[BR2500023] Beëindiging Duurzaamheidslening

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Beëindigen duurzaamheidslening

Portefeuillehouder

Michiel Muis

Registratienummer

BR2500023

Datum raad

17/07/2025

Gevraagde beslissing: De Verordening tot intrekking van de Verordening Duurzaamheidslening Lansingerland (T25.03319) vast te stellen. 0. Samenvatting De gemeente Lansingerland verstrekt vanaf 2021 een duurzaamheidslening aan inwoners die hun huis willen verduurzamen. De gemeente heeft de duurzaamheidslening nu geëvalueerd aan de hand van een aantal belangrijke zaken die vooraf door de gemeenteraad zijn aangegeven: - Zo mag de duurzaamheidslening de gemeente niet te veel geld kosten. - De duurzaamheidslening moet echt iets toevoegen en niet ongeveer hetzelfde aanbieden als bijvoorbeeld banken of het Rijk aanbieden. - Vooral mensen met een lager inkomen moeten hiermee geholpen worden. Uit de evaluatie blijkt nu dat de duurzaamheidslening door de gestegen rente duurder is geworden (ongeveer € 65.000,- per jaar). De duurzaamheidslening is bovendien voor inwoners met een laag inkomen minder gunstig dan de Energiebespaarlening van het Warmtefonds waarmee je dezelfde maatregelen kunt nemen. De duurzaamheidslening voldoet hiermee dus niet meer aan de kaders. De raad besluit daarom de Verordening waarin de duurzaamheidslening is opgenomen, per 1 januari 2026 te beëindigen. 1. Aanleiding Op dit moment kent Lansingerland een Duurzaamheidslening voor inwoners om hen beter in staat te stellen hun woningen te verduurzamen.

Ook inwoners die niet over voldoende eigen middelen beschikken, worden zo in staat gesteld om onder voorwaarden toch hun woning te verduurzamen (m.b.t. energie). Momenteel heeft de gemeente €4 miljoen geïnvesteerd in de duurzaamheidsleningen. Dit jaar zullen nieuwe leningen verstrekt worden waardoor we waarschijnlijk tot het maximale bedrag van €5 miljoen zullen moeten bijstorten. Elk jaar wordt ongeveer € 500.000,- afgelost. Dit geld blijft beschikbaar om weer in te zetten voor nieuwe duurzaamheidsleningen. Hiervoor zijn tot mei 2025 416 leningen verstrekt met een gemiddeld leenbedrag van € 11.226,-. Deze lening is vooral ingezet voor het plaatsen van zonnepanelen, maar er zijn ook veel andere maatregelen genomen zoals isolatie, warmtepompen en thuisbatterijen.

1

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Uit een recent uitgevoerde evaluatie voor de duurzaamheidslening blijkt dat: -

De duurzaamheidslening goed gebruikt wordt door inwoners. Er zijn veel maatregelen mee getroffen. De duurzaamheidslening door de financiële positie van de gemeente en de opgelopen rente voor de gemeente duurder is geworden. Er –binnen de gestelde criteria- een alternatief is voor de duurzaamheidslening met de Energiebespaarlening (Nationaal Warmtefonds) die gunstiger is voor inwoners met een verzamelinkomen lager dan € 60.000,-.

In diverse raadsbesluiten in aanloop naar het instellen van de duurzaamheidslening (zoals in de kadernota en begroting 2020) zijn een aantal criteria terug te lezen: 1. Kostendekkend: de duurzaamheidslening mag voor ons als gemeente geen grote kostenpost worden. Dit betekent dat de rente die wij betalen voor het aantrekken van middelen voor de duurzaamheidslening en de uitvoeringskosten minimaal gelijk is aan de rente die onze inwoners betalen. 2. Aanvullend op bestaande maatregelen. 3. In ieder geval specifiek aandacht schenken aan de positie van lage inkomensgroepen, om zo ook deze in staat te stellen duurzaamheidsmaatregelen te treffen, conform de unaniem aangenomen motie M2019-025 “Energiebesparing voor iedereen” (T19.12078). Daarnaast is in 2021 de deelnemersovereenkomst met de uitvoerder (SVn) aangepast zodat ook inwoners ouder dan 75 jaar gebruik kunnen maken van de duurzaamheidslening. In de evaluatie concluderen we dat er een alternatief is voor de duurzaamheidslening waarmee beter aan deze criteria worden voldaan: de Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds. Het nadeel van deze lening is dat de rente voor inwoners met een verzamelinkomen hoger dan € 60.000,- een rente betalen tussen de 3,7% en 4,16%. Dit is hoger dan de rente van 1,7% voor de duurzaamheidslening. 2.

Maatschappelijk effect De middelen van de gemeente meer doelmatig (passend bij de gestelde criteria) inzetten. 3. Argumenten 1.1 Door de veranderde financiële positie van de gemeente en gestegen rente zijn de kosten voor de gemeente toegenomen De gemeenteraad heeft de verordening voor de duurzaamheidslening in 2020 vastgesteld. Sindsdien is de financiële positie van de gemeente veranderd waardoor vreemd vermogen aangetrokken moet worden om de duurzaamheidslening in stand te houden. De rente die de gemeente hierover betaalt (momenteel ongeveer 3%), is hoger dan de rente-inkomsten uit de duurzaamheidslening (1,7%). Dit betekent dat wanneer de duurzaamheidslening zou worden gecontinueerd en de rente gelijk zou blijven, dit de gemeente jaarlijks ongeveer € 65.000,- zou kosten. 1.2 Er bestaat een alternatief voor de duurzaamheidslening met de Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds De Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds is door het Rijk ingesteld om de energietransitie te stimuleren. Deze lening kan worden gebruikt voor isolatie, verwarmen, opwekken, opslaan, ventileren,

2

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland advies, begeleiding en beheer. Inwoners met een verzamelinkomen lager dan € 60.000,- kunnen tegen 0% rente lenen. 1.3 In de uitvoering van de duurzaamheidslening wordt geen rekening gehouden met de positie van lage inkomensgroepen Lage inkomensgroepen betalen met de duurzaamheidslening dezelfde rente als iedere andere inwoner. We verwijzen deze mensen dan ook naar het voor hen gunstiger Warmtefonds. Zo is de duurzaamheidslening vooral een instrument geworden voor inwoners met een verzamelinkomen boven de € 60.000,-. Voor hen is de duurzaamheidslening (rente 1,7%) gunstiger dan de Energiebespaarlening van het Warmtefonds. 4. Kanttekeningen 1.1 Er wordt veel gebruik gemaakt van de duurzaamheidslening voor het verduurzamen van de woning. De duurzaamheidslening is door de lage rente aantrekkelijk voor onze inwoners (met name met een verzamel-inkomen hoger dan € 60.000,-). De duurzaamheidslening wordt door de veranderde financiële positie van de gemeente en de gestegen rente op de kapitaalmarkt voor de gemeente echter kostbaar. De opdracht die oorspronkelijk is meegegeven, is nu eenmaal dat de duurzaamheidslening kostendekkend moet zijn. Wanneer de raad vasthoudt aan dit uitgangspunt, moeten we concluderen dat we – ook als het een succesvolle regeling is - de duurzaamheidslening moeten beëindigen.

Een verhoging van de rente op de duurzaamheidslening – door deze te wijzigen naar een stimuleringslening (ander product van de uitvoerder) - is mogelijk. De stimuleringslening is door de hogere rente voor eigenaar-bewoners echter geen aanvulling op andere financiële instrumenten zoals de Energiebespaarlening (voor inkomens > € 60.000,-) of een uitbreiding van de hypotheek. We adviseren daarom de duurzaamheidslening niet te wijzigen in een stimuleringslening en daarmee de rente te verhogen, maar te verwijzen naar de Energiebespaarlening. 1.2 De duurzaamheidslening kan dan niet meer ingezet worden voor andere doelgroepen die niet in aanmerking komen voor de Energiebespaarlening De duurzaamheidslening is beschikbaar voor zowel eigenaar-bewoners als huurders. De Energiebespaarlening is alleen beschikbaar voor eigenaar-bewoners (ook voor 75+). De verantwoordelijkheid voor verduurzaming van huurwoningen ligt primair bij de verhuurders. Het Rijk werkt momenteel aan regelgeving voor verhuurders waarmee zij (en de huurders) gedwongen worden om woningen met energielabel E, F of G vóór 2029 naar minimaal label D te brengen. 5.

Financiële consequenties met dekkingsvoorstel Consequenties in stand houden van de duurzaamheidslening Voor het verder in stand houden van de duurzaamheidslening moet vreemd vermogen aangetrokken worden, als gevolg van de veranderde algemene, financiële situatie van de gemeente (t.o.v. 2021). Dit betekent dat over uit te zetten middelen voor de duurzaamheidslening, we moeten rekenen op een rentepercentage van gemiddeld 3%. Hiermee zouden de kosten voor de gemeente voor het in stand houden van de duurzaamheidslening over de jaren verder oplopen tot ongeveer € 65.000,- per jaar.

3

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Er zijn in totaal 8 tranches van € 500.000,- uitgezet bij SVn (de uitvoerder), dus in totaal € 4.000.000,-. Dit kunnen we dit jaar zo nodig nog aanvullen tot € 5.000.000,-. Ondertussen wordt ongeveer € 500.000,afgelost. Wanneer de duurzaamheidslening zou blijven bestaan, kan dit bedrag weer uitgezet worden voor nieuwe leningen. De uren voor de administratieve afhandeling worden gedekt uit de SPUK CDOKE. Deze SPUK loopt in ieder geval door tot 2030. Consequenties beëindigen duurzaamheidslening Wanneer de duurzaamheidslening wordt beëindigd, wordt deze lening – vanwege de maximale looptijd van 15 jaar voor verstrekte duurzaamheidsleningen- tot 2041 volledig afgelost. De geïnvesteerde middelen vloeien dan geleidelijk terug naar de gemeente en de jaarlijkse kosten zullen over de jaren afnemen. De administratieve uitvoeringskosten worden nihil. De Verordening Duurzaamheidslening Lansingerland blijft gelden voor alle aangevraagde duurzaamheidsleningen. Daarnaast blijft de overeenkomst van de gemeente met SVn in stand totdat alle duurzaamheidsleningen zijn afgelost. 6. Juridische aspecten De “Verordening Duurzaamheidslening Gemeente Lansingerland 2021” (T20.10361), gewijzigd op 17 mei 2022 (BW2100427), wordt ingetrokken d.m.v. een verordening (T25.03319). 7.

Duurzaamheid De gemeente Lansingerland heeft de ambitie om in 2050 een klimaatneutrale gemeente te zijn. De duurzaamheidslening is niet langer een voldoende passend middel om bij te dragen aan deze doelstelling. 8. Extern draagvlak / burgerparticipatie Het beëindigen van de duurzaamheidslening is een financiële afweging van de gemeente. Uit de evaluatie blijkt dat verduurzaming van de eigen woning op diverse manieren wordt gestimuleerd, waaronder via de ISDE-subsidie, belastingmaatregelen zoals via de BTW en ook diverse mogelijkheden om te lenen. Wanneer de duurzaamheidslening wordt beëindigd, kunnen er geen nieuwe duurzaamheidsleningen meer worden aangevraagd maar lopen de bestaande duurzaamheidsleningen gewoon door. 9. Verdere procedure De intrekkingsverordening wordt gepubliceerd in het Gemeenteblad. De ingetrokken verordening wordt uit de CVDR op overheid.nl verwijderd. Met de uitvoerder (SVn) maken we afspraken over de afronding van de duurzaamheidslening. De overeenkomst moet voor 2041 worden opgezegd. Bijlagen 1. Verordening tot intrekking van de Verordening Duurzaamheidslening Lansingerland (T25.03319) 2. Verordening Duurzaamheidslening Lansingerland (T20.10361) 3. Notitie “Evaluatie duurzaamheidslening Lansingerland” (T25.03353) 4. Presentatie Evaluatie Duurzaamheidslening (T25.03560)

4

Raadsbesluit Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Beëindiging Duurzaamheidslening

Portefeuillehouder

Michiel Muis

Registratienummer

BR2500023

Datum raad

17/07/2025

De raad van de gemeente Lansingerland; Na het voorstel gelezen te hebben Op basis van de argumenten - dat door de veranderde financiële positie van de gemeente en gestegen rente de kosten voor de gemeente zijn toegenomen; - dat er een alternatief bestaat voor de duurzaamheidslening met de Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds; - dat in de uitvoering van de duurzaamheidslening geen rekening wordt gehouden met de positie van lage inkomensgroepen. Rekening te houden met - de artikelen 147 en 149 van de Gemeentewet. Besluit(en) De Verordening tot intrekking van de Verordening Duurzaamheidslening Lansingerland (T25.03319) vast te stellen. Dit Raadsbesluit is vastgesteld door de raad van de gemeente Lansingerland in zijn openbare vergadering van 17 juli 2025,

de griffier,

de voorzitter,

Eveline Hamelink-van Rens

Jules Bijl