[BR2600022] Aanvullen fonds Starterslening

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Aanvullen fonds Starterslening

Portefeuillehouder

Michiel Muis

Registratienummer

BR2600022

Datum raad

04/06/2026

Gevraagde beslissing: Te besluiten om het fondsbedrag voor de starterslening per direct te verhogen met € 1.500.000,-. 0. Samenvatting In de raadsvergadering van 28 november 2024 heeft uw raad de Verordening Starterslening gemeente Lansingerland 2022 (T24.07561) verlengd met twee jaar tot 1 februari 2027. Tegelijkertijd met dit besluit heeft uw raad toen besloten om het fondsbedrag per direct te verhogen met € 1.000.000 en, indien het fondsbedrag binnen de looptijd onvoldoende toereikend blijkt te zijn, het fondsbedrag eenmalig op te hogen met € 500.000. In december 2025 is van deze ophoging gebruik gemaakt. Sinds de invoering van de Starterslening blijkt deze lening een duwtje in de rug te zijn voor starters in de gemeente Lansingerland. Het aantal aanvragen en verstrekkingen, plus dat het beschikbare budget voor het einde van de looptijd nagenoeg op is maakt dat duidelijk. Omdat er de komende jaren veel betaalbare woningen worden gebouwd is het belangrijk om starters te blijven helpen bij het verkrijgen van hun eerste woning. Om die reden wordt aan de raad voorgesteld om per direct het fondsbedrag te verhogen met € 1.500.000,-. 1. Aanleiding/ context met tijdlijn Conform de Omgevingsvisie Lansingerland 2.0 wil de gemeente Lansingerland iedereen binnen de gemeente een passende woning kunnen bieden. We zien dat er voor starters onvoldoende betaalbare woningen beschikbaar zijn.

Dit komt omdat de koopprijs van woningen niet toereikend is voor het inkomen dat ze hebben. Een instrument dat dit verschil kan dichten is de Starterslening. De Starterslening is een extra financieringsinstrument voor starters en wordt gezien als middel om de financiële draagkracht te vergroten waardoor zij eerder in staat zijn een woning te kopen. Dit middel vergroot de betaalbaarheid van woningen voor starters. De Starterslening is oorspronkelijk een actie uit de uitvoeringsagenda van de Woonvisie en het voorstel is het op te nemen als uitvoeringsmaatregel in het Omgevingsprogramma Wonen. Stand van zaken uitvoering Starterslening Tijdens de Commissievergadering Ruimte op 14 april 2026 is de Gespreksnotitie aanvullen fonds starterslening besproken (bijlage 1, T26.02067). Op basis van deze bespreking wordt onderstaand advies voorgesteld. Na vier jaar (her)ingevoerd te zijn blijkt de Starterslening een duwtje in de rug te zijn voor starters. Het aantal aanvragen en verstrekkingen, plus dat het beschikbare budget voor het einde van de looptijd op is maakt dat duidelijk. Vanaf herinvoering is er in totaal € 2.908.000,- beschikbaar gesteld voor de Starterslening. Op dit moment is het saldo van het fonds € 892.188,19 maar de bestedingsruimte is € 65.588,19. Dit komt door 17 lopende behandelingen van Startersleningen bij SVn, welke in totaal € 826.600,omvatten.

Daarnaast is er recent nog 1 Starterslening verstrekt door de gemeente van € 50.000,-. Op het moment als deze persoon zijn/haar aanvraag voor de Starterslening bij SVn indient dan is de resterende bestedingsruimte € 15.588,19 wat onvoldoende toereikend is voor nieuwe aanvragen tot het

1

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

einde van de looptijd van de Starterslening. Nieuwe aanvragen nemen we in behandeling maar kunnen we pas verstrekken als het budget is goedgekeurd door de gemeenteraad op 4 juni. Dit is de snelst mogelijke procedure om deze inwoners te helpen. Er zijn sinds de herinvoering in totaal 76 startersleningen door de gemeente verstrekt. Als er besloten wordt direct budget beschikbaar te stellen kunnen we nieuwe aanvragen in behandeling nemen en zo starters helpen bij het verkrijgen van hun eerste woning. Advies Gezien het succes van de Starterslening wordt geadviseerd om het fondsbedrag Starterslening per direct te verhogen met € 1.500.000,-. Tijdens de behandeling van Gespreksnotitie aanvullen fonds starterslening besproken (T26.02067) in de commissie Ruimte op 14 april jl. is verzocht door een meerderheid van de raad gelijk het bedrag van € 1.500.000,- in te zetten. Er is geen dekking in de reguliere exploitatie en daar is het advies om de rentelasten van circa € 48.000,- te dekken uit de algemene reserve. Door het verhogen van het fondsbedrag kunnen opgeschorte aanvragen in behandeling worden genomen en maken we het mogelijk dat aanvragers tussen nu en 1 februari 2027 ook een Starterslening kunnen krijgen. 2. Maatschappelijk effect Met de herinvoering van de Starterslening krijgen starters meer financieringsmogelijkheden om een woning te kopen in onze gemeente.

De verordening is zo opgesteld dat alleen personen die een binding hebben met Lansingerland in aanmerking kunnen komen voor een Starterslening. Zo moet een persoon minimaal 6 jaar staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen van Lansingerland. Of een persoon moet kunnen aantonen economisch gebonden te zijn aan Lansingerland. Met de herinvoering van de Starterslening in 2022 zijn er tot nu toe 76 starters geholpen met het kopen van een woning in onze gemeente. 3. Argumenten 1.1 De Starterslening werkt Sinds de herinvoering toont de Starterslening zijn werk. Starters weten de Starterslening te vinden en er zijn relatief veel aanvragen gedaan. De Starterslening is een belangrijk middel om de betaalbaarheid van woningen voor starters te vergroten. Het bedient voornamelijk de doelgroep jonge woningzoekenden wat blijkt uit dat de gemiddelde leeftijd van de gebruikers 26 jaar is. 1.2 Het beschikbaar gestelde fondsbedrag blijkt onvoldoende Het beschikbaar gestelde fondsbedrag blijkt voor het einde van de looptijd van de Starterslening (1 februari 2027) onvoldoende toereikend. Ook de eenmalige ophoging van € 500.000 is onvoldoende toereikend gebleken. De voornaamste reden is het in verkoop gaan van een nieuwbouw appartementenblok in de Gouden Zwaan in Berkel Westpolder.

Dit appartementencomplex bestaat uit veel betaalbare koopwoningen wat heeft geleid tot een groot aantal aanvragen voor de Starterslening. Op dit moment kunnen nieuwe aanvragen niet meer in behandeling worden genomen. Om gedurende de huidige looptijd voldoende budget beschikbaar te stellen en aanvragers tot 1 februari 2027 te kunnen helpen wordt daarom voorgesteld om het fondsbedrag per direct aan te vullen met € 1.500.000,-

2

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

1.3 De starterslening die gemeenten uitvoeren via SVn heeft geen prijsopdrijvend effect Dit is de conclusie van het onderzoek van het Kadaster uit 2023 die gedaan is in opdracht van de SVn1. Koopstarters met een Starterslening betalen niet meer dan andere kopers voor een vergelijkbare woning. Er is ook geen indirect prijseffect: als er in een buurt een jaar eerder veel aankopen zijn gedaan met Startersleningen, dan heeft dat geen effect op de koopsom die kopers in die buurt betalen. 4. Kanttekeningen 1.1 We bedienen met name starters met een hoog inkomen We zien dat de Starterslening zijn werk doet maar dat dit instrument hoofdzakelijk hulp biedt aan hoge inkomens die een hypotheek kunnen krijgen van rond de € 350.000,-. Voor een dergelijk bedrag is een (gezamenlijk) inkomen nodig van ca. € 75.000,-. In Lansingerland zijn er nauwelijks (koop)woningen beschikbaar voor lage en middeninkomens. Willen we ook deze inkomensgroepen bedienen dan begint dat bij het toevoegen van meer betaalbare woningen, ruim onder de betaalbaarheidsgrens van € 420.000,-. 1.2 De structurele rentelasten worden gedekt uit het begrotingssaldo wat zorgt voor een groter begrotingstekort Er is geen sprake van projectfinanciering maar van integrale financiering. De rentelasten worden als onderdeel van de totale financieringslasten jaarlijks opgenomen en bijgesteld binnen de begroting.

Aangezien de komende jaren nog geen sluitende begroting is komen deze aanvullende rentelasten extra op de huidige verwachte tekorten. 5. Financiële consequenties met dekkingsvoorstel Er wordt voorgesteld om het fondsbedrag aan te vullen met € 1.500.000,- Dit geschiedt middels een transactie naar SVn. We zouden ook zonder transactie naar SVn doorkunnen gaan met het verstrekken van leningen maar daardoor komen we in het rood te staan bij SVn waarover de gemeente dan een rentebedrag moet betalen. Doordat er sprake is van een revolverend fonds komt door aflossing het leenbedrag in termijnen weer terug naar de gemeente. Er hoeft dus geen dekking te worden gezocht voor de uitgeleende hoofdsommen. De verstrekte leningen komen als ‘verstrekte leningen’ op de gemeentelijke balans. Het risico op ‘oninbaarheid’ van de leningen schatten we als laag in (mede omdat ook sprake is van NHG inclusief de uitgebreide krediettoetsen die hier onderdeel van uit maken). Rentelasten Het extra fondsbedrag van respectievelijk € 1.500.000,- heeft invloed op onze financieringsbehoefte en de bijbehorende rentelasten. Dit resulteert in een renteverplichting van circa € 48.000,- per jaar, op basis van een rentepercentage van 3,2% (peildatum 24 maart 2026), wat het huidige rentetarief op de kapitaalmarkt is.

De gemeente hanteert integrale financiering, waarbij de totale financieringsbehoefte wordt aangetrokken en niet wordt toegerekend aan individuele investeringen. De rentelasten worden als onderdeel van de totale financieringslasten jaarlijks opgenomen en bijgesteld binnen de begroting. De structurele rentelasten worden gedekt uit het begrotingssaldo en maken integraal onderdeel uit van de reguliere middelen. Daarnaast is het ook niet mogelijk het te dekken uit andere posten vanuit het domein Ruimte.

1 https://svn.nl/over-svn/nieuws/onderzoek-prijseffecten-startersleningen/

3

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Deze rente is niet te verhalen op degene die een starterslening aangaan omdat conform de landelijke financieringsregels alleen kosten mogen worden toegerekend aan de directe starterslening zelf van de woningzoekende. De kosten die de gemeente maakt voor het aantrekken van middelen en het verstrekken daarvan aan SVn mogen niet worden doorberekend en maken onderdeel uit van de algemene financieringsbehoefte van de gemeente. De aflossingen van de al verstrekte leningen dekken alleen de al verstrekte lening door de gemeente en zijn revolverend en leveren voor de gemeente geen extra inkomsten op. De betaalde rente over de starterslening door degene die de starterslening zijn aangegaan dekken alleen de beheerkosten van SVn. Vanuit het budget voor het thema Wonen zijn er geen extra financieringsmogelijkheden voor het dekken van deze rentelasten. Conform de zero-based begrotingsregels is het budget voor o.a. het de regionale samenwerking en andere wettelijke verplichte onderzoeken al bestemd. Aflossing Starterslening De startersleningen worden aangegaan voor 30 jaar met een maximaal leenbedrag van € 50.000,-. De eerste drie jaar vinden er geen aflossingen en rentebetalingen plaats. Na deze drie jaar is het mogelijk om een hertoets te laten plaatsvinden waardoor een aanvrager van de Starterslening deels of helemaal uitstel van betaling kan krijgen.

Als deze hertoets niet wordt aangevraagd gaat na drie jaar de jaarlijkse betaling van aflossing en rentebetaling lopen. Deze aflossingen en rentebetalingen kunnen vervolgens worden ingezet voor het verstrekken van nieuwe startersleningen. De hoeveelheid nieuwe startersleningen die we als gemeente kunnen verstrekken op basis van aflossingen en rentebetalingen is dus afhankelijk van de hoeveelheid aflossingen per jaar. In 2022 zijn we weer gestart met de starterslening en die worden nu vanaf 2025 afgelost en dat is circa € 150.000,-. Daar kunnen gemiddeld 3 startersleningen van worden verstrekt. 6. Juridische aspecten Gemeenten die gebruik maken van het fonds bij de SVn zijn verplicht de toekenning van de startersleningen te regelen in een verordening. 7. Duurzaamheid N.v.t. 8. Extern draagvlak/ burgerparticipatie N.v.t. 9. Verdere procedure Na het raadsbesluit zal:  Het fondsbedrag per direct verhoogd met € 1.500.000,-.  Op de gemeentewebsite en via de websites van de grote nieuwbouwprojecten zoals Wilderszijde, zal de beschikbaarheid van de Starterslening worden gecommuniceerd. Bijlagen ter kennisname 1. Verordening Starterslening gemeente Lansingerland (T24.07561) 2. Gespreksnotitie aanvullen fonds starterslening besproken (T26.02067) 3. Raadsinformatiebrief aanvullen fonds starterslening (U26.01322)

4

Raadsbesluit Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Aanvullen fonds Starterslening

Portefeuillehouder

Michiel Muis

Registratienummer

BR2600022

Datum raad

04/06/2026

De raad van de gemeente Lansingerland; Na het voorstel gelezen te hebben Op basis van de argumenten - de Starterslening werkt; - het beschikbaar gestelde fondsbedrag blijkt onvoldoende. - de starterslening die gemeenten uitvoeren via SVn heeft geen prijsopdrijvend effect Rekening te houden met - we bedienen met name starters met een hoog inkomen. - de structurele rentelasten worden gedekt uit het begrotingssaldo wat zorgt voor een groter begrotingstekort. Besluit(en) Te besluiten om het fondsbedrag voor de starterslening per direct te verhogen met € 1.500.000,-.

Dit raadsbesluit is vastgesteld door de raad van de gemeente Lansingerland in zijn openbare vergadering van 4 juni 2026,

de griffier,

de voorzitter,

Eveline Hamelink-van Rens

Rik van der Linden