[BR2300058] Aanvraag vangnetuitkering 2022

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Aanvraag vangnetuitkering 2022

Portefeuillehouder

Leon Hoek

Registratienummer

BR2300058

Datum raad

29/06/2023

Gevraagde beslissing: De verklaring die is opgenomen in het aanvraagformulier Vangnetuitkering 2022 (T23.03536) vast te stellen, waarmee de raad verklaart dat het college in 2022 maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen. 0. Samenvatting Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet. Het BUIG-budget dient ter dekking van de uitkeringslasten. Indien een gemeente cumulatief over 3 jaar een tekort heeft van meer dan 7,5% overschrijding, kan een vangnetuitkering worden aangevraagd. Lansingerland komt hiervoor in aanmerking. De hoogte van het BUIG-budget baseert het Rijk op een prognose die zij voor iedere gemeente maken. Een model berekent de objectieve kans dat huishoudens in de gemeente afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering. Die kans is afhankelijk van allerlei indicatoren: de conjunctuur van de economie; aantal sociale huurwoningen; alleenstaande moeders; medicijngebruik; migranten, etc. Op basis van de kenmerken van de Lansingerlandse bevolking ontvangen wij een lager BUIG-budget dan gemiddeld. Het Rijk verwacht dat wij minder uitkeringen verstrekken dan menig andere gemeente. Indien je als gemeente minder uitkeringen verstrekt dan de prognose van het Rijk, mag je het resterende budget houden.

Indien je meer uitkeringen verstrekt, moet je vanuit eigen middelen bijbetalen. Over de jaren 2020-2022 zag de ontwikkeling voor Lansingerland er als volgt uit: Jaar

2020

2021

2022

Ontvangen BUIG-budget

€ 9.220.580

€ 8.929.752

€ 8.446.789

Tekort BUIG-budget

€

€

€ 1.158.715

Maximaal tekort 10% Vangnetuitkering  

-221.138 NVT

€

-

€

765.748 NVT

€

844.679

-

€

314.036

In 2020 hadden wij een overschot op het BUIG-budget. In 2021 hadden we een tekort op het BUIG-budget. Wij verstrekken sinds 2021 meer uitkeringen dan het Rijk prognosticeert. Echter, nog geen recht op de vangnetuitkering.

1

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland 

In 2022 hadden wij wederom een tekort. Ditmaal komen wij wel in aanmerking voor een vangnetuitkering, omdat het gecumuleerde tekort over 2020-2022 meer was dan 7,5%. Het tekort voor 2022 bedraagt € 1.158.715. Daarvan is € 844.679 voor eigen risico en bedraagt de aan te vragen vangnetuitkering € 314.036.

Op basis van bovenstaande vragen wij een vangnetuitkering aan voor 2022. Hoe ziet zo’n aanvraag eruit? 1. De gemeente vult het model aanvraagformulier in; 2. Het college legt een verklaring af aan de gemeenteraad over het tekort en de genomen maatregelen; 3. De gemeenteraad stemt in (door vaststelling van het aanvraagformulier) met de verklaring van het college, bestaande uit de analyse van oorzaken voor het tekort, de getroffen maatregelen om het tekort te reduceren en het beoogde effect van deze maatregelen; 4. De aanvraag wordt uiterlijk 15 augustus 2023 ingediend en beoordeeld door de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. Het advies van de toetsingscommissie, dat op basis van een procedurele beoordeling tot stand komt, vindt uiterlijk op 31 oktober van het jaar van aanvraag plaats aan de Minister van SZW; 5. De beslissing van de Minister van SZW is in beginsel overeenkomstig het advies van de toetsingscommissie en wordt uitgebracht binnen acht weken na ontvangst van het advies; 6. De uitbetaling van de vangnetuitkering vindt plaats in het eerste kwartaal in het tweede jaar na het tekortjaar. Voor de VU 2022 betekent dit dat de vangnetuitkering in het eerste kwartaal van 2024 wordt uitbetaald. In onze verklaring benoemen wij de 3 voornaamste oorzaken waarom wij een tekort hebben: 1.

Taakstelling statushouders: De taakstelling huisvesting statushouders was in 2021 en 2022 het dubbele van de jaren daarvoor. Dit betekent dat wij tweemaal zoveel statushouders moeten huisvesten in onze gemeente. Echter, de instroom van statushouders wordt vertraagd (-2 jaar) meegenomen in de BUIG-beschikking. Het hoge aantal gehuisveste statushouders in 2022 wordt pas in 2024 toegevoegd aan het BUIG-budget. 2. Controle aan de poort: Voor iedere aanvraag levensonderhoud wordt een rechtmatigheidsonderzoek uitgevoerd. Vanaf januari 2020 tot en met juni 2021 voerden wij additionele controles uit om onterechte verstrekking van bijstandsuitkeringen tegen te gaan. Deze controles werden uitgevoerd i.s.m. team Veiligheid en kwamen bovenop de toetsing die onze rechtmatigheidsconsulenten van team Participatie doen. Halverwege 2021 moesten we stoppen met dit project door een tekort aan personeel. Vanaf dat moment zijn onze prestaties verder gaan afwijken van de prognose van het Rijk. Door blijvende personeelstekorten, maar wel nieuwe opgaven voor dezelfde teams (zoals leefgeld Oekraïners en de energietoeslag) is het niet gelukt dit project weer op te starten. 3. Complex uitkeringenbestand: Volgens onze consulenten heeft het gros van de kandidaten die kan en wil werken nu een baan.

De reden dat veel van onze kandidaten een uitkering ontvangen, is niet een tekort aan beschikbare banen, maar allerlei persoonlijke belemmeringen die hen weerhouden. Denk aan schulden, (chronische) gezondheidsklachten,

2

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland slechte taalbeheersing, psychische problemen, verslavingsproblemen, complexe familiesituaties, etc. Aanvullend benoemen wij in de verklaring welk pakket van maatregelen is ingezet om de geschetste problemen aan te pakken. En wat het effect van deze maatregelen, zowel kwalitatief als kwantitatief, is geweest. 1. Aanleiding/ context met tijdlijn Gemeente Lansingerland is recent uitgenodigd door de toetsingscommissie vangnet Participatiewet om een aanvraag voor een vangnetuitkering in te dienen over het jaar 2022. Wij moeten deze aanvraag voor 15 augustus aanleveren. Met het indienen van de aanvraag komt gemeente Lansingerland in aanmerking voor een vangnetuitkering van € 314.036. De toetsingscommissie vangnet Participatiewet toetst de aanvraag op procedure en niet op inhoud. Het is aan de gemeenteraad om de inhoudelijke beoordeling te doen. Hiervoor legt het college een verklaring af aan de gemeenteraad, bestaande uit de analyse van oorzaken voor het tekort, de getroffen maatregelen om het tekort te reduceren en het beoogde effect van deze maatregelen. De gemeenteraad stemt in, door vaststelling van het aanvraagformulier, met de verklaring van het college. 2. Maatschappelijk effect De gemeente Lansingerland heeft voldoende financiële middelen voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen aan inwoners die dit nodig hebben. 3.

Argumenten 1.1 Zonder vaststelling van de verklaring, is het niet mogelijk om een aanvraag in te dienen. Het college legt een verklaring af aan de gemeenteraad over het tekort. De gemeenteraad beoordeelt dit op inhoud en moet de verklaring vaststellen. Anders is het niet mogelijk de aanvraag in te dienen. De toetsingscommissie vangnet Participatiewet toetst de aanvraag vervolgens alleen op procedure en niet op inhoud. Zij beoordelen dus alleen of er een verklaring aanwezig is, en of de gemeenteraad heeft ingestemd met de verklaring. 1.2 De vangnetuitkering verkleint het financiële tekort op de uitkeringslasten. Wij hebben een tekort van € 1.158.715. Daarvan is € 844.679 voor eigen risico en bedraagt de aan te vragen vangnetuitkering € 314.036. Indien wij geen vangnetuitkering aanvragen, komt alles voor eigen rekening. 4. Kanttekeningen 1.1 Indien wij geen vangnetuitkering aanvragen, of de aanvraag wordt afgewezen, ontvangen wij geen geld. Het risico bestaat dat wij geen vangnetuitkering krijgen. In dat geval komt het volledige tekort

3

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland op het BUIG-budget voor eigen rekening. Het is daarom belangrijk dat wij de aanvraag indienen, voor de deadline, en aan alle voorwaarden zoals hierboven omschreven voldoen. 5. Financiële consequenties met dekkingsvoorstel  Wij hebben voor 2022 een tekort op het BUIG-budget van € 1.158.715.  Hiervan is € 844.679 voor eigen risico en bedraagt de aan te vragen vangnetuitkering € 314.036.  De vangnetuitkering is in de jaarrekening 2022 niet als vordering opgenomen. Als de uitkering wordt toegekend is dit een incidentele bate voor het jaar 2023. 6. Juridische aspecten  De wet- en regelgeving die van toepassing is op de vangnetuitkering over 2022 is: de Participatiewet; het Besluit Participatiewet en de Regeling Participatiewet.  De toekenning van een vangnetuitkering gebeurt niet automatisch, maar uitsluitend op verzoek van het college van burgemeester en wethouders van de tekortgemeente en nadat is vastgesteld dat aan alle geldende eisen wordt voldaan.  De ondertekening kan alleen geschieden door burgermeester en secretaris namens het college.  Om over 2022 in aanmerking te komen voor de vangnetuitkering moet worden voldaan aan de volgende financiële en procedurele voorwaarden (die volgen uit voornoemde wet- en regelgeving) a.

over 2022 moet sprake zijn van een tekort dat meer bedraagt dan 7,5% van de definitief over dat jaar toegekende gebundelde uitkering als bedoeld in artikel 69 Participatiewet; b. over 2020, 2021 en 2022 moet sprake zijn van een gecumuleerd tekort dat meer bedraagt dan 7,5%, berekend over alleen de definitief over 2022 toegekende gebundelde uitkering als bedoeld in artikel 69 Participatiewet; c. het college moet in 2023 tijdig een verzoek indienen volgens het daartoe vastgestelde aanvraagformulier; d. bij het indienen van het verzoek moet het college verklaren dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen. Deze verklaring moet de instemming hebben van de gemeenteraad. Ook moet deze verklaring worden toegelicht, zoals gevraagd in het aanvraagformulier (op het formulier de onderdelen A, B en C). 7. Duurzaamheid N.v.t. 8. Extern draagvlak / burgerparticipatie N.v.t. 9. Verdere procedure  Indien de gemeenteraad de aanvraag vaststelt, ondertekent de burgemeester en de secretaris het aanvraagformulier.

4

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland  

 

De aanvraag wordt uiterlijk 15 augustus 2023 ingediend bij de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. Het advies van de toetsingscommissie, dat op basis van een procedurele beoordeling tot stand komt, vindt uiterlijk op 31 oktober van het jaar van aanvraag plaats aan de Minister van SZW. De beslissing van de Minister van SZW is in beginsel overeenkomstig het advies van de toetsingscommissie en wordt uitgebracht binnen acht weken na ontvangst van het advies. De uitbetaling van de vangnetuitkering vindt plaats in het eerste kwartaal in het tweede jaar na het tekortjaar. Voor de VU 2022 betekent dit dat de vangnetuitkering in het eerste kwartaal van 2024 wordt uitbetaald.

Bijlagen  Aanvraagformulier vangnetuitkering 2022 (T23.03536)

5

Raadsbesluit Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Aanvraag vangnetuitkering 2022

Portefeuillehouder

Leon Hoek

Registratienummer

BR2300058

Datum raad

29/06/2023

De raad van de gemeente Lansingerland; Na het voorstel gelezen te hebben Op basis van de argumenten - zonder vaststelling van de verklaring, is het niet mogelijk om een aanvraag in te dienen; - de vangnetuitkering verkleint het financiële tekort op de uitkeringslasten. Rekening te houden met - de gestelde voorwaarden van de Vangnetuitkering 2022, die volgen uit de Participatiewet; het Besluit Participatiewet en de Regeling Participatiewet, waaronder de voorwaarde dat de gemeenteraad in moet stemmen met de verklaring van het college. Besluit(en) De verklaring die is opgenomen in het aanvraagformulier Vangnetuitkering 2022 (T23.03536) vast te stellen, waarmee de raad verklaart dat het college in 2022 maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen.

Dit Raadsbesluit is vastgesteld door de raad van de gemeente Lansingerland in zijn openbare vergadering van 29 juni 2023,

de griffier,

de voorzitter,

drs. Eveline Hamelink-van Rens

drs. Pieter van de Stadt