[I23.16770] Regiovisie huiselijk geweld 2024-2027
Tekst van het document
Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
Samen de cirkel F doorbreken
Inhoud
Voorwoord 1.
Samenvatting regiovisie Rotterdam Rijnmond
3
Preventie van huiselijk geweld en kindermishandeling
25
8.
Hoe weten we of we op de goede weg zijn?
26
9.
Sturen op de aanpak huiselijk geweld en
5
2.
Inleiding
8
3.
Ambitie
13
4.
Evaluatie Regiovisie 2019-2023: Resultaten van de afgelopen jaren
14
5.
Leidende principes
17
6.
Met welke ontwikkelopgaven gaan we de komende jaren aan de slag
7.
20
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
kindermishandeling
27
Voorwoord
Beste lezers, Voor u ligt de regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling voor
investeren in onze partners, professionals, ervaringsdeskundigen en
de regio Rotterdam Rijnmond. Het belang van deze visie, blijkt uit de
vrijwilligers zodat ze in staat zijn om te handelen en te ondersteunen
gesprekken die wij met verschillende ervaringsdeskundigen hadden.
op een manier die het welzijn van de betrokkenen vooropstelt.
Uit hun verhaal komt naar voren hoe schrijnend de problematiek is. Het is de meest voorkomende vorm van geweld in Nederland.
"Onveiligheid voelt vaak als veiliger dan veiligheid. Gewoontes veranderen kost veel tijd, ook al is ander gedrag beter of veiliger ".
Bijna 1,3 miljoen Nederlanders van 16 jaar en ouder zijn in 2022 slachtoffer geweest van huiselijk geweld. Als regio hebben we de overtuiging dat het onze plicht is om hier samen tegen op te treden. Het is niet alleen een verantwoordelijkheid van de overheid, maar van ons allemaal: ouders, buren, professionals, en de gehele gemeenschap. Als drie centrumgemeenten willen we ons hier hard voor maken. Het is een behoorlijke inspanning, we zien een krapte op de arbeidsmarkt en we moeten als gemeenten onze budgetten effectief inzetten. En toch ligt er een opgave om dit te doen. Onze ambitie is dan ook dat alle inwoners in de regio een veilig thuis hebben. We geloven dat we met elkaar in staat zijn om de cirkel van geweld te doorbreken. Voorop staat in onze visie het belang van samenwerken. Er moet een gezamenlijke basis zijn van gedeelde gronden vanuit denken en doen. Als gemeenten kunnen en willen we dit niet alleen doen. Daarom is het van essentieel belang om te
I Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
Voorwoord
De totstandkoming van deze regiovisie is het resultaat van intense
Laten we streven naar een regio waarin (directe) veiligheid, onderling
samenwerking tussen ervaringsdeskundigen, instanties, professionals
leren en de leefwereld centraal de kern vormen van ons handelen.
en experts op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het is een document dat niet alleen de uitdagingen en obstakels bloot
We willen iedereen bedanken die heeft bijgedragen aan de totstandkoming
legt, maar vooral de weg voorwaarts schetst. Met de nieuwe regiovisie
van deze regiovisie. Van de mensen die hun kennis hebben gedeeld tot de
willen we als gemeenten en betrokken organisaties de cirkel van geweld
mensen die hun persoonlijke verhaal hebben verteld. Samen gaan we
doorbreken. We werken samen volgens de in de visie geformuleerde uitgangspunten. Een weg waarin preventie, signalering, hulpverlening
verder want geweld hoort nergens thuis.
en nazorg hand in hand gaan om duurzame veiligheid te bereiken in gezinnen en huishoudens.
En Sebastiaan zei tegen hem: “De weg uit deze situatie is stoppen met
Samen het verschil maken Procesregisseur Lynne en ervaringsdeskundige Sebastiaan vertellen
gebruiken”. Heel rustig en respectvol, maar wel duidelijk. Dit raakte de man
over een complexe casus. De man heeft een verslaving. De vrouw
zo, dat hij meeging naar een meeting van de NA (Narcotics Anonymous).
reageert door hem extreem te gaan controleren. Af en toe escaleert
Dat sloeg aan en hij ziet nu welke volgende stappen hij moet zetten.
deze situatie tot heftig fysiek geweld.
“Samen kunnen we zo het verschil maken en de cirkel doorbreken.”
We hadden een bijzonder gesprek met z’n drieën, herinnert Lynne zich.
Bron: dit is een fragment uit een nieuwsbrief van Veilig Thuis van
“Jij weet echt waar ik over praat”, zei deze man tegen Sebastiaan.
september 2023
Namens de Wethouders van Welzijn en Zorg Ronald Buijt
Centrumgemeente Rotterdam, namens de gemeenten Barendrecht, Albrandswaard, Ridderkerk, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel en Lansingerland.
Jeroen Postma Centrumgemeente Nissewaard, namens de gemeenten Goeree-Overflakkee, Hoeksche Waard en Voorne aan Zee. Jacky Silos „ ^
Centrumgemeente Vlaardingen, namens de gemeenten Schiedam en Maassluis.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
1. Samenvatting regiovisie Rotterdam Rijnmond
Onze ambitie is dat alle inwoners in de regio een veilig thuis hebben.
principes hebben wij ontwikkelopgaven geformuleerd. Zowel de leidende
We geloven dat we met elkaar in staat zijn om de cirkel van geweld te
principes als de ontwikkelopgaven voor de komende jaren leggen een
doorbreken. De gemeenten en alle betrokken organisaties in de regio Rotterdam-Rijnmond zetten zich in om duurzame veiligheid te bereiken
duidelijke link naar het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.
in gezinnen en huishoudens. In deze regiovisie spreken we af wat we
komende jaren een grote opgave te wachten. Onderdelen van huiselijk
als gemeenten gaan doen in de aanpak van huiselijk geweld en kinder mishandeling. De drie centrumgemeenten in onze regio (Rotterdam,
geweld en kindermishandeling gaan landen in het Toekomstscenario
Met deze herziening staat de gemeenten samen met de ketenpartners de
kind- en gezinsbescherming.
Nissewaard & Vlaardingen) werken met elkaar daarin samen om de regiogemeenten te faciliteren en de aanpak van huiselijk geweld en
We kiezen in deze regiovisie voor vijf leidende principes:
kindermishandeling te verbeteren.
1. We werken volgens de visie Gefaseerd Samenwerken aan Veiligheid. 2. Lokale teams zijn de basis.
Uit de evaluatie van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling
3. We werken gezinsgericht (Het gezinssysteem staat centraal).
en de visie daarop van 2019-20231 bleek dat medewerkers uit het veld,
4. We leggen de verantwoordelijkheid waar deze hoort.
ervaringsdeskundigen en beleidsadviseurs van gemeenten van mening
5. Lerend met en van elkaar.
zijn dat we in de samenwerking zeker al goed op weg zijn. Er wordt meer samengewerkt met elkaar en er is meer vertrouwen in elkaar. Samenwerken om huiselijk geweld en kindermishandeling duurzaam
De ontwikkelopgaven waar wij ons de komende jaren op gaan inzetten:
1. Sterke lokale teams
op te lossen is wel een kwestie van lange adem en er zijn zeker ook
Om de nieuwe rol zoals beschreven in het Toekomstscenario op
nog verbeterpunten. Vrijwel alle respondenten vinden ook dat de
zich te nemen, moeten medewerkers van lokale teams kunnen
samenwerkingsdoelen in de keten van huiselijk geweld en
signaleren, de meldcode toepassen, gezinsgericht werken en
kindermishandeling vooral herkenbaar en haalbaar moeten zijn.
zolang betrokken zijn als nodig. Dit vraagt investeringen in opleiding, houding en gedrag van de medewerkers. Waarbij
Aan de hand van de aanbevelingen uit de evaluatie en onze leidende
we lokale teams zien als lerende organisaties.
1 Geweld hoort nergens thuis Regiovisie 2020-2023 & Regionaal Actieplan 2019-2021 Rotterdam-Rijnmond
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
1. Samenvatting regiovisie Rotterdam Rijnmond
2. Verbreding van de Huiselijk Geweld (HG) leerwerkplaats
5. Implementatie van de visie Gefaseerd Samenwerken aan Veiligheid
Leren betekent niet alleen dat de individuele medewerkers in de
De visie Gefaseerd Samenwerken aan Veiligheid wordt breed
lokale teams beschikken over de juiste expertise maar ook dat we
onderschreven door gemeenten en ketenpartners. Deze visie tot
als samenwerkende organisaties (gemeenten en partners) leren hoe we het beste samen kunnen werken. Vanuit het Verandertraject
uitvoering brengen vraagt inspanning vanuit bestuur, management en uitvoering. Als gemeenten focussen we in eerste instantie op
in Rotterdam is in de achterliggende periode de HG leerwerkplaats
onze eigen organisaties: wat vraagt het van ons om de visie te
gestart. We zien dit als een mooie kans om het gezamenlijk leren in
implementeren. Er wordt dan zowel naar kwaliteit (deskundigheid)
de regio Rotterdam Rijnmond daarin verder vorm te geven.
als kwantiteit (capaciteit) gekeken en ook naar de benodigde
3. Samenwerken met ervaringsdeskundigen Ervaringsdeskundigen zijn een belangrijke ondersteuning voor cliënten bij het zoeken naar hulp en dragen eraan bij dat het gezin of het huishouden centraal staat in de hulpverlening. We zien een rol voor ervaringsdeskundigen in het contact met cliënten, het meedenken in casuïstiek, bij de scholing en voorlichting voor professionals, de informatie aan inwoners en het meedenken over het beleid (zoals zij ook input hebben geleverd voor deze regiovisie).
4. Plegersperspectief Om de cirkel van geweld daadwerkelijk duurzaam te doorbreken, moet er aandacht en hulpverlening beschikbaar zijn voor alle leden van het gezin of huishouden waar geweldsproblematiek speelt. Lange tijd was de hulpverlening vooral op het slachtoffer gericht. Door meer aandacht te geven aan het plegersperspectief willen we bereiken dat plegers inzicht krijgen in het eigen gedrag en de eigen rol binnen de geweldsdynamiek. Zo krijgen ze handvatten om het gedrag te hanteren.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
samenwerkingsafspraken met partners.
1. Samenvatting regiovisie Rotterdam Rijnmond
Tot slot vraagt het sturen op de aanpak van huiselijk geweld en kinder mishandeling om een integrale benadering waarbij een goede afstemming met de verschillende partners nodig is. Met het sturen op de effecten van de aanpak huiselijk geweld bedoelen we het coördineren van inspanningen, het delen van inzichten en het bevorderen van de energie om de gezamenlijke aanpak te vergroten. De gemeenten willen daarom samen met de ketenpartners goed zicht houden op de resultaten van de gezamenlijke inspanningen.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
2. Inleiding
Huiselijk geweld, waaronder kindermishandeling en seksueel geweld, is
Regionale samenwerking
de meest voorkomende vorm van geweld in Nederland. Het is tegelijkertijd
Nederland kent 35 centrumgemeenten vrouwenopvang. Deze centrum
complex, gelaagd en gaat vaak samen met andere problemen, zoals
gemeenten coördineren het beleid en de financiering van voorzieningen
armoede, psychiatrische problematiek of verslaving. Het voorkomen en
in hun regio en zijn verantwoordelijk voor de afstemming met gemeenten.
duurzaam oplossen van deze problematiek vraagt om een gedeelde
Het opstellen van een regiovisie moet leiden tot meer samenhang en
verantwoordelijkheid van alle partijen die betrokken zijn bij dit soort
een betere sturing in beleid en aanpak.
onveilige situaties. Om de effectiviteit van de aanpak te vergroten stellen de 3 centrum Gemeenten hebben een wettelijke opdracht om beleid te voeren gericht
gemeenten in de regio Rotterdam Rijnmond (Nissewaard, Rotterdam en
op het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld, kindermishandeling.
Vlaardingen)2 sinds 2019 gezamenlijk een regiovisie op. Aangezien de
Gemeenten hebben op dit gebied de volgende wettelijke taken:
regionale ketenpartners ook op dit niveau samenwerken, was dit voor
^
Het organiseren van opvang voor slachtoffers en hulp aan alle
ons een logische stap. In de afgelopen vier jaar werkten gemeenten met
betrokkenen van huiselijk geweld en kindermishandeling
de lokale teams3 en de ketenpartners4 in de regio Rotterdam Rijnmond
^
Het voorkomen en bestrijden van kindermishandeling
samen op basis van de regiovisie Geweld Hoort Nergens Thuis 2019-2023.
^
Het opdrachtgeverschap Veilig Thuis
^
De uitvoering van de wet Tijdelijk Huisverbod
De gemeente Hoeksche Waard heeft daarin een bijzondere positie:
^
De implementatie van de wet Meldcode
hoewel deze gemeente onder de centrumregio Nissewaard valt, werkt
^
Preventie
deze in de uitvoering grotendeels samen met partijen in de regio
^
Regie op de samenwerking
Zuid-Holland Zuid (Veilig Thuis, jeugdhulp). Waar het in dit document gaat over de regio Rotterdam-Rijnmond betreft dat dus de regio inclusief
Gemeenten kunnen dit niet alleen. We werken daarom nauw samen met
de Hoeksche Waard.
de partners in het veld en ervaringsdeskundigen, zowel bij het opstellen van het beleid als bij het uitvoeren van de plannen.
2 De regio Rotterdam Rijnmond bestaat uit de gemeenten Albrandswaard, Barendrecht, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland, Maassluis, Nissewaard, Goeree-Overflakkee, Ridderkerk, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Voorne aan Zee. 3 Onder lokaal team verstaan we de lokaal georganiseerde (toegang tot) zorg en ondersteuning in het kader van de Wmo en de Jeugdwet, bijvoorbeeld in de vorm van een lokaal team, wijkteam of gebiedsteam.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
4 Arosa, Dock, Fier, de Waag, Enver, Elckerlyk, Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond, Lokale teams, Openbaar Ministerie, Politie, Reclassering, Veilig Thuis en het Zorg en Veiligheidshuis Rotterdam Rijnmond.
2. Inleiding
In deze regiovisie spreken we op hoofdlijnen af hoe we gezamenlijk de
^
ouderenmishandeling/financiële uitbuiting/ontspoorde mantelzorg
aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling inrichten. Dat
^
schadelijke traditionele praktijken
vraagt nadere uitwerking op centrumgemeentelijk en gemeentelijk
^
huwelijksdwang en achterlating
niveau. Zo werkt Rotterdam de aanpak van huiselijk geweld en kinder
^
oudermishandeling
mishandeling nader uit in een eigen beleidsplan. De gemeenten op de Zuid-Hollandse eilanden stellen een vervolgplan op voor Geweld Hoort
^
complexe scheiding
^
stalking/belaging
Nergens Thuis voor de jaren 2024 en 2025 in samenhang met de nieuwe
•
femicide
regiovisie en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. De gemeenten Vlaardingen, Maassluis en Schiedam werken aan een visie
Deze gezamenlijke visie gaat niet over alle aspecten van huiselijk geweld
op ondermeer de vrouwenopvang. Ook in andere regio’s wordt gewerkt
en kindermishandeling. Zo worden op centrumgemeentelijk niveau
aan uitvoeringsplannen.
afspraken gemaakt over bijvoorbeeld opvang van slachtoffers en het tijdelijk huisverbod. Andere onderdelen zoals seksueel geweld vallen
Wat is huiselijk geweld?
niet onder deze visie. Er is weliswaar een overlap tussen de aanpak van
Bij huiselijk geweld en kindermishandeling kan sprake zijn van één of
seksueel geweld en huiselijk geweld, bijvoorbeeld als het gaat om
meer vormen van lichamelijke verwaarlozing, lichamelijke mishandeling,
signalering door lokale teams en deskundigheidsbevordering, maar de
psychische verwaarlozing en psychische mishandeling. Een kenmerk is dat
centrumgemeenten formuleren hierop geen gezamenlijk beleid.
er sprake is van geweld in combinatie met een afhankelijkheidsrelatie. In deze regiovisie gaat het niet om afhankelijkheidsrelaties tussen bijvoorbeeld arts-patiënt of docent-leerling. Wij gebruiken daarom in deze regiovisie de term huiselijk geweld en kindermishandeling. Vormen van huiselijk geweld in afhankelijkheidsrelaties waarop deze regiovisie betrekking heeft: ^
(ex-jpartnergeweld/relatiegeweld
^
kindermishandeling
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
2. Inleiding
Wel dragen de drie centrumgemeenten (en centrumgemeente Dordrecht) vanuit de Decentralisatie Uitkering Vrouwenopvang ieder bij aan de bekostiging van het regionaal Centrum Seksueel Geweld (CSG). Hoe vaak komt het voor? In 2022 gaf bijna 9 procent van de bevolking in Nederland van 16 jaar en ouder aan in de afgelopen 12 maanden slachtoffer te zijn geweest van een of meerdere vormen van huiselijk geweld5 . Dit komt neer op 1,3 miljoen personen. Van deze groep gaf 65 procent aan dat het geweld structureel was6. Van seksueel geweld heeft 13 procent van de bevolking van 16 jaar en ouder in hetzelfde onderzoek aangegeven in de afgelopen 12 maanden slachtoffer te zijn geweest. Dit zijn omgerekend 1,8 miljoen personen. In Nederland werden in 2022 48 vrouwen omgebracht. In de periode 20187-2022 is bij bijna 60^) de (ex)partner de dader. Bij moord of doodslag op mannen is de dader in maar 4 procent van de gevallen de (ex)partner. De prevalentie van kindermishandeling is in Nederland naar schatting 3,4^). Dat wil zeggen dat er, op enig moment per jaar, 34 jeugdigen per 1.000 worden mishandeld, verwaarloosd of misbruikt. Dit komt overeen met bijna 119.000 jeugdigen per jaar7. 8 9 In onze regio ontving Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond (VTRR) in 2022 12.261 adviesvragen en 12.421 meldingen. Bij de start van de corona-
In onze regio werden 607 huisverboden opgelegd.8 9Sinds eind 2022 publiceert het CBS halfjaarlijks het aantal hermeldingen bij Veilig Thuis.10 Bouwstenen voor de nieuwe regiovisie Vanuit het landelijke programma Geweld Hoort Nergens Thuis is in onze regio door middel van de huidige regiovisie en het regionale verbeterplan de basis gelegd voor samen werken aan veiligheid. De resultaten leest u in het hoofdstuk evaluatie regiovisie 2019-2023.
pandemie heeft VTRR de chatfunctie geïntroduceerd, als laagdrempelige manier om advies te vragen. In 2022 zijn er 1.425 chatgesprekken gevoerd.
5 https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2023/03/prevalentiemonitor-huiselijk-geweld-en-seksueel-grensoverschrijdend-gedrag 6 Structureel is (bijna) dagelijks, wekelijks of maandelijks. 7 https://www.nji.nl/cijfers/nationale-prevalentiestudie-mishandeling-npm 8 Bron: CBS & rapportage Q4 2022 Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
9 https://veiligthuisrr.nl/wp-content/uploads/2023/08/Jaarverslag-Veilig-Thuis-Rotterdam-Rijnmond-2022-definitief.pdf 10 https://veiligthuisrr.nl/wp-content/uploads/2023/08/Jaarverslag-Veilig-Thuis-Rotterdam-Rijnmond-2022-definitief.pdf
2. Inleiding
Daarnaast is in Rotterdam in 2019 naar aanleiding van de moord op 3
samen om van elkaar te leren. Onderdeel hiervan zijn de leernetwerken
jonge vrouwen het Actieprogramma Verandertraject Huiselijk Geweld
ervaringsdeskundigheid en plegersperspectief.
gestart. Samen met zorg- en veiligheidspartners is hard gewerkt aan het bewerkstelligen van verbeteringen in de keten huiselijk geweld en
De regiovisie staat niet op zichzelf, maar is verbonden met andere
kindermishandeling. De opbrengst hiervan heeft voor een groot deel ook
ontwikkelingsprogramma's zoals het Toekomstscenario kind- en
een regionale uitstraling. Daar waar mogelijk sluiten andere gemeenten
gezinsbescherming, de Hervormingsagenda Jeugd en het programma
(en partners) aan op deze nieuwe ontwikkelingen. Positieve voorbeelden hiervan zijn Ervaring in huis (een poule van ervaringsdeskundigen) en
Preventie met Gezag. Daar waar nodig maken we de verbinding en trekken we gezamenlijk op. Zo maken we gebruik van elkaars expertise.
de Huiselijk Geweld (HG)-leerwerkplaats.
Voor de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling is met
In de HG-leerwerkplaats komen professionals, managers, bestuurders en
name het Toekomstscenario van grote betekenis.
ervaringsdeskundigen uit de keten huiselijk geweld en kindermishandeling
Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming
daarbij zijn het versterken van de lokale teams en de inrichting van het
Op landelijk niveau is besloten de opbrengst van Geweld Hoort Nergens
regionale veiligheidsteam. Het betreft een omvangrijke ontwikkeling met
Thuis te borgen in het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.
brede impact, waarbij het niet alleen gaat om een organisatieverandering,
Hierin komen de ketens huiselijk geweld en jeugdbescherming bij
maar om een verandering in houding, gedrag en handelen. Het raakt
elkaar (de reikwijdte is 0-100 jaar). Dit moet resulteren in betere hulp voor alle betrokkenen bij onveilige opgroei- en thuissituaties, betere
medewerkers van diverse organisaties (lokale teams, Gecertificeerde Instellingen (GI's), Veilig Thuis en Raad van de Kinderbescherming
kwaliteit van werken en een keten die efficiënter en effectiever
en de volwassen GGZ). Alle 13 gemeenten van de regio Rotterdam
functioneert. Het Toekomstscenario moet ook leiden tot een betere rechtsbescherming van ouders en kinderen. Belangrijke onderdelen
Rijnmond bereiden zich samen met de partners in het veld voor op
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
het Toekomstscenario.
2. Inleiding
In deze nieuwe regiovisie bouwen we voort op wat we met elkaar de afgelopen jaren hebben bereikt en sluiten aan bij nieuwe ontwikkelingen. We benoemen de leidende principes van waaruit we willen werken en de ontwikkelopgaven waar we op willen focussen. De quotes die we in deze regiovisie gebruiken zijn afkomst van ervaringsdskundigen. Daarnaast beschrijven we hoe de sturing in onze regio is georganiseerd. Samenwerken Om huiselijk geweld en kindermishandeling effectief te bestrijden is een goede samenwerking nodig tussen de verschillende organisaties in het zorg- en veiligheidsdomein, op alle niveaus (uitvoering, tactisch en strategisch). Deze regiovisie is dan ook tot stand gekomen met input vanuit alle regiogemeenten, de ketenpartners en ervaringsdeskundigen.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
3. Ambitie
Onze ambtie is dat alle inwoners in de regio een veilig thuis hebben. We geloven dat we met elkaar in staat zijn om de cirkel van geweld van huiselijk geweld en kindermishandeling binnen onze regio te doorbreken. De gemeenten en alle betrokken organisaties in de regio Rotterdam-Rijnmond zetten zich in om duurzame veiligheid te bereiken in gezinnen en huishoudens.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
A "Het zijn van slachtoffer zegt niets over je intelligentie, het kan iedereen overkomen."
4. Evaluatie Regiovisie 2019-2023: Resultaten van de afgelopen jaren De regiovisie Geweld Hoort Nergens Thuis 2020-2024 vormde een paraplu voor verbeterplannen11 huiselijk geweld en kindermishandeling. In die verbeterplannen legden de (centrum)gemeenten de te nemen acties vast en werden deze geëvalueerd. De verbeterplannen werden opgesteld en uitgevoerd door de centrumgemeenten samen met hun regiogemeenten en de (lokale) ketenpartners. Alle uitgevoerde acties vallen onder drie actielijnen uit het toenmalige landelijk programma Geweld Hoort Nergens Thuis: 1. Eerder en beter in beeld 2. Stoppen en duurzaam oplossen 3. Specifieke doelgroepen De aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling van de afgelopen jaren binnen onze regio is geëvalueerd. Er zijn gesprekken geweest met
L
de veertien gemeenten, de ketenpartners en ervaringsdeskundigen. Ook hebben de ketenpartners de mogelijkheid gekregen om een enquête
huiselijk geweld en kindermishandeling op de kaart te houden. Alleen
in te vullen12. Hieronder geven we op de hoofdlijnen de uitkomsten weer,
dat de aantallen van geweld in de huiselijke kring verminderen.
als deze urgentie vast wordt gehouden kunnen we met elkaar bereiken
waarbij opgemerkt moet worden dat de antwoorden van gemeenten onderling en ketenpartners niet altijd hetzelfde waren. De resultaten
Zowel de medewerkers van ketenpartners als de gemeentelijke mede
nemen we mee in de vernieuwde aanpak.
werkers delen de mening dat we met elkaar wel op de goede weg zijn, maar dat we er zeker nog niet zijn. Er wordt niet voor niets vaak gezegd
Huiselijk geweld en kindermishandeling op de kaart gezet
dat de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling een kwestie
Op hoofdlijnen komt uit de evaluatie naar voren dat het belangrijk is
is van een lange adem. Er zijn zeker nog verbeterpunten om de gezamenlijk
geweest dat huiselijk geweld en kindermishandeling brede aandacht
aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling te bestendigen.
hebben gekregen. Men vindt het wenselijk dat deze aandacht blijft om 11 In Rotterdam is hier vorm aangegeven in het 2-jarig Verandertraject Huiselijk Geweld. 12 7777777
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
4. Evaluatie Regiovisie 2019-2023: Resultaten van de afgelopen jaren
Wat doen we goed en moeten we blijven doen?
hun expertise en het delen van kennis en willen deze werkwijze graag
In de afgelopen jaren is het wederzijdse vertrouwen gegroeid. Door
voort kunnen zetten in de komende periode.
meer samen te werken is er ook meer kennis over elkaars werkwijze en inzet ontstaan en ervaart men kortere lijnen, wat de onderlinge
Gemeenten in de regio namen casuïstiek over die eerder uitgevoerd
communicatie ten goede komt. Daarnaast is er grote waardering voor de
werd door jeugdbescherming. Deze Intensieve (Vrijwillige) hulp biedt
inzet van ervaringsdeskundigen. Deze wordt breed ervaren als waardevol
hulp en ondersteuning aan gezinnen met complexe casuïstiek waar een
en helpend bij de casuïstiek. Ook de aandacht die er de afgelopen tijd is
multidisciplinaire aanpak nodig is. Professionals van lokale teams
geweest voor de inzet en implementatie van aandachtsfunctionarissen
werken daarin samen met Veilig Thuis en kunnen voor consultatie
Meldcode bij de gemeentelijke organisaties kan op instemming rekenen.
terecht bij de Raad voor de Kinderbescherming en de jeugdbescherming. De inzet van intensieve casusregisseurs binnen gemeenten is ook goed
Men is blij met de mogelijkheden voor scholing van medewerkers. Wel
ervaren. Zij zijn langdurig betrokken bij gezinnen waar langdurig
is het een aandachtspunt om te blijven investeren in kennis en expertise
huiselijk geweld en kindermishandeling speelt in combinatie met
van huiselijk geweld en kindermishandeling. Specifiek wordt benoemd
complexe problematiek.
dat het nog ontbreekt aan voldoende specialistische kennis over bepaalde vormen van huiselijk geweld, zoals schadelijk traditionele praktijken, online misbruik en intiem terreur. Deskundigheidsbevordering moet structureel ingebed zijn zowel voor basis-expertise als specialistische kennis. Nieuwe professionals met weinig ervaring starten hun loop baan zonder specifieke kennis van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Tussen juni 2019 en maart 2020 is een pilot uitgevoerd, gericht op verbetering van de samenwerking tussen Veilig Thuis en lokale teams. Als onderdeel daarvan werden er gezamenlijk huisbezoeken afgelegd. Professionals geven aan dat dit belangrijk was voor het versterken van
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
4. Evaluatie Regiovisie 2019-2023: Resultaten van de afgelopen jaren
Wat kan er beter? Natuurlijk lopen er nog een aantal zaken minder goed. Wat het meeste wordt genoemd zijn de toegang tot specialistische hulpverlening en de lange wachttijden in de keten. Respondenten van de enquête noemen ook dat er niet altijd systeemgericht gewerkt wordt, veelal ligt de focus van de hulp bij het slachtoffer en niet bij de pleger. Ook is er te weinig aandacht voor de kinderen. Professionals van lokale teams zijn nog te weinig toegerust om gezamenlijk te kunnen analyseren welke (onderliggende) patronen én risicofactoren van geweld er in de desbetreffende situatie spelen. Inzicht in deze dynamiek is noodzakelijk om de juiste hulp te bieden aan zowel slachtoffers en plegers van huiselijk geweld en kindermis handeling en tot een effectieve oplossing te komen. Onze regio heeft de intentie om te werken volgens de visie Gefaseerd Samenwerken aan Veiligheid. Verschillende medewerkers van lokale teams hebben de afgelopen jaren kennis gemaakt met de methodiek om te kunnen werken volgens deze visie. Om deze visie te kunnen implementeren in alle lokale teams is verbreding en verdieping nodig.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
5. Leidende principes
Het verbeteren van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling
landelijk) uitgewerkt en hebben een verschillende focus, wat maakt dat
is een gezamenlijk proces van ons als gemeenten samen met onze
in er in taal verschillen zullen blijven bestaan. Op inhoud wordt op al
ketenpartners. Om tot een betere aanpak te komen moet er een
deze niveaus uitgegaan van dezelfde visie en uitgangspunten. We
gezamenlijke basis zijn van gedeelde gronden vanuit denken en doen. We noemen deze basis de leidende principes. Deze geven richting aan
zorgen ervoor dat deze trajecten goed op elkaar aangesloten zijn.
het gezamenlijk organiseren en leveren van hulp. Het zijn waarden
1. We werken volgens de visie op gefaseerd samen werken aan
waarlangs we ons werk willen doen, zoals beleid maken, het inkopen
veiligheid
van (of subsidieafspraken maken over) de hulp en het monitoren van
De visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid gaat uit van de
de inzet daarvan.
volgende drie stappen:
We toetsen onze aanpak zoals beschreven in deze regiovisie aan de hand
^
Stap 1: Verbeteren van de directe veiligheid met veiligheids voorwaarden en een veiligheidsplan. Door bijvoorbeeld
van vijf leidende principes. Het is belangrijk om de tijd en gelegenheid te
vroegtijdige afstemming van veiligheidsmaatregelen lopen
creëren om de leidende principes goed te integreren in onze werkwijze.
interventies naast elkaar en in aanvulling op elkaar, in plaats
Ons uitgangspunt is dat iedereen die werkt in de aanpak de leidende
van na elkaar. De kans op bijdrage aan herstel van de veiligheid
principes kent en ernaar handelt.
neemt hierdoor toe. Doel: het geweld stopt. ^
Stap 2: Inzetten van risicogestuurde zorg om de risicofactoren
De leidende principes in deze regiovisie zijn niet nieuw, maar kwamen
voor herhaling van geweld en onveiligheid aan te pakken.
ook al voor in de regiovisie Geweld Hoort Nergens Thuis. Ook in het
Doel: stabiele veiligheid.
Toekomstscenario13 en in het Verandertraject huiselijk geweld van de
^
Stap 3: Bieden van ondersteuning of behandeling voor herstel.
gemeente Rotterdam14 zijn leidende principes benoemd. We streven
Doel: de negatieve gevolgen van het geweld/onveiligheid
ernaar om de uitgangspunten in de aanpak van huiselijk geweld en
worden hersteld of beperkt.
kindermishandeling zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen. Echter, de genoemde trajecten worden op verschillende niveaus (lokaal, regionaal,
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
13 Uitgangspunten Toekomstscenario: (1) gezinsgericht, (2) rechtsbeschermend en transparant, (3) eenvoudig en (4) lerend. 14 Leidende principes Verandertraject: 1. De leefwereld is leidend, de systeemwereld faciliterend; 2. Gezinssysteem staat centraal; 3. Eerst directe veiligheid, dan stabiele veiligheid gevolgd door duurzaam herstel; 4. Acteren met passende urgentie en snelheid; 5. Vertrouwen op de des^ndigheid en expertise van professionals op alle niveaus en de ruimte om deze deskundigheid te benutten.
5. Leidende principes
De visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid gaat ervan uit dat
kindermishandeling speelt. Het lokale team blijft continu betrokken,
alle professionals die bij een gezin/huishouden betrokken zijn met
ook bij het gedwongen kader of wanneer specialistische hulp wordt
elkaar samenwerken, samen met alle leden van het gezin/huishou
ingezet. Casusregie vindt plaats vanuit de lokale teams en specialisten
den en hun netwerk, om eerst directe veiligheid te creëren en
worden bij het lokale team gehaald, in plaats van dat de gezinnen
daarna aan stabiele veiligheid te werken.
naar de specialisten worden overgedragen. De betrokkenheid duurt zo lang als nodig, dat wil zeggen tot stabiele veiligheid is bereikt en
Schematisch ziet gefaseerd samenwerken aan veiligheid er als volgt uit:
de risicofactoren geen negatief effect meer hebben op de veiligheid. Dit heeft consequenties voor de lokale teams. De VNG besloot in
risico gestuurd
herstel gericht
september 2022 om het kwaliteitskader aan te passen, onder meer vanwege de aansluiting bij het Toekomstscenario. In maart 2023 verscheen (in concept) Werken aan Veiligheid, Leidraad voor gemeenten. Anders dan het ‘oude’ kwaliteitskader is deze nieuwe
veiligheidsplan
____________ J
leidraad niet vrijblijvend, maar onderdeel van de besluitvorming over de hervormingsagenda Jeugd.
2. Lokale teams zijn de basis Het lokale veld is de basis van de aanpak van huiselijk geweld en
3. We werken gezinsgericht (Hetgezinssysteem staat centraal)
kindermishandeling, schreven we in de regiovisie 2020-2023, en
De leefwereld van het gezinssysteem dient leidend te zijn in de aanpak
ook in deze regiovisie blijft dit een van de leidende principes. Het
van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het perspectief van
VNG-kwaliteitskader Werken aan veiligheid in lokale teams (2019)
alle leden van het gezin is daarbij belangrijk. Interventies richten
beschreef de vereisten voor gemeenten en hun lokale teams.
zich op het versterken van positieve aspecten van het gezinssysteem, het verbeteren van de communicatie en het oplossen van eventuele
Het Toekomstscenario zet de rol van lokale teams nog sterker aan:
disfunctionele patronen om het welzijn van alle gezinsleden te
lokale teams zijn en blijven altijd het eerste aanspreekpunt voor
bevorderen. Professionals werken samen met het gezin/huishouden
gezinnen met en zonder kinderen wanneer er huiselijk geweld of
met passende snelheid en urgentie.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
5. Leidende principes
Professionals krijgen de ruimte om zo nodig buiten regels en
met elkaar. Leren vraagt om ruimte voor deskundigheidsbevordering
procedures om te handelen. Veiligheid is hierin wel de absolute
en vooral ook om ruimte voor gezamenlijke reflectie op handelen
ondergrens. Op acute onveiligheid wordt altijd direct gehandeld.
en het implementeren van de leeropbrengsten in de reguliere werkzaamheden. In het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming
4. We leggen de verantwoordelijkheid waar deze hoort
wordt ‘lerend’ als volgt beschreven: “Het continu (reflectief) leren
We hebben elkaar nodig in het aanpakken en duurzaam stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Als keten hebben we
alle betrokkenen in het werkveld. Daarbij hoort ook ruimte voor
vertrouwen in elkaars expertise, kennen we elkaars rol en leggen
innovatie en doorontwikkeling van het vak, bijvoorbeeld in pilots
we de verantwoordelijkheid op de juiste plaats. Professionals
en proeftuinen.”
kunnen zich daardoor richten op hun eigen specifieke taken binnen hun expertise en kunnen elkaar ondersteunen om de gezamenlijke doelen te behalen. Dit resulteert in een betere kwaliteit van zorg, een positieve ervaring voor het gezinssysteem en een hogere efficiëntie binnen de keten van huiselijk geweld en kindermishandeling. Soms moeten professionals moeilijke keuzes maken. De aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling vraagt om het maken van afwegingen en het inschatten van risico’s, maar ook het beleven van gezamenlijke successen. Professionals moeten de ruimte voelen en de steun krijgen van hun managers/leidinggevenden/bestuurders om besluiten te kunnen nemen.
5. Lerend met en van elkaar. In de keten huiselijk geweld en kindermishandeling leren we van en
Samen de cirkel doorbreken l
mí^Ē Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
om steeds beter te worden is onderdeel van het dagelijks werk voor
6. Met welke ontwikkelopgaven gaan we de komende jaren aan de slag Op basis van de leidende principes, de evaluatie van de huidige regiovisie
en er is minder 'terugval'. Gemeenten kiezen zelf voor de wijze waarop
en de opgaven die samenhangen met het Toekomstscenario willen we in
zij deze afspraak uitwerken. Gemeenten kunnen daarnaast de zelfscan
onze regio de komende jaren blijven samenwerken aan onderstaande
van de leidraad gebruiken om te bezien waar aandachtspunten voor
ontwikkelopgaven.
hun lokale team liggen.
^
Versterken lokale teams
Naast training en opleiding is de positionering van de teams en hun
Om de nieuwe rol zoals beschreven in het Toekomstscenario op zich te
medewerkers van belang. Gezinsgericht werken vraagt afstemming met
nemen moeten medewerkers van lokale teams in staat zijn om problemen
andere domeinen (zoals het veiligheidsdomein), regie en soms
te signaleren, de meldcode toe te passen, integraal en systeemgericht te
ook doorzettingsmacht. De inzet van het lokale team en die van de
werken (gezinsgericht) en zolang betrokken te zijn als nodig. Op deze
partners, zoals Veilig Thuis, jeugdbescherming en de Raad voor de
manier werken vraagt investeringen in opleiding, houding en gedrag
Kinderbescherming moeten naadloos aansluiten op de situatie en op
van de medewerkers. We zien de lokale teams als lerende organisaties.
elkaar. Dit vraagt om duidelijke samenwerkingsafspraken met deze
In onze regio is de afgelopen periode al veel gedaan aan deskundig
partijen, waarbij gemeenten een regisserende rol hebben. Samen met
heidsbevordering van de lokale teams, door middel van trainingen over
deze partners werken we aan het opstellen van heldere afspraken en
gefaseerd werken aan veiligheid en het verbeteren
zorgen we ervoor dat medewerkers deze afspraken kennen en ernaar
van de samenwerking in de keten.
handelen.
De lokale teams moeten huiselijk geweld en kindermishandeling tijdig
^
Huiselijk Geweld (HG) leerwerkplaats
kunnen herkennen en er adequaat op kunnen acteren. We spreken af
We willen een ‘lerende’ aanpak van huiselijk geweld en kindermishan
dat we hier de komende periode op blijven inzetten, in samenhang met
deling, wat ook aansluit bij de basisprincipes van het Toekomstscenario.
het Toekomstscenario en de vernieuwde leidraad Werken aan Veiligheid. Er zijn goede voorbeelden van deze nieuwe manier van werken,
Dat betekent niet alleen dat de individuele medewerkers in de lokale teams beschikken over de juiste expertise (kennis en vaardigheden)
bijvoorbeeld met Intensieve Casusregie15, waaruit blijkt dat hiermee
maar ook dat we als samenwerkende organisaties (gemeenten en
betere resultaten worden bereikt. Bewoners voelen zich beter geholpen
partners) leren hoe we het beste samen kunnen werken.
Samen de cirkel doorbreken |
2
Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
15 https://www.regioplan.nl/wp-content/uploads/2022/10/21143-Eindrapport-Intensieve-casusregie-op-Goeree-OverflakkeeRegioplan-18nov22.pdf
6. Met welke ontwikkelopgaven gaan we de komende jaren aan de slag
Vanuit het Verandertraject in Rotterdam is in 2021 de Huiselijk Geweld (HG) leerwerkplaats gestart. We zien dit als een mooie kans om het gezamenlijk leren in de regio Rotterdam Rijnmond verder vorm te geven. We willen dan ook in overleg met de partners die aan de wieg staan van de HG leerwerkplaats bezien of we deze verder kunnen ontwikkelen naar een platform voor de gehele regio. Dit zou een logische stap zijn, aangezien de opbrengsten inhoudelijk gezien veelal algemeen toepasbaar zijn en de HG leerwerkplaats zich richt op partners die in de hele regio werkzaam zijn. De HG leerwerkplaats heeft twee soorten ‘leerwerkpunten’ ^
Leerwerkpunten om het onderlinge leren te stimuleren en door te ontwikkelen.
^
Leerwerkpunten om het onderlinge samenwerken in de praktijk beter te organiseren of faciliteren.
Het onderlinge leren vindt bijvoorbeeld plaats in de lerende netwerken
Los van de HG leerwerkplaats blijven organisaties zelf verantwoordelijk
ervaringsdeskundigheid en plegersperspectief, waar al een vertegen
voor de scholing van hun medewerkers. Dit geldt ook voor gemeenten.
woordiging vanuit de subregio’s Zuid-Holland Eilanden en Maassluis,
Daarom blijven er lokaal en subregionaal gemeentelijke initiatieven
Vlaardingen en Schiedam zijn aangehaakt. De opbrengsten in de
voor deskundigheidsbevordering en samen leren bestaan. Per thema
vorm van methoden, kennis, workshops etc. vinden hun weg naar
onderzoeken we of het leren het beste lokaal, subregionaal of regionaal
professionals in de drie subregio’s. Het onderlinge samenwerken
georganiseerd kan worden en welke partners daarbij aansluiten. Wanneer
krijgt vorm binnen de casusreflectiebijeenkomsten en de wisselstages.
het passend is, stellen we lokale en subregionale scholingsinitiatieven
Hiervan moet nog worden bezien of de gehele regio aangehaakt kan
open voor deelnemers uit andere gemeenten en subregio’s. We delen
worden.
het lokale en subregionale aanbod in de regio.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
6. Met welke ontwikkelopgaven gaan we de komende jaren aan de slag
^
Ervaringsdeskundigen
Concreet willen we dat lokale teams en de ketenpartners vaker gebruik
Voor cliënten vormen ervaringsdeskundigen een belangrijke onder
maken van ervaringsdeskundigen. Dit kan doordat organisaties zelf
steuning bij het zoeken naar en het accepteren van hulp. Zij weten als
(meer) investeren in ervaringsdeskundigen en door gebruik te maken van de poule van ervaringsdeskundigen van Ervaring in Huis. Daarnaast
geen ander wat de cliënt doorstaat en vervullen een brugfunctie in het contact met professionals. Ervaringsdeskundigen dragen eraan bij dat
stimuleren we de uitwisseling van kennis en ervaring in het werken
het gezin/systeem centraal staat in de hulpverlening en kunnen helpen
met ervaringsdeskundigen tussen gemeenten en organisaties via het
hiervoor de juiste voorwaarden te creëren. Zij zorgen voor een beter
leernetwerk van de HG leerwerkplaats.
begrip van de leefwereld van gezinnen en mensen die te maken hebben met huiselijk geweld en kindermishandeling. We zien een rol voor ervaringsdeskundigen in het contact met cliënten (uiteraard met
^ Plegersperspectief Om de cirkel van geweld daadwerkelijk duurzaam te doorbreken
toestemming van de cliënten zelf), het meedenken in casuïstiek, bij de
moet er aandacht en hulpverlening beschikbaar zijn voor alle leden
scholing en voorlichting voor professionals, de informatie aan bewoners,
van het gezin of systeem waar geweldsproblematiek speelt. Lange
het meedenken over het beleid (zoals zij ook input hebben geleverd
tijd was de hulpverlening echter vooral slachtoffer gericht.
voor deze regiovisie). We hebben de volgende uitgangspunten voor de inzet van ervarings deskundigen: ^
De inzet van ervaringsdeskundigen komt ten goede aan de client.
^
Ervaringsdeskundigen hebben een passende opleiding tot ervaringsdeskundige gevolgd.
^
Er zijn duidelijke afspraken over de rol- en taakverdeling tussen de ervaringsdeskundigen en professionals.
^
Ervaringsdeskundigen ontvangen een passende beloning.
^
Ervaringsdeskundigen krijgen begeleiding bij hun werkzaamheden en in hun ontwikkeling.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
"Ervaringsdeskundigen hebben een brugfunctie tussen hulpverlener en slachtoffer/ dader. "
6. Met welke ontwikkelopgaven gaan we de komende jaren aan de slag
Uit nieuwe inzichten blijkt dat de nadruk meer moet liggen op de dynamiek
Het leernetwerk plegersperspectief gaat over de dynamiek van pleger
binnen het systeem, dat leidt tot geweld. Er is niet altijd een strikt
en slachtoffer en hoe deze te doorbreken. De inzichten die we op doen
onderscheid tussen pleger en slachtoffer. Door meer aandacht te geven
worden gedeeld binnen het veld door middel van onder andere workshops,
aan het plegersperspectief willen we bereiken dat plegers inzicht
presentaties, webinars.
krijgen in het eigen gedrag en de eigen rol binnen de geweldsdynamiek en handvatten krijgen om het gedrag te hanteren.
^
Implementatie van de visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid
Plegers van huiselijk geweld en kindermishandeling worden nog veel
De visie Gefaseerd Werken aan Veiligheid wordt breed onderschreven
gestigmatiseerd. Niet alleen door de omgeving, maar ook door hulp
door gemeenten en ketenpartners, maar dit wil niet zeggen dat deze ook al
verleners en andere professionals. Dit kan resulteren in weerstand
volledig geïmplementeerd is in het werkveld. Er is een start gemaakt met
om hulpverlening aan de pleger te bieden. Ook zien plegers zelf zich
trainingen volgens de Top 3 methodiek in de periode 2020/ 2021, maar
vaak niet als pleger, maar eerder als slachtoffer van de situatie en zijn
dit heeft geen opvolging gekregen. Professionals geven aan dat er nog te
daardoor minder gemotiveerd om hulpverlening te accepteren. Professionals hebben vaak moeite om de pleger te bereiken.
weinig systeemgericht wordt gewerkt en er te weinig ruimte is voor een langdurige aanpak. Dit zijn twee voorwaarden om volgens de visie te kunnen werken. Daarnaast blijkt dat geweld en verwaarlozing vaak doorgaan
Vanuit het plegersperspectief spreken we af om de volgende aspecten
tijdens de hulp, er te veel hulp tegelijkertijd geboden wordt waarmee aan
een plek te geven in de systeemgerichte hulpverlening:
verschillende doelen gewerkt wordt, organisaties elkaar soms niet
^
Een laagdrempelig aanbod om plegers te bereiken en te motive
begrijpen en het lastig is om het huishouden goed te betrekken in de hulp.
ren tot het accepteren van hulp. ^
Kennis en inzicht bij professionals over het plegersperspectief.
Implementatie van de visie vraagt dan ook om:
^
Inzet ervaringsdeskundigen, zowel voor de deskundigheids
^
Scholing van professionals met betrekking tot kennis en houding.
bevordering van professionals maar ook om de pleger te
^
Versterking van de samenwerking tussen de betrokken
bereiken. ^
Passend hulpverleningsaanbod, niet alleen in de acute fase maar ook gericht op herstel.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
organisaties, dezelfde taal spreken en sturing op het proces. ^
Ruimte voor langdurige betrokkenheid (minimaal tot structurele veiligheid is bereikt).
6. Met welke ontwikkelopgaven gaan we de komende jaren aan de slag
Met andere woorden, het uitvoeren van deze visie vraagt inspanning vanuit bestuur, management en uitvoering. Als gemeenten focussen we in eerste instantie op onze eigen organisaties: wat vraagt het van ons om de visie te implementeren in beleid en uitvoering, waarbij zowel naar kwaliteit (deskundigheid) als kwantiteit (capaciteit) gekeken wordt. Ook bekijken we de benodigde samenwerkingsafspraken met partners. Waar nodig wordt dit tot onderwerp van het bestuurlijk overleg gemaakt. Deze ontwikkeling past ook binnen het Toekomstscenario en de analyse die op basis van de nieuwe Leidraad gemaakt zal worden en zal onderdeel zijn van de verbeterplannen.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
7. Preventie van huiselijk geweld en kindermishandeling De preventieve inzet van gemeenten is voornamelijk een lokale verant
Secundaire preventie is gericht op risicogroepen. Deze regiovisie
woordelijkheid waarbij wordt samengewerkt in regionale verbanden.
gaat niet over het wegnemen van risicofactoren zoals armoede of
Wel zijn er raakvlakken met deze regiovisie, die we hieronder benoemen.
opvoedproblematiek, maar over het signaleren van mogelijk huiselijk geweld en kindermishandeling. Hierbij worden de stappen van de Meldcode gevolgd om alle vormen van huiselijk geweld en kinder
We onderscheiden drie niveaus van preventie: Primaire preventie is gericht op de brede bevolking van een gemeente.
mishandeling bespreekbaar te maken, het vroegtijdig te signaleren
Daaronder valt het bespreekbaar maken van huiselijk geweld en
en op te pakken en te melden. Voor het trainen of opleiden van
kindermishandeling en het geven van informatie en voorlichting over
professionals om de signalering te verbeteren, kan de samenwerking
deze onderwerpen. Een structuur met toegankelijke voorzieningen
gezocht worden met andere gemeenten.
helpt jeugdigen en ouders om hun vragen over opvoeden en opgroeien in de dagelijkse contacten bespreekbaar te maken. Zo worden die
Tertiaire preventie is het voorkomen van erger en gericht op
vragen over opvoeden en opgroeien zoveel mogelijk opgelost of
herstel. We richten ons op het bevorderen van herstel van zowel
hanteerbaar gemaakt in het dagelijks leven. Dit is vooral een lokale
slachtoffers als plegers. Op deze manier wordt het terugkeren van
verantwoordelijkheid van gemeenten. Op het gebied van (landelijke) campagnes zoeken we elkaar in de regio Rijnmond op. Gemeenten
onveiligheid voorkomen en de cirkel van geweld doorbroken. Dit is een belangrijk onderdeel van de visie op gefaseerd samenwerken
en maatschappelijke organisaties zijn betrokken bij de jaarlijkse
aan veiligheid. De lokale teams hebben hierbij een belangrijk rol,
week tegen kindermishandeling, de dag tegen ouderenmishandeling
omdat zij de basis zijn van alle hulp en daarbij het vaste gezicht
en Orange the World.16 Op deze momenten faciliteren we de inzet
voor het gezin/huishouden.
van ervaringsdeskundigen. Zij spelen dan een rol bij informatie voorziening en voorlichting.
16 Week tegen kindermishandeling: Met (landelijke) activiteiten is er extra aandacht voor kindermishandeling en huiselijk geweld. Dag tegen ouderenmishandeling: Op de Internationale dag tegen ouderenmishandeling, wordt wereldwijd aandacht gevraagd voor het geweld tegen ouderen.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
Orange the World: De wereldwijde campagne tegen geweld tegen vrouwen en meisjes.
8. Hoe weten we of we op de goede weg zijn?
In deze regiovisie formuleren we drie criteria die we als toetssteen
Uit de evaluatie van de regiovisie 2019-2023 komt naar voren dat
gebruiken om onze voortgang te controleren.
er nog te weinig aandacht en aanbod is voor plegers. Indien het ondersteuningsaanbod voor plegers en het gebruik hiervan toe
1. Duurzame Veiligheid Onze ambitie is om duurzame veiligheid te bereiken in gezinnen en huishoudens. Het aantal hermeldingen bij Veilig Thuis is sinds najaar 2022 inzichtelijk. In de regio Rotterdam Rijnmond was het percentage hermeldingen in 2022 40,4%. Het landelijk gemiddelde was 38%. Als het percentage hermeldingen bij Veilig Thuis daalt denken we dat we op de goede weg zijn. 2. Ervaringsdeskundigen Met de ontwikkelopgave Ervaringsdeskundigen willen we bereiken dat ervaringsdeskundigen bij huiselijk geweld en kindermishandeling vaker een ondersteunende rol kunnen vervullen voor de cliënt en het gezin. Wanneer we zien dat de inzet van een ervaringsdeskundige vaker een vast onderdeel is van het werkproces zijn we op de goede weg. 3. Plegersperspectief De ontwikkelopgave plegersperspectief moet er toe leiden dat er niet alleen voor het slachtoffer, maar ook voor de pleger van huiselijk geweld en kindermishandeling een aanpak aanwezig is.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
neemt, zijn we op de goede weg.
9. Sturen op de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Het sturen op de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling heeft
a.
Het zorgdragen voor continuïteit en kwaliteit van de (vrouwen)
betrekking op het coördineren van inspanningen, het delen van inzichten
opvang en de toegang daartoe, het ontwerpen en uitvoeren van
en het bevorderen van de energie om de gezamenlijke aanpak te verbeteren.
regionaal beleid en inspanningen op het gebied van (vrouwen)
De gemeenten willen daarom samen met de lokale en regionale keten
opvang en het zorgdragen voor continuïteit en kwaliteit van
partners goed zicht houden op de resultaten van de gezamenlijke
voorzieningen/activiteiten van de (vrouwen)opvang.
inspanningen. Het sturen op de aanpak van huiselijk geweld en
b.
kindermishandeling vraagt om een integrale benadering waarbij en
De financiering voor de uitvoering van de Wet Tijdelijk Huisverbod.
een goede afstemming met de verschillende partners nodig is. De
c.
De medefinanciering van Veilig Thuis.
sturing vindt plaats op verschillende niveaus.
d. De medefinanciering van het Centrum Seksueel Geweld.
Gemeenten
De centrumgemeenten ontvangen van het Rijk de Decentralisatie
Iedere gemeente is verantwoordelijk voor de eigen aanpak voor huiselijk geweld en kindermishandeling en de sturing daarop. Gemeenten hebben
Uitkering Vrouwenopvang (DUVO). Hieruit reserveren zij budget voor
daarbij verschillende rollen: ze zijn ontwikkelaar van beleid, regisseur in
voortkomend uit de regiovisie, als voor de aanpak huiselijk geweld
de samenwerking, inkoper en subsidiegever voor uitvoerende organisaties
binnen de eigen (sub)regio.
zowel de regionale aanpak op het niveau van Rotterdam Rijnmond
en zelf uitvoerder waar het gaat om de toegang tot gemeentelijke dienst en hulpverlening via de lokale teams. Bij elke rol hoort een passende vorm van sturing. De nieuwe Leidraad voor gemeenten als opdrachtgever en
Naast deze wettelijke taken maken de regio’s aanvullende afspraken
de bijbehorende zelfscan biedt hiervoor handvatten.
regiovisie in een regionaal actieplan.
Regionale samenwerking via centrumgemeenten De centrumgemeenten in onze regio zijn Rotterdam, Vlaardingen en
Gezamenlijk worden acties afgesproken en vastgelegd voor meerdere jaren. Iedere regio organiseert een eigen ambtelijk en bestuurlijk
Nissewaard. De wettelijke taken van de centrumgemeenten zijn:
afstemmingsoverleg.
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
over de rol van de centrumgemeenten, zoals de uitwerking van de
9. Sturen op de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling
Sturing en samenwerking op het niveau van Rotterdam Rijnmond
kind- en gezinsbescherming, de voorgenomen plegeraanpak, de
De drie centrumgemeenten werken samen in de regio Rotterdam
regiovisie en het centrum voor huiselijk geweld Filomena.
Rijnmond. Er is tussen de drie centrumgemeenten structureel ambtelijk overleg over de voortgang. Daarnaast zijn er de volgende gremia voor afstemming en besluitvorming:
^
Algemeen Bestuur Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp (GRJR)
De ketenpartners Veilig Thuis en de jeugdbescherming worden ^
Strategisch platform Ä Tactisch platform
Deze twee overlegvormen zijn eerder ingericht om sturing te geven
gesubsidieerd via de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond. Op de opdrachtverstrekking en de verantwoording voor
aan het (inmiddels afgesloten) Verandertraject in Rotterdam. In het Strategisch platform komen de bestuurders van de ketenpartners
algemeen Bestuur (AB) van de dertien wethouders van de gemeenten
samen en richt zich vooralsnog op Rotterdam. Het Tactisch platform
Rotterdam Rijnmond.
is in de afgelopen periode samengegaan met de ontwikkelgroep Regionaal actieplan Geweld Hoort Nergens Thuis en heeft een regionaal karakter. De managers/teamleiders van de ketenpartners bespreken op het Tactisch platform relevante ontwikkelingen samen met de beleidsadviseurs van de drie centrumgemeenten. ^
Bestuurlijk Integraal Afstemmingsoverleg (BIA)
De wethouders van de drie centrumgemeenten hebben zich specifiek op het thema huiselijk geweld en kindermishandeling verenigd in het Bestuurlijk Integraal Afstemmingsoverleg. Een aantal keren per jaar sluiten de bestuurders van de ketenpartners bij het BIA aan. In het BIA worden specifieke inhoudelijke onderwerpen besproken die te maken hebben met huiselijk geweld zoals het toekomstscenario
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
de activiteiten en het toezicht op de uitgaven wordt toegezien in het
Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027 is een initiatief van:
Capelle | aan den IJssel gemeente
HiU Hoeksche Waard
Gemeente Krimpen aan den IJsseL
Gemeente Rotterdam
gemeente
ŵ
GEMEENTE
RIDDERKERK
gemeertte
Maassluis
Samen de cirkel doorbreken | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
A
voorne aan zee
Gemeente Albrendsiuaard
NISSEWAARD
A
gemeente Schiedam
GEMEENTE
Lansingerland