Definitief rapport participatievisie Lansingerland.pdf

Welke stellingen komen het meest overeen met uw eigen Basis:alle inwoners (n = 467).

26%

0%

10%

17%

20%

30%

mening?

15^^^

40%

50%

20%

60%

■ 1 «2 «3 «4 «5 «Weet niet Op de inspraakavond moet iedereen zijn mening kunnengeven, ook als dat veel tijd kost.

70%

19%

80%

90%

3%

100%

De gemeente moet alleen direct betrokkenen, zoals inwoners van de straat, uitnodigen zodat de inspraakavond niet te lang duurt.

De meningen van inwoners zijn bij deze twee stellingen meer verdeeld. Een kwart (26%) is het er helemaal mee eens dat iedereen zijn mening moet kunnen geven, een vijfde (l9%)vindt dat alleen de direct betrokkenen voor een inspraakavond moeten worden uitgenodigd.

Inwonerspeiling participatievisieLansingerland

37 van 48

Figuur 2.20- De gemeentewil eeninspraakavond organiserenom de asfaltering vande straatte bespreken.

Welke stellingen komen het meest overeen met uw eigen Basis:alle inwoners (n = 467).

13%

0%

10%

10%

13%

20%

30%

mening?

28%

40%

50%

32%

60%

70%

80%

■ 1 «2 «3 «4 «5 «Weet niet

Iedereen moet wat van de plannen

3%

90%

100%

De voorkeuren van direct

voor de straat kunnenvinden.

betrokkenen, zoals inwoners van de straat, moeten het zwaarst wegen bij het maken van de plannen.

Wanneer inwoners de twee stellingen ‘Iedereen moet wat van de plannen voor de straat kunnen vinden’ en ‘De voorkeuren van direct betrokkenen, zoals inwoners van de straat, moeten het zwaarst wegen bij het maken van de plannen’ voorgelegd krijgen, neigen inwoners meer naar het zwaarder laten wegen van de voorkeuren van direct betrokkenen (32% helemaal mee eens) dan naar de stelling dat iedereen wat van de plannen moet kunnen vinden (l3% helemaal mee eens). Figuur 2.19 en 2.20 lijken verschillende (mogelijk tegenstrijdige) uitkomsten te hebben. Een mogelijke verklaring voor dit verschil kan zijn dat inwoners het wel van belang vinden dat iedereen de mogelijkheid moet krijgen om bij een inspraakavond aanwezig te zijn, maar wanneer het gaat om hoe zwaar deze stemmen moeten worden meegenomen in de plannen, men toch meer neigt naar het belang van de direct betrokkenen dan naar de algemene inwoner. In de praktijk kan het voorkomen dat na een inspraakavond bepaalde inwoners het niet eens zijn met de uitkomsten.

We hebben hierbij twee mogelijke reacties geformuleerd: ‘Inwoners hebben hunkans op inspraak gehad, het voorstel kan nuuitgevoerd worden ’ en ‘Inwoners moeten nog een keer de kans krijgen om hunmening te geven.’ Figuur 2.21 - Aan het eind vande inspraakavond ligt ereenvoorstelwaaralleaanwezigen zich in kunnen vinden.Een weeklaterblijkt datsommigeinwonersdie nietnaarde inspraakavond zijn gekomenhetniet eenszijn methet voorstel.

Welke stelling komt het meest overeen Basis:alle inwoners (n = 467).

met uw eigen

32%

19%

0%

10%

20%

30 %

Inwoners hebbenhun kans op

40 %

mening?

12^^^

50%

60%

«l»2»3 »4 »5»Weet niet

inspraak gehad, het voorstel kan nu

17%

70 %

80%

14%

5%

90%

100%

Inwoners moeten nog een keer de kans krijgen om hunmening te geven.

uitgevoerd worden.

Inwonerspeiling participatievisieLansingerland

38 van 48

Uit Figuur 2.21 blijkt dat een groter deel van de inwoners van mening is dat het voorstel moet worden uitgevoerd. Een derde (32%) is het hier helemaal mee eens, ten opzichte van 14 procent die vindt dat inwoners nog een keer de kans moeten krijgen om hun mening te geven. Wanneer we dit vertalen naar de kaders en uitgangspunten van de participatievisie, neigen inwoners bij deze casus meer naar efficiëntie in de participatie dan naar inclusie,uitwisselingen samen besturen. Het laatste onderdeel van het stellingenblok gaat in op de weerstand vanuit inwoners met betrekking tot het uiteindelijke besluit van de gemeente. Inwoners konden hierbij aangeven of ze meer van mening zijn dat het terecht is dat tegenstanders zich verzetten tegen het besluit of dat inwoners zich moeten neerleggen bij het besluit, zolang het participatieproces netjes en naar verwachting is doorlopen. Figuur 2.22 - De gemeente heeftmetinwonersaiie,voorafafgesproken stappenvanhettrajectdoorlopen. De betrokkenen zijn positiefoverhetparticipatietraject. De gemeente maaktde beslissing om de straatte gaanasfaiteren. Een aantaiinwonerszijn hetniet eensmetdit besiuit.

Welke stelling komt het meest overeen Basis:alle inwoners (n = 467).

16%

0%

10%

9^^^

20%

Het is terecht dat inwoners zich

met uw eigen

mening?

17^^^

30%

25^^^

40%

50%

27%

60%

■ 1 «2 "3 "4 "5 «Weet niet

verzetten tegen het besluit.

70%

80%

5%

90%

100%

Inwoners moeten zich neerleggen bij het besluit.

Ruim een kwart (27%) van de inwoners is helemaal van mening dat inwoners zich neer moeten leggen bij het besluit. Zestien procent (helemaal mee eens) vindt het terecht dat inwoners zich verzetten tegen het besluit. Deze uitkomst sluit aan bij de uitkomst bij Figuur 2.21Inwoners zijn, bij deze fictieve casus, dus meer van mening dat een spoedige uitvoering van het plan belangrijker is dan dat inwoners nog de mogelijkheid krijgen om zich te verzetten tegen het plan. De zinssneden ‘De gemeente heeft met inwoners alle, vooraf afgesproken stappen van het traject doorlopen. De betrokkenen zijn positief over het participatietraject ’ kunnen ertoe hebben geleid dat inwoners bij deze situatie meer neigen naar het neerleggen bij het besluit dan dat zij verzet tegen het besluit terecht vinden. Dit kan een indicatie zijn dat inwoners besluiten meer accepteren als het participatieproces zorgvuldig en volgens afspraak is verlopen. Afsluitend De bovenstaande uitkomsten laten zien dat het belang dat inwoners aan elementen hechten situatieafhankelijk is. In het algemeen hechten inwoners de meeste waarde aan betrouwbaaren voorspelbaar (83%) en transparantie (79%). Dit is ook terug te zien in de stellingen die betrekking hebben op de communicatie van de gemeente aan de voorkant van het traject (Figuur 2.17) en over de gemaakte afspraken (Figuur 2.18).

Inwonerspeiling participatievisieLansingerland

39 van 48

Op het gebied van efficiëntie versus inclusie,en uitwisselingen samen besturenversus efficiëntie en efficiënte participatie, neigen inwoners op basis van de praktijkcasussen meer naar efficiëntie. In algemene zin vindt juist een groter deel van de inwoners inclusie (42% heel veel belang) belangrijker dan efficiënte participatie (33% heel veel belang). Echter blijkt dit in de praktijk genuanceerder te liggen. Afweging belangen in het participatietraject Inwoners kregen de volgende uitleg voorgelegd: Er zullenin een participatietraject altijd tegenstelde belangen zijn, uiteindelijkmoet er een beslissing worden gemaakt, met de vraag: Waaraan hecht u de meeste waarde in een participatietraject? Vier op de tien inwoners (43%) hechten er het meeste waarde aan als de gemeente een beslissing maakt en uitlegt welke belangen ze heeft meegenomen en waarom. Een derde hecht er het meeste waarde aan als de gemeente naar alle belangen luistert en dat deze voor de gemeente even belangrijk zijn in het besluit dat ze neemt. Een vijfde (2l%) zegt er het meeste waarde aan te hechten dat de gemeente zelf de keuze maakt welke belangen het belangrijkst zijn.

Inwonerspeiling participatievisieLansingerland

40 van 48

Figuur 2.23- Er zullen in eenparticipatietraject altijdtegenstelde belangenzijn, uiteindelijkmoet er een beslissing worden gemaakt.Waaraanhechtu de meestewaardein eenparticipatietraject?

Basis:alle inwoners (n = 467).

Dat de gemeente een beslissing maakt en uitlegt welke belangen ze heeft meegenomen en waarom.

43%

Dat de gemeente naar alle belangen luistert en dat deze even belangrijk zijn in het besluit. Dat de gemeente naar alle belangen luistert en zelf een keuze maakt welke belangen het belangrijkst zijn in het besluit. Weet niet / geen mening

I 0%

2% 10%

Inwonerspeiling participatievisieLansingerland

20%

30%

40%

50%

41 van 48

3

Vormt de visie een goede samenwerking?

In dit hoofdstuk gaan we in op de vraag of inwoners de participatievisie zien als goede basis voor samenwerking met de gemeente. Hierna beschrijven we de argumenten die inwoners noemen waarom ze de visie wel of geen goede basis vinden.

3.1

Visie alsbasisvoorsamenwerking

We vroegen aan inwoners of ze de kaders en uitgangspunten in de participatievisie een goede basis voor samenwerking met de gemeente vinden. Zeven op de tien inwoners zijn van mening dat de kaders en uitgangspunten een goede basis vormen. Een klein deel (5%) staat hier negatief tegenover. Ongeveer een op de zes staat hier neutraal tegenover, acht procent kan zich geen mening vormen. Figuur 3.1 - De kadersen uitgangspuntenvande participatievisie vormenvolgensmij eengoedebasisin de samenwerking metde gemeente

8%

0%

61%

10%

20%

30%

40%

B Helemaal mee eens

50%

60%

70%

17%

4%

80%

90%

8%

100%

a Mee eens

a Niet mee eens, niet mee oneen s Mee oneens B Helemaal mee oneens

a Weet niet / geen mening

Aan de inwoners die mee hebben gedaan aan de enquête hebben we ook gevraagd of ze wel eens hebben meegedacht met de gemeente over een onderwerp. Ruim de helft (57%) heeft wel eens meegedacht, een derde (33%) niet. Deze twee groepen inwoners komen overeen wat betreft hun mening over de visie als basis voor samenwerking. Een ongeveer even groot deel is het (helemaal) eens of (helemaal) oneens met de stelling. De inwoners die niet hebben meegedacht hebben alleen wat vaker geen mening over de visie als basis voor samenwerking (l2%), ten opzichte van de inwoners die wel hebben meegedacht (4% geen mening). We hebben inwoners ook gevraagd of men het zinvol vindt om mee te denken met de gemeente. Vooral inwoners die het zinvol vinden om mee te denken met de gemeente zien de kaders en uitgangspunten uit de visie ook als goede basis voor samenwerking (75%). Van de inwoners die het niet zinvol vinden om mee te denken ziet een kwart (25%) de visie als goede basis. Deze groep is het vaker ‘niet eens, niet oneens ’ (6o%) met de stelling. Een kanttekening bij deze uitkomsten is dat het aantal inwoners dat in deze enquête aangeeft het niet zinvol te vinden om mee te denken met de gemeente klein is (22 personen). Hierdoor heeft een antwoord van één persoon uit deze groep te veel invloed op het totaalpercentage.

Inwonerspeiling participatievisieLansingerland

42 van 48

3.2

Aanvullingen op de visie vanuit houding basisvoorsamenwerking

Aan de inwoners die de kaders en uitgangspunten uit de participatievisie een goede basis vinden voor samenwerking met de gemeente (70%) is gevraagd of ze nog aanvullingen hebben op de visie, als zij denken aan burgerparticipatie. Een derde (33%) van deze inwoners heeft hier een inhoudelijk antwoord op gegeven. In deze antwoorden ^ ^ ^ ^

kwamen de volgende

thema’s terug:

vragen en onzekerheden bij de uitwerking van de visie in de praktijk; het belang van de inbreng van en de samenwerking met inwoners; duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden en het proces; open en transparant.

Vragen en onzekerheden bij de uitwerking van de visie in de praktijk Een aantal inwoners vraagt zich af hoe de participatievisie in de praktijk tot uitwerking

komt.

“Alles staat of valt met hetgeen in de praktijk hiervan wordt gerealiseerd. ” “Samen besturen(alle perspectieven zijn welkom en krijgen aandacht) klinkt mooi, maar is het uitvoerbaaren wordt er inderdaad geluisterd en naar gehandeld als het zinvolle ideeën zijn?!” Sommigen spreken hun waardering uit voor de visie, maar door de abstracte verwoordingen vragen ze zich af hoe dit in de praktijk eruit komt te zien. “Benieuwdhoe de visie in de praktijk uitwerkt.De kernwaarden zijn mooi, maar ook hoog over en abstract.” “Deze visie is prachtig maar een theoretisch verhaal. Het gaat er om hoe hier invullingaan gegeven wordt. ” “Jammer dat ik er in de praktijk zo weinig van teruggezien heb in alle jaren dat ik vanuitde wijkvereniging met u aan tafel heb gezeten. Op papier ziet het er prachtig uit,maar in de praktijk worden alle vragen en wensen van tafel geveegd. ” Het belang van de inbreng van en de samenwerking met inwoners In de antwoorden van inwoners die de kaders en uitgangspunten een goede basis vinden voor samenwerking kwam de relatie tussen inwoner en gemeente veel terug. Deze antwoorden hadden betrekking op het serieus nemen van meningen van inwoners en participatie: “De mening van de burgerserieusnemen.” “De mening van de inwoners zwaar laten meewegen.” “Zorg dat er echt gehandeld wordt, vooraf ook.

Niet alleen zeggen dat je burgerparticipatie belangrijk vindt, maar er ook echt naar handelen. ”

Inwonerspeiling participatievisieLansingerland

43 van 48

Een aantal inwoners noemt als aanvulling dat de gemeente en inwoners gelijkwaardig omgaan met elkaar en dat de gemeente en inwoners tot gezamenlijk gedragen besluiten komen. “Dat de gemeenteraadsleden zich niet verheven voelen boven de bewoners en eerlijk zijn. ” “Niet gemeente-bewoner denken. maar integraal. Nuwordt het gepresenteerd als 2 partijen. Ideaal is als de belangen van de gemeente en de bewoners gelijklopen. Beide partijen moeten zich hiervoor inspannen.” Ook benoemen inwoners het van belang om de kennis van inwoners maken van hun ideeën:

in te zetten en gebruik te

“Gebruikde burgersals kennisdragers.” “Geef burgersmeer tools. Bijvoorbeeld meeste stemmen gelden, petities, digitaal dossier met toegang voor burgeren gemeente.” “Het is belangrijk goed samen te werken met je burgersals die een goed plan hebbenen daar kan de gemeente gebruikvan maken.” “Laat de burgerparticipatie geen wassen neusworden maar luisterecht naar de inwoners. Als de plannen een goeie onderbouwing hebbenis er geen reden om bang te zijn voor de inbrengvan burgers. Wel altijd uitkijkenvoor een hoog NIMBY gehalte. ” “Nog voor een idee is geopperd het idee uitde burgerslaten komen. ” Duidelijke afsprakenen communicatieover verantwoordelijkhedenen proces Een aantal inwoners die de kaders en uitgangspunten ook als goede basis zien voor samenwerking, geven de gemeente wel het belang mee van duidelijke afspraken en communicatie. Deze afspraken en communicatie bevinden zich grofweg op twee vlakken. 1

Duidelijkheid over de aanpak, de stappen en het tijdsverloop: “Een duidelijke aanpak met heldere stappen en kaders zorgt achteraf niet voor onbegrip. ” “Duidelijkhet tijdsverloop aangeven. Niet openzetten voor jarenlange getouwtrek.” “Duidelijke en volledige informatie vooraf. ”

2

Duidelijkheid over de rol en verwachtingen partijen:

van inwoners

en hoe dit zich verhoudt tot andere

“Duidelijkmaken binnenwelke grenzen er nog gewijzigd kan worden. Veelal blijken die mogelijkheden beperkt. Dan heeft de burgerer veel energie erin gestoken en blijft de burger teleurgesteld achter. ” “Tot nog toe is het mijn beleving dat participatie trajecten worden gebruiktom genomen besluiten te justificeren.Participatie zou moeten helpen bij besluitvorming.” “De gemeente moet ook duidelijk maken wanneer er belangen een rol spelen die het lokale belang overstijgen. ”

Inwonerspeiling participatievisieLansingerland

44 van 48

Open en transparant In een aantal antwoorden kwam de aspecten ‘open ’ en ‘transparant ’ naar voren. Deze openheid zat in open communicatie over keuzes vanuit de gemeente en participatie: “Openheid van zaken en geen stiekem gedoe waarop later weer een WOB verzoek voor nodig is. Zoals bij Happy Italy bijvoorbeeld.” “Transparantie over alle participatietrajecten voor alle inwoners is belangrijk om deel te kunnen nemen. Nuis dat moeilijk inzichtelijk.” Maar ook open het gesprek aan gaan met de inwoner: “Open vragen gebruiken,geen vooringenomen en ingebakken standpunten.” “Een betere enquête dan deze, en een gesprek aangaan met bewoners dat open is.” Ook noemt een inwoner een voorbeeld van het doen van onderzoek vanuit onderzoek ter bevestiging van een standpunt:

een open blik, dus niet

“Goed uitgevraagde onderzoeken niet vooraf besloten en onderzoek ter bevestiging. Een goed voorbeeld is de pilot wasbare luiers: dit is het antwoord van de gemeente bij het nieuweafvalbeleid, terwijl de pilot niet eens vol te krijgen was met inwoners. Maar het is wel het antwoord want enkele deelnemers van de pilot zijn positief. ” Inwoners die aangeven de kaders en uitgangspunten uit de participatievisie geen goede basis voor samenwerking met de gemeente te vinden (5%), zijn gevraagd waarom ze dit vinden en of er nog dingen zijn waar de gemeente niet aan heeft gedacht. De antwoorden van deze inwoners kunnen ^ ^

in de volgende

categorieën worden ingedeeld:

onduidelijkheid over de uitvoering van de visie in de praktijk; twijfels over het functioneren van de gemeente.

Onduidelijkheid over de uitvoering van de visie in de praktijk Een aantal inwoners plaatst vraagtekens bij de uitvoering van de visie door de gemeente in de praktijk: “Visie is niet duidelijk. Praktijk is anders dan de veronderstelde visie.” “In de “Visie burgerparticipatie Lansingerland” ontbreekt het onderdeel transparantie over besluitvorming:hoe gaat de gemeente om met de inbrengvan stakeholders, hoe zwaar weegt eenieders inbreng, hoe is dit terug te zien in het uiteindelijkgenomen besluit? ” “Vooraf zijn er geen heldere afspraken of uitgangspuntengecommuniceerd, in ieder geval te laat. ”

Inwonerspeiling participatievisieLansingerland

45 van 48

Twijfels over functioneren gemeente Sommige inwoners die hun twijfels uiten over de uitwerking van de participatievisie in de praktijk, leggen de link met hun eigen beeld en ervaringen met de gemeente: “Met woorden alleen kom de gemeente er niet. De manier waarop de gemeente op dit moment functioneert, geeft geen aanleiding om te denken dat deze basis ook wordt nageleefd. Ambtenaren lappen alles aan hunlaars. ” “Ik verwacht niet dat de gemeente echt burgerparticipatie toe gaat staan, dat blijkt ook uitde visie. ik denk dat er weinig verandert. de gemeente (het bestuur)bepaald en inspraak blijft beperkt tot je mening mogen geven. een modernere aanpak waar het volk echt bepaald (democratie=het volk regeert) lijkt nog ver weg.” “De participatieladder geeft de gemeente beleidsvrijheid hoeveel participatie er in projecten toegelaten wordt. Daarbij kan invloed van betrokkenen bij voorbaat uitgesloten worden. Uit ervaring weet ik dat dit ook gebeurt.”

3.3

Aanvullingen op de visie en participatiealgemeen

Aan het eind van de vragenlijst stelden we inwoners de volgende vraag: Heeft unog (andere) vragen, toevoegingen of suggesties over burgerparticipatie en/of de participatievisie van de gemeente? In het onderstaande stuk staan een aantal belangrijke thema’s uit de open antwoorden. Aanvullingen op de visie: taalgebruiken concreetheid van verwoordingen ^ “Gebruika.u.b.veel minder/geen marketing- en bobotaal. Houd het simpel. Als de participatievisie al ingewikkeld en onduidelijk overkomt, wordt de uitwerkingdat zeker.” ^ “Het is een moeilijk onderwerp. Communicatie en heldere eenvoudige boodschappen maakt het gemakkelijker voor burgersom plannen en ontwikkelingen te begrijpen.” ^ “Ik heb het visiestukgelezen en dat vond ik een goede opzet voor een start. Ik ben benieuwdnaar de uitvoering en hoop dat er ook geëvalueerd wordt met de burgers.Daarnaast denk ik dat het stuk niet voor iedereen goed leesbaar is omdat niet alle burgersNederland als eerste taal hebben.Ik adviseer om voor die groep burgerseen extra communicatie te doen bv met behulpvan filmpjes. ” ^ “Ik heb niet voldoende inzicht gekregen in de daadwerkelijke visie. De omschrijvingen van de trefwoorden zijn mij niet duidelijk genoeg verwoord. Ik mis in ieder geval het vastleggen van de regels en het tijdspad wat geldt voor een inspraakronde.

Dit kan uiteraard per onderwerp verschillen, maar moet wel helder zijn geformuleerd, zodat inspraak ook zin heeft.” ^ “Wat is nueigenlijk de visie van de gemeente t.a.v. de participatie? Dat zou eerst echt duidelijk moeten worden en niet een aantal containerbegrippen ventileren. Ook zullende ambtenaren zich ervan bewustmoeten worden dat zij er voor de burgerszijn en niet andersom. ”

Inwonerspeiling participatievisieLansingerland

46 van 48

Aanvullingen op participatie:concreteideeën ^ “Bedenk meer mogelijkheden dan alleen maar één inspraakavond, niet iedereen zal dan kunnen, en niet iedereen is comfortabel om in zo ’n setting wat te zeggen.” ^ “Bewoners van de wijken betrekken op gebied van veiligheid in de buurt met name de verkeersveiligheid. Er wordt veel te hard gereden in de 30km zone! Controle is er niet en de gemeente is niet thuis!” ^ “Zoals de oversteekplaats bij het rondom die ligt om de hoek en als men rechts afslaat zie je de voetgangers te laat. Gebeurtvaak op zondag om ongeveer 12 uur.” ^ “Vooral het wiel niet opnieuw uitvinden,maar bij andere gemeenten te rade gaan hoe zij het hebbeningevuld. Ook is er de Koepel van Adviesraden SD. Zij zullenonder hunleden ook ervaringen hebbenwat wel en niet werkt in de praktijk. ” ^ “Stel een burgerpanel samen mensen die actief meedenken en beslissen onafhankelijken in de zin van geen politieke kleur.” ^ “Participatie dient niet opgelegd te worden maar spontaan te ontstaan in de samenleving en dat dient gestimuleerd te worden via bijvoorbeeld buurtgroepen.Zodoende kunnenbewoners al in een vroeg stadium bij plannen betrokken worden. Anders wordt het te individualistisch.

” Aanvullingen op participatie:houding van gemeente ^ “Burgerparticipatie kan alleen succesvol zijn, als de gemeente niet een al van tevoren standpunt heeft ingenomen.” ^ “Zoals al aangegeven: deze gemeente communiceert niet of onduidelijk met haar inwoners en dat verandert tot op heden niet.” ^ “Dit valt of staat of de gemeente de burgerserieusneemt. Ik heb tot op heden slechte ervaringen.” Aanvullingen op participatie:duidelijkheid en transparantie ^ “Transparantie en openheid zijn hele belangrijke parameters, echter de complexiteit van het bestuur is zodanig groot dat weinig inwoners daar zicht op hebben.Dat is volgens mij wat er vaak mis gaat in dit soort processen. ” ^ “Start zo vroeg als mogelijk om de burgersbij het onderwerp te betrekken. Begin bijvoorbeeld met een leeg vel papier. ” ^ “Tevoren glashelder vastleggen én bekend maken welke rol bewoners kunnenhebbenen de waarde daarvan. ”

Inwonerspeiling participatievisieLansingerland

47 van 48

Contactgegevens I&O ResearchEnschede Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede 053 - 200 52 00 KVK-nummer 08198802 info@ioresearch.nl www.ioresearch.nl I&O ResearchAmsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam 020 - 308 48 00 info@ioresearch.nl www.ioresearch.nl

/^ì&o ^resea irnch