[BR2300090] Begroting 2024-2027

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Begroting 2024-2027

Portefeuillehouder

Simon Fortuyn

Registratienummer

BR2300090

Datum raad

02/11/2023

Gevraagde beslissing: 1. De Begroting 2024-2027 vast te stellen (T23.05557). 2. De jaarschijf 2024 van het nog te voteren meerjarig investeringsprogramma (MIP) vast te stellen, met een omvang van € 16.745.424, en daarvan € 9.008.197 voor het jaar 2024 beschikbaar te stellen als investeringskrediet. 3. Een bedrag van € 1.258.000 aan de algemene reserve te onttrekken ter dekking van incidentele mutaties in 2024 en het positieve saldo van de jaarschijf 2024 van de Begroting van € 221.000 toe te voegen aan de algemene reserve. 4. Het negatieve saldo van de jaarschijven 2025, 2026 en 2027 (respectievelijk € 1.248.000, € 11.356.000 en € 13.102.000) van de meerjarenbegroting te onttrekken aan de algemene reserve. 5. Een bedrag van € 4.329.608 in 2024 te onttrekken aan de algemene reserve en dit te storten in de kapitaallastendekkingsreserve ter dekking van de afschrijvingslasten die voortvloeien uit reeds eerder afgesloten investeringen met als doel een deel van het incidentele jaarrekeningsaldo uit 2022 in te zetten als structurele dekking. 6. De Enecoreserve te betrekken in de berekening van het weerstandsvermogen. 7. Een bedrag van € 189.000 in 2024 te onttrekken aan de Reserve Sociaal Domein ter dekking van incidentele mutaties. 8.

Het plafondbedrag van de egalisatievoorziening Afvalstoffenheffing te wijzigen van een vast bedrag van € 250.000 naar een procentueel deel van maximaal 10% van de begroting voor Afval. Op dit moment komt dat neer op een bedrag van rond de € 680.000. 0. Samenvatting Voor u ligt de begroting 2024-2027. Deze begroting is gebaseerd op het coalitieakkoord ‘Samen verantwoord verder’ en het werkprogramma van ons als college ‘Samen verantwoord aan de slag’. De ambities die opgenomen zijn in het werkprogramma zijn uitgewerkt in programmadoelstellingen. De concrete activiteiten voor 2024 zijn opgenomen in de programmabegroting 2024. Duidelijk wordt wat we als gemeente komend jaar gaan doen, waarom we dat gaan doen, wat dit kost en welke inkomsten hiervoor nodig zijn. Door het vaststellen van de begroting geeft de Raad het mandaat aan het college om de ambities en activiteiten die opgenomen zijn in de begroting 2024 uit te voeren. Voor de jaren 20252027 geeft de meerjarenraming zicht op hoe de financiën zich de komende jaren naar verwachting ontwikkelen. Inhoudelijke hoofdlijn begroting 2024 Bouwen en bestaanszekerheid De gemeente Lansingerland wil graag een toekomstbestendige en aantrekkelijke gemeente zijn en blijven. Dat betekent dat we ons inzetten op het behoud en versterken van een krachtige samenleving.

We stellen de inwoner centraal en beseffen dat zelfredzaamheid niet voor iedereen haalbaar is. De maatschappij kan voor mensen te complex zijn waardoor langdurige hulp nodig kan zijn. We zijn een open en betrokken (lokale) overheid en hanteren de menselijke maat. In onze begroting 2024 staat realisatie van onze

1

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

woningbouwopgaven centraal. We richten op bestaanszekerheid voor onze inwoners en zetten ons in voor financiële stabiliteit in 2024. En gezien de grote onzekerheden voor de toekomst is dat geen vanzelfsprekendheid. Het aantal crises stapelt zich op: de woningmarktcrisis, de stikstofcrisis, de energiecrisis, de vluchtelingencrisis, de grondstofcrisis en een overspannen arbeidsmarkt. Dit in combinatie met de inflatie maakt het een hele uitdaging om voor de komende jaren een reële prognose te doen over het verloop van de gemeentefinanciën. Op basis van dat wat we wel weten, is het toch ook dit jaar gelukt om voor 2024 een sluitende begroting aan de raad voor te leggen en inzicht te geven in de financiën tot en met 2026. Het is ook gelukt om in de financieel onzekere tijden veel van onze voorzieningen in stand te houden met het sluitend maken van de begroting 2024. We hebben wel keuzes moeten maken waar iedereen pijn van zal hebben. De algemene lijn die we naast de genoemde crises zien en daar hebben we last van, is enerzijds de ontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2026 en dat het Rijk veel taken naar de gemeenten decentraliseert.

Denk bijvoorbeeld aan de decentralisatie van de jeugdzorg waarbij er te weinig structureel geld door het Rijk beschikbaar is gesteld en de zorgkosten wel toenemen door de open einde financiering, de energietransitie, de Omgevingswet en de hogere eisen die gesteld worden aan de verantwoording op het gebied van rechtmatigheid en de daarmee gepaard gaande eisen aan de administratieve organisatie. Onze begroting is opgebouwd uit 7 programma’s. In onze programma’s staat het onderstaande centraal in 2024. Samenlevingsvisie en Omgevingsvisie zijn het kompas voor ons handelen We geven invulling aan de bestaanszekerheid door bij te dragen aan de eigen regie en het doenvermogen van onze inwoners, waardoor ze beter in staat zijn eigen keuzes te maken en in actie te komen. In 2024 starten we bijvoorbeeld met laagdrempelige dienstverlening via het mobiele servicepunt, zetten we ons in om zoveel mogelijk mensen aan het werk te krijgen en werken we aan gemeentelijke voorspelbaarheid en betrouwbaarheid met begrijpelijke taal en een vangnet voor wie dat nodig heeft. We dragen bij aan de gezondheid van onze inwoners door in 2024 werk te maken van meer ontmoetingsmogelijkheden waarmee inwoners kunnen (blijven) deelnemen aan het maatschappelijk leven.

Daarnaast staat het vitaliteitsakkoord op het programma, met een aanpak om een gezonde leefstijl en mentale veerkracht te bevorderen, met name voor jeugd en voor kwetsbare doelgroepen. Landelijk, regionaal en lokaal blijven we investeren in de kwaliteit en de effectiviteit van de jeugdhulp met de Hervormingsagenda Jeugd. We dragen bij aan de kansengelijkheid van onze inwoners door de kwaliteitsbewaking van voorzieningen als kinderopvang, onderwijslocaties en sport- en cultuuraccommodaties. We zorgen voor een toegankelijk aanbod van voorschoolse voorzieningen. In 2024 richten hebben we gericht aandacht voor het toegankelijk maken van sport- en cultuurdeelname voor mensen met een beperking en mensen met een smalle beurs. We zetten in op de veiligheid en leefbaarheid in onze wijken. We werken aan de weerbaarheid van onze inwoners, bijvoorbeeld door inwoners het belang te laten voelen van digitale veiligheid en door jongeren bewust te maken van de verleidingen van criminaliteit. In 2024 werken we ook aan een hartveilige gemeente met aandacht voor bijvoorbeeld reanimatieprogramma’s.

2

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

We zijn in staat om de kwaliteit en leefbaarheid van de buitenruimte op het niveau van de afgelopen jaren te houden. We continueren de inspanning voor afvalinzameling en -scheiding. We voorkomen desinvesteringen en kapitaalvernietiging. Klimaatadaptatie en duurzaamheid vormen de pijlers voor leefbaarheid in de toekomst. Wonen is een minimale bestaansvoorwaarde voor onze inwoners. We blijven ons langs de lijn van de woonvisie samen met andere betrokkenen vol inzetten op het toevoegen van woningen voor alle doelgroepen. Een goede plek voor bedrijven is belangrijk. We continueren onze inzet in het afronden van de plannen van de drie (winkel)kernen en het voorzieningenaanbod. Een gezonde gemeente is een bereikbare gemeente. We blijven zoeken naar verbetering van de bereikbaarheid langs de lijnen van de mobiliteitsvisie. De inspanning richt zich op de auto, maar ook steeds meer op alternatieve vormen zoals deelmobiliteit, fiets en OV. Om alle opgaven te realiseren werken we aan een flexibele en wendbare organisatie, door recruitment en behoud van personeel het aantal vacatures verminderen, lager ziekteverzuim en tevreden medewerkers. Met de zorg voor digitale veiligheid en privacy gaan we verder met het digitaliseren van de dienstverlening. Ook gaan we door met de implementatie van de Wet Open Overheid (WOO).

Nieuwe regelgeving van EU en Rijk voor digitale dienstverlening wordt ook opgepakt. De toenemende behoefte aan structurele investeringen op de bedrijfsvoeringsactviteiten is een zorgpunt voor het college. Tot slot Er ligt een concreet pakket van uit te voeren ambities voor 2024. De hiervoor benodigde middelen zijn in de begroting opgenomen. In het vervolg van dit hoofdstuk wordt de financiële positie en mutaties op hoofdlijnen geschetst. Gemeenten in financiële nood – begrotingsadvies VNG Net als de vorige begroting kwam ook de begroting 2024-2027 tot stand in een turbulente tijd. Zo viel het kabinet en blijft op een aantal belangrijke ‘dossiers’ onduidelijkheid bestaan voor gemeenten. De belangrijkste in financiële zin is de omvang van het Gemeentefonds. Vanaf 2026 neemt de omvang van het fonds door een aantal oorzaken fors af en ontstaat er voor gemeenten het zogenoemde ‘ravijnjaar’. Dit zien we ook duidelijk terug in onze begrotingscijfers. De VNG adviseerde de gemeenten daarom ook om voor de begroting 2024-2027 te zorgen voor een structureel evenwicht tussen baten en lasten voor de jaren 2024 en 2025 en vanaf 2026 duidelijk te laten zien voor welke opgaven we financieel staan. Dit in tegenstelling tot wat gebruikelijk is voor gemeenten (sluitende begroting komende vier jaar).

De afgelopen twee jaar stelde onze gemeente al een dergelijke begroting op, in die zin dat de structurele baten en lasten in het eerste begrotingsjaar structureel in evenwicht zijn. Voor 2024 continueren we deze lijn. Voor wat betreft 2025 volgen we niet het advies van de VNG en nemen nu nog geen maatregelen om ook 2025 financieel in evenwicht te krijgen. Hiervoor is nog tijd en de ervaring van de afgelopen jaren leert ook dat in aanloop naar het nieuwe begrotingsjaar er ook structurele meevallers ontstaan. We kondigen nu dus (nog) geen maatregelen aan die later niet nodig blijken of weer teruggedraaid kunnen worden. Om de Begroting 2024-2027 op te stellen brachten we wel alle mogelijke maatregelen in beeld. Mocht dit nodig zijn dan kunnen vanuit deze inventarisatie (begrotingsknoppen) maatregelen voor 2025 en verder worden voorgesteld. Het financieel technische voorwerk is daarmee wel gedaan. De inventarisatie laat overigens zien dat de tekorten vanaf het ravijnjaar 2026 eigenlijk niet meer te dichten zijn met

3

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

haalbare bezuinigingsmaatregelen en dat daarbij ook de lokale lasten zeer fors moeten worden verhoogd. Van een nieuw kabinet verwachten we dus verstandige keuzes en een financiële aanvulling op het gemeentefonds met ingang van 2026. Van Kaderbrief naar begroting 2024 – scherper aan de wind In juli besprak de raad de Kaderbrief 2024 en stelde de belangrijkste uitgangspunten voor de begroting 2024-2027 vast: het startdocument van de nieuwe planning & control-cyclus. De Kaderbrief 2024 is een beleidsarme kaderbrief waarin wij het financiële meerjarenbeeld 2024 -2027 actualiseerden. Bij het aanbieden van de Kaderbrief 2024 gaven wij aan dat er nog de nodige onzekerheden waren, omdat informatie nog niet beschikbaar was of de analyse van ramingen meer tijd vergde. Ook was de impact van de Meicirculaire 2023 nog niet bekend. Na het vaststellen van de Kaderbrief 2024 richtten wij ons dan ook op het doorrekenen en actualiseren van het financiële meerjarenbeeld. Het saldo van de Kaderbrief gaf een vertrekpunt van € 11 miljoen tekort voor het begrotingsjaar 2024. De effecten van de Meicirculaire bracht dit terug naar een tekort van € 8 miljoen. Een positief effect, maar nog steeds een grote opgave.

In het licht van deze opgave is door het college nog scherper gekeken naar mogelijkheden om lucht uit de begroting te krijgen en gezocht naar financieel technische mogelijkheden om het tekort kleiner te maken. Denk hierbij aan een kritische blik op structurele onderbestedingen op exploitatiebudgetten, het bijstellen van de bevolkingsprognose, het opnemen van een stelpost voor mogelijke ‘onderbesteding’ van de investeringsplanning en het verlagen van de verwachte indexatie op de lasten voor de openbare ruimte. Deze aanscherpingen resulteerden in een resterend tekort van € 3,3 miljoen. Scherper aan de wind varen zorgt ervoor dat de kans op ‘tegenvallers’ op diverse begrotingsposten toeneemt. Het college geeft opdracht aan de organisatie om deze ‘posten’ gedurende 2024 actief monitoren. De omvang van onze algemene reserve is voldoende om tegenvallers in 2024 incidenteel op te vangen. Voor structurele tegenvallers zullen dan in de begroting 2025 maatregelen genomen moeten worden. De lokale opgave – niet alles kan, voor 2024 keuzes nodig Gezien het financiële beeld hebben we scherp gekeken naar de mogelijkheden om enerzijds ambities te realiseren en door te ontwikkelen en anderzijds een sluitende begroting te presenteren. We kunnen niet alles blijven doen: we moeten keuzes maken.

Keuzes die pijn doen en maatschappelijke impact hebben, resulteren in een mogelijk (financieel) risico of zorgen voor stilstand in onze (maatschappelijke) ontwikkeling. Om tot een sluitende begroting te komen bevat de begroting 2024 maatregelen voor een totaal van € 3,5 miljoen. In het eerste deel van dit hoofdstuk staan de inhoudelijke ambities waarin de te treffen maatregelen zijn verwerkt. Samen besturen – Raad kan keuzes maken om de begroting bij te stellen Een belangrijk uitgangspunt van het coalitieakkoord is dat college en raad samen besturen met de inwoners en met ‘respect’ voor elkaars rol. In dat kader is informatie die nodig is om tot een vastgestelde begroting te komen tijdig en breed gedeeld. Zo zijn alle bouwstenen voor de begroting (inclusief gereedschapskist met begrotingsknoppen) met de voltallige raad gedeeld en openbaar toegankelijk. Zo kan de raad, waar zij dit nodig vindt, aanpassingen in de door het college voorgestelde begroting doorvoeren binnen het uitgangspunt dat de begroting voor 2024 structureel sluitend moet zijn.

4

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

We beginnen de begroting met een verdere toelichting op het hiervoor geschetste algemene beeld van de gemeentelijke financiën voor de komende jaren en lichten uitgebreider toe hoe we van Kaderbrief 2024 tot de begroting 2024-2027 zijn gekomen. Zoals gebruikelijk volgt daarna de informatie per programma en de verplichte paragrafen. Zie voor het financiële overzicht de bijlage “Begroting 2024-2027 op 2 A4-tjes” (T23.05511). 1. Aanleiding/ context met tijdlijn Jaarlijks biedt het college de raad de begroting aan voor het komende jaar en een doorkijk naar de drie volgende jaren (meerjarencijfers). Door het vaststellen van de begroting geeft de raad het college de delegatie om de gestelde doelen voor het komende jaar te realiseren, binnen de financiële kaders op het niveau van de programma’s. De begroting vertaalt de ambities van het raadsprogramma in doelstellingen, activiteiten en beschikbare middelen. 2. Maatschappelijk effect De Begroting 2024-2027 geeft voor de komende jaren politiek-bestuurlijke richting aan de wijze waarop wij met onze gemeente en regio (samen)werken. 3. Argumenten 1.1 Deze begroting geeft meerjarig inzicht op het beleid en de daaraan gekoppelde financiën over de jaren 2024 – 2027. De gemeenteraad heeft budgetrecht en daarmee het recht om budgetten toe te kennen.

2.1 Het beschikbaar stellen van het investeringskrediet is nodig om de geplande investeringen te kunnen uitvoeren. 3.1 en 4.1 Het dekken van het meerjarig begrotingstekort en de incidentele mutaties in 2024 via de algemene reserve is nodig om het beleid te kunnen uitvoeren en past binnen de vastgestelde uitgangspunten. De toezichthouder verlangt een structureel sluitende begroting. De jaren na het begrotingssaldo mogen een negatief structureel saldo laten zien, mits de gemeente over een algemene reserve beschikt die groot genoeg is om deze tekorten te dekken. De omvang van de algemene reserve per eind 2023 is € 85,187 miljoen. In 2024 daalt de omvang per saldo naar verwachting met € 9,2 miljoen. Een eventuele vrijval van de kapitaallastendekkingsreserve voor het nieuwe afvalbrengstation aan het einde van 2023 is daarbij nog niet verwerkt.

5

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Onderstaand overzicht geeft het meerjarige verloop van de algemene reserve weer:

bedrag x € 1.000 Stand algemene reserve

2023

2024

2025

2026

2027

Stand algemene reserve per 1/1

86.604

85.187

75.978

74.028

62.271

Toevoegingen

11.836

0

0

0

0

Onttrekkingen

12.775

8.871

702

401

54

-478

-338

-1.248

-11.356

-13.102

85.187

75.978

74.028

62.271

49.115

Resultaat Begroting 2024-2027 Stand algemene reserve Begroting 2024-2027

5.1 Investeringen mogen, tegen voorwaarden, gedekt worden uit een kapitaallastendekkingsreserve. Dit is een van de weinige mogelijkheden die een gemeente heeft om incidentele middelen in te zetten ter dekking van structurele lasten. 5.2 Het jaar 2022 is afgesloten met een hoog incidenteel jaarrekeningsaldo. Gezien het te dekken tekort moeten er pijnlijke keuzes gemaakt worden. Om te voorkomen dat er té ingrijpende maatregelen getroffen moeten worden voor de samenleving, hebben we gekeken welke technische maatregelen er ingezet kunnen worden, om alsnog de begroting voor 2024 structureel te sluiten. Daarbij is ervoor gekozen om de afschrijvingslasten van een aantal reeds eerder afgesloten activa alsnog te dekken uit een kapitaallastendekkingsreserve, waarbij er maximaal eenzelfde bedrag uit de algemene reserve onttrokken zou worden als het incidentele jaarrekeningsaldo over 2022. Daarbij is gekozen voor activa met voor het merendeel een resterende afschrijvingstermijn van maximaal 5 jaar. 6.1 De Enecoreserve kan aangewend worden ter afdekking van risico’s en geeft de gemeente meer speelruimte. Op basis van de Begroting 2024 – 2027 ontwikkelt het weerstandsvermogen zich als volgt (excl. Enecoreserve):

Bedragen x € 1.000 Stand per 31 dec ember

2023

2024

2025

2026

2027

Algemene reserve

85.187

75.978

74.028

62.271

49.115

Totale w eerstandsc apac iteit

85.187

75.978

74.028

62.271

49.115

Benodigde w eerstandsc apac iteit

58.900

58.900

58.900

58.900

58.900

1,4

1,3

1,3

1,1

0,8

Ratio w eerstandsvermogen

De bovenstaande berekening van het weerstandsvermogen is gebaseerd op alleen de algemene reserve. De gemeente beschikt echter ook over de Enecoreserve. Als deze reserve betrokken wordt bij de berekening van het weerstandsvermogen, dan ziet het weerstandsratio er als volgt uit:

6

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Bedragen x € 1.000 Stand per 31 dec ember

2023

2024

2025

2026

2027

Algemene reserve

85.187

75.978

74.028

62.271

49.115

Reserve Enecogelden

94.172

93.943

93.715

93.715

93.715

Totale w eerstandsc apac iteit

179.359

169.921

167.743

155.986

142.830

Benodigde w eerstandsc apac iteit

58.900

58.900

58.900

58.900

58.900

3,0

2,9

2,8

2,6

2,4

Ratio w eerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen geeft aan of de gemeente in staat is om financiële tegenvallers op te vangen zonder de noodzaak om direct te bezuinigen en/of de lokale lasten te verhogen. Met een ratio weerstandsvermogen (excl. Enecoreserve) van 1,4 eind 2023 en 1,3 eind 2024 is Lansingerland in staat om financiële tegenvallers op te vangen. De ratio komt in 2024 echter net onder de bandbreedte van de door de raad gewenste marge ‘ruim voldoende’ (tussen de 1,4 en 2,0), waarbij de raad streeft naar een ratio van 1,7. Vanaf 2027 zakt de ratio zelfs onder de 1,0. Er is een bedrag van circa € 3,6 miljoen nodig om ook eind 2024 op de ondergrens van 1,4 te zitten van de score ‘ruim voldoende’. Opgemerkt wordt dat in de bepaling van de weerstandscapaciteit, conform de nota risicomanagement en weerstandsvermogen, nog geen rekening wordt gehouden met toekomstige positieve resultaten op de grondexploitatie. Op basis van de cijfers van het MPG 2023 verwachten we de komende jaren nog wel positieve resultaten die op moment van realisatie (bij de jaarstukken) in de algemene reserve worden gestort. De algemene reserve neemt de komende jaren met name af door de (nu nog) nadelige verwachte saldi van de toekomstige begrotingen.

Uitgaande van het feit dat de gemeente jaarlijks een structureel sluitende begroting aan de Provincie dient aan te bieden zal deze afname zich de komende jaren waarschijnlijk niet voordoen. In oktober 2023 bespreekt de gemeenteraad een voorstel van het college inzake het nieuwe afvalbrengstation. Daarin wordt voorgesteld om de dekking vanuit de kapitaallastendekkingsreserve van circa € 2 miljoen vrij te laten vallen in de algemene reserve. Aangezien dit nog geen besluit is van de raad is dit nog niet in bovenstaande cijfers verwerkt. Als de Enecoreserve betrokken wordt bij de berekening van het weerstandsvermogen, dan beschikt de gemeente met een weerstandsratio van 2,9 in 2024 en zelfs nog 2,4 in 2027 over ruim voldoende vermogen om financiële tegenvallers op te vangen. Bij deze berekening wordt het ‘hek’ rondom de Enecoreserve niet opgeheven. 7.1 De Reserve Sociaal Domein is ingesteld ter dekking van de kosten voor de ombuiging van jeugdhulp en de opvang van eventuele tekorten op deze taak. De incidentele kosten die gepaard gaan met het project om de wachtlijsten binnen de jeugdzorg te reduceren passen binnen de kaders van de Reserve Sociaal Domein.

7

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

8.1 Door de voorziening maximaal 10% te maken van de begroting fluctueert de hoogte mee met de totale omvang van de begroting Afval. Door de koppeling te maken met de totale hoogte van de begroting Afval blijft de voorziening altijd in verhouding. Door de toepassing van een plafond van maximaal 10% kan het niet voorkomen dat de voorziening buiten verhouding hoog wordt. 8.2 Het gedifferentieerde afvaltarief is nog maar net ingevoerd en in 2026 verwachten we door nieuwe aanbestedingen een kostenstijging. Door de egalisatievoorziening te koppelen aan de begroting en daarmee het plafondbedrag te verhogen hebben we de mogelijkheid grote kostenstijgingen voor onze inwoners in de toekomst te dempen. 4. Kanttekeningen 2.1 Het voorliggende MIP zal gezien de huidige capaciteit mogelijk niet volledig gerealiseerd kunnen worden. Het voorliggende MIP weerspiegelt een ambitieniveau van ca. € 40 miljoen aan te realiseren investeringen voor 2024. De ervaring leert dat wij met de huidige uitvoeringscapaciteit deze ambitie waarschijnlijk niet volledig kunnen uitvoeren. Naar verwachting zullen wij ca. € 22 miljoen per jaar realiseren. Hierop is ook de stelpost financieringslasten in de begroting gebaseerd. 5.1 Het vormen van een kapitaallastendekkingsreserve uit de algemene reserve legt beslag op de vrije ruimte binnen de algemene reserve. Dit heeft direct invloed op het weerstandsvermogen.

De algemene reserve van de gemeente heeft echter nog een aanzienlijke omvang, zeker als daar ook de Enecoreserve bij betrokken wordt. Daarnaast is er bewust voor gekozen om de onttrekking voor de reeds eerder afgesloten investeringen te maximaliseren op het jaarrekeningsaldo van 2022. Op die manier kunnen we met het incidentele jaarrekeningoverschot zorgen voor structurele dekking van afschrijvingslasten. 8.1 Door de egalisatievoorziening 10% van de begroting Afval te maken stijgt het plafondbedrag. Door de egalisatievoorziening te koppelen aan de begroting Afval en daarmee het plafondbedrag te verhogen hebben we de mogelijkheid grote kostenstijgingen, door onder andere grote aanbestedingen, voor onze inwoners in de toekomst te dempen. Door de toepassing van een plafond van maximaal 10% van de begroting Afval kan het niet gebeuren dat de voorziening buiten verhouding hoog wordt. Bij de Begroting 2024-2027 zitten we nog niet aan het plafondbedrag van de voorziening. 5. Financiële consequenties met dekkingsvoorstel In het onderstaande overzicht is de Meerjarenbegroting 2024-2027 opgenomen, met daarin het totaalsaldo (€ 338.000 negatief in 2024). Dit saldo bevat zowel het structurele als het incidentele begrotingssaldo.

8

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Bedragen x € 1.000 Begr 2024

Begr 2025

-/- is nadelig effect op begroting

Begr 2026

Begr 2027

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

-5.742

1. Bestuur en dienstverlening

6.740

953

-5.787

6.695

953

-5.742

6.695

953

-5.742

6.695

953

2. Openbare orde en veiligheid

7.839

48

-7.791

7.932

48

-7.884

8.207

48

-8.159

8.204

48

-8.156

3. Sport, cultuur en onderwijs

16.320

1.872

-14.447

16.237

2.313

-13.924

16.505

1.888

-14.617

16.461

1.861

-14.600

4. Sociaal Domein

69.190

19.766

-49.424

65.184

16.229

-48.955

62.540

12.979

-49.561

62.537

12.863

-49.674

5. Kwaliteit openbare ruimte

35.043

18.437

-16.606

36.834

18.694

-18.140

38.889

18.878

-20.012

39.755

19.371

-20.384

6. Lansingerland ontwikkelt

17.943

5.860

-12.083

15.352

4.962

-10.390

15.497

5.181

-10.316

15.157

4.819

-10.338

7. Grondzaken

57.202

56.151

-1.051

31.506

31.160

-347

26.104

26.028

-76

26.064

25.988

-76

Subtotaal Programma's

210.276 103.089 -107.188 179.740

74.358 -105.382 174.437

65.955 -108.482

174.872

65.903 -108.969

Lokale heffingen

411

21.847

21.437

518

22.026

21.508

639

22.269

21.630

776

22.549

21.773

Algemene uitkering gemeentefonds

0

97.023

97.023

-885

97.596

98.481

-885

92.062

92.948

-905

93.669

94.574

Dividend

5

897

892

5

728

723

5

762

757

5

610

605

Financieringsfunctie

1.300

2.489

1.189

1.081

2.589

1.508

879

2.851

1.971

879

3.012

2.133

Overige algemene dekkingsmiddelen

1.611

20

-1.591

1.704

20

-1.684

2.707

20

-2.688

5.844

20

-5.825

Subtotaal Algemene dekkingsmiddelen

3.327 122.276 118.950

Stelpost onvoorzien

2.422 122.959 120.536

3.345 117.963 114.618

6.600 119.860 113.260

68

0

-68

69

0

-69

69

0

-69

69

0

-69

Overhead

21.040

20

-21.019

21.031

20

-21.011

21.382

20

-21.362

20.855

20

-20.834

Subtotaal stelpost onvoorzien en overhead

21.108

20

-21.087

21.100

20

-21.080

21.451

20

-21.431

20.924

20

-20.903

Geraamd Totaal saldo van baten en lasten

234.711 225.385

-5.925 199.233 183.938

-15.294

202.396 185.783

-16.613

-9.325 203.262 197.337

1. Bestuur en dienstverlening

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2. Openbare orde en veiligheid

0

93

93

0

0

0

0

0

0

0

0

0

3. Sport, cultuur en onderwijs

300

2.084

1.784

0

1.610

1.610

0

1.417

1.417

0

1.362

1.362

4. Sociaal Domein

0

0

349

349

0

0

0

0

0

0

0

0

0

400

937

537

461

1.235

775

461

1.243

782

461

1.239

778

6. Lansingerland ontwikkelt

0

2.182

2.182

0

232

232

0

3

3

0

3

3

7. Grondzaken

0

985

985

0

280

280

0

10

10

0

10

10

4.330

5.943

1.614

0

668

668

0

668

668

0

668

668

55

1.501

1.445

55

1.167

1.112

55

1.113

1.058

55

744

689

5.085

14.073

8.988

516

5.193

4.677

516

4.454

3.938

516

4.027

3.511

-1.248 199.749 188.393

-11.356

202.912 189.810

-13.102

5. Kwaliteit openbare ruimte

Algemene dekkingsmiddelen Overhead Subtotaal Mutaties reserves

Geraamde resultaat

239.795 239.458

-338 203.778 202.530

In de volgende tabel is een splitsing gemaakt tussen het incidentele en het structurele begrotingssaldo, waarbij opgemerkt moet worden dat de Begroting 2024 structureel sluitend is. Bedragen x € 1.000 Begrotingssaldo

Begr 2024

Begr 2025

Begr 2026

Begr 2027

-559

-70

-258

225

Structureel

221

-1.178

-11.098

-13.327

Totaal

-338

-1.248

-11.356

-13.102

Incidenteel

6. Juridische aspecten Conform artikel 190 van de Gemeentewet biedt het college de raad jaarlijks een ontwerp aan voor de begroting met toelichting van de gemeente en een meerjarenraming met toelichting voor ten minste drie op het begrotingsjaar volgende jaren. 9

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

7. Duurzaamheid Sociale, financiële en ecologische duurzaamheid zijn integraal uitgangspunt voor keuzes in deze begroting. 8. Extern draagvlak / burgerparticipatie Niet van toepassing. 9. Verdere procedure De raadsbehandeling van de begroting is op 2 november 2023 en wordt voorafgegaan door een beeldvormende avond op 5 oktober 2023 (tafeltjesavond) voor een technische toelichting en de beantwoording van vragen. De behandeling in de Commissie AB is op 25 oktober 2023. Na vaststelling van de begroting door de raad wordt deze uiterlijk 14 november 2023 ter goedkeuring naar de provincie gestuurd. Na vaststelling van de Begroting 2024-2027 door de raad zal er een beeldvorming georganiseerd worden om het begrotingsproces samen met de raadsleden te evalueren. Bijlagen 1. Begroting 2024 – 2027 (T23.05557) 2. Begroting 2024-2027 op 2 A4-tjes (T23.05511) 3. Gereedschapskist met begrotingsknoppen m.b.t. Begroting 2024-2027 (T23.05646) 4. Raadsbrief meerjarenbegroting 2024 ev (U23.04041)

10

Raadsbesluit Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Begroting 2024-2027

Portefeuillehouder

Simon Fortuyn

Registratienummer

BR2300090

Datum raad

02/11/2023

De raad van de gemeente Lansingerland; Na het voorstel gelezen te hebben Op basis van de argumenten - Deze begroting geeft meerjarig inzicht op het beleid en de daaraan gekoppelde financiën over de - Het beschikbaar stellen van het investeringskrediet is nodig om de geplande investeringen te kunnen uitvoeren. - Het dekken van het meerjarig begrotingstekort en de incidentele mutaties in 2024 via de algemene reserve is nodig om het beleid te kunnen uitvoeren en past binnen de vastgestelde uitgangspunten. - Investeringen mogen, tegen voorwaarden, gedekt worden uit een kapitaallastendekkingsreserve. - Het jaar 2022 is afgesloten met een hoog incidenteel jaarrekeningsaldo. - De Enecoreserve kan aangewend worden ter afdekking van risico’s en geeft de gemeente meer speelruimte. - De Reserve Sociaal Domein is ingesteld ter dekking van de kosten voor de ombuiging van jeugdhulp en de opvang van eventuele tekorten op deze taak. - Door de voorziening maximaal 10% te maken van de begroting fluctueert de hoogte mee met de totale omvang van de begroting Afval. - Het gedifferentieerde afvaltarief is nog maar net ingevoerd en in 2026 verwachten we door nieuwe aanbestedingen een kostenstijging. Door de egalisatievoorziening te koppelen aan de begroting en daarmee het plafondbedrag te verhogen hebben we de mogelijkheid grote kostenstijgingen voor onze inwoners in de toekomst te dempen.

Rekening te houden met - artikel 190 e.v. van de Gemeentewet.

Raadsbesluit Gemeente Lansingerland

Besluit(en) 1. De Begroting 2024-2027 vast te stellen (T23.05557). 2. De jaarschijf 2024 van het nog te voteren meerjarig investeringsprogramma (MIP) vast te stellen, met een omvang van € 16.745.424, en daarvan € 9.008.197 voor het jaar 2024 beschikbaar te stellen als investeringskrediet. 3. Een bedrag van € 1.258.000 aan de algemene reserve te onttrekken ter dekking van incidentele mutaties in 2024 en het positieve saldo van de jaarschijf 2024 van de Begroting van € 221.000 toe te voegen aan de algemene reserve. 4. Het negatieve saldo van de jaarschijven 2025, 2026 en 2027 (respectievelijk € 1.248.000, € 11.356.000 en € 13.102.000) van de meerjarenbegroting te onttrekken aan de algemene reserve. 5. Een bedrag van € 4.329.608 in 2024 te onttrekken aan de algemene reserve en dit te storten in de kapitaallastendekkingsreserve ter dekking van de afschrijvingslasten die voortvloeien uit reeds eerder afgesloten investeringen met als doel een deel van het incidentele jaarrekeningsaldo uit 2022 in te zetten als structurele dekking. 6. De Enecoreserve te betrekken in de berekening van het weerstandsvermogen. 7. Een bedrag van € 189.000 in 2024 te onttrekken aan de Reserve Sociaal Domein ter dekking van incidentele mutaties. 8.

Het plafondbedrag van de egalisatievoorziening Afvalstoffenheffing te wijzigen van een vast bedrag van € 250.000 naar een procentueel deel van maximaal 10% van de begroting voor Afval. Op dit moment komt dat neer op een bedrag van rond de € 680.000. Dit Raadsbesluit is vastgesteld door de raad van de gemeente Lansingerland in zijn openbare vergadering van 2 november 2023,

de griffier,

de voorzitter,

drs. Eveline Hamelink-van Rens

drs. Pieter van de Stadt