[I25.08172] Zienswijze omgevingsvisie Lansingerland 2.0 Glastuinbouw Nederland

Glastuinbouw Nederland

Gemeente Lansingerland

morgen groeit vandaag

01 Inkomende Post d.d. 15/05/2025 Louis Pasteurlaan 6, 2719 EE Zoetermeer Postbus 447, 2700 AK Zoetermeer

125.08172 H r 31 85 003 6400

Gemeente Lansingerland t.a.v. Team RES Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS

Ēil mfo@glastuinbouwnederland.nl ū glastuinbouwnederland.nl

Kvk27294015 BTW 8172.64.437.B.01

Datum Ons kenmerk Onderwerp

: : :

14 mei 2025 25.028 Zienswijze Omgevingsvisie Lansingerland 2.0

Geachte heer/mevrouw, Langs deze weg wil Glastuinbouw Nederland, mede namens Glastuinbouw Oostland en LTO Noord Midden Zuid-Holland, reageren op de ontwerp omgevingsvisie Lansingerland 2.0: ‘Gezond, verbonden en vindingrijk’ die tot en met 14 mei 2025 ter inzage ligt. HOME OF HORTI SCIENCE U besteedt in uw omgevingsvisie veel aandacht aan de gemeente Lansingerland als Home of Horti Science en zet in op de verdere ontwikkeling van het Horti Science Park en wilt die ontwikkeling versnellen. Daar zijn wij uiteraard blij mee. Het Horti Science cluster in uw gemeente speelt een niet te onderschatten rol in de innovatie binnen de glastuinbouw­ sector. Wij zijn ook blij om te lezen dat u de ambitie heeft de samenwerking tussen de drie regionale horti campussen te versterken. “Lansingerland excelleert in de optimalisatie van het gewas, terwijl Westland zich richt op (kas)techniek. Barendrecht focust zich op logistiek en vers [...]. Door deze krachten te bundelen, kunnen we de hele keten van pro­ ductie tot distributie versterken en innoveren.” Wij onderschrijven het belang van een goede samenwerking tussen de campussen die elk een eigen focus hebben, maar samen meer zijn dan de delen. Wij willen nog een stap verder gaan en vragen u de mogelijkheden en voordelen te onderzoeken van een gezamenlijke positionering en ‘branding’ van de campussen.

U heeft ook de ambitie de andere Oostland gemeenten meer te betrekken bij de ontwikkeling van het Horti Science Park. Ook die ambitie kan op onze steun rekenen. Terecht merkt u op dat de groei van het Horti Science cluster een regionale opgave is. Innovatie stopt niet bij uw gemeentegrens. STERKE PRIMAIRE SECTOR ALS FUNDAMENT HORTI SCIENCE “Glastuinbouwbedrijven uit Lansingerland vervullen een grote rol in de veredeling van en wereldhandel in groenten, fruit, bloemen en planten. Om die reden zit Wageningen Uni­ versity en Research Center, het meest toonaangevende tuinbouwinstituut ter wereld, in onze gemeente.” Het fundament van een sterk glastuinbouwcluster, inclusief het Horti Sci­ ence Park, is een sterke primaire glastuinbouwsector. Dat is een randvoorwaarde. Wij zijn blij dat u dit in uw visie expliciet onderschrijft en dat u inzet op continue modernisering van glastuinbouwgebieden en daarbij de samenwerking met ondernemers zoekt om kansen te identificeren. Wij trekken hierin graag samen met u op.

Glastuinbouw Nederland is de verkorte statutaire naam van LÏ0 Glaskracht Nederland. Hierin werken LTO Noord, ZLT0 en LLĨB samen op de thema's Arbeid. Energie. Plantgezondheid, Water 8c Omgeving aan beleidsbeïnvloeding en innovatieprogramma's ten behoeve van het ondernemersnetwerk.

2

HUISVESTING INTERNATIONALE WERKNEMERS U heeft de ambitie te sturen op een lokale balans tussen het aantal werkzame arbeidsmi­ granten en het aantal huisvestingsplekken voor arbeidsmigranten. Hoewel de glastuinbouw sterk inzet op verdere automatisering en robotisering, kan de sector voorlopig niet zonder internationale werknemers. Daarbij hechten wij veel waarde aan goede, betaalbare huis­ vesting op korte afstand van de werkplek. Net als u, vinden wij het van belang dat deze mensen zoveel mogelijk over een passend en leefbaar verblijf beschikken in de gemeente waar zij werken. De glastuinbouw heeft járen geleden al aangegeven bereid te zijn haar internationale werknemers onder voorwaarden te huisvesten op percelen met een glastuinbouwbestemming. Dit zowel grootschalig in glastuinbouwgebieden als kleinschalig bij de bedrijven, waarbij de huisvesting altijd een tijdelijk karakter heeft. Het beleid van uw gemeente maakt dit ook mogelijk. Wij onderschrijven uw standpunt dat: “het de standaard is om huisvesting te faciliteren met een tijdelijk karakter, maar een hoogwaardige kwaliteit.” Huisvesting in glastuinbouwgebieden dient wel gericht te zijn op internationale werkne­ mers die ook in de primaire glastuinbouw werkzaam zijn. Wij hanteren de voorwaarde dat 80ft van de werknemers die op een glastuinbouwperceel wonen, in de primaire glastuin­ bouw werkzaam moeten zijn.

De praktijk leert dat hierover met huisvesters uitstekend afspraken zijn te maken die ook vastgelegd en geborgd kunnen worden. Wij zijn niet bereid gronden beschikbaar te stellen voor werknemers uit andere sectoren. Elke sector dient haar eigen verantwoordelijkheid te nemen voor huisvesting van de eigen werknemers. In dat kader vragen wij u de bedrijfseffectrapportage voor huisvesting een vast onderdeel te maken van de vergunningsverlening. NATUUR EN BIODIVERSITEIT U heeft de ambitie een natuurinclusieve leefomgeving te stimuleren en u wilt de biodiver­ siteit verbeteren en vergroten. In dat kader stelt u voor de glastuinbouwgebieden: “Natuur en landschap krijgen in dit gebied een gemiddelde prioriteit.” Ons is niet helder wat dit in de praktijk betekent. Zoals u wellicht weet hebben een aantal bedrijven in Lansingerland in het kader van een pilot biodiverse stroken aangelegd bij de kas. Doel van dit onderzoek is te bepalen wat de invloed is van deze stroken op de biodiversiteit buiten, maar ook wat de invloed is op de teelten in de kas. In navolging van deze pilot is inmiddels een lande­ lijke PPS gestart waarbij twintig glastuinbouwbedrijven biodiverse stroken aanleggen even­ als een ‘reguliere’ grasstrook en waarin uitgebreid onderzoek wordt gedaan naar de impact op de biodiversiteit buiten de kas en in de kas.

Onze sector wil graag een bijdrage leveren aan het verbeteren en verhogen van de biodi­ versiteit, maar onder de voorwaarde dat er geen negatief effect is op de teelt in de kas. Het kan niet zo zijn dat gewasschade ontstaat. Het aantal gewasbeschermingsmiddelen dat beschikbaar is om plagen te bestrijden is zeer beperkt en de sector heeft de ambitie om helemaal geen chemische gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken. Inzet van biologische gewasbescherming is daarnaast kostbaar. Aanleg van biodiversiteit en natuur moet dus ten alle tijden een keuze zijn van de ondernemer en ‘verantwoord’ zijn. RECREATIEVE FIETSROUTES “We creëren recreatieve fietsroutes door de kassengebieden tussen de kernen [...].” Wij onderschrijven het belang van een goede bereidbaarheid van glastuinbouwgebieden, ook per fiets. Fietsroutes door of langs glastuinbouwgebieden bieden een kans mensen kennis te laten maken met de sector die ‘gezondheid en geluk’ produceert en vooral ook hoe duurzaam de sector dit doet. Die kans grijpen wij graag aan. Echter, fiets- en autoverkeer dient hierbij wel strikt gescheiden te zijn om zo de veiligheid van fietsers te garanderen. Wij vragen u hierop strikt toe te zien.

3

VERHOOGDE GRONDWATERSTAND In uw visie schrijft u: “In onze polders, gelegen in laagveengebieden, streven we naar een grondwaterstand van 20 cm tot 40 cm onder maaiveld, afhankelijk van de bodemcompositie.” Op dit moment is het voor ons niet duidelijk welke polders dit concreet betreft. Als zich in deze polders glastuinbouwbedrijven bevinden, baart uw ambitie ons grote zorgen. Een zeer hoge grondwaterstand is slecht voor de bedrijven én slecht voor het milieu. Bedrijven met een substraatteelt hebben een lagere grondwaterstand nodig om de boven­ grond stabiel te houden, met name voor het buisrailsysteem dat wordt gebruikt voor intern transport van product en medewerkers. Een instabiele ondergrond betekent een verhoogd risico op bedrijfsongevallen. Om de bovengrond droog en daarmee stevig te houden, zullen bedrijven onderbemaling aan moeten leggen om binnen het perceel de grondwaterstand laag genoeg te houden. Logischerwijs levert dat veel onderbemalingswater (drainagewater) op. Dat mag op de sloot worden geloosd, maar het is bijna niet te voorkomen dat er enig effect van de bedrijfsvoering is terug te vinden in dat onderbemalingswater. In dat geval moet het water op de riolering geloosd worden. Die riolering moet dan voldoende capaci­ teit hebben.

Dat transport van water kost geld en vervolgens is het negatief voor de wer­ king van de rioolwaterzuivering omdat er nauwelijks organisch materiaal in dit water zit. Het te zuiveren huishoudelijk afvalwater wordt op deze wijze verdund, wat leidt tot een slechter zuiveringsrendement van de afwaterzuiveringsinstallatie en dus meer emissie. Voor grondgebonden teelten betekent een hoge grondwaterstand dat de hoeveelheid drai­ nagewater zodanig zal toenemen dat het glastuinbouwbedrijf niet al dat water kan herge­ bruiken en dus meer moeten lozen. Meer lozen betekent dat meer rioleringscapaciteit nodig is, dat daarmee de kosten voor transport/verpompen en beheer en onderhoud van de riolering stijgen en een slechtere werking van de rioolwaterzuivering. Het kan niet zo zijn dat u deze gevolgen accepteert. Als deze ambitie tuinbouwbedrijven raakt, dringen wij er op aan af zien van deze ambitie in die polders. De gevolgen van deze maatregel zijn zowel voor de aanwezige glastuinbouwbedrijven als de maatschappij zeer ongewenst en onnodig. OPSLAG VAN WATER “Door in te zetten op het infiltreren, vasthouden en bergen van hemelwater in de onder­ grond kan schade door wateroverlast en droogte voorkomen worden.” Wij steunen u bij deze inzet.

Zo wilt u glastuinbouwbedrijven stimuleren om eigen gietwater in regenwaterbassins op te vangen, waarbij deze zijn aangesloten op een Rainlevelr (of vergelijkbaar) systeem. Dit kan wateroverlast te voorkomen. Wij onderschrijven die ambitie en willen de verdere uitrol van Rainlevelr bij onze achterban stimuleren, evenals de dóórontwikkeling van het systeem tot een slim en autonoom werkend systeem. U noemt ook het stimuleren van de opslag van regenwater in de ondergrond. Wij vragen u hier actief aan mee te werken. Waar dit technisch mogelijk is, herkennen wij de wens van tuinders om water ook ondergronds op te slaan in tijden van overvloedige regenval, om in tijden van een tekort aan gietwaren dit geïnfiltreerde water weer op te pompen en mid­ dels omgekeerde osmose op te werken tot gietwater. U wijst daarnaast op de mogelijkheid van het vergroten van de wateropslag door het aan­ leggen van grotere waterbassins, “waarbij het aanleggen van collectieve systemen de voor­ keur heeft.” In de praktijk zien wij al dat glastuinbouwbedrijven steeds vaker meer dan de voorgeschreven wateropslag realiseren en zo de kans op gietwatertekorten beperken. Wij zien echter ook dat onze leden daarbij vaak kiezen voor individuele opslag. Collectieve oplossingen sluiten wij zeker niet uit, maar dit moet altijd de keuze zijn van ondernemers en zij dienen volledig vrij te zijn in die keuze.

4

FUNCTIEMENGING Bij ‘Opgave economie’ schrijft u: “Bestaande werklocaties gaan we beter benutten. [...] Dat betekent dat [...] we meervoudig ruimtegebruik en functiemenging toepassen. U noemt hierbij niet de glastuinbouw en het is ons niet duidelijk of u ook onze sector betrekt bij de invulling van deze opgave. Wij zijn een groot voorstander van dubbel ruimtegebruik, zoals zon op waterbassins en daken van bedrijfsruimten. Wij stimuleren dit ook bij onze leden. Wij zijn echter groot tegenstander van functiemenging. Wij signaleren een trend bij een aantal gemeenten om in het beleid ‘meer toe te staan’ in duurzame glastuinbouwgebie­ den, waarbij met name zogenaamde ‘Greenportfunties’ worden bedoeld. Dit gaat dan om handelsactiviteiten en toeleveranciers. Duurzame glastuinbouwgebieden dienen beschermd te worden tegen dergelijke ‘functievervulling’. Mits de activiteit een onlosmakelijk onder­ deel is van het primaire glastuinbouwbedrijf, daaraan ondersteunend is en past binnen het maximaal toegestane ‘versteningspercentage’, is de plaats voor een dergelijke activiteit een industrie- of handelsterrein en niet het duurzame glastuinbouwgebied.

HERSTRUCTURERING EN MODERNISERING GLASTUINBOUW U heeft op dit vlak duidelijke ambities: “Ruimtewinst kan ook worden behaald door verou­ derde glastuinbouwgebieden en bedrijventerreinen te herstructureren, te transformeren en te revitaliseren.” en “Verschillende glastuinbouwgebieden [...] zijn momenteel toekomstbestendig, maar ondernemers geven aan dat dit snel kan veranderen. Daarom stimu­ leren we voortdurende modernisering, zeker gezien de toenemende ruimtedruk.” In dat kader is het van groot belang om obstakels die herstructurering en modernisering van de glastuinbouw in de weg liggen te voorkomen of weg te nemen. Wij vragen daarom priori­ teit te geven aan handhaving op strijdig gebruik in duurzame glastuinbouwgebieden. Ook woningen in glastuinbouwgebieden die niet door actieve glastuinbouwondernemers of werknemers van een bedrijf worden bewoond kunnen een groot obstakel zijn bij herstruc­ turering en/of modernisering. Woningen die eenmaal de bestemming ‘Wonen’ of een aan­ duiding ‘Plattelandswoning’ hebben, zijn in de praktijk vaak niet meer te verwijderen in het kader van een herstructurering. Eigenaren willen niet verkopen, dan wel vragen een prijs die voor een glastuinbouwbedrijf niet is op te brengen en niet te financieren is.

U stelt: “Nieuwe bewoning in het glastuinbouwgebied staan we niet toe.” Dit betekent dat geen nieuwe extra woningen in het glastuinbouwgebied mogen worden gebouwd. Wij drin­ gen er bij u echter ook dringend op aan geen ‘overtollige’ bedrijfswoningen om te zetten naar ‘Plattelandswoning’ of ‘Wonen’. Momenteel werkt u zelfs mee aan de omzetting van woningen bij een actief glastuinbouwbedrijf, waarbij er geen agrarische bedrijfswoning meer resteert bij het bedrijf. Dit is voor ons onbegrijpelijk en onacceptabel. Met dit ‘ruim­ hartige’ beleid werpt u grote belemmeringen op voor de herstructurering en modernisering die u beoogt en belemmert de optimale inrichting en verduurzaming van glastuinbouwbe­ drijven. Zo onderzoekt de sector de mogelijkheden van WKK’s op waterstof. Daarbij dient echter een veel grotere afstand tussen woning en technische installatie te worden aange­ houden dan bij een gasgestookte WKK. Woningen vormen dan heel snel een belemmering. U wijst al op de mogelijkheid om woningen uit te plaatsen naar randen van het glastuin­ bouwgebied. Wij dringen er bij u op aan - in navolging van andere glastuinbouwgemeenten - instrumentarium te ontwikkelen en in te zetten om overtollige woningen uit te plaatsen naar hiervoor aangewezen woonclusters aan de randen van glastuinbouwgebieden of nog beter, niet duurzame glastuinbouwgebieden in te zetten als uitplaatslocatie.

Wij hebben veel kennis en ervaring met dergelijk instrumentarium dat in andere gemeenten succesvol wordt toegepast en gaan hierover graag met u op korte termijn in gesprek.

5

KLIMAATNEUTRALE GLASTUINBOUW Terecht merkt u bij de ambitie ‘Glastuinbouw klimaatneutraal in 2040’ op dat u veel samenwerkt met de sector en andere gebiedspartners. U noemt daarbij de samenwerking in Greenport West-Holland verband en de Warmtesamenwerking Oostland (WSO). Wij zijn blij met de constructieve samenwerking met gemeente Lansingerland in beide gremia en waarderen de inzet van de gemeente als partner in de verduurzaming van de glastuinbouw. De verduurzaming van de sector, o.a. met aard- en restwarmte, inclusief de aanleg van een regionaal gebiedsdekkend warmtenetwerk is van belang voor de glastuinbouw, maar is ook van belang voor de verduurzaming van woningen en andere bedrijven. Wij bedanken u voor die samenwerking en kijken uit naar de voorzetting hiervan. Glastuinbouw Nederland is graag bereid bovenstaande reactie toe te lichten. Hoogachtend,

Voorzitter Glastuinbouw Nederland

Contactpersoon drs.

Directeur Glastuinbouw Nederland