[BR2500004] Vaststellen ontwerp Omgevingsvisie 2.0

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Vaststellen ontwerp Omgevingsvisie 2.0

Portefeuillehouder

Titia Cnossen

Registratienummer

BR2500004

Datum raad

27/03/2025

Gevraagde beslissing: Het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 (T25.00524) met bijlagen waaronder de Leefomgevingsfoto Lansingerland (T25.00451) en de (milieu)effectbeoordeling (T25.00471) vast te stellen en vrij te geven voor zienswijzen voor de duur van zes weken. 0. Samenvatting De gemeenteraad stelde op 24 februari 2022 de Omgevingsvisie Lansingerland 1.0 vast. Bij de vaststelling hiervan was al duidelijk dat verdere ontwikkeling nodig was. Op 21 december 2023 stelde de gemeenteraad uitgangspunten vast voor de Omgevingsvisie 2.0 (BR2300055 en T23.06054). In 2024 vonden vervolgens voorbereidingen plaats voor een nieuwe versie van de omgevingsvisie waaronder als belangrijkste het participatieproces. Met de bespreking van de Memo dilemma's Omgevingsvisie 2.0 in de Commissie Ruimte op 3 december 2024 werd deze voorbereidende fase afgesloten en kon het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 worden opgesteld. Het ontwerp hiervan is samen met de Leefomgevingsfoto Lansingerland (T25.00451) en de (milieu)effectbeoordeling (T25.00471) nu gereed om voor zienswijzen ter inzage te worden gelegd.

Met bovengenoemd gevraagde beslissing wordt ook een aantal moties afgedaan: klimaatadaptatie en energietransitie als afzonderlijke opgave opnemen en uitwerken (M2021-032); reactie op voorgestelde maatregelen in Leefmilieu Effect Rapportage (M2021-034); bescherming van de Linten in de Omgevingsvisie (M2022-014). 1. Aanleiding/ context met tijdlijn Bij de vaststelling van de Omgevingsvisie Lansingerland 1.0 op 24 februari 2022 was al duidelijk dat een volgende versie nodig was. In de Omgevingsvisie 1.0 zelf waren hiervoor aandachtspunten geformuleerd zoals de sturingsfilosofie (de rol van de overheid) en verdere integratie van sectoraal beleid op strategisch niveau. Nadat de gemeenteraad op 21 december 2023 uitgangspunten had geformuleerd voor de Omgevingsvisie 2.0 startten de voorbereidingen. Belangrijk onderdeel hiervan was het participatieproces en het doen van milieuonderzoek. Met de bespreking van de Memo dilemma's Omgevingsvisie 2.0 in de Commissie Ruimte op 3 december 2024 werd deze voorbereidende fase afgesloten en kon het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 worden opgesteld. Het ontwerp hiervan is samen met de Leefomgevingsfoto Lansingerland (LOF) en de (milieu)effectbeoordeling gereed om voor zienswijzen ter inzage te worden gelegd. De raad is het bevoegde bestuursorgaan voor de omgevingsvisie.

Dit betekent dat de gemeenteraad na de periode van ter visie ligging beslist over de zienswijzen en de Omgevingsvisie 2.0 al dan niet gewijzigd vaststelt. Het voorstel dat nu voorligt betreft het vaststellen van het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 en het vrijgeven ervan voor zienswijzen voor de duur van zes weken. Iedereen kan dan een zienswijze indienen. 2. Maatschappelijk effect De Omgevingsvisie 2.0 bevat het strategische en integrale beleid over de fysieke leefomgeving voor de lange termijn (i.c. 2050). Het gaat hierbij zowel om het beheren, gebruiken als ontwikkelen van de

1

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland fysieke leefomgeving. Het maatschappelijke effect van de Omgevingsvisie 2.0 is gelegen in de uitvoering ervan. De omgevingsvisie is het startpunt van de zogenaamde beleidscyclus op grond van de Omgevingswet. De instrumenten die de gemeente ter beschikking heeft, de omgevingsprogramma’s, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning, worden ingezet om de beleidsdoelen of -ambities voor de fysieke leefomgeving te bereiken. Dit heeft effect op de fysieke leefomgeving zelf, de inrichting ervan en is daarmee van maatschappelijke betekenis. De Omgevingsvisie 2.0 is ook een afwegingskader voor de beoordeling van initiatieven die in strijd zijn met het omgevingsplan. De visie is daarmee de ‘mits’ in de ‘ja, mits’ gedachte van de Omgevingswet. Afwijken ervan is in voorkomend geval overigens mogelijk, indien dit goed wordt gemotiveerd. Zie in dit verband hoofdstuk 5 van de ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0. Daarnaast doet de Omgevingsvisie 2.0 dienst als aanjager voor initiatieven. De visie dient dus meerdere doelen. 3. Argumenten 1.1 Het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 voldoet aan de uitgangspunten van de gemeenteraad De gemeenteraad had op 21 december 2023 een aantal uitgangspunten vastgesteld, zie hieronder. Hieraan is voldaan. Daar waar nodig is per uitgangspunt een opmerking gemaakt.

Voor het overige wordt kortheidshalve verwezen naar het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 zelf. - sturingsfilosofie bepalen; De sturingsfilosofie (rol van de overheid) is uitgewerkt in hoofdstuk 6. - de pijlers Verbonden in de metropool, Vindingrijk en ondernemend en Gezond samen leven blijven de basis; De pijlers blijven de basis; door het bundelen van ambities per thema (zoals wonen) komen zij echter minder pregnant naar voren. - deze versie richt zich op 2050 in plaats van 2040 gelet op de klimaatdoelen; - meer aandacht voor het thema ondergrond; - de opgaven zijn groot en ingrijpend (denk aan klimaatverandering); scherpe keuzes zijn daarom - noodzakelijk. Prioritering van belangen is gewenst, ook als houvast voor de uitvoering; Hiervoor was het debat van de Commissie Ruimte op 3 december 2024 van belang. - hoofdzaken van milieubeleid opnemen en ambities op dit vlak in versie 1.0 tegen het licht houden, waarbij de resultaten van de LMI (Leefmilieuimpactbeoordeling) worden benut. Zie hierna onder 1.2. 1.2 In het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 is rekening gehouden met de moties Omgevingsvisie 1.0 en de motie “Regie op integraal onderzoek” Bij het opstellen van het ontwerp is rekening gehouden met de bij de Omgevingsvisie 1.0 aangenomen moties en een aparte motie in 2024.

Het gaat hierbij om de volgende: - klimaatadaptatie en energietransitie als afzonderlijke opgave opnemen en uitwerken (M2021-032); - reactie op voorgestelde maatregelen in Leefmilieu Effect Rapportage (M2021-034); - bescherming van de Linten in de Omgevingsvisie (M2022-014); - regie op integraal onderzoek (M2024-009). Wat betreft het onderwerp van de tweede motie is bij deze versie van de omgevingsvisie een iets andere aanpak gevolgd, rekening houdend met het werken met omgevingsprogramma’s. Hierna wordt deze kort toegelicht.

2

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland De Omgevingswet stelt de eis dat een omgevingsvisie een beschrijving van de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving bevat. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om luchtkwaliteit en klimaatadaptatie. Om aan deze eis te voldoen is een zogenaamde Leefomgevingsfoto (LOF) opgesteld. De LOF is een afdruk van de staat van de fysieke leefomgeving op dit moment, de huidige situatie. Het is een nulmeting. Ook is een referentiesituatie in beeld gebracht. Dit is de staat van de fysieke leefomgeving in 2050 zonder gemeentelijke beleidsinspanningen. Dit wordt ook wel de autonome situatie genoemd. Hierbij gaat het om het beantwoorden van de vraag hoe de fysieke leefomgeving zich ontwikkelt als de gemeente niets doet. De bevindingen uit dit onderzoek zijn input voor de Omgevingsvisie 2.0 en voor de omgevingsprogramma’s. De LOF is opgenomen als bijlage bij het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0. Daarnaast is een (milieu)effectbeoordeling opgesteld. Hierbij gaat het om een beoordeling van de effecten van de Omgevingsvisie 2.0 op de onderzochte aspecten in de LOF. Het gaat om het antwoord op de vraag hoe de fysieke leefomgeving zich ontwikkelt gelet op de ambities in de Omgevingsvisie 2.0. Uit dit onderzoek volgt een aantal aanbevelingen die bedoeld zijn voor de omgevingsprogramma’s.

Deze zullen immers de (milieu)maatregelen bevatten om beleidsdoelen te halen. Ook deze (milieu)effectbeoordeling is als bijlage opgenomen. Door deze aanpak ontstaat inzicht in de gevolgen van gemeentelijke beleidskeuzes op de staat van fysieke leefomgeving. En zijn er aanbevelingen waar de gemeente bij de uitwerking van de Omgevingsvisie 2.0 in omgevingsprogramma’s mee aan de slag kan. Op 11 juli 2024 heeft de gemeenteraad de motie “Regie op integraal onderzoek” aangenomen. Hierin is het college opgeroepen om zich bij het integrale onderzoek naar locaties voor de huisvesting van asielzoekers, Oekraïners, statushouders en spoedzoekers (nieuwkomers) in eerste instantie te baseren op goede ruimtelijke ordening volgens de kaders van onze Omgevingsvisie. Alle criteria voor de locatiekeuze zijn opgenomen in de ontwerp Omgevingsvisie 2.0. Indien aanleiding bestaat om hier gemotiveerd van af te wijken, dan biedt het afwegingskader in de Omgevingsvisie 2.0 (hoofdstuk 5) hiervoor op basis van publiek belang voldoende ruimte. 1.3 De Commissie Ruimte heeft voldoende richting bepaald De Commissie Ruimte heeft in haar debat op 3 december 2024 verder richting bepaald over een aantal vraagstukken. Het ging hierbij met name om klimaatadaptatie en de energietransitie, die beide om veel ruimte vragen. Hoofdstuk 3.4.8 bevat deze richtinggevende uitspraken.

1.4 De Omgevingsvisie 2.0 biedt houvast voor uitwerking ervan in omgevingsprogramma’s Op 21 december 2023 heeft de gemeenteraad ook besloten om met zogenaamde opgavegerichte omgevingsprogramma’s te gaan werken. Het gaat hierbij om de volgende programma’s: Kwaliteit van de leefomgeving, Wonen, Economie, Horti Science, Energietransitie en Mobiliteit. In deze programma’s zullen de doelen en ambities uit de Omgevingsvisie 2.0 concreet worden uitgewerkt naar acties en maatregelen die hieraan uitvoering geven (van het ‘wat’ naar het ‘hoe’). Voor het kunnen opstellen van deze omgevingsprogramma’s is de Omgevingsvisie 2.0 nodig. In hoofdstuk 6 wordt hieraan verder aandacht besteed. 4. Kanttekeningen 1.1 en 2.1 De omgevingsvisie is nooit af Hoewel de Omgevingsvisie 2.0 gereed is om voor zienswijzen ter inzage te worden gelegd, is deze tegelijkertijd ook nooit af. Ruimtelijke ordening is heden ten dage zeer dynamisch met toenemende

3

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland ruimtelijke eisen en dito ruimteclaims. Ook het beleid en de regels van het Rijk en provincie wisselen voortdurend. Dat maakt het niet eenvoudig om als gemeenteraad het ruimtelijke beleid voor een langere periode te bepalen. Hoewel de Omgevingsvisie 2.0 strategisch van aard is en daarmee flexibiliteit bevat, zal deze met enige regelmaat tegen het licht gehouden moeten worden. In hoofdstuk 6.4 is beschreven hoe hiermee om te gaan. 5. Financiële consequenties met dekkingsvoorstel Aan het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 zijn geen financiële consequenties verbonden. De uitvoering van de Omgevingsvisie 2.0 na vaststelling vraagt wel om middelen. Bij de omgevingsprogramma’s, waarin acties en maatregelen worden opgenomen om beleidsdoelen en – ambities te bereiken, zal dit aan de orde komen en eventueel met begrotingsvoorstellen aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Met het werken met Omgevingsprogramma’s wordt dit jaar gestart. Hierbij wordt uiteraard – waar relevant- rekening gehouden met de begroting 2026 e.v. 6. Juridische aspecten Op grond van de Omgevingswet is de gemeenteraad het bevoegd gezag voor vaststelling van de omgevingsvisie. Om deze reden wordt het ontwerp ervan ter vaststelling aangeboden.

Op grond van het overgangsrecht van de Omgevingswet moet de gemeenteraad overigens voor 1 januari 2027 een omgevingsvisie vaststellen die aan alle (digitale) eisen voldoet. De Omgevingsvisie 1.0 voldoet hier niet aan. De omgevingsvisie 2.0 voldoet hier wel aan. 7. Duurzaamheid In het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 is uitgebreid aandacht besteed aan de energietransitie, klimaatadaptatie en de circulaire economie. Vanwege de klimaatdoelen richt de Omgevingsvisie 2.0 op 2050. De Commissie Ruimte heeft op 3 december 2024 de richtinggevende uitspraak gedaan dat klimaatbestendigheid (-adaptatie) het leidende principe wordt bij de (her)inrichting van de (openbare) ruimte. Wat de circulaire economie betreft staat Lansingerland – net als de rest van Nederland – aan het begin van deze transitie. 8. Extern draagvlak / burgerparticipatie In 2024 is burgerparticipatie georganiseerd in de vorm van een dialoogavond op 10 juni 2024 en een enquête eind augustus 2024. Op https://www.lansingerland.nl/direct-regelen/wonen-verhuizenverbouwen/wonen/omgevingsvisie-lansingerland/ is verslag gedaan van dit participatieproces. De resultaten hiervan zijn betrokken geweest bij het debat in de Commissie Ruimte op 3 december 2024. Bij het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 is in een bijlage een verantwoording van het doorlopen participatieproces opgenomen. 9.

Verdere procedure Het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 wordt na vrijgave door de gemeenteraad op 27 maart 2025 ter visie gelegd voor de duur van zes weken (april/mei). Iedereen kan dan een zienswijze indienen. Hierover zal op de wettelijk voorgeschreven wijze en de gebruikelijke communicatiekanalen van de gemeente worden gecommuniceerd. Nadat de zienswijzen zijn ontvangen, zullen deze worden beoordeeld. De gemeenteraad zal op grond van een voorstel van burgemeester en wethouders beslissen over de zienswijzen. Dan beslist de gemeenteraad ook over al het dan niet gewijzigd vaststellen van de Omgevingsvisie 2.0.

4

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Bijlagen 1. Ontwerp Omgevingsvisie 2.0 (T25.00524) inclusief bijlagen: - Beschrijving van de fysieke leefomgeving “waar lopen we tegenaan?” - Verantwoording participatieproces 2. Separate bijlage 1: Leefomgevingsfoto Lansingerland (T25.00451) 3. Separate bijlage 2: Effectbeoordeling Omgevingsvisie Lansingerland (T25.00471)

5

Raadsbesluit Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Vaststellen ontwerp Omgevingsvisie 2.0

Portefeuillehouder

Titia Cnossen

Registratienummer

BR2500004

Datum raad

27/03/2025

De raad van de gemeente Lansingerland; Na het voorstel gelezen te hebben Op basis van de argumenten - de Omgevingsvisie 2.0 bevat het strategische beleid over de fysieke leefomgeving tot 2050; - met de Omgevingsvisie 2.0 start de beleidscyclus Omgevingswet en het werken met omgevingsprogramma’s; - de visie doet daarnaast dienst als afwegingskader van initiatieven die in strijd zijn met het omgevingsplan en als aanjager van initiatieven; - de gemeenteraad is het bevoegd gezag voor het vaststellen van de omgevingsvisie; - het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 is gereed om met de Leefomgevingsfoto Lansingerland en de (milieu)effectbeoordeling voor zienswijzen ter visie te worden gelegd voor de duur van zes weken. Rekening te houden met - artikel 3.1 en artikel 16.26 Omgevingswet Besluit(en) Het ontwerp van de Omgevingsvisie 2.0 (T25.00524) met bijlagen waaronder de Leefomgevingsfoto Lansingerland (T25.00451) en de (milieu)effectbeoordeling (T25.00471) vast te stellen en vrij te geven voor zienswijzen voor de duur van zes weken. Dit Raadsbesluit is vastgesteld door de raad van de gemeente Lansingerland in zijn openbare vergadering van 27 maart 2025,

de griffier,

de voorzitter,

drs. Eveline Hamelink-van Rens

drs. Pieter van de Stadt