[BR2300048] Locaties windenergie

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Windenergie

Portefeuillehouder

Michiel Muis

Registratienummer

BR2300048

Datum raad

29/06/2023

Gevraagde beslissing: 1. Om op basis van technische belemmeringen, het vastgestelde ontwikkelperspectief PROEFtuin en het vigerend beleid met betrekking tot windenergie, realisatie van windturbines uit te sluiten binnen het ontwikkelgebied Bleizo-West. 2. Om op basis van technische en beleidsmatige belemmeringen de realisatie van alternatieve turbinepositie 1 (binnen het zoekgebied) uit te sluiten. 3. Om op basis van technische en beleidsmatige belemmeringen de realisatie van alternatieve turbineposities 2 en 3 onmogelijk te beschouwen en er geen verder onderzoek naar te doen. 4. Toekomstige initiatieven in het resterende zoekgebied voor windenergie (VRM-gebied) te blijven toetsen aan het vigerend beleid. 0. Samenvatting In 2012 was Lansingerland mede-ondertekenaar van het convenant ‘Realisatie windenergie stadsregio Rotterdam’, met het doel van 150 megawatt (MW) windenergie in de stadsregio Rotterdam. Voor Lansingerland betekende dit een inspanningsverplichting voor 12 MW windenergie. De jaren erna is hier uitvoering aan gegeven, o.a. door onderzoeken, het opstellen van een toetskader en routekaart en het organiseren van ontwikkeltafels. Realisatie blijkt echter zeer lastig door talrijke technische en beleidsmatige belemmeringen, zoals hoogtebeperkingen door Rotterdam The Hague Airport en de aanwezigheid van het TenneT 380KV station met bijbehorende infrastructuur.

Windenergie is in ontwikkelgebied Bleizo-West niet mogelijk door technische belemmeringen, ons windenergiebeleid en het ontwikkelperspectief PROEFtuin (T21.06706), zoals vastgesteld door de gemeenteraden van Lansingerland en Zoetermeer. Bij het aflopen van het convenant in 2020 heeft Lansingerland getekend voor verlenging tot en met 2025, met de kanttekening dat wij een onderzoek laten doen naar de (on)mogelijkheden van windenergie in de gemeente en onze inzet hierop afstemmen. Dit gemeentebrede onderzoek naar alternatieve locaties is uitgevoerd. Zoals in maart 2022 besloten en met de raad gedeeld (U22.00701), bleven drie locaties over voor nader onderzoek naar de realisatiemogelijkheden. Het bijgesloten onderzoek toont aan dat de ontwikkeling van alternatieve turbinepositie 1 is uitgesloten door technische en beleidsmatige belemmeringen. Turbinepositie 2 en 3 beschouwen wij door eveneens technische en beleidsmatige belemmeringen als onmogelijk en er zal daarom geen verder onderzoek naar worden gedaan. In de toekomst zullen wij nieuwe aanvragen binnen het zoekgebied blijven beoordelen op basis van het vigerend beleid met betrekking tot windenergie en de gemeentelijke omgevingsvisie.

1

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Daarnaast zal onze inzet op windenergie bestaan uit het delen van kennis binnen het ‘Convenant realisatie windenergie stadsregio Rotterdam’. 1. Aanleiding/ context met tijdlijn Voor Bleizo-West, Prisma en het noordelijk deel van de Overbuurtsche polder gelden al langere tijd regionale afspraken voor de realisatie van 12 MW windenergie, als onderdeel van 150 MW waarover de gemeenten in de voormalige stadsregio Rotterdam, provincie en maatschappelijke partners in 2012 een convenant hebben gesloten: het convenant realisatie windenergie stadsregio Rotterdam. In 2020 zijn deze afspraken verlengd tot en met 2025. Lansingerland noemde als voorwaarde voor deze hernieuwde deelname aan het convenant dat wij onderzoek laten doen naar de juridische en feitelijke plaatsings(on)mogelijkheden voor windenergie in onze gemeente, waarvan de uitkomsten doorslaggevend moeten zijn voor het op te stellen vermogen aan windenergie in megawatt (MW) waarvoor wij ons inspannen.

Het zoekgebied omvat Prisma en Bleizo-West en het noordelijke gedeelte van de Overbuurtse polder. Zie bovenstaande afbeelding. Ons vastgestelde Toetskader windenergie (I18.018810) en de Routekaart windenergie (T16.06594) beschrijven onze beleidsmatige uitgangspunten met betrekking tot grootschalige windenergie. Daarnaast dient dit uiteraard te passen in ons overige ruimtelijke beleid, in dit geval met name de ruimtelijke kaders voor het landschapspark Rottemeren: “Ruimte voor een groenblauwe toekomst – kaders en koers voor recreatief landschapspark Rottemeren”1. Op 28 oktober 2021 stelden de gemeenteraden van Lansingerland en Zoetermeer het ontwikkelperspectief vast voor Bleizo-West, PROEFtuin genaamd, met daarin de ambitie voor een gebiedsontwikkeling van 4.000-6.000 woningen, gecombineerd met 100.000 toto 150.000 m2 vloeroppervlak voor bedrijvigheid en dagelijkse voorzieningen.

1 https://www.recreatieschaprottemeren.nl/vergaderingen/vergaderstukken+2018/handlerdownloadfiles.ashx?idnv=1314009

2

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland In verband met de beperkte kansen binnen het zoekgebied liet het college een gemeentebreed haalbaarheidsonderzoek uitvoeren naar mogelijke alternatieve plaatsingslocaties voor windturbines. Diverse technische afstandsnormen, hoogtebeperkingen door Rotterdam The Hague Airport en de aanwezigheid van kwetsbare gebieden maakt het ontwikkelen van windenergie in onze gemeente zeer lastig. Het grootste gedeelte van de met dit onderzoek geïdentificeerde locaties achtte het college om landschappelijke en maatschappelijke redenen onhaalbaar. Denk hierbij aan posities in natuurgebieden en nabijheid van woningen. Drie locaties, allen gelegen in de A12 zone, zijn aangewezen voor nader onderzoek. Deze locaties zijn in maart 2022 gedeeld met de gemeenteraad (U22.00701). Zie onderstaande kaart.

In de afgelopen periode zijn aanvullende onderzoeken uitgevoerd, die samengevat weergegeven zijn in het bijgevoegde rapport van kansen en belemmeringen. Dit collegebesluit bevat een weging van de uitkomsten en de bijbehorende inzet. 2. Maatschappelijk effect Diverse grote maatschappelijke opgaven vragen om ruimte. Dit gaat onder andere om wonen, bedrijvigheid en de grootschalige opwek van duurzame energie. Ook gaan we zorgvuldig om met kwetsbare landschappen en hoogwaardige groen- en recreatiegebieden. In dit gebied zijn dergelijke opgaven al snel strijdig. De omvang en andere eigenschappen van windturbines zijn lastig tot niet verenigbaar met eerder genoemde andere functies. De belangen van (toekomstige) inwoners en de kwaliteit van hun leefomgeving wegen daarin ook mee. Dit besluit weegt deze verschillende belangen en geeft richting aan dergelijke ruimtelijke keuzes.

3

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland 3. Argumenten 1.1 Technische belemmeringen, het beleid en het vastgestelde ontwikkelperspectief PROEFtuin maken de ontwikkeling van windenergie niet mogelijk in het ontwikkelgebied Bleizo-West In het gemeentelijk beleids- en toetskader windenergie is opgenomen dat windenergie alleen mogelijk is indien dit past binnen de voorgestane gebiedsontwikkeling voor Bleizo-West, dat op dat moment nog niet vastgesteld was. Inmiddels is het ontwikkelperspectief PROEFtuin vastgesteld. Dit ontwikkelperspectief bevat voornamelijk functies die in relatie tot windturbines als kwetsbaar of beperkt kwetsbaar classificeren. In verband met de afstandsnormen die voor deze functies gelden is de realisatie van windturbines in dit gebied niet mogelijk. Ook zonder dit ontwikkelperspectief zijn er echter technische belemmeringen die voor het overgrote gedeelte van het gebied windenergie (waarschijnlijk) niet mogelijk maakt. Dit betreft met name afstandsnormen tot kwetsbare gebouwen, hoogspanningsinfrastructuur en buisleidingen in verband met externe veiligheid. Het zoekgebied voor windenergie (VRM-gebied) is openbaar. Het gebied in Lansingerland is een van de weinige locaties in de regio waar ontwikkeling mogelijk zou zijn. Enkele jaren geleden zijn er enkele gesprekken geweest met ontwikkelaars.

Vanwege de complexiteit en lage ontwikkelpotentie van de locatie hebben deze ontwikkelaars zich teruggetrokken. Daarna hebben zich geen andere geïnteresseerde ontwikkelaars gemeld. Energiecoöperaties kunnen een lager rendement accepteren. Mogelijk zijn deze posities voor hen wel te exploiteren. 2.1 Realisatie van een windturbine op turbinepositie 1 kent veel technische en beleidsmatige belemmeringen Bijgevoegd rapport geeft een overzicht van de ontwikkelkansen en belemmeringen van windenergie op de eerder gedeelde drie resterende alternatieve locaties. Positie 1 (zie kaartje) is op diverse punten in strijd met het beleid van de gemeente en de provincie. Zo betreft het een solitaire turbine, waar het beleid van beide overheden lijnopstellingen of samenhangende clusters voorschrijft om verrommeling te voorkomen. Daarnaast heeft het een negatieve invloed op ontwikkellocatie Bleizo-West op het gebied van geluid, slagschaduw en externe veiligheid. Voor de borging van een gezonde leefomgeving aldaar is opgenomen in het gemeentelijk beleids- en toetskader dat een windturbine geen invloed mag hebben op de leefbaarheid in Bleizo-West. Ook op de bewoners van Kruisweg heeft dit een negatieve invloed op het gebied van slagschaduw en geluid, waarschijnlijk zelfs buiten de wettelijke normen.

Daarnaast is de eerste indicatie in de provinciale planMER dat deze locatie niet kansrijk is op het gebied van externe veiligheid. Ook zijn er risico’s op sterfte en verstoring van essentieel leefgebied van beschermde vogelsoorten. Een turbinetype van 220 meter is op deze locatie uitgesloten. Tot 180 meter wordt de kans op ontheffing met betrekking tot het aspect hoogte ‘redelijk tot groot’ geschat. De business case voor een dergelijke solitaire turbine met beperkte hoogte wordt echter zeer lastig. Uit gesprekken met omwonenden in Kruisweg komt dat er bij hen geen draagvlak is voor windenergie in dit gebied.

4

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

3.1 Realisatie van windturbines op turbinepositie 2 en 3 kent veel technische en beleidsmatige belemmeringen Posities 2 en 3 liggen buiten het VRM-zoekgebied, waarvoor een aanvraag voor uitbreiding van het zoekgebied in het provinciaal omgevingsbeleid noodzakelijk is. Beide liggen in het Rottemerengebied en vallen binnen het werkgebied van het recreatieschap Rottemeren. Dit is een gemeenschappelijke regeling met de gemeenten Zuidplas en Rotterdam. Het gezamenlijke koersdocument ‘Ruimte voor een groenblauwe toekomst’ beschrijft dat er geen ruimte is voor grootschalige energie-opwekking. Dit geeft een geïndustrialiseerd landschap en sluit niet aan bij de koers en ambities voor de Rottemeren. Dit is in lijn met het gemeentelijk beleids- en toetskader, dat geen windenergie in kwetsbare landschappen voor natuur en recreatie toestaat. In de omgevingsverordening van de provincie 2, artikel 6.9d, is dit gebied opgenomen als beschermingscategorie 2 door de status van ‘groene buffer’ en kent positie 3 deze status ook omdat dit een recreatiegebied is (artikel 6.9b). Een windturbine past niet in de voorwaarden voor ruimtelijke ontwikkelingen in deze gebieden, die met name het behoud van het natuurlijke karakter, groene functie en recreatiewaarde dienen te versterken. Deze verordening is bindend voor gemeenten.

Daarnaast bevinden beide posities zich nabij molenbiotopen, waardevol cultuurhistorisch landschap waar zichtlijnen nauw op worden beschermd in de omgevingsverordening van de provincie. Deze molens staan in gemeente Zuidplas, waar windenergie is uitgesloten door college en raad. Ook op dit vlak is realisatie ingewikkeld. Voor positie 2 geldt daarnaast dat deze zich in het Groene Hart bevindt. Windenergie langs de randen is beleidsmatig door de provincie niet uitgesloten, maar kent vereisten waar deze turbine niet aan voldoet (bv. clustering). Doordat dit solitaire turbines betreffen passen deze niet in het provinciale en gemeentelijke beleid. Het omgevingsprogramma beschrijft daarnaast dat, conform de besluitvorming in de Provinciale Staten, de provincie uitbreiding van zoekgebieden voor wind in het Groene Hart niet ondersteunt. Ook bleek uit gesprekken met bewonersvereniging Kruisweg dat er geen draagvlak is voor realisatie van een windturbine in hun nabijheid (posities 1 en 2). Op basis van bovenstaande belemmeringen, in combinatie met de overige technische en beleidsmatige kansen en belemmeringen in het bijgevoegde rapport, acht het college een succesvolle ontwikkeling van windenergie niet kansrijk. Om deze reden zal dan ook door onze organisatie geen verdere stappen worden ondernomen om windenergie op deze locaties mogelijk te maken.

4.1 Nieuwe aanvragen binnen het zoekgebied zullen wij beoordelen op basis van het vigerende beleid Indien een initiatiefnemer zich meldt met een concreet initiatief binnen het VRM-zoekgebied, zal dit initiatief in behandeling worden genomen en getoetst worden aan het vigerende beleid. 2 Vindbaar via: https://www.ruimtelijkeplannen.nl/web-roo/transform/NL.IMRO.9928.OVerordening2019-

GC10/pt_NL.IMRO.9928.OVerordening2019-GC10.xml#NL.IMRO.PT.s78c837d3-c015-4192-a870-a4d27c63673c

5

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Een vrij bepalend beleidsuitgangspunt hierbij is de voorwaarde dat dit geen negatieve impact mag hebben op de ontwikkeling van Bleizo-West. Gezien de matige kansrijkheid zal het college actieve stimulering van windenergie in dit gebied niet continueren. 4. Kanttekeningen 1.1 Ontwikkeling van duurzame energiebronnen is nodig voor de energietransitie Om de energietransitie verder vorm te geven is de ontwikkeling van duurzame energiebronnen noodzakelijk. Windenergie kan hier een bijdrage aan leveren. Afhankelijk van het model levert een windmolen elektriciteit voor enkele duizenden huishoudens. 1.2 De combinatie van wind- en zonne-energie is nodig voor een stabiele duurzame elektriciteitsmix Een robuust energiesysteem heeft een mix van duurzame bronnen nodig. Zon en wind dienen elkaar daarbij aan te vullen, omdat zij op andere momenten energie opwekken. Daar waar momenteel gascentrales makkelijker op- en af te regelen zijn, zijn deze duurzame bronnen dit niet. Door een meer eenzijdige inzet op zonne-energie bemoeilijkt dat deze energiemix en zullen de systeemkosten als samenleving uiteindelijk hoger worden.

1.3 Het huidige college van Gedeputeerde Staten van de Provincie Zuid-Holland heeft de realisatie van 12MW windenergie als voorwaarde gesteld voor een heroverweging over ontwikkelgebied Bleizo-West Voor de realisatie van 12MW zouden alle drie deze locaties moeten worden ontwikkeld. Beleidsmatig vormt het zoekgebied voor windenergie geen belemmering voor woningbouw. Wij blijven in gesprek met provincie en andere relevante stakeholders over de ontwikkeling van Bleizo-West. 5. Financiële consequenties met dekkingsvoorstel Geen. Door dit besluit blijven wij de jaarlijkse bijdrage van € 2.500 aan het convenant ‘Convenant realisatie windenergie stadsregio Rotterdam’ voldoen tot en met 2025 (einddatum convenant). Dit bedrag komt ten laste van het budget Duurzaamheid. 6. Juridische aspecten Het college heeft extern juridisch advies ingewonnen over de aard van de afspraken zoals vastgelegd in het Convenant ‘Realisatie windenergie stadsregio Rotterdam (2012 en verlenging 2020), en de bestuursovereenkomst inzake realisatie windenergie windopgave gemeente Lansingerland (2017). Daarbij is vervolgens getoetst of de gemeente Lansingerland aan de gemaakte afspraken heeft voldaan. In dit juridisch advies is geconcludeerd dat gemeente Lansingerland in alle bovengenoemde genoemde overeenkomsten een inspanningsverplichting is aangegaan voor de realisatie van tenminste 12MW aan windenergie.

Er is in de overeenkomsten nadrukkelijk geformuleerd dat er geen rechtens afdwingbare afspraken zijn gemaakt. In het advies wordt geconcludeerd dat de

6

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland gemeente Lansingerland zich meer dan voldoende heeft ingespannen om windenergie op de primair aangewezen locatie Bleizo/Prisma te realiseren. Indien de raad op ruimtelijke gronden besluit dat ook de alternatieve locaties niet geschikt zijn, kan de gemeente Lansingerland zich op goede gronden op het standpunt stellen dat aan de inspanningsverplichting(en) uit zowel het convenant als de bestuursovereenkomst is voldaan. Wanneer de provincie Zuid-Holland deze conclusie niet deelt zal zij aan moeten tonen dat de gemeente Lansingerland onvoldoende inspanningen heeft verricht om de doelen te bereiken. Daarbij dient te worden opgemerkt dat het alsnog nakomen van de inspanningsverplichting(en) niet in rechte kan worden afgedwongen. Middels een bestuursovereenkomst in 2018 heeft de provincie de bevoegdheid van inpassing van windparken van 5 tot 100MW overgedragen naar de gemeente. De provincie blijft bevoegd om die bevoegdheid zelf uit te oefenen, maar niet eerder na overleg met het college. Het zoekgebied betekent dat er in dit gebied gezocht kan worden. Dit brengt niet de verplichting met zich mee om dit te doen. Andere ontwikkelingen zijn mogelijk in dit zoekgebied. De optelling van de opgaven in de diverse gemeenten binnen het convenant (150MW) is in zijn geheel opgenomen in het bod van de RES 1.0.

Bij het niet ontwikkelen van bepaalde onderdelen zal dit onderdeel worden van de opgave voor het complete RES-gebied. Binnen onze RES 1.0 zijn geen afspraken gemaakt hoe opgaven verdeeld worden indien deze niet ontwikkeld worden. In juni 2021 is de RES 1.0 door de gemeenteraad van Lansingerland vastgesteld. Daarmee committeerden wij ons –net als alle andere deelnemende partijen- aan een inspanningsverplichting om de gestelde ambities te behalen. Hiermee is het commitment op dit onderdeel niet anders dan het commitment op het convenant. Wij blijven ons inspannen om de gezamenlijke RES-doelen te realiseren, onder andere door inspanningen op het gebied van zon op dak, stimuleren van isolatie en besparing en de energietransitie in de glastuinbouw. 7. Duurzaamheid Onze visie Lansingerland Duurzaam bevat de ambitie dat 25% van het elektriciteitsverbruik in 2050 binnen onze gemeentegrenzen duurzaam wordt opgewekt. Van 2017 t/m 2020 zagen wij dit percentage groeien van 1,9% tot 8,3%.3 Gezien de brede inzet op isolatie en besparing, zonne-energie en innovatie zien wij op dit moment geen reden om aan te nemen dat dit doel niet haalbaar zou zijn. Op het gebied van de opwek van duurzame elektriciteit zetten we in op de uitvoering van het recent vastgestelde beleidskader zonne-energie. We verkennen concrete locaties voor het plaatsen van zonne-energiesystemen op land.

Samen met partners in de regio werken we aan zonne-energie op waterbassins in de glastuinbouw. Door gerichte aanpakken stimuleren we zon op dak op bedrijventerreinen. We verkennen de mogelijkheden voor zon-

3 Bron: klimaatmonitor.databank.nl; tabblad ‘Hernieuwbare Energie’

7

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland systemen boven parkeerplaatsen. Woningeigenaren stimuleren we door voorlichting via het energieloket en het aanbieden van de duurzaamheidslening. Naast de opwek van duurzame elektriciteit vraagt de energietransitie op vele vlakken een stevige inzet van onze organisatie. Windenergie heeft onze organisatie investeringen in ambtelijke capaciteit gekost. Door dit besluit kunnen wij onze capaciteit en middelen meer besteden aan andere onderdelen van de energietransitie waar we een grotere kans op impact hebben. Denk hierbij aan uitbreiding van het warmtenet voor ons innovatieve glastuinbouwcluster en gebouwde omgeving en de ontwikkeling van nieuwe warmtebronnen (geothermie). Hier liggen grote kansen voor verdere verduurzaming in onze gemeente. In absolute zin heeft dit een vele malen grotere impact. 8. Extern draagvlak / burgerparticipatie In lijn met de visie op burgerparticipatie is er gekozen om voor dit besluit geen formeel participatietraject te doorlopen. Bij het opstellen van het gemeentelijk beleids- en toetskader heeft een uitgebreid participatietraject plaatsgevonden middels bewonersavonden, een reflectiegroep en een ontwikkeltafel. Door dit besluit is geen aanpassing aan het toen vastgestelde beleid nodig.

Een participatietraject zou passend worden geacht indien het beleid aangepast zou worden om realisatie van deze posities mogelijk te maken. Extern draagvlak is echter wel meegewogen in de afweging voor de haalbaarheid van de windturbines. In directe zin voerden wij in de aanloop gesprekken met energiecoöperatie Nieuwe Lansinger Stroom en de bewonersvereniging Kruisweg. Er is bij de inwoners van Kruisweg geen draagvlak voor windmolens in dit gebied. 9. Verdere procedure Na inhoudelijke behandeling in de commissie ruimte en raad zal het college belangrijke stakeholders, zoals de convenantspartners van het convenant ‘Convenant realisatie windenergie stadsregio Rotterdam’, Provincie Zuid-Holland en bewonersvereniging Kruisweg over de uitkomsten informeren. Indien een ontwikkelaar zich meldt met een concreet initiatief binnen het zoekgebied, zullen wij conform het vigerende Beleids- en Toetsingskader windenergie Lansingerland een faciliterende rol aannemen. Wij zullen het initiatief toetsen tegen het vigerende beleid en de eventueel benodigde stappen ondernemen. Daarnaast blijven wij deelnemen aan het windconvenant om kennis te delen. Bijlagen  Rapport ‘Windenergie in Lansingerland’ (T23.01587)

8

Raadsbesluit Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Windenergie

Portefeuillehouder

Michiel Muis

Registratienummer

BR2300048

Datum raad

29/06/2023

De raad van de gemeente Lansingerland; Na het voorstel gelezen te hebben Op basis van de argumenten 1.1 Technische belemmeringen, het beleid en het vastgestelde ontwikkelperspectief PROEFtuin maken de ontwikkeling van windenergie niet mogelijk in het ontwikkelgebied Bleizo-West 2.1 Realisatie van een windturbine op turbinepositie 1 kent veel technische en beleidsmatige belemmeringen 3.1 Realisatie van windturbines op turbinepositie 2 en 3 kent veel technische en beleidsmatige\ belemmeringen 4.1 Nieuwe aanvragen binnen het zoekgebied zullen wij beoordelen op basis van het vigerende beleid Besluit(en) 1. Om op basis van technische belemmeringen, het vastgestelde ontwikkelperspectief PROEFtuin en het vigerend beleid met betrekking tot windenergie, realisatie van windturbines uit te sluiten binnen het ontwikkelgebied Bleizo-West. 2. Om op basis van technische en beleidsmatige belemmeringen de realisatie van alternatieve turbinepositie 1 (binnen het zoekgebied) uit te sluiten. 3. Om op basis van technische en beleidsmatige belemmeringen de realisatie van alternatieve turbineposities 2 en 3 onmogelijk te beschouwen en er geen verder onderzoek naar te doen. 4. Toekomstige initiatieven in het resterende zoekgebied voor windenergie (VRM-gebied) te blijven toetsen aan het vigerend beleid.

Dit Raadsbesluit is vastgesteld door de raad van de gemeente Lansingerland in zijn openbare vergadering van 29 juni 2023,

de griffier,

de voorzitter,

drs. Eveline Hamelink-van Rens

drs. Pieter van de Stadt