[BR2400084] Raadsvoorstel begroting 2025 -2028

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Begroting 2025 -2028

Portefeuillehouder

Simon Fortuyn

Registratienummer

BR2400084

Datum raad

07/11/2024

Gevraagde beslissing: 1. De Begroting 2025-2028 vast te stellen (T24.06461). 2. Een bedrag van € 3.220.000 te onttrekken uit de algemene reserve ter dekking van de incidentele mutaties, waarvan € 2.104.000 reeds als onttrekking aan de algemene reserve in de begrotingscijfers is verwerkt. 3. Het saldo van de jaarschijf 2025 van de begroting 2025-2028 ad. € 2.020.000 te onttrekken aan de Algemene reserve waarvan € 1.116.000 ter dekking van nog niet gedekte incidentele claims. 4. Het negatieve saldo van de jaarschijven 2026, 2027 en 2028 (respectievelijk € 9.029.000, € 9.370.000 en € 6.025.000) van de meerjarenbegroting te onttrekken aan de algemene reserve. 5. Een bedrag van € 185.586 in 2025 te doteren aan de bestemmingsreserve “Aanloopfase Cultuurhuis” in verband met niet verstrekte subsidies cultuurhuis. 0. Samenvatting Voor u ligt een gebalanceerde begroting voor het jaar 2025 die u via moties bij de Begroting 2024 zelfs voor de start van het huidige begrotingstraject en bij de Kaderbrief 2025 al mede vorm hebt gegeven. De veranderingen in de verdeling van het gemeentefonds hebben al een paar jaar effect op onze begroting. Lansingerland is een zogenoemde ‘nadeelgemeente’ binnen de veranderde gemeentefondssystematiek. Daardoor hebben wij vergeleken met andere gemeenten eerder pijnlijke maatregelen moeten nemen.

Daarnaast komt de geplande verkleining van het gemeentefonds in 2026, steeds dichterbij. Dit veroorzaakt voor de gemeente Lansingerland en vrijwel alle andere gemeenten in Nederland forse tekorten in de begroting. Ontwikkelingen en onduidelijkheid op het rijksniveau maken dat het lastiger is om financieel te anticiperen. Dit heeft ook zijn weerslag op deze begroting. De begroting voor het jaar 2025 is door een aantal lastige maatregelen structureel sluitend. Voor het jaar 2026 is op advies van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) zichtbaar gemaakt welke zeer pijnlijke maatregelen aanvullend nodig zijn om tot een sluitende begroting te komen wanneer het Rijk de bijdrage aan het gemeentefonds niet herstelt en taken aan gemeenten laat zonder de benodigde middelen. Naast een tekort aan middelen uit het gemeentefonds gaat naar verwachting een belangrijke bron van inkomsten voor gemeenten, de onroerendezaakbelasting (OZB) veranderen. Hoe deze maatregel eruit gaat zien moet nog duidelijk worden, maar verwacht wordt dat het effect heeft op de mogelijkheden van gemeentes in de begroting 2026. Om die reden zullen we daar alvast op moeten anticiperen. Bij het maken van de keuzes voor 2025 heeft het college zich gericht op maatregelen die op lange termijn maatschappelijk het minst ingrijpende effect hebben, zodat op lange termijn de essentie van de gemeente behouden kan blijven.

Om in 2025 tot een sluitende begroting te komen worden onder andere €1,090 miljoen aan maatregelen, de invoering van een verblijfsbelasting en een OZB-stijging van 5% voorgesteld. Het college ziet de OZB-stijging als laatste redmiddel om te voorkomen dat een ondergrens

1

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

bereikt wordt in 2025 en 2026 (A2024-008). In 2026 zouden vrijwel alle potentiële bezuinigingen die zijn opgenomen in het knoppenboek ingezet moeten worden naast een OZB-stijging voor woningen naar het procentueel landelijk gemiddelde om de begroting sluitend te maken. Dit betekent dat indien er geen geld bijkomt van het Rijk er zeer pijnlijke (‘zwarte’) maatregelen genomen worden die raken aan de essentie van de gemeente. Dan zijn we niet meer de gemeente die we wensen te zijn. We beperken ons dan vooral tot de kale basis: enkel de wettelijke taken. Voor het college gaan we daarmee hard door de ondergrens wat resulteert in afbraak. Een belangrijk signaal voor de VNG om te delen met politici in Den Haag. De afgelopen jaren heeft het college samen met uw raad op een bijzondere en transparante manier gewerkt aan een gezamenlijke begroting, een letterlijke invulling van ‘samen besturen’. Om dit mogelijk te maken wordt jaarlijks door medewerkers op een grondige en creatieve manier gekeken hoe wij nog beter onze gemeenschapsgelden kunnen benutten voor onze inwoners. Een proces waar veel werk en tijd in gaat zitten. Dit jaar hebben de adviesbureaus Cebeon en Rijnconsult gezamenlijk onderzoek verricht hoe het financiële beeld in onze gemeente zich verhoudt tot vier andere gemeenten en tot inkomsten en uitgaven die het Rijk verwacht op basis van de systematiek van het gemeentefonds.

De begrotingscijfers van 2023 vormen hiervoor de basis. We waarderen de medewerking van de vier referentiegemeenten, omdat de vergelijking met andere gemeenten aanvullend inzicht geeft naast de vergelijking met het gemeentefonds. Het onderzoek laat klip en klaar zien dat Lansingerland met minder rijksmiddelen moet uitkomen dan andere gemeenten. Het Rijk verwacht in hun systematiek twee zaken:  in de eerste plaats dat onze inwoners relatief weinig beroep doen op gemeentelijke voorzieningen;  in de tweede plaats dat onze inwoners in relatief hoge mate zelf bijdragen aan de gemeentefinanciën. Die veronderstellingen komen niet overeen met ons huidige uitgaven- en inkomstenpatroon. Zo schrijven Cebeon/Rijnconsult in hun rapport dat Lansingerland op onderdelen meer voorzieningen heeft dan andere gemeenten, zoals groen, parken en openbare verlichting. Het niveau van lokale inkomsten blijft echter achter. Dat heeft voor de huidige begroting geleid tot diverse aanscherpingen. Na vergelijking worden besparingen op de organisatie, overhead en bedrijfsvoering 1 weinig kansrijk geacht. Het onderzoek laat ook zien dat er op een aantal gebieden voor 2026 huiswerk te doen is, waaronder Jeugd, Participatie en WMO. Daar gaat het college de komende maanden vol mee aan de slag voor de jaren 2026 en verder.

Zie voor het financiële overzicht de bijlage “Begroting 2025-2028 op 2 A4-tjes” (T24.06617). 1. Aanleiding/ context met tijdlijn Jaarlijks biedt het college de raad de begroting aan voor het komende jaar, inclusief een doorkijk naar de drie daaropvolgende jaren (meerjarencijfers). Met het vaststellen van de begroting verleent de raad het college de bevoegdheid om de gestelde doelen voor het komende jaar te realiseren, binnen de financiële kaders op programmaniveau. De begroting vertaalt de ambities uit het raadsprogramma in concrete doelstellingen, activiteiten en de daarvoor beschikbare middelen. 2. Maatschappelijk effect

1 In rapport Cebeon valt dit onder de noemer ‘algemene ondersteuning’

2

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

De Begroting 2025-2028 geeft voor de komende jaren politiek-bestuurlijke richting aan de wijze waarop wij met onze gemeente en regio (samen)werken. 3. Argumenten 1.1 Deze begroting geeft meerjarig inzicht op het beleid en de daaraan gekoppelde financiën over de jaren 2025 – 2028. De gemeenteraad heeft budgetrecht en daarmee het recht om budgetten toe te kennen. 2.1, 3.1 en 4.1 Het dekken van het meerjarig begrotingstekort en de incidentele mutaties in 2025 via de algemene reserve is nodig om het beleid te kunnen uitvoeren en past binnen de vastgestelde uitgangspunten. De toezichthouder verlangt een structureel sluitende begroting. De jaren na het begrotingsjaar 2025 mogen een negatief structureel saldo laten zien, mits de gemeente over een algemene reserve beschikt die groot genoeg is om deze tekorten te dekken. De omvang van de algemene reserve en de reserve Enecogelden per eind 2024 is naar verwachting € 169,4 miljoen. In 2025 daalt de omvang per saldo naar verwachting met € 5,1 miljoen. Onderstaand overzicht geeft het meerjarige verloop van de algemene reserve weer: bedrag x € 1.000 Stand Algemene Reserve en Reserve Enecogelden Begrotin 2025-2028

2024

2025

2026

2027

2028

Stand per 1/1

183.813

169.364

164.241

154.913

145.421

Toevoegingen

7.003

0

0

0

0

Onttrekkingen

18.830

3.103

299

122

123

-2.622

-2.020

-9.029

-9.370

-6.025

Totale mutatie

Resultaat Begroting 2025-2028

-14.449

-5.123

-9.328

-9.492

-6.148

Stand Algemene Reserve en Reserve Enecogelden Begrotin 2025-2028

169.364

164.241

154.913

145.421

139.273

5.1 Het niet-benutte deel van de subsidie voor het cultuurhuis wordt gedoteerd aan de een bestemmingsreserve om toekomstige tekorten in de opstartfase op te vangen. Voor het in aanbouw zijnde cultuurhuis is een jaarlijkse exploitatiesubsidie van 700k begroot, die zal worden uitgekeerd aan de stichting die het cultuurhuis exploiteert. Aangezien het cultuurhuis nog niet geopend is, wordt de volledige subsidie nog niet benut. De Subsidie die in 2025 stond geraamd wordt nu afgeraamd en gedoteerd aan de bestemmingsreserve “Aanloopfase Cultuurhuis”. Deze reserve wordt gebruikt om eventuele tekorten in de komende jaren op te vangen. Per jaar wordt beoordeeld wat er overblijft, zodat er voor de komende jaren geen aanvullende beslissingen nodig zijn. 4. Kanttekeningen Niet van toepassing

3

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

5. Financiële consequenties met dekkingsvoorstel In het onderstaande overzicht is de Meerjarenbegroting 2025-2028 opgenomen, met daarin het totaalsaldo (€ 2.020.000 negatief in 2025). Dit saldo bevat zowel het structurele als het incidentele begrotingssaldo. Bedragen x € 1.000 Begr 2025

Begr 2026

-/- is nadelig effect op begroting

Begr 2027

Begr 2028

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

-6.234

1. Bestuur en dienstverlening

7.260

1.355

-5.905

7.333

1.355

-5.978

7.453

1.355

-6.098

7.589

1.355

2. Openbare orde en veiligheid

8.426

52

-8.374

8.645

52

-8.593

8.756

52

-8.704

8.906

52

-8.854

3. Sport, cultuur en onderwijs

17.346

1.905

-15.441

16.497

1.998

-14.499

16.849

1.974

-14.875

17.659

1.974

-15.685

4. Sociaal Domein

71.274

16.060

-55.214

68.486

12.873

-55.613

68.557

12.801

-55.755

69.471

13.086

-56.386

5. Kwaliteit openbare ruimte

41.176

21.003

-20.173

42.551

21.917

-20.634

43.704

22.158

-21.546

44.837

22.559

-22.278

6. Lansingerland ontwikkelt

17.855

6.014

-11.841

18.495

6.183

-12.312

17.774

5.821

-11.953

17.870

5.821

-12.049

7. Grondzaken

38.425

38.146

-279

28.640

28.606

-33

16.519

16.493

-27

22.298

22.272

-26

Subtotaal Programma's

201.762

84.536 -117.226 190.647

60.654 -118.957

188.630

67.119 -121.511

Lokale heffingen Algemene uitkering gemeentefonds Dividend Financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Subtotaal Algemene dekkingsmiddelen

72.984 -117.662 179.611

25.045

24.643

392

25.590

25.197

398

26.066

25.668

405

26.351

25.946

0 103.271

103.271

-885

98.187

99.072

-905 100.084

100.988

-905 103.471

104.376

403

0

1.915

1.915

0

2.215

2.215

0

2.333

2.333

0

3.833

3.833

2.131

3.842

1.711

1.929

4.173

2.243

1.929

4.320

2.391

1.929

4.800

2.870

-82

20

102

-473

20

493

1.328

20

-1.308

948

20

-928

2.452 134.093 131.641

964 130.184 129.220

2.751 132.823 130.072

2.377 138.475 136.097

9

0

-9

9

0

-9

9

0

-9

9

0

-9

Overhead

24.513

46

-24.467

24.559

46

-24.513

24.315

46

-24.268

23.990

46

-23.944

Subtotaal stelpost onvoorzien en overhead

24.522

46

-24.476

24.568

46

-24.522

24.324

46

-24.277

23.999

46

-23.953

Geraamd Totaal saldo van baten en lasten

228.736 218.675

-12.964 206.685 193.523

-13.162

215.006 205.640

-9.367

Stelpost onvoorzien

-10.061 216.179 203.215

1. Bestuur en dienstverlening

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2. Openbare orde en veiligheid

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0 0

3. Sport, cultuur en onderwijs

186

2.343

2.158

0

1.641

1.641

0

1.914

1.914

0

1.821

1.821

0

374

374

0

0

0

0

0

0

0

0

0

5. Kwaliteit openbare ruimte

609

2.060

1.451

609

1.324

715

609

1.225

616

609

1.231

622

6. Lansingerland ontwikkelt

0

274

274

0

45

45

0

45

45

0

45

45

4. Sociaal Domein

7. Grondzaken

0

280

280

0

35

35

0

28

28

0

28

28

Algemene dekkingsmiddelen

0

2.700

2.700

0

800

800

0

778

778

0

728

728

Overhead

55

859

804

55

754

699

55

467

411

55

151

96

Subtotaal Mutaties reserves

850

8.891

8.041

664

4.599

3.935

664

4.457

3.793

664

4.006

3.342

-9.029 207.349 197.980

-9.370

215.670 209.645

-6.025

Geraamde resultaat

229.586 227.566

-2.020 216.843 207.813

In de volgende tabel is een splitsing gemaakt tussen het incidentele en het structurele begrotingssaldo, waarbij opgemerkt moet worden dat de Begroting 2025 structureel sluitend is. Bedragen x € 1.000 Begrotingssaldo

Begr 2025

Begr 2026

Begr 2027

Begr 2028

Incidenteel

-2.112

-1.937

-818

-677

Structureel

92

-7.092

-8.552

-5.348

4

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

6. Juridische aspecten Conform artikel 190 van de Gemeentewet biedt het college de raad jaarlijks een ontwerp aan voor de begroting met toelichting van de gemeente en een meerjarenraming met toelichting voor ten minste drie op het begrotingsjaar volgende jaren. 7. Duurzaamheid Sociale, financiële en ecologische duurzaamheid zijn integraal uitgangspunt voor keuzes in deze begroting. 8. Extern draagvlak / burgerparticipatie Niet van toepassing. 9. Verdere procedure De raadsbehandeling van de begroting is op 7 november 2024 en wordt voorafgegaan door een beeldvormende avond op 17 oktober 2024 (tafeltjesavond) voor een technische toelichting en de beantwoording van vragen. De behandeling in de Commissie AB is op 23 oktober 2024. Na vaststelling van de begroting door de raad wordt deze uiterlijk 15 november 2024 ter goedkeuring naar de provincie gestuurd. Na vaststelling van de Begroting 2025-2028 door de raad zal er een beeldvorming georganiseerd worden om het begrotingsproces samen met de raadsleden te evalueren. Bijlagen 1. Begroting 2025 – 2028 (T24.06461) 2. Begroting 2025-2028 op 2 A4-tjes (T24.06617) 3. Gereedschapskist met begrotingsknoppen m.b.t. Begroting 2025-2028 (T24.06460) 4. Aanbiedingsbrief Begroting 2025 - 2028 (U24.04153) 5. Rapport Cebeon: geobjectiveerde benchmark begroting (I24.11885)

5

Raadsbesluit Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Raadsvoorstel begroting 2025 -2028

Portefeuillehouder

Simon Fortuyn

Registratienummer

BR2400084

Datum raad

07/11/2024

De raad van de gemeente Lansingerland; Na het voorstel gelezen te hebben Op basis van de argumenten - deze begroting geeft meerjarig inzicht op het beleid en de daaraan gekoppelde financiën over de jaren 2025 – 2028; - het dekken van het meerjarig begrotingstekort en de incidentele mutaties in 2025 via de algemene reserve is nodig om het beleid te kunnen uitvoeren en past binnen de vastgestelde uitgangspunten; - het niet-benutte deel van de subsidie voor het cultuurhuis wordt gedoteerd aan de een bestemmingsreserve om toekomstige tekorten in de opstartfase op te vangen. Rekening te houden met - artikel 190 e.v. van de Gemeentewet. Besluit(en) 1. De Begroting 2025-2028 vast te stellen (T24.06461). 2. Een bedrag van € 3.220.000 te onttrekken uit de algemene reserve ter dekking van de incidentele mutaties, waarvan € 2.104.000 reeds als onttrekking aan de algemene reserve in de begrotingscijfers is verwerkt. 3. Het saldo van de jaarschijf 2025 van de begroting 2025-2028 ad. € 2.020.000 te onttrekken aan de Algemene reserve waarvan € 1.116.000 ter dekking van nog niet gedekte incidentele claims. 4. Het negatieve saldo van de jaarschijven 2026, 2027 en 2028 (respectievelijk € 9.029.000, € 9.370.000 en € 6.025.000) van de meerjarenbegroting te onttrekken aan de algemene reserve. 5.

Een bedrag van € 185.586 in 2025 te doteren aan de bestemmingsreserve “Aanloopfase Cultuurhuis” in verband met niet verstrekte subsidies cultuurhuis Dit Raadsbesluit is vastgesteld door de raad van de gemeente Lansingerland in zijn openbare vergadering van 7 november 2024,

de griffier,

de voorzitter,

drs. Eveline Hamelink-van Rens

drs. Pieter van de Stadt