

Selectie en prioritering van knooppunten: bepalen welke bestaande haltes of knooppunten worden opgewaardeerd en waar nieuwe mobiliteitsknooppunten wenselijk of kansrijk zijn. Hoe meer functies en vormen van mobiliteit samenkomen, hoe hoger de prioriteit voor opwaardering;

^

Inrichting van overstaplocaties zonder hoogwaardig OV: bestaande overstaplocaties zonder metro, snelle tram of metrobus worden sober, doelmatig en sociaal veilig ingericht.

Fietsen, lopen & kleinschalig, vraaggestuurd, gedeeld vervoer De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, in samenwerking met regionale partners: ^

Toegankelijkheid via actieve en gedeelde mobiliteit: maken publieke en actieve mobiliteit in de hele regio bereikbaar door te investeren in fietsen, lopen, gedeeld vervoer, kleinschalig, vraaggestuurd vervoer, P+R. Per gebiedstype brengen we in kaart welke vormen van actieve en publieke mobiliteit nodig zijn en wat er nodig is om deze af te stemmen op mobiliteitsknooppunten. We koppelen deze aanpak aan de uitwerkingen van de corridoraanpak (keuze 3);

^

Fiets als volwaardig alternatief: stimuleren wegbeheerders om de regionale hoofdverbindingen van het Regionaal Basisnetwerk Fiets te verbeteren, als uitbreiding van het programma 'Metropolitane fietsroutes';

^

Samenwerking met werkgevers en maatschappelijke organisaties: vragen het bedrijfsleven om medewerkers te stimuleren met publieke en actieve mobiliteit naar het werk te reizen. We werken hiervoor samen met coöperaties, zorg- en onderwijsinstellingen en recreatiebedrijven. Lokale gemeenschappen en sociale initiatieven, zoals vrijwilligersvervoer, worden actief betrokken. In concessies ontwikkelen we combiarrangementen voor een naadloze reis met publieke mobiliteit.

57

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

5.3 To do-lijst keuze 3 Mobiliteit is het vliegwiel voor ontwikkeling in de regio Corridoraanpak De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, samen met publieke en private partners: ^

Wederkerige afspraken per corridor: maken per corridor afspraken die kansen, toegankelijkheid en welzijn voor inwoners van de metropoolregio versterken. Deze afspraken omvatten een ruimtelijk programma, sociaaleconomische versterking, mobiliteitsoplossingen en flankerend beleid. Waar relevant wordt ook de logistieke opgave meegenomen. De betrokken gemeenten verankeren deze afspraken binnen drie jaar in hun beleid. Hoofdstuk 6 bevat een eerste uitwerking van de aanpak; de bijlage geeft een overzicht van potentiële corridors;

^

Vertaling naar uitvoeringsplannen: vertalen de mobiliteitsopgaven en de ruimtelijke en sociaaleconomische vraagstukken in de corridors naar concrete uitvoeringsplannen. Thematische investeringen nemen zij daarbij mee.

Koppeling ruimtelijk en sociaaleconomische opgaven De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag in samenwerking met regionale partners in de regio: ^

Tweejaarlijks overleg per gemeente: elke gemeente initieert eens per twee jaar een gesprek met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag over de lokale omgevingsvisie, ruimtelijke plannen en sociaaleconomische opgaven. Samen bepalen we hoe deze worden opgenomen in de corridoraanpak.

5.4 To do-lijst keuze 4 Volle inzet op technologie Kennis De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, in samenwerking met kennisinstellingen, vervoerders en marktpartijen: ^

Toegepast technologieprogramma: ontwikkelen een langjarig programma dat kennis, inzicht en overzicht biedt in de toepasbaarheid van technologieën voor onze opgaven, met aandacht voor menselijk gedrag en de acceptatie van nieuwe technologieën door gebruikers;

^

Koplopersgroep: vormen een koplopersgroep van wegbeheerders en vervoerders. Deze groep past technologie toe die bijdraagt aan sociale veiligheid, verkeersveiligheid, systeembenutting en efficiënt beheer en onderhoud;

^

Digitale transitie met reizigers: betrekken reizigers actief bij de digitale transitie. We leggen uit hoe technologie werkt, benoemen de voordelen, staan open voor vragen en bevorderen de acceptatie ervan door gebruikers.

Implementatie De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, samen met vervoerders, de Mainport, Greenports en het bedrijfsleven: ^

Routekaart autonoom rijden: ontwikkelen een routekaart voor de implementatie van autonoom vervoer. Hierin is aandacht voor de benodigde wet- en regelgeving en voor praktijktesten op het wegennet, in samenwerking met wegbeheerders;

^

Ruimte in regelgeving: werken met het Rijk aan ruimte binnen bestaande regels voor nieuwe technologieën, inclusief experimenten met aangepaste veiligheidseisen.

Materieel De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, samen met beheerders: ^

Optimalisatie beheer en onderhoud: verbeteren het beheer, onderhoud en vervanging van infrastructuur en materieel;

^

Betere samenwerking: versterken de samenwerking tussen beheerders om dit gezamenlijk te realiseren.

Autonoom rijden De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag samen met beheerders en partners in de regio werken stapsgewijs toe naar het volgende: ^

Metro en snelle tram: in 2050 rijdt de metro en snelle tram volledig autonoom.

^

Metrobus: in 2030 rijdt de eerste metrobuslijn volledig autonoom. In 2040 is 507o van het metrobusnetwerk autonoom;

^

Kleinschalig vervoer: in 2030 rijdt het eerste vraaggestuurde voertuig volledig autonoom. (weg, water of lucht) In 2040 is 507o van het kleinschalige vervoer autonoom;

^

Mainport en Greenports: in 2040 is 2507o van het vervoer van en naar de Mainport en Greenports autonoom. In 2050 is dat 357.

59

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

B Nesselande B Nesselande o's gaan vanaf 1 september

„

„

3

'Dromen, durven en doen. Voor de mensen die hier wonen, werken, leven. MRDH

W

1

ļ ļL Mn v

Aad van der Werf | Strategisch arbeidsmarkt adviseur "We hebben in Nederland echt een sterke Human

En wat betreft arbeidskracht: we komen simpelweg

Capital Agenda nodig, zeker nu automatisering

mensen tekort. Het tekort loopt op tot wel een miljoen

en robotisering steeds meer terrein winnen.

mensen. Dat zet enorme druk op sectoren als zorg,

Neem in Rotterdam de ParkShuttle. Daar rijdt een

veiligheid, overheid, onderwijs, transport en techniek.

transportbusje rond zonder chauffeur. Stel je voor dat

Daarom moeten we bij aanbestedingen inzetten op

we dit soort initiatieven gaan uitbreiden. Dat roept

arbeidsarme vervoertoepassingen. Dat vraagt om

nieuwe vragen op: wie biedt ondersteuning als er

creativiteit én realisme. Technologie, infrastructuur en

iets misgaat? Wie is aansprakelijk of zorgt voor de

vakbekwaamheid; je moet ze tegelijkertijd oppakken.

veiligheid. Hiermee ontstaan nieuwe rollen en taken.

Het Rotterdamse havengebied en de Haagse regio zijn

We hebben mobiliteits- en city hosts nodig, een beetje

belangrijke mobiliteitsknooppunten. Je zou denken in

zoals stewardessen in de luchtvaart die weten hoe ze

deze mobiliteitsregio dat er veel meer animo is voor

moeten handelen als het misgaat.

mobiliteitsstudies, maar de instroom van studenten blijft achter. We zien dat het aantal studenten daalt. Dat

Human Capital zou een onderdeel moeten zijn van

is zorgwekkend.

elke aanbesteding in het openbaar vervoer. Maar helaas wordt het vaak vergeten. Een voorbeeld

Er is dringend behoefte aan een vorm van

waar vergrijzing, tekort aan personeel en hierdoor

mobiliteitsacademie die aantrekkelijk is voor studenten.

technische tekortkomingen problemen veroorzaakten

Een plek waar je op elk niveau - van VMBO tot HBO -

was bij de aanbesteding van Qbuzz in Zuid-Holland.

kunt worden opgeleid. Zo kunnen we de kloof tussen

Ik heb dit als inwonende van Alphen aan den Rijn

onderwijs en arbeidsmarkt dichten en het imago van

zelf meegemaakt. Samenwerkende partijen zoals

beroepen in de mobiliteitssector verbeteren."

gemeenten moeten echt meer aandacht besteden aan realistische uitvoering en samenwerking in relatie tot de beschikbaarheid van goed opgeleid personeel.

62

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

5.5 To do-lijst keuze 5 Schouders eronder voor investeringskracht Investeringsagenda De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag in relatie met partners in de regio: ^

Procesorganisatie: organiseren het proces voor een regionale investeringsagenda met betrokkenheid van de

^

Lobbybasis: stellen samen met regionale partners een investeringsagenda op voor de realisatie van onze

EU, het Rijk en de Provincie Zuid-Holland;

*

ambitie, als basis voor actieve lobby richting Europa, bedrijfsleven en het Rijk, waarbij zij ook ministeries zonder directe mobiliteitstaak betrekken; ^

Publiek-privaat: maken afspraken met private partijen voor gebiedsgerichte investeringen.

Corridorinvesteringen De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag in relatie met partners in de regio: ^

Pakketten: maken per corridor investeringspakketten met publieke en private partijen met ruimtelijke, (sociaal) economische en mobiliteitsbelangen en leggen daarin wederkerige afspraken vast;

^

Rijksafspraken: maken met het Rijk afspraken voor corridorinvesteringen die naast regionale ook Rijksdoelen realiseren;

^

Pilotpositie: maken afspraken over opname van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag als pilot-regio in de landelijke mobiliteitsvisie 2050.

Europese fondsen en financiële kaders De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag in relatie met partners in de regio: ^

EU-fondsen: onderzoeken actief de mogelijkheden om regionale EU-fondsen in te zetten voor de ontwikkeling van de regio en maken een doorvertaling van deze visie die geschikt is voor aanvragen van Europese subsidies en investeringen;

^

Indexering: maken als onderdeel van de actieve lobby meerjarige afspraken over indexering van de BDU22, die ten minste gelijk dient te zijn aan de indexering van andere overheidsbudgetten zoals het gemeentefonds en het provinciefonds.

Nationale mobiliteitsnorm De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag in relatie met partners in de regio: ^

Gelijke standaard: zetten zich in voor het invoeren van een nationale mobiliteitsnorm, vergelijkbaar met die voor defensie, zodat mobiliteit ook in financieel uitdagende tijden structureel onderdeel blijft van maatschappelijke investeringen;

^

Fysieke weerbaarheid: we versterken en investeren in zowel de fysieke infrastructuur als de strategische ruimtelijke keuzes, gericht op het waarborgen van de robuustheid en stabiliteit van de regio. We werken hierbij samen met het Rijk en Provincie Zuid-Holland.

22

Brede doeluitkering verkeer en vervoer (BDU) is een financiële bijdrage die provincies en stadsregio's jaarlijks ontvangen van het ministerie van Infrastructuur en Milieu voor de uitvoering van verkeers- en vervoersbeleid op lokaal en regionaal niveau.

63

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Investeringen in autonome mobiliteit De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag in relatie met partners in de regio: ^

Technologiemiddelen: investeren financiële middelen in autonome voertuigen, software en andere benodigde technologie;

^

Subsidie-inzet: ondersteunen wegbeheerders via subsidies bij het aanpassen en aanleggen van (slimme) infrastructuur voor autonoom rijden;

^

Datagebruik: delen en benutten data om het mobiliteitssysteem voortdurend te verbeteren.

Gedifferentieerde betaling De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag in relatie met partners in de regio: ^

Gebruiksprikkels: verkennen vormen van betalen naar gebruik (tijd en plaats) voor alle infrastructuur, gericht op het stimuleren van publieke en actieve mobiliteit, het sturen op tijd en plaats, het bevorderen van spreiding van reisbewegingen en het beperken van maatschappelijke kosten.

Uitvoeringscapaciteit De samenwerkende gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag in relatie met partners in de regio: ^

Regiocapaciteit: kunnen rekenen op ondersteuning van MRDH-Support om in elke gemeente te zorgen voor voldoende uitvoeringscapaciteit wanneer die lokaal ontbreekt.

64

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

m

;v

6. Aanpak in gebieden Onze visie: de juiste ontwikkeling op de juiste plek, rekening houdend met de unieke kwaliteiten, bevolkingsdicht­ heid, mobiliteitsbehoefte van doelgroepen en functies van elk gebied in de metropoolregio. De corridoraanpak verbindt deze verschillen en wordt hier verder toegelicht, met drie voorbeelden. Afbeelding 7 en de bijlage geeft een overzicht van de potentiële corridors.

Samen corridors uitwerken De Metropoolregio Rotterdam Den Haag, gemeenten en partners verkennen corridors en maken bindende afspraken over mobiliteit, ruimtelijke ontwikkeling en sociaaleconomische opgaven. In het uitvoeringsprogramma dat volgt op deze visie bepalen we wanneer we welke corridors verkennen en uitwerken. Gemeenten kunnen nieuwe corridors voorstellen, wat bestuurlijke en ambtelijke inzet vereist.

Afbeelding 7: Kaart met potentiële corridors voor gebiedsgerichte uitwerking.

66

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

6.1 Uitwerking per gebiedstype Metropolitaan en hoogstedelijk Hier ligt de grootste verstedelijkingsopgave. Hoogwaardig OV (per rails) en lopen zijn dominant, aangevuld met actieve en deelmobiliteit bij mobiliteitsknooppunten. We investeren in extra railinfrastructuur (metro, tram, metrobussen), hoofdfietsroutes en stallingen om OV- en fietsgebruik te stimuleren.

Stedelijk wonen en werken Verstedelijking verhoogt druk op ruimte en leefkwaliteit. Metro- en R-net-lijnen eindigen hier. We revitaliseren voormalige groeikernen, pakken sociaaleconomische uitdagingen aan en stimuleren deelmobiliteit, terwijl de privéauto nog een rol speelt.

Ruimtelijk wonen en recreëren Rustige gebieden vragen om goede regionale verbindingen. De (elektrische) fiets en privéauto zijn en blijven belangrijk voor iedereen die geen andere keuze heeft. We zetten in op deelmobiliteit, vraaggestuurd OV, P+Rlocaties, (H)OV en bereikbaarheid van natuur en recreatie (kust, polders) via fiets en OV-deelfietscombinaties.

Mainport en Greenports Deze arbeidsintensieve gebieden met verspreide bewoning vragen maatwerk: publieke mobiliteit, deelmobiliteit, fiets en van-pooling voor personenvervoer; efficiënt wegennet en autonoom rijden voor logistiek.

6.2 Corridoraanpak in detail Investeringstypen ^

Vervoerskwaliteit: Hoogwaardig OV (trein, metro, tram of metrobussen) met hoge frequentie en kwaliteit.

^

Knooppuntontwikkeling: knooppunten met hoogwaardige faciliteiten (bewaakte stallingen, veilige looproutes, stationspleinen, kiosken, werkplekken) en goede fiets- en wandelverbindingen.

^

Gebiedsontwikkeling: investeringen rond knooppunten in woningen, werklocaties, onderwijs, zorg en recreatie, gericht op ruimtelijke, economische en sociaaleconomische groei, met complementaire functies tussen knooppunten.

Aanpak Via een wederkerige investeringsstrategie dragen Metropoolregio Rotterdam Den Haag, gemeenten, Rijk, EU, provincie en private partijen bij aan: ^

Hoogwaardige knooppuntbediening;

^

Ruimtelijke, economische en sociaaleconomische investeringen rond knooppunten;

^

Omgevingskwaliteit en bereikbaarheid (fiets- en wandelpaden, stallingen, verblijfsplekken);

^

Flankerend beleid (lage parkeernormen, regulering).

67

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

6.3 Voorbeelden van corridors Hieronder lichten we ter illustratie drie corridors toe. Voor meer voorbeelden, zie de bijlagen. Alle corridors zijn erop gericht om de bereikbaarheid te verbeteren passend bij de mobiliteitsbehoefte van de doelgroepen in de corridor, de regio economisch sterker te maken, de leefbaarheid in het gebied te verhogen en sociaaleconomische opgaven aan te pakken.

Maasdelta-corridor Omschrijving: De Maasdelta-corridor verbindt de Mainport met de Greenport en stedelijke gebieden. Fase:

Onderzoek/initiatief.

Ambitie:

De Maasdelta-corridor vormt een kansrijke verbinding tussen Mainport Rotterdam en de noordzijde van de Maas, met veel werkgelegenheid en woonplekken. Aan de noordzijde sluiten de Zuidwestland-corridor (Westland-Den Haag) en Hoeksche Lijn (Rotterdam - Hoek van Holland) aan, met kansen voor woningbouw en voorzieningen. De Maasdeltatunnel kan via een metrobus woonlocaties aan de noordzijde verbinden met werkclusters in het zuiden.

Oude Lijn Omschrijving: De Oude Lijn is een spoorlijn die loopt van Leiden naar Dordrecht. Fase:

MIRT-verkenning.

Ambitie:

Publieke mobiliteit fors verbeteren door vaker te rijden en nieuwe stations te bouwen. Investeren in woningbouw en werkplekken rondom de stations om de regio te versterken. Meer werkgelegenheid en betere voorzieningen creëren om de leefbaarheid te verbeteren.

ket 0,ekke« 0vet~heict

68

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Zuidwestland-corridor Omschrijving: De Zuidwestland-corridor verbindt RandstadRail Zoetermeer - Den Haag via het Westland met de Hoekse Lijn (Hoek van Holland, Maassluis, Vlaardingen, Schiedam) naar Rotterdam. Fase:

Onderzoek/initiatief.

Ambitie:

Den Haag pakt sociaaleconomische uitdagingen in zuidwestelijke wijken aan (arbeidsparticipatie, sociale cohesie) en verbetert het tramnetwerk. In Westland en langs de Hoekse Lijn zijn er kansen voor knooppuntontwikkeling en verstedelijking. De ambitie is het versterken van de Zuidwestland-corridor met frequentere, comfortabelere publieke mobiliteit (HOV Maassluis-Naaldwijk-Den Haag), meer woningen en werkplekken, en betere infrastructuur voor verkeersdoorstroming. Mobiliteitshubs ondersteunen voetgangers, fietsers en deelauto's. We optimaliseren logistieke stromen van en naar Greenport Westland met duurzame transportketens, hubs en snelle verbindingen naar Rotterdamse haven en Schiphol. Investeringen in banen, onderwijs, groen en recreatie verbeteren leefbaarheid en kansen.

V. 69

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

7. Bijlagen Potentiële corridors Legenda Globale zoekgebieden woonlocaties, werklocaties en andere voorzieningen rondom logistieke hoofdwegen en HOV-lijnen Logistieke hoofdwegen

föjswijk-Nootdo'

corridor

70

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Barendrecht

71

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Colofon Dit is een uitgave van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag Westersingel 12 3014 GN Rotterdam Telefoon: 088-5445100 E-mail: informatie@mrdh.nl www.mrdh.nl Publicatiedatum: XX Tekstredactie: Hannah Aukes Vormgeving: Studio Tween

Visie Economisch Vestigingsklimaat 2025 Versie: 31 juli 2025

1

Inhoud 0. Samenvatting..................................................................................................................... 3 1. Inleiding.............................................................................................................................. 5 2. Opgaven.............................................................................................................................. 9 2.1 Uit de Strategische Agenda 2023-2026 ...................................................................... 9 3. Dromen............................................................................................................................. 14 3.1 Drie ambities...............................................................................................................14 3.2 Ons droombeeld......................................................................................................... 14 3.3 Van visie naar keuzen................................................................................................. 16 4. Durven...............................................................................................................................17 4.2 Keuze 1: Versterken van ruimte voor werken...........................................................

18 4.3 Keuze 2: Volle inzet op innovatie en technologie......................................................19 4.4 Keuze 3: Versterken van toekomstbestendig arbeidspotentieel.............................20 5. Doen..................................................................................................................................21 5.1 To do-lijst keuze 1.......................................................................................................21 5.2 To do-lijst keuze 2.......................................................................................................22 5.3 To do-lijst Keuze 3.......................................................................................................22 6. Aanpak.............................................................................................................................. 24 6.1 Gebiedsgerichte aanpak............................................................................................24 6.2 Nieuwe financieringsbronnen....................................................................................24 6.3 Aanpassen Bijdrageregeling........................................................................................ 25 7. Bijlagen .............................................................................................................................

26 7.1 Beschrijving van de regionale clusters..................................................................... 26 7.2 Regionaal Profiel in beeld (indicatief)....................................................................... 31 7.3 Sectoren binnen clusters Z Hotspots (indicatief)..................................................... 32 7.3.1 Vijf regionale economische clusters MRDH met (bedrijfs)sectoren............... 32 7.3.2 Hotspotlijst per gemeente................................................................................. 33 7.4 Landschap rondom MRDH en VEV............................................................................36

2

0. Samenvatting In 2050 is de metropoolregio Rotterdam Den Haag een regio die internationaal vooroploopt: innovatief, duurzaam, sociaal rechtvaardig, goed bereikbaar én economisch sterk. Die ambitie komt niet uit de lucht vallen. De regio heeft namelijk alles in huis om dat waar te maken; van de wereldhaven van Rotterdam tot de hightech glastuinbouw in het Westland. Van het Innovatiedistrict Delft tot de internationale rechtspraak in Den Haag. Dit is een regio met ongekende potentie. Uitdagingen als vergrijzing, ruimtegebrek, krapte op de arbeidsmarkt en sociale ongelijkheid vragen om visie en beleid dat ons de juiste richting doet inslaan. De MRDH kijkt daarom vooruit en presenteert een gezamenlijke langetermijnvisie op het economisch vestigingsklimaat. Een richtinggevend verhaal voor hoe de 21 gemeenten van de metropoolregio Rotterdam Den Haag samen met regionale partners willen bouwen aan een sterke toekomst. Doel van deze visie? Het versterken van het economisch vestigingsklimaat en het verdienvermogen van de regio. Centraal in deze visie staan vijf economische motoren: 1. Duurzaam Maritiem & Haven, 2. Hightech Horticulture, 3. Innovatieve Maakindustrie, 4. Digitale Technologie & Veiligheid en 5. Overheid Z Vrede Z Recht. Deze clusters maken dat de regio internationaal onderscheidend is. Voor een excellent vestigingsklimaat, formuleren wij drie stevige ambities: 1.

Verdienvermogen van de regio vergroten. We willen dat de metropoolregio in de toekomst genoeg geld blijft verdienen - voor alle inwoners in de regio, én om te blijven bijdragen aan het verdienvermogen van Nederland. Dat is belangrijk om iedereen goed te kunnen laten leven: eerst verdienen, dan verdelen. 2. (Onbenut) potentieel verzilveren. Veel partijen werken aan het vestigingsklimaat in de regio, maar we benutten nog niet het volle potentieel. Als we beter en slimmer samenwerken, kunnen we de economie van de hele regio sterker maken. 3. Aansluiting arbeidspotentieel op economische behoefte. Onderwijs dat continue aansluit op het werk van nu en van de toekomst, dat is de uitdaging. Het leert mensen wat nodig is op de werkvloer en helpt hen mee te bewegen met technologische en maatschappelijke veranderingen. We zorgen ervoor dat iedereen meedoet in en bijdraagt aan de regio van morgen.

3

We maken drie keuzen om de potentie van de vijf clusters tot bloei te brengen: 1. Versterken van ruimte voor werken Voldoende en kwalitatief sterke werklocaties, zoals bedrijventerreinen, kantorenlocaties, campussen en vitale kernen, zijn essentieel voor het verdienvermogen en de brede welvaart van de metropoolregio. 2. Volle inzet op innovatie en technologie De MRDH kiest ervoor om, samen met publieke en private partners, innovatie en technologie dé gamechanger te laten zijn van het economisch toekomstperspectief. 3. Versterken van toekomstbestendigarbeidspotentieel Met goed opgeleid, ondernemend talent kunnen we de clusters versterken en vernieuwen. We blijven inwoners opleiden voor de banen van de toekomst in onze regio, zodat het bedrijfsleven kan excelleren. Wat hebben we nog meer te doen? Een sterk vestigingsklimaat is breder dan alleen de focus op het direct versterken van de vijf clusters. Ook is de stads- en dorpsverzorgende economie belangrijk voor het functioneren van de regio, zoals (maatschappelijke) voorzieningen en lokale bedrijvigheid, recreatie en toerisme, zorg en onderwijs. Daarnaast zijn ook andere randvoorwaarden belangrijk voor een sterk vestigingsklimaat, zoals goede huisvesting, bereikbaarheid en energievoorzieningen. Op een vruchtbare bodem groeit het goed: de vijf regionale clusters en de stadsverzorgende economie versterken elkaar.

We hebben daarom slim te koppelen wat al aanwezig is: het potentieel van mensen, kennis, ruimte en infrastructuur. De MRDH-regio heeft als platform van 21 gemeenten unieke schaalvoordelen en een sterke samenwerking van publieke en private partners om op economisch vlak synergie te creëren. In al onze keuzen is daarbij maatschappelijke waarde leidend in plaats van louter economisch gewin voor de korte termijn. Alleen door met één stem te spreken en elkaar te versterken kan de regio doorgroeien tot een plek waar bedrijven zich willen vestigen en mensen willen ondernemen. Samenwerking is daarom geen optie, maar voorwaarde: de MRDH die met alle stakeholders als één collectief optrekt. Dan komt het volle potentieel tot bloei. De MRDH heeft de schaal, de inhoud, de ambitie, de potentie - nu is het tijd om samen te handelen. De toekomst vraagt erom.

4

1. Inleiding De 21 gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) 1 werken samen aan het vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid. De Strategische Agenda 2023-2026 van de MRDH is opgesteld om met elkaar een toekomstbestendige regio vorm te geven. Precies wat nodig is in deze huidige, snel veranderende wereld. Waarde document

In deze voorliggende Visie Economisch Vestigingsklimaat2025 (VEV) lichten we het economisch vestigingsklimaat2 van deze strategische agenda uit. We kijken vooruit en formuleren een koers voor de lange termijn - tot 2050 en verder. Samen met de Mobiliteitsvisie 2025 vormt dit document daarmee hét fundament voor de toekomstige ontwikkeling van de MRDH. Een heldere visie schept vertrouwen

Een regionale visie biedt een heldere langetermijnkoers. Dat geeft vertrouwen om te investeren in ons vestigingsklimaat. Het economisch vestigingsklimaat bepaalt of een regio aantrekkelijk is om te ondernemen, investeren en innoveren. Voor ondernemers, investeerders en vernieuwers. Het gaat om de fundamentele voorwaarden die bedrijven nodig hebben: toegang tot talent, kapitaal, infrastructuur (digitaal en fysiek) en ruimte, betrouwbare regels en een stabiele omgeving.3 Sterk vestigingsklimaat? Bloeiende regio

Versterken we ons economisch vestigingsklimaat, vergroten we onze brede welvaart. Groeit het verdienvermogen van de regio, valt er meer te (ver)delen. Daar profiteert iedereen van. Meer banen en een versterkte leefbaarheid geeft een veerkrachtige samenleving. We hebben om daar te komen onze vijf economische clusters4 te versterken door de juiste randvoorwaarden te creëren voor hun groei. In deze visie 1 De netwerkorganisatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) is in 2014 opgericht om samen met de 21 gemeenten van de regio, medeoverheden en netwerkpartners van kennisinstellingen en het bedrijfsleven te zorgen voor een aantrekkelijke regio waar inwoners, bedrijven en bezoekers met plezier zich willen vestigen, werken, wonen en recreëren. Zie de bijlagen voor een organogram van de MRDH in de praktijk. Spreken we van ‘we’ in deze visie, doelen we op deze samenwerking van gemeenten en partners in de regio. 2 Het economisch vestigingsklimaat is het geheel van economische, institutionele en sociaal-culturele omstandigheden in een bepaald gebied die bepalen in hoeverre het voor bedrijven aantrekkelijk is om zich daar te vestigen, te investeren en duurzaam te ondernemen.