[BR2300041] Zienswijze Ontwerpbegroting 2024 en ontwerp 1e Begrotingswijziging 2023 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Zienswijze ontwerp begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond

Portefeuillehouder

Leon Hoek

Registratienummer

BR2300041

Datum raad

22/06/2023

Gevraagde beslissing: Brief U23.01886 met de zienswijze op de ontwerp begrotingswijziging 2023 en de ontwerpbegroting 2024 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) vast te stellen en te versturen aan het Dagelijks Bestuur van de GRJR voor 7 juli 2023. 0. Samenvatting De gewijzigde begroting voor 2023 van de GRJR bedraagt € 273,3 miljoen. De begroting is met € 30,9 miljoen verhoogd. Vanzelfsprekend vanwege de indexatie, maar ook door een opwaartse bijstelling vanwege toenemend zorgverbruik. Dit naar aanleiding van de voorlopige jaarrekening 2022 van de GRJR. In 2022 waren de uitgaven voor Lansingerland fors hoger dan begroot. Voor een realistische begroting is het nodig de inleg van onze gemeente voor 2023 te verhogen van afgerond € 9.287.000 naar € 10.919.000. Dat betekent dat er nog € 1.632.000 extra moet worden ingelegd. Voor de ontwerpbegroting 2024 geldt ook dat de begroting naar een realistisch niveau wordt gebracht en de inleg van Lansingerland € 11.384.000 bedraagt. De zienswijze van de raad op de begrotingswijziging 2023 en de begroting 2024 spreekt zorgen uit over de jaarlijks toenemende kosten en grotere jeugdhulpvraag vanuit de samenleving, waarbij Lansingerland geen uitzondering is. De raad is voorstander van realistisch begroten en waardeert de geleverde inspanningen om door betere data meer grip te krijgen op de uitgaven.

De raad maakt zich ook zorgen over de financiële situatie van cruciale zorgverleners, temeer omdat gemeenten ervoor verantwoordelijk zijn dat de cruciale zorg beschikbaar blijft en daarom geconfronteerd worden met extra kosten. De raad wil graag goed op de hoogte worden gehouden van deze ontwikkelingen. Het is belangrijk om stevig te blijven inzetten op het verbeteren van de samenwerking van contractmanagement tussen GRJR, aanbieders en gemeenten en de financiële belangen van gemeenten daarbij in het oog te houden. Vooral met het oog op de besparingsopgave van de Hervormingsagenda Jeugd: jaarlijks landelijk € 1 miljard besparen per 2027. 1. Aanleiding/ context met tijdlijn Lansingerland is onderdeel van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond. Hierin werken 13 gemeenten samen om ervoor te zorgen dat specialistische jeugdhulp, crisisopvang en jeugdbescherming beschikbaar is voor kinderen in de regio Rijnmond. Op 6 april 2023 heeft het Algemeen Bestuur van de GRJR ingestemd met de eerste ontwerpbegrotingswijziging 2023 en de ontwerpbegroting 2024. Vervolgens zijn deze stukken aangeboden aan de gemeenteraden van alle aangesloten gemeenten (I23.06003) met de uitnodiging om uiterlijk 7 juli 2023 zienswijzen in te dienen. De bijgevoegde brief is een concept-zienswijze (U23.01886).

1

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland 2. Maatschappelijk effect Het realiseren van passende specialistische ondersteuning, hulp en zorg voor jeugdigen en hun ouders en een efficiënte uitvoering van taken voortvloeiend uit de Jeugdwet. Via de gemeenschappelijke regeling koopt Lansingerland specialistische jeugdhulp in, crisisopvang en jeugdbescherming. 3. Argumenten 1.1 De raad van elke deelnemende gemeente heeft het recht om een zienswijze kenbaar te maken. Conform artikel 35 van de Wet op de Gemeenschappelijke Regelingen worden de eerste begrotingswijziging en ontwerpbegroting door het Algemeen Bestuur naar de gemeenteraden van alle deelnemende gemeenten gestuurd. De raden kunnen vervolgens hun zienswijze op deze begrotingen kenbaar maken. De zienswijze van Lansingerland is vrijwel hetzelfde als die van de twee andere gemeenten in onze sub-regio: Capelle a/d IJssel en Krimpen a/d IJssel, zodat we dezelfde boodschap aan de GRJR geven. 1.2 Het Algemeen Bestuur van de GRJR is op 6 april 2023 akkoord gegaan met de eerste begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024. De begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 voldoen aan de financiële eisen. De indexatie is correct verwerkt in beide begrotingen, volgens het advies van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

1.3 De uitwerking van de eerste begrotingswijziging 2023 en begroting 2024 sluit aan bij de regiovisie ‘Nabij en Passend’ en is conform het principe van realistisch begroten. Alle afgesproken specialistische jeugdhulp, crisisopvang en jeugdbescherming is opnieuw ingekocht door de GRJR met nieuwe contracten met zorgaanbieders per 1 januari 2023. Het volledige aanbod is daarmee beschikbaar voor kinderen en gezinnen in Lansingerland die dat nodig hebben. De regiovisie ‘Nabij en Passend’ vormde de basis voor de inkoopstrategie. Eén van de belangrijke afspraken binnen de GRJR is om realistisch te begroten. De jaren 2021 en 2022 laten een stijgende trend zien in het zorgverbruik. De oorspronkelijke begroting voor 2023 was gebaseerd op de jaarrekening 2021 en is nu naar boven bijgesteld op basis van de voorlopige jaarcijfers over 2022. De begroting voor 2024 is ook in lijn gebracht met de realisatie in 2021 en 2022. Per 2023 hebben gemeenten de mogelijkheid om de begroting bij te stellen voor de eigen gemeente op de onderdelen Pleeghulp (opdracht A), Opname (opdracht B), Langdurig Verblijf (opdracht C), Daghulp (opdracht D) en Ambulante Hulp (opdracht E). Tot overgangsjaar 2022 werd begroot volgens een verdeelsleutel en werden over- en onderschrijdingen op de begroting vereffend tussen de gemeenten volgens de vlaktaks-systematiek. Per 2023 is dit afgeschaft.

De inleg van elke gemeente is per 2023 op basis van het geschatte zorgverbruik en de afrekening achteraf is op basis van het werkelijke zorgverbruik van kinderen in de gemeente

2

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Lansingerland. De realistische inleg van Lansingerland van 2023 en 2024 is ingeschat op basis van inzichten per opdracht vanuit de data (3D dashboard). De vaste kosten van de GRJR worden wel volgens een verdeelsleutel begroot. 4. Kanttekeningen 1.1. De begrotingen 2023 en 2024 worden nog bijgesteld op basis van de definitieve jaarrekening 2022 De definitieve jaarrekening van de GRJR is medio juni gereed en wordt op 7 juli 2023 door het Algemeen Bestuur van de GRJR vastgesteld. Zoals in voorgaande jaren het geval was, kunnen we ervanuit gaan dat de kosten nog oplopen doordat zorgtoewijzingen en declaraties van zorgaanbieders achterlopen bij de realiteit. Zoals in de aanbiedingsbrief van de GRJR vermeld (I23.06003), worden de begrotingswijziging 2023 en de begroting 2024 nog een keer geactualiseerd voorafgaand aan de definitieve vaststelling op 8 september 2023 zodat de jaarcijfers 2022 volledig kunnen worden meegenomen. 1.2. De begrotingen 2023 en 2024 worden nog bijgesteld met het definitief toe te passen indexatiepercentage Voorafgaand aan de definitieve vaststelling op 8 september 2023, worden de begrotingen 2023 en 2024 nog bijgesteld op basis van het definitieve indexatiepercentage. 1.3.

Onvoorspelbaarheid door maatschappelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen in het zorglandschap De laatste jaren zien we een toename van zware problematiek in alle opdrachten: doordat de individuele gemeenten steeds meer lokaal hulp en ondersteuning bieden bij de lichtere zorgvragen, leveren de regionaal gecontracteerde partijen naar verhouding meer zware hulp met hogere arrangementsprijzen. Uit de gemeentelijke toewijzingsdata blijkt dat dit effect zich in ieder geval bij ambulante hulp (opdracht E) voordoet. In Lansingerland zien we in 2022 een zeer forse stijging van 31% van het aantal kinderen dat instroomde in specialistische ambulante hulp. Deze stijging, gepaard met de hogere arrangementsprijzen, zorgt voor de budgetoverschrijding in 2022 en de benodigde bijstelling voor 2023 en 2024. De stijging in specialistische ambulante hulp komt waarschijnlijk doordat tijdens de coronacrisis meer kinderen hulp hebben gezocht. Vanwege de lockdowns was er minder toegang tot preventieve ondersteuning. In 2021 was de wachtlijst voor specialistische ambulante hulp gemiddeld 29 weken. Tijdens het wachten is problematiek waarschijnlijk verergerd. In de tweede helft van 2021 hebben zorgaanbieders hun capaciteit kunnen uitbreiden door extra middelen vanuit de GRJR en het loslaten van het budgetplafond bij de zorgaanbieders. Daardoor stroomden al deze kinderen in.

De wachtlijst is nu gemiddeld 14 weken. Sturingsmogelijkheden voor meer grip op de uitgaven zijn: zorgen dat artsen (75% van de kinderen wordt via een arts naar deze hulp verwezen) goed inzicht hebben in het zorglandschap van aanbieders, zowel lokaal als regionaal, en kinderen verwijzen naar zo licht mogelijke

3

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland hulp die passend is voor de hulpvraag van het kind. Ook kunnen we enigszins sturen op de trajectduur middels gesprekken met de gecontracteerde zorgaanbieders. Daarnaast is het belangrijk om het preventieve aanbod op sterkte te houden. Op de langere termijn zal ambulante hulp meer groepsgericht worden aangeboden, met een lagere kostprijs per kind. In het zorglandschap zien we dat de maatschappelijk gewenste af- en ombouw van gesloten jeugdhulp een investering vereist. De afbouw gaat sneller dan voorzien, waardoor aanbieders in financiële problemen zijn gekomen: ze hebben minder omzet. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de zorgcontinuïteit en hebben de twee betrokken aanbieders in 2022 financieel ondersteund. Waarschijnlijk is dit in 2023 ook nodig. In 2023 presenteren de twee aanbieders herstel- en continuïteitsplannen, die door de gemeenten van de vijf jeugdhulpregio’s (waaronder de GRJR) in ons landsdeel zullen moeten worden betaald. Het landsdeel staat onder interbestuurlijk toezicht door het Rijk. Als de gemeenten er niet in slagen om te waarborgen dat deze cruciale hulp beschikbaar is, dan zal het Rijk besluiten nemen waar de gemeenten financieel verantwoordelijk voor zijn. Tegelijkertijd moeten gemeenten met zorgaanbieders alternatieve zorgvormen ontwikkelen.

We zien ontstaan dat deze alternatieve vormen duurder zijn dan de gesloten jeugdzorg. Voorts verkeert de Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond in zwaar weer. Het is mogelijk dat in de tweede helft van 2023 extra subsidie nodig is om deze eveneens cruciale zorgverlener overeind te houden. Voor de eerste helft van 2023 is extra subsidie beschikbaar gesteld om taakstellingen te halen voor onder andere het terugdringen van het aantal kinderen zonder een vaste jeugdbeschermer. De organisatie heeft te maken met hoge kosten door langdurig ziekteverzuim en dure inhuurkrachten die daar tegenover staan. 1.4. Besparingsopgave van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd niet in begroting 2023 en 2024 Op 17 april 2023 is een akkoord bereikt tussen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Rijk over de inhoudelijke en financiële kaders van de Hervormingsagenda Jeugd. Het Rijk heeft landelijk het doel gesteld dat via de Hervormingsagenda per 2027 jaarlijks € 1 miljard moet worden bespaard op jeugdhulp. In 2023, 2024 en 2025 verwacht het Rijk een besparing van € 374 miljoen per jaar ten opzichte van de uitgaven in 2019. In 2026 moet de besparing € 961 miljoen zijn (zie I23.06630). De besparingsopgave van de Hervormingsagenda is nog niet verwerkt in de begroting van 2023.

In de periode 2019-2021 heeft de gemeente Lansingerland middels de Veranderopgave Jeugd maatregelen genomen om meer grip te krijgen op de kosten van jeugdhulp en deze kosten omlaag te brengen. Deze maatregelen zijn grotendeels in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd. Ondanks de invoering van de maatregelen, zijn de uitgaven in 2022 flink gestegen. Het is dan ook niet realistisch om in 2023 een besparing te realiseren.

4

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland 5. Financiële consequenties met dekkingsvoorstel Eerste begrotingswijziging 2023 De gewijzigde begroting voor 2023 voor de GRJR bedraagt (afgerond) € 273.400.000. Dit is een verhoging van € 31.000.000 ten opzichte van de oorspronkelijke begroting 2023. De mutatie bestaat grotendeels uit: - € 12.693.000 Realistisch begroten o.b.v. cijfers 2022: op het moment van opstellen van de oorspronkelijke begroting 2023 zijn de cijfers van de voorlopige jaarrekening 2021 als uitgangspunt genomen. In deze begrotingswijziging worden de cijfers van het meest recente bestuurlijk vastgestelde document (de tweede bestuursrapportage) als uitgangspunt genomen. - € 10.000.000 Indexatie: aanpassing conform de PPC index. - € 10.970.000 Zorgcontinuïteit MVS: de gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam (MVS) willen anders dan voorzien toch een deel van de jeugdhulp blijven inkopen via de GRJR in 2023. Dit betalen de MVS gemeenten zelf via de inleg. De oorspronkelijke inleg van de gemeente Lansingerland bedroeg voor 2023 € 9.287.000. Op basis van de voorlopige jaarrekening 2022 is de inleg van onze gemeente opwaarts bijgesteld naar € 10.919.000. In 2022 was er een aanzienlijke stijging van het aantal kinderen uit Lansingerland dat ambulante specialistische hulp nodig had.

Vanuit het uitgangspunt van realistisch begroten verhogen we onze inleg naar het niveau van de realisatie in 2022. Dat betekent dat er nog € 1.632.000 extra moet worden ingelegd door onze gemeente. Naar verwachting zal de stijging in 2023 minder groot zijn dan in 2022, omdat de lichtere vormen van ambulante hulp per 2023 in het lokale aanbod in onze gemeente zijn opgenomen en niet meer via de GRJR worden ingekocht. Ook is in de bijstelling van de begroting rekening gehouden met een lichte toename van kinderen die opname nodig hebben. Het gaat om slechts enkele kinderen, maar de kosten van deze hulp per kind zijn hoog. Met de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel per 1 januari 2022 is Lansingerland financieel niet meer verantwoordelijk voor een aanzienlijk aantal kinderen in pleeggezinnen in onze gemeente. De gemeenten waar zij woonden voordat zij in pleegzorg kwamen dragen deze kosten nu. Hiermee is in de bijstelling ook rekening gehouden. Effect op de gemeentelijke begroting: Bijdrage GRJR Stelpost woonplaatsbeginsel Totaal

Begroting 2023

Mutatie

Begroting 2023 nieuw

9.343.000 -708.000

1.576.000 708.000

10.919.000 0

8.635.000

2.284.000

10.919.000

Door de extra inleg wordt de eerder opgenomen stelpost voor het woonplaatsbeginsel teniet gedaan. Bovenstaande mutaties zijn reeds verwerkt in de Zomerrapportage 2023.

5

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland De Reserve Sociaal Domein kan in 2023 aangewend worden om de extra uitgaven 2023 te dekken. Hiervoor volgt een apart voorstel. Per 1 januari 2023 bevatte de reserve € 2.854.000. De reserve is in 2020 gevormd met een inleg van € 7 miljoen. De onttrekkingen in 2020 en 2021 waren voornamelijk voor uitgaven onder de Jeugdwet, zoals de versterking van het voorliggend veld met de praktijkondersteuners, de Veranderopgave Jeugd en hogere uitgaven dan begroot voor de hulp ingekocht via de GRJR. Begroting 2024 De GRJR begroting voor 2024 is € 33,2 miljoen hoger dan de begroting van 2023 en bedraagt € 275,6 miljoen. Voor Lansingerland is de begroting naar een realistisch niveau gebracht ten opzichte van de werkelijke uitgaven in 2022. De inleg van Lansingerland in 2024 bedraagt € 11.384.000. Effect op de gemeentelijke begroting: Begroting 2024 Bijdrage GRJR Stelpost woonplaatsbeginsel Totaal

Mutatie

9.229.000 -708.000

2.155.000 708.000

Begroting 2024 nieuw 11.384.000 0

8.521.000

2.863.000

11.384.000

De Reserve Sociaal Domein is tot 31 december 2024 beschikbaar, maar zal niet genoeg middelen bevatten om de hogere inleg in 2024 te dekken. Een dekkingsvoorstel voor het tekort volgt als onderdeel van het begrotingsproces 2024. 6. Juridische aspecten Op grond van artikel 35 van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen stuurt de GRJR de ontwerpbegroting voor commentaar toe aan de raden van de deelnemende gemeenten. De raden hebben dan twaalf weken de tijd om een reactie te geven aan het Dagelijks Bestuur van de GRJR. 7. Duurzaamheid Niet van toepassing. 8. Extern draagvlak / burgerparticipatie Op 6 april 2023 heeft het Algemeen Bestuur van de GRJR de ontwerp begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 vastgesteld. De stukken zijn openbaar en staan op de website van Jeugdhulp Rijnmond.

6

Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland 9. Communicatie De gemeenteraad communiceert de zienswijze op de ontwerpbegrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 middels een brief aan het Dagelijks Bestuur van de GRJR. Er is geen externe communicatie gepland omtrent de begrotingen. 10. Aanpak/ uitvoering - Op 6 april 2023 heeft het Algemeen Bestuur van de GRJR de ontwerp begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 vastgesteld. - Uiterlijk 7 juli 2023 stuurt de gemeenteraad van Lansingerland een brief met een zienswijze hierop aan de Dagelijks Bestuur van GRJR. - De begrotingswijziging 2023 en begroting 2024 worden naar aanleiding van de zienswijzen, jaarrekening 2022 en het dan geldende indexatiepercentage bijgewerkt in de periode juli en augustus 2023. - Deze begrotingsstukken worden in de tweede helft van augustus verzonden naar het Algemeen Bestuur van de GRJR, zijnde de wethouders Jeugd van de deelnemende gemeentes. - Op 8 september 2023 is de vergadering van het Algemeen Bestuur van de GRJR waarin de begrotingswijziging 2023 en begroting 2024 worden vastgesteld. - Na vaststelling stuurt het Algemeen Bestuur van de GRJR de begrotingsstukken aan de raden, die bij gedeputeerde staten hun zienswijze naar voren kunnen brengen. - Het Dagelijks Bestuur van de GRJR stuurt de begrotingsstukken uiterlijk 15 september 2023 naar gedeputeerde staten. 11.

Evaluatie en verantwoording De GRJR maakt tweemaal per jaar een bestuursrapportage met een beschouwing op de uitgaven in het lopende jaar, per gemeente en per perceel. Data met cliëntstromen en financiële stromen zijn inzichtelijk voor ambtenaren via het 3D dashboard van de gemeente Lansingerland en via het dashboard van de GRJR dat gevoed wordt met dezelfde data. Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief met ontwerp-begroting 2024, ontwerp begrotingswijziging 2023 en de voorlopige jaarstukken 2022 van de GRJR (I23.06003) 2. Brief van de Gemeenteraad aan het Dagelijks Bestuur van de GRJR met de zienswijze op de ontwerp-begroting 2024 en ontwerp begrotingswijziging 2023 (U23.01886) 3. Brief van de VNG van 21 april 2023 over het principeakkoord op de Hervormingsagenda Jeugd (I23.06630)

7

Raadsbesluit Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Zienswijze ontwerp begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond

Portefeuillehouder

Leon Hoek

Registratienummer

BR2300041

Datum raad

22/06/2023

De raad van de gemeente Lansingerland; Na het voorstel gelezen te hebben Op basis van de argumenten - dat de raad van elke deelnemende gemeente het recht heeft om een zienswijze kenbaar te maken; - dat het Algemeen Bestuur van de GRJR op 6 april 2023 akkoord is gegaan met de eerste begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 van de GRJR; - dat de uitwerking van de eerste begrotingswijziging 2023 en begroting 2024 aansluit bij de regiovisie ‘Nabij en Passend’ en is opgesteld conform het principe van realistisch begroten. Rekening te houden met - artikel 35 van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen dat bepaalt dat de gemeenteraad van een deelnemende gemeente twaalf weken de tijd heeft om een reactie te geven op de ontwerpbegroting. Besluit Brief U23.01886 met de zienswijze op de ontwerp begrotingswijziging 2023 en de ontwerp-begroting 2024 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) vast te stellen en te versturen aan het Dagelijks Bestuur van de GRJR voor 7 juli 2023.

Dit Raadsbesluit is vastgesteld door de raad van de gemeente Lansingerland in zijn openbare vergadering van 22 juni 2023,

de griffier,

de voorzitter,

drs. Eveline Hamelink-van Rens

drs. Pieter van de Stadt