Eerste aanzet voor een formatieprotocol

Eerste aanzet voor een formatieprotocol Op 19 januari 2026 spraken de lijsttrekkers over de uitgangspunten voor het bestuursvormingsproces en over de processtappen die hier aan verbonden zijn. Dit document kan in de eerste bijeenkomst na de verkiezingen -het duidingsdebat- worden vastgesteld. Via het formatieprotocol zijn er duidelijke afspraken op papier over het verdere verloop van de (in)formatie. Algemene uitgangspunten • • • •

Het bestuursvormingsproces vindt plaats met respect voor en vanuit vertrouwen in alle te benoemen fracties in de gemeenteraad. De grootste partij (op basis van aantal stemmen in de verkiezingsuitslag) neemt het initiatief voor de onderhandelingen. Er worden geen fracties op voorhand uitgesloten in de bestuursvorming. Er schuiven maximaal twee vertegenwoordigers per partij aan bij de gesprekken.

Duiding van de verkiezingsuitslag Op 24 maart 2026 is er voor de beoogd raadsleden van de politieke partijen een duidingsdebat. Deze bijeenkomst vindt plaats op het gemeentehuis. De burgemeester en griffier nemen de organisatie van deze bijeenkomst op zich. In deze eerste bijeenkomst komt in elk geval aan de orde: • • • • •

Een eerste reactie op de verkiezingsuitslag Het vaststellen van het formatieprotocol als leidraad voor de gesprekken Het type bestuursvorming dat de fracties voor ogen hebben De keuze voor een verkenner die de bestuursvorming kan leiden in minimaal de verkenningsfase (en eventueel ook formeerfase). (Verwachtingen voor) De opdracht aan de verkenner

Verkenningsfase (informatie) De verkenner/informateur heeft in beginsel de vrije hand in de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de werkzaamheden. In elk geval wordt het volgende aangehouden: • • • • • •

Er wordt een verkenner benoemd die op breed draagvlak van de raad kan rekenen. De verkenner spreekt met de vertegenwoordigers van elk van de fracties minstens één keer. De verkenner laat zich ondersteunen door een afgevaardigde van de griffie en de ambtelijke organisatie. De verkenner inventariseert in elk geval bij de fracties welk type bestuursvorming men wenselijk acht, de punten die men van belang vindt voor het op te stellen akkoord, de beoogde personele samenstelling van het college en de positie van de verschillende fracties op deze punten. De verkenner betrekt de burgemeester in de verkenningsfase en houdt hem tijdens het proces regelmatig op de hoogte van de voortgang. De verkenner voert zijn of haar opdracht uit en legt verantwoording af met een (schriftelijk) verslag aan de onderhandelaars dat wordt toegelicht in een plenaire bijeenkomst. Ook het concept persbericht wordt besproken.

Formatiefase (formatie) Als het advies van de verkenner steun krijgt van een meerderheid van de gemeenteraad start de formatiefase. De formateur heeft in beginsel de vrije hand in de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de werkzaamheden. In elk geval wordt het volgende aangehouden: • • • • • • • •

Er wordt een formateur benoemd die minimaal op draagvlak van de fracties die deelnemen aan de formatiefase kan rekenen. In de formatiefase wordt in ieder geval overeenstemming bereikt over het inhoudelijk akkoord, het aantal collegeleden en hun benoemingsomvang, de voor te stellen kandidaten voor de posities van wethouder en de concept portefeuilleverdeling. Als een onderhandelingsresultaat is bereikt, vindt vaststelling van de uitkomst plaats in de gemeenteraad. Is er geen onderhandelingsresultaat, dan vindt een bijeenkomst plaats over de te ondernemen vervolgstappen met de vertegenwoordigers van iedere fractie. De formateur laat zich ondersteunen door een afgevaardigde van de griffie en de ambtelijke organisatie. De verkenner betrekt de burgemeester actief bij de formatiefase (informerend en adviserend) De formerende fracties consulteren de burgemeester over het inhoudelijke programma en de portefeuilleverdeling. De burgemeester is verantwoordelijk voor de integriteit en het bijbehorende onderzoek risicoanalyse integriteit van kandidaat wethouders en de terugkoppeling daarover aan de gemeenteraad.

Betrekken gemeenteraad tijdens verkenning en formatie? Communicatie tijdens verkenning en formatie?