[BR2200085] Begroting 2023 - 2026
Tekst van het document
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland
Onderwerp
Begroting 2023 - 2026
Portefeuillehouder
Simon Fortuyn
Registratienummer
BR2200085
Datum raad
03/11/2022
Gevraagde beslissing: 1. De begroting 2023 – 2026 vast te stellen (kenmerk: T22.05221). 2. De jaarschijf 2023 van het nog te voteren meerjarig investeringsprogramma (MIP) vast te stellen, met een omvang van € 15.177.709, en daarvan € 9.147.940 voor het jaar 2023 beschikbaar te stellen als investeringskrediet. 3. Een bedrag van € 1.157.000 te onttrekken aan de algemene reserve ter dekking van incidentele mutaties in 2023 en het positief saldo 2023 van de begroting van € 158.000 toe te voegen aan de algemene reserve. 4. Een bedrag van € 309.000 in 2023, een bedrag van € 229.000 in 2024 en een bedrag van € 229.000 in 2025 te onttrekken aan de Enecoreserve ter dekking van de oprichting van het duurzaamheidsfonds. 0. Samenvatting Voor u ligt de eerste meerjarenbegroting van het nieuwe gemeentebestuur, ons college en uw raad. De opgaven waar onze gemeente voor staan zijn uitdagend. De afgelopen jaren werkten college en Raad samen aan de toekomstperspectieven voor Lansingerland. Mede op basis van deze toekomstperspectieven en de accenten en keuzes die de coalitie daarbij maakte sloten de coalitiepartijen WIJ Lansingerland, Leefbaar3B, D66 en de ChristenUnie een coalitieakkoord met als titel: ‘Samen verantwoord verder’1.
Naast het bestendigen van een aantal belangrijke ontwikkelingen die al in gang waren gezet bevat het coalitieakkoord de koers voor de komende jaren, onder andere gericht op het realiseren van de toekomstperspectieven. Een belangrijk uitgangspunt van het akkoord is dat college en Raad samen besturen met de inwoners en met ‘respect’ voor elkaars rol. We zijn gestart met een nieuwe samenwerking waar transparantie in het proces en in de afwegingen die wij maken, voorop staan. In dat kader is informatie die nodig is om tot een vastgestelde begroting te komen tijdig en breed gedeeld. Zo zijn alle bouwstenen voor de begroting (indicatieve taakstellingen) met de voltallige Raad gedeeld. Zo kan de Raad, waar zij dit nodig vindt, aanpassingen in de door het college voorgestelde begroting doorvoeren binnen het uitgangspunt dat de begroting voor 2023 structureel sluitend moet zijn. De begroting 2023-2026 kwam tot stand in een turbulente tijd. Nadat we langzaam uit de Corona crisis kwamen diende zich de oorlog in Oekraïne aan met in het verlengde daarvan een energiecrisis en hoge inflatie. Deze ontwikkelingen hebben maatschappelijke gevolgen waarbij een beroep plaatsvindt op de wendbaarheid van de gemeentelijke organisatie en de lokale gemeenschap.
1 https://www.lansingerland.nl/wp-content/uploads/2022/06/Coalitieakkoord-2022-2026-boekje-def.pdf
1
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Zo organiseren we, samen met diverse particuliere initiatiefnemers, opvang voor ontheemde Oekraïners en zorgen we ervoor dat de energiecompensatie terecht komt bij de doelgroep die dit zo nodig heeft. Naast maatschappelijke impact zorgen deze ontwikkelingen ook voor ‘grilligheid’ in de begroting, de cijfers bewegen continu. De aanpassing van de verdeelsystematiek van het gemeentefonds verhevigd dit effect nog eens. Zeker voor een groeigemeente als Lansingerland. Het effect van individuele maatstaven op de einduitkomst van de Algemene Uitkering wordt groter en daarmee de invloed van afwijkingen van groeiprognoses ook, zowel in negatieve als positieve zin. Voor het sociaal domein kunnen we, door bijvoorbeeld data te analyseren, steeds realistischer begroten en houden we grip op de financiën. De uiteindelijke impact van de herverdeling van het gemeentefonds verraste het college, deze was veel minder negatief dan wij konden voorzien op basis van de gegevens uit de Maartbrief van het Rijk waarop de Kadernota 2023 was gebaseerd en waarbij het college met de Raad afsprak een pakket aan maatregelen voor te bereiden.
Deze meevaller gaf het college de mogelijkheid een gebalanceerde begroting 2023-2026 op te stellen waarbij voorstellen zijn opgenomen om de eerste stappen te zetten voor de beleidsvoornemens uit het coalitieakkoord, de ambtelijke capaciteit structureel op orde te brengen (dit in lijn met de toezeggingen uit de vorige begroting), het sociaal domein te ontzien bij de ombuigingen en daarnaast ook rekening te houden met alsnog mogelijke tegenvallers in de Algemene Uitkering. We beginnen de begroting met een verdere toelichting op het hiervoor geschetste algemene beeld van de gemeentelijke financiën voor de komende jaren en lichten daarna uitgebreider toe hoe we van Kadernota 2023 tot de begroting 2023-2026 zijn gekomen. Zoals gebruikelijk volgt daarna de informatie per programma en de verplichte paragrafen. Algemeen begrotingsbeeld 2023-2026 De omstandigheden waarin Lansingerland zich bevindt - overigens net als alle gemeenten in Nederland - zijn zeer veranderlijk en ongewis. We komen uit een crisissituatie veroorzaakt door Corona maar we blijven geconfronteerd met meerdere nieuwe en vooral zorgwekkende ontwikkelingen. Eerst de oorlog in Oekraïne die nu ook direct invloed heeft op onze eigen gemeente vanwege de kortlopende maar ook langdurige opvang van ontheemden. Dan de mede door de oorlog veroorzaakte schaarste aan gas leidt tot snel oplopende energiekosten.
Ook de toenemende, méér dan forse, inflatie en het bestuurlijke rumoer landelijk rond de klimaatdoelstellingen gaan onvermijdelijk invloed hebben op de context waar wij als nieuw gemeentebestuur in moeten opereren. Deze ontwikkeling komen op ons af zonder dat we daar eigenlijk goed op kunnen anticiperen. Dat vraagt soms improvisatie maar vooral wendbaarheid. Niet langs de kant blijven staan en afwachten, maar optreden waar dat kan. En dat doen we dan ook bijvoorbeeld bij het traject Langlopende opvang Oekraïners (LOO). Waar het om gaat is dat we de factoren die wij wel zelf in de hand hebben dan goed moeten organiseren.
2
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Ook in deze tijd wil het college juist ook nieuwe beleidsvoornemens uitvoeren die positief zijn voor onze burgers, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties. Daar kunnen we aan de knoppen zitten. We gaan de burgerparticipatie versterken, de veiligheid op straat vergroten door de inzet van extra boa’s en voor ouderen een ontmoetingsplek in elke kern faciliteren. We onderzoeken de al langer bestaande wens van gratis OV voor ouderen en denken dat in 2024 te realiseren. Een goede en vriendelijke dienstverlening staat hoog in ons vaandel: met een mobiel servicepunt gaan we het nog gemakkelijker maken voor onze burgers en bedrijven. De herinrichting van station Rodenrijs krijgt al zijn beslag maar we zorgen nu ook voor een bewaakte fietsenstalling. Wij vinden het belangrijk dat bij het integraal beheerplan in de openbare ruimte ook ingezet wordt op verduurzaming. Een aantal plannen kunnen we incidenteel dekken zoals een investeringsfonds voor duurzaamheid om de energietransitie te versnellen. Dat gaan we extra doen naast de landelijke initiatieven. We gaan particulieren helpen met faciliteiten om de elektrische auto te kunnen opladen. Wij hebben ook ambities om de woningbouw te versnellen, met name flexwoningen en senioren-woningen.
Dat vergt vooralsnog alleen aanpassingen van de interne processen, en we denken dat binnen de bestaande uitvoeringsbudgetten waar te maken. Onze ambities om in Lansingerland energieneutrale en gezonde scholen te realiseren zijn verwerkt in de lopende investeringen in het MIP. De Meerjaren InvesteringsPlanning (MIP) laat de nieuwe (vervangings-)investeringen zien voor de komende jaren. Voor de investeringen beginnende in het jaar 2023 vragen we expliciet, bij vaststelling van deze Begroting, toestemming om de kredieten voor de investeringen beschikbaar te stellen. De inschattingen die wij in het voorjaar hebben gedaan voor het financiële beeld van de kadernota hebben wij verder kunnen uitkristalliseren. Zo was het MIP al grotendeels cijfermatig verwerkt in de kadernota, maar er bleken voor latere jaren nog enkele aanpassingen nodig. Ook is er nu meer duidelijk welke capaciteit we voor 2023 beschikbaar hebben en hoe zich dat vertaalt in het MIP voor wat betreft de urentoerekening en kapitaallasten. Dit leidt tot een voordelig effect van € 558.000 in 2023. De ideeën voor de nieuwe beleidsvoornemens komen voort uit de coalitiebesprekingen; nu hebben we de haalbaarheid in de uitvoering en de daarvoor benodigde financiële middelen, structureel en waar mogelijk incidenteel, in de begroting opgenomen.
Parallel aan de begroting wil het college een collegewerkprogramma presenteren waarin onze ambities inhoudelijk en meer gedetailleerd zijn opgenomen; dat gaat verder dan alleen de nieuwe beleidsvoornemens. Door de elkaar snel opeenvolgende ontwikkelingen en de vaak gefragmenteerde externe informatie die pas laat tot onze beschikking komt, neemt de grilligheid in de ramingen alleen maar toe. Dat brengt risico’s met zich mee. Waar dat relevant is anticiperen wij hierop middels voorzichtige inschattingen, bijvoorbeeld bij de algemene uitkering (Meicirculaire) of dividenden (Stedin). Voorzienbare risico’s zien wij bij de ambtelijke uitvoeringscapaciteit. Lansingerland groeit gestaag.
3
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Willen wij onze ambities en de voorzieningen voor en de dienstverlening aan onze burgers, bedrijven en (maatschappelijke) instellingen blijvend kunnen blijven waarborgen, zijn aanpassingen noodzakelijk. Om de bestaande niveaus waar te kunnen blijven maken, willen wij de gemeentelijke organisatie laten meegroeien met het inwoners-aantal. Wij stellen in deze begroting voor om het structurele personeelsbudget te baseren op 7,5 fte per 1.000 inwoners. Komende maanden wordt de strategische personeelsplanning binnen deze financiële randvoorwaarde uitgewerkt. Dat vergt ook een incidentele impuls voor ontwikkelkosten en een traineeprogramma. De CAO voor gemeente-ambtenaren loopt aan het einde van 2022 af. De recent toegenomen inflatie zal onvermijdelijk leiden tot looneisen. De gemeenten worden aan de onderhandelingstafel vertegenwoordigd door de VNG. Bij de kaderbrief gingen wij nog uit van een loonstijging van 2% in 2023; inmiddels zetten we in op 3% met daarbij de opmerking dat op dit moment er vanuit de VNG nog geen indicaties zijn gegeven. De autonome ontwikkelingen manifesteren zich ook aan de inkomsten kant. Vergeleken met de inzichten bij de kadernota hebben we nu de beschikking over meevallende opbrengsten. Dat geldt allereerst voor de positieve effecten van de Meicirculaire.
De ingrijpende stelselwijziging in de verdeling van het Gemeentefonds die in 2023 manifest wordt, de herijking, betekende voor Lansingerland op grond van de informatie van maart jl. forse neerwaartse bijstelling van de algemene uitkering; Lansingerland is een ‘nadeelgemeente’. Op die informatie hebben wij de kadernota gebaseerd. De berekening van het maximum aan korting in 2023 (€ 7,50 per inwoner, oplopend naar € 22,50 in 2024 en € 37,50 in 2025 en verder) zoals die bekend gemaakt is in de Meicirculaire 2022 liet echter een aanzienlijk positieve beeld zien dat wij niet geheel hebben kunnen verifiëren. Wij verwachten dat het Rijk andere bevolkingsaantallen heeft gebruikt dan de prognoses die wij zelf hebben gehanteerd. Daarnaast is er nu meer duidelijkheid over de compenserende budgetten voor jeugdzorg (die pakken minder voordelig uit dan onze eerdere ramingen) en het accres blijkt in de Meicirculaire toch groter te zijn dan wij hebben kunnen inschatten op de informatie uit de eerder genoemde Maartbrief. Per saldo is de structurele bruto bijstelling in 2023 circa € 3,6 miljoen. Toch is bij de nieuwe ramingen voorzichtigheid geboden en hebben wij gekozen om daarom voor dit mogelijke risico € 1,2 miljoen apart te zetten.
Met de kennis van nu blijken, ten opzichte van de kadernota, onze eigen inkomsten positiever uit te pakken, met name de OZB (areaalontwikkeling en doorrekening van de indexatie) van circa € 280.000 en legesopbrengsten (€ 155.000). We zetten de lijn voort om de tarieven van de OZB niet-woningen op het niveau van het landelijk gemiddelde te brengen; aangezien landelijk de WOZ-waarden aanzienlijk zijn gestegen, biedt dat ons extra ruimte bij de OZB nietwoningen opbrengsten van circa € 1,1 miljoen. Voorzichtig stellen wij de ramingen van het dividend positief bij met € 390.000 in 2023 op grond van de berichtgeving dat Stedin in 2023 meer winst zal gaan maken. Gezien de recente ontwikkelingen in de gasprijzen is die voorzichtigheid wel noodzakelijk.
4
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Bij de integrale afweging hebben wij gekozen om ook een aantal uitgewerkte maatregelen uit het pakket van indicatieve taakstellingen als dekking in te zetten. Bij de coalitieafspraken was namelijk de opdracht uitgezet om op voorhand al maatregelen voor te bereiden om –als daar een noodzaak voor was- de begroting in 2023 structureel te kunnen sluiten. Voor meer dan € 3 miljoen zijn er aan maatregelen uitgewerkt die echter wel verschillen in de mogelijkheid van snelle uitvoering of technische of juridische haalbaarheid. Rekening houdend met óók de mate waarin een maatregel impact zou hebben op onze bewoners, bedrijven of (maatschappelijke) instellingen, heeft het college de maatregelen ingedeeld naar drie categorieën. Zoals is toegezegd is deze informatie met uw raad gedeeld. Het college acht het verantwoordelijk en ook uitlegbaar om de maatregelen in de categorie ‘groen’, waarbij de mate van uitvoerbaarheid, zowel technisch als juridisch, groot is en de impact beperkt blijft, in te zetten als dekking, die optelt tot circa € 1,1 miljoen in 2023 en in latere jaren tot € 1,0 miljoen. Op deze manier kan het college voor 2023 een begroting presenteren met een overschot van € 158.000. Voor latere jaren zijn er oplopende tekorten die wij incidenteel ten laste van de algemene reserve brengen.
Van kadernota 2023 tot de begroting 2023-2026 Het vertrekpunt voor de integrale afweging van het college was de besluitvorming over de Kadernota 2023 (T22.03834), waaronder ook de amendementen die in uw raad zijn aangenomen. Voor de leesbaarheid houden we dezelfde volgorde aan als in ‘Financieel meerjarenbeeld 2023 – 2026. Beleidsarme mutaties in de autonome ontwikkelingen In aanvulling op de baseline bij de kadernota zijn voor de toen nog PM-posten in het sociaal domein de ramingen verder uitgekristalliseerd. Zoals wij globaal verwacht hadden zijn deze bijstellingen soms positief (WMO), soms negatief (Jeugdzorg PGB’s en Participaties), maar allemaal het gevolg van autonome ontwikkelingen. Daarnaast levert het een aantal technische bijstellingen op die overwegend positief uitpakken, waaronder de doorrekening van kapitaallasten (aanpassing afschrijvingstermijnen sporthallen), urentoerekening, doorwerking veranderende omslagrente (afval en riolering). Per saldo is het structurele effect € 558.000 positief in 2023 dat meerjarig afloopt naar € 683.000 negatief in 2026. Nieuwe beleidsvoornemens uit de coalitieafspraken De nieuwe zijn financieel vertaald in structurele budgetten van circa € 0,7 miljoen in 2023, oplopend naar € 1,6 miljoen in 2026. Wij volgen daarbij de lijn die de provinciale toezichthouder hanteert; de aard van deze maatregelen vragen om structurele dekking.
Uw raad heeft gevraagd om nieuw beleid zoveel als mogelijk te dekken met incidenteel geld (M2022-020). Voor dat deel van onze voornemens waarvan wij denken dat ook de provincie incidentele dekking toestaat, hebben wij incidentele budgetten opgenomen met een gesaldeerde omvang van totaal € 1 miljoen. Bij twee nieuwe voornemens, namelijk ‘Jongeren actief betrekken, zodat hun stem gehoord wordt’ en ‘Schulden van jongeren overnemen’ zijn de contouren van de uitvoering nog niet bepaald waardoor de financieel doorrekening in latere jaren nog moet plaatsvinden.
5
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland
Noodzakelijke aanpassingen Volgens de bevolkingsprognoses groeit onze gemeente komende jaren gestaag. Om de burgers, bedrijven en (maatschappelijke) instellingen in onze gemeente goed te kunnen blijven bedienen en om de uitdagingen van de toekomst goed op te kunnen pakken is een wendbare en goed uitgeruste organisatie nodig, zowel in het aantal medewerkers als in de aanwezigheid van kennis en vaardigheden. Bij de coalitieonderhandelingen is afgesproken om een norm voor de gemeentelijke organisatie te hanteren die samenhangt met de bevolkingsgroei. Het college gaat nu uit van een personeelsbudget gebaseerd op 7,5 fte per 1.000 inwoners. Voor 2023 is daarmee € 1,66 miljoen gemoeid, dat met de bevolkingsgroei komende jaren oploopt. Deze organisatieontwikkeling 2.0 heeft het college bij de gemeentesecretaris belegd. Daarnaast zijn voor twee jaar incidentele budgetten van elk € 800.000 ingepland om versneld de Strategische personeelsplanning in te voeren en een tijdelijk traineeprogramma mogelijk te maken. De CAO voor gemeenteambtenaren loopt tot eind 2022. In de baseline van de kadernota is rekening gehouden met een CAO-ontwikkeling van 2%. Gezien de huidige fors toegenomen inflatie acht het college dit percentage niet reëel en vindt het verstandig om in te zetten op 3%. Hiervoor is structureel € 404.000 extra geraamd.
Er resteert nog een aantal overige noodzakelijke aanpassingen in de bedrijfsvoering die bij de kadernota nog niet bekend waren; dat betreft een bedrag van structureel € 275.000. Dekkingsbronnen Bij de integrale afweging heeft het college de beschikking gehad over verschillende dekkingsbronnen. De algemene uitkering uit het Gemeentefonds laat aanzienlijke voordelen zien in 2022 tot en met 2025, groter dan de raming in de Kadernota 2023 die was gebaseerd op de informerende Maartbrief en de Decembercirculaire 2021. De Meicirculaire 2022 laat twee belangrijke ontwikkelingen zien, namelijk de herverdeling Gemeentefonds (aanpassing aantal maatstaven en herberekening gewicht van de maatstaven) en een fors hoger accres tot en met 2025. Vorig jaar is de lijn ingezet om de tarieven van de OZB-niet woningen op te trekken tot het landelijke gemiddelde. Aangezien inmiddels dat landelijke niveau verder is verhoogd, biedt het voorzetten van deze lijn een extra structureel budget van circa € 1,1 miljoen. Daarnaast laten de nieuwe OZB-ramingen een positieve bijstelling zien van structureel circa € 283.000. Dat is gebaseerd op de nieuwe cijfers die SVHW in augustus jl. heeft aangeleverd. Daarin is het effect van de areaaluitbreiding verwerkt (autonoom), alsmede de doorrekeningen van de 2% indexatie.
De financiële prestaties van Stedin waarin Lansingeland participeert, zijn meer uitgekristalliseerd. Er worden per saldo hogere dividenden verwacht, ondanks de gestegen gasprijzen waardoor de netverliezen toenemen. Het college kiest daarbij voor een voorzichtige bijstelling van de meerjarenramingen van € 390.000 in 2023, aflopend naar € 225.000 in 2026.
6
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland
Indicatieve taakstellingen Eerder is gemeld dat voor een bedrag van circa € 3 miljoen aan maatregelen zouden worden voorbereid, die, als het nodig mocht zijn, ingezet zouden kunnen worden voor een structureel sluitende begroting in 2023. Bij de coalitieonderhandelingen zijn specifiek de programma’s genoemd waarin de maatregelen gezocht zouden moeten worden. De uitwerking is opgenomen in het overzicht indicatieve taakstellingen 2023 – 2026 (T22.04463) dat eerder met uw raad is gedeeld. Het college heeft dit overzicht meegenomen bij de integrale afweging en de daarin opgenomen maatregelen geclassificeerd naar de mate van (technische en juridische) uitvoerbaarheid èn impact voor onze bewoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties.
7
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Het college acht het verantwoordelijk en uitlegbaar om de maatregelen ‘groen’, die optellen in 2023 tot circa € 1,1 miljoen (in latere jaren tot € 1,0 miljoen) nu in te zetten. Daarbij zijn de maatregelen die het sociaal domein betreffen zoveel mogelijk ontzien. De ‘groene’ maatregel ‘ombuigen WMO’, die structureel € 300.000 oplevert, anticipeert op de gesignaleerde minder grote stijging in het gebruik van begeleiding. Strikt genomen is hier geen sprake van een taakstelling, maar van een meevallende raming.
o
8
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland
9
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Opbouw begroting De begroting is opgebouwd uit zeven programma’s en de twee overkoepelende overzichten van de algemene dekkingsmiddelen en de overhead. Op dat niveau worden de doelstellingen geformuleerd. Een dergelijk indeling is voorgeschreven. Per programma kunnen gemeenten naar eigen inzicht verschillende beleidsvelden onderscheiden - die een zekere samenhang kennen - met daarin de baten/lasten en de onttrekkingen/toevoegingen aan reserves en een overzicht van kengetallen. Dat geeft het (meerjarig) inzicht wat er in totaal financieel omgaat. Voor het gemeentebestuur zijn ook de aanpassingen ten opzichte van de vorige begroting relevant; buiten het opnemen van een verschillenanalyse per programma zijn er geen voorschriften voor een incrementele totaal opbouw van de cijfers. Met de Kadernota 2023 is daarvoor een eerste aanzet gegeven; dat wil zeggen dat de aanpassingen zichtbaar zijn gemaakt vanuit het vertrekpunt van de vastgestelde begroting 2022-2025, ingedeeld naar soort, zoals autonome ontwikkelingen en algemeen (technische) mutaties. Diverse claims zijn daarbij aangereikt. Vervolgens zijn aan de hand van voorstellen voor indicatieve taakstellingen toegewerkt naar een structureel sluitende begroting voor 2023.
Begroting op twee A4-tjes - van Kadernota 2023 tot begroting 2023 - 2026 De raad heeft in het verleden al aangegeven behoefte te hebben meegenomen te worden in de overwegingen en keuzes van het college. Het college geeft hier invulling aan door onder andere het boekwerk 'Indicatieve taakstellingen 2023 - 2026' (kenmerk T22.04463) aan de raad te verstrekken. Voor het college was dat een handzaam document bij de integrale afweging van ambities, budgettaire mogelijkheden en noodzakelijke structurele taakstellingen. Vervolgens biedt het ook de raad inzicht in de mogelijkheden die het college per beleidsveld zag om te intensiveren (meer ambitie met meer middelen) of te extensiveren (dezelfde ambitie met minder middelen, of ambitie neerwaarts bij stellen); vandaar de analogie met 'begrotingsknoppen' die meer open of dichtgedraaid kunnen worden. Steeds is daarbij het maatschappelijk effect geduid, de haalbaarheid en de relevante context. De begroting op twee A4-tjes, een beknopt en compleet cijferoverzicht in relatie tot beleidskeuzes, beleidsintensiveringen en de keuzes voor de taakstellingen komt wederom terug. Dit overzicht geeft ook duidelijk weer hoe we van Kadernota 2023 tot de begroting 2023-2026 zijn gekomen.
In het gevraagde overzicht nemen wij –als een soort van leeswijzer- de verwijzing naar de paginanummers in de begroting op, als toelichting op de ‘wereld achter de cijfers’. 1. Aanleiding/ context met tijdlijn Jaarlijks biedt het college de raad de begroting aan voor het komende jaar en een doorkijk naar de drie volgende jaren (meerjarencijfers). Door het vaststellen van de begroting geeft de raad het college de delegatie om de gestelde doelen voor het komende jaar te realiseren, binnen de financiële kaders op het niveau van de programma’s. De begroting vertaalt de ambities van het raadsprogramma in doelstellingen, activiteiten en beschikbare middelen.
10
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland 2. Maatschappelijk effect De Begroting 2023-2026 geeft voor de komende jaren politiek-bestuurlijke richting aan de wijze waarop wij met onze gemeente en regio (samen)werken. 3. Argumenten 1.1 Deze begroting geeft meerjarig inzicht op het beleid / financiën over de jaren 2023 – 2026. 2.1 Het beschikbaar stellen van het investeringskrediet is nodig om de geplande investeringen te kunnen uitvoeren. Zie voor een toelichting de tabellen op pagina 234 tot en 245 van de Begroting (T22.05221) 3.1 Het dekken van het meerjarig begrotingstekort en de incidentele mutaties in 2023 via de algemene reserve is nodig om het beleid te kunnen uitvoeren en past binnen de vastgestelde uitgangspunten. De omvang van de algemene reserve per eind 2022 is € 87.712 miljoen. In 2022 is de omvang per saldo met € 17.289 miljoen gedaald. De voornaamste oorzaken hiervan zijn onder andere de onttrekking voor het Cultuurhuis en de reservering tijdelijke huisvesting. Een eventuele vrijval van de reserve Crisismaatregelen aan het einde van 2022 is daarbij nog niet verwerkt. Onderstaand overzicht geeft het meerjarige verloop van de algemene reserve weer: Stand algemene reserve
2022
2023
2024
2025
2026
Stand algemene reserve per 1/1
87.712
70.499
64.384
59.717
57.265
Toevoegingen
5.158
-234
-
-
-
Onttrekkingen
22.371
6.039
2.520
103
5.952
Resultaat Begroting 2023-2026 Stand algemene reserve Begroting 2023-2026
70.499
158
-2.147
-2.349
-3.155
64.384
59.717
57.265
48.158
4.1 Het dekken van incidentele mutaties via de Eneco reserve volgens het toetsingskader investeringen uit Enecogelden. In het coalitieakkoord is de wens geuit om een investeringsfonds voor Duurzaamheid op te richting ter ondersteuning van inwoners bij de versnelling van de energietransitie. Dit fonds willen we dekken uit de Enecoreserve. Hierbij gaan we ervan uit dat er sprake is van een incidentele invulling. Dit is nl. een vereiste om te voldoen binnen de criteria van dekking uit de Enecoreserve, zie ook het afwegingskader inzetten Enecogelden ter dekking Investeringsfonds Duurzaamheid (kenmerk: T22.05338).
11
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland Op basis van de begroting 2023 – 2026 ontwikkelt het weerstandsvermogen zich dan als volgt:
Het weerstandsvermogen geeft aan of de gemeente in staat is om financiële tegenvallers op te vangen zonder de noodzaak om direct te bezuinigen en/of de lokale lasten te verhogen. Met een ratio weerstandsvermogen van 1,8 in 2022, 1,7 eind 2023 en 1,5 eind 2023/2024 is Lansingerland ruimschoots in staat om financiële tegenvallers op te vangen. De ratio ligt dan nog binnen de bandbreedte van de door de raad gewenste marge ‘ruim voldoende’ (tussen de 1,4 en 2,0), waarbij de raad streeft naar een ratio van 1,7. Vanaf 2026 ligt de ratio buiten (onder) de door de Raad gewenste marge ‘ruim voldoende’. Er is een bedrag van circa € 6,5 miljoen nog nodig om ook eind 2026 op de ondergrens van 1,4 te zitten van de score ‘ruim voldoende’. Opgemerkt wordt dat in de bepaling van de weerstandscapaciteit, conform de nota risicomanagement en weerstandsvermogen, nog geen rekening wordt gehouden met toekomstige positieve resultaten op de grondexploitatie. Op basis van de cijfers van het MPG 2021 verwachten we de komende jaren nog wel positieve resultaten die op moment van realisatie (bij de jaarstukken) in de algemene reserve worden gestort. De algemene reserve neemt de komende jaren met name af door de (nu nog) nadelige verwachte saldi van de toekomstige begrotingen.
Uitgaande van het feit dat de gemeente jaarlijks een structureel sluitende begroting aan de Provincie dient aan te bieden zal deze afname zich de komende jaren waarschijnlijk niet voordoen. In oktober 2022 bespreekt de gemeenteraad een voorstel van het college inzake het Cultuurhuis. Daar is vanuit de algemene reserve aanvullende dekking nodig om in de reserve kapitaallasten te storten. Aangezien dit nog geen besluit is van de Raad is dit nog niet in bovenstaande cijfers verwerkt. 4. Kanttekeningen Er spelen financiële risico’s die zich deels in latere jaren zullen manifesteren zoals die door de herverdeling Gemeentefonds. De grilligheid van de financiële ramingen die nodig zijn voor de begroting neemt toe. 2023 is het eerste jaar waarin de herijking van de gemeentefonds systematiek zijn beslag krijgt. De nu berekende effecten van de herijking van het gemeentefonds laten per 2024 een fors oplopend negatief beeld voor Lansingerland zien. De risico’s mede in relatie tot ons weerstandsvermogen zijn geduid in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
12
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland 5. Financiële consequenties met dekkingsvoorstel Bedragen x € 1.000 Realisatie 2021
Begr 2022
Begr 2023
Begr 2024
-/- is nadelig effect op begroting
Begr 2025
Begr 2026
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
1. Bestuur en dienstverlening
5.777
1.181
-4.596
6.332
687
-5.645
6.104
796
-5.308
5.835
796
-5.038
5.835
796
-5.038
5.835
796
-5.038
2. Openbare orde en veiligheid
6.661
121
-6.540
7.237
40
-7.197
7.213
44
-7.169
7.129
44
-7.085
6.948
44
-6.904
6.799
44
-6.755
3. Sport, cultuur en onderwijs
12.497
1.703
-10.794
12.248
1.649
-10.599
14.388
1.595 -12.794
15.592
1.487 -14.104
15.655
1.448 -14.206
14.617
1.072 -13.545
4. Sociaal Domein
52.642
12.587
-40.055
57.692
10.889
-46.803
54.392
10.023 -44.369
55.713
10.414 -45.299
56.888
10.818 -46.069
58.001
11.235 -46.766
5. Kwaliteit openbare ruimte
31.593
19.125
-12.467
31.034
18.496
-12.538
31.566
18.585 -12.980
32.851
18.576 -14.276
34.160
18.736 -15.425
35.094
18.935 -16.159
6. Lansingerland ontwikkelt
20.082
5.721
-14.361
16.591
5.647
-10.944
16.640
5.835 -10.805
14.847
4.217 -10.631
12.989
3.442
-9.547
13.137
3.679
-9.458
7. Grondzaken
48.599
52.096
3.497
57.961
57.177
-784
51.241
50.456
56.746
55.695
31.257
30.911
-347
25.888
25.812
-76
Subtotaal Programma's
177.851
92.535
-85.316 189.094
94.585
-94.509
181.543
87.334 -94.210 188.712
91.229 -97.483 163.732
66.196 -97.536
159.369
61.573 -97.797
Lokale heffingen Algemene uitkering gemeentefonds Dividend Financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Subtotaal Algemene dekkingsmiddelen
Stelpost onvoorzien
-785
-1.051
507
16.051
15.544
470
17.740
17.271
508
19.887
19.379
514
20.082
19.567
521
20.275
19.754
526
20.515
19.988
0
78.395
78.395
0
83.301
83.301
0
86.974
86.974
0
88.747
88.747
0
92.060
92.060
0
86.422
86.422
5
908
903
5
446
442
5
1.002
997
5
897
892
5
728
723
5
762
757
3.512
2.925
-588
3.175
3.019
-155
1.517
2.341
823
1.100
2.343
1.243
881
2.236
1.354
679
2.078
1.399
1.059
20
-1.040
2.683
20
-2.664
2.778
20
-2.758
3.660
20
-3.640
3.311
20
-3.291
4.709 104.527
99.819
4.713 110.223 105.510
438
23
-416
4.462
98.302
93.839
0
4.397 112.089 107.692
0
5.067 115.318 110.252
0
0
0
65
0
-65
66
-66
68
-68
69
-69
69
Overhead
16.456
10
-16.445
18.423
20
-18.403
18.236
20 -18.216
18.649
20 -18.629
18.805
20 -18.784
18.986
20 -18.966
Subtotaal stelpost onvoorzien en overhead
16.456
10
-16.445
18.488
20
-18.468
18.302
20 -18.282
18.717
20 -18.697
18.874
20 -18.853
19.055
20 -19.035
Geraamd Totaal saldo van baten en lasten
198.769 190.847
-7.922 212.291 199.132
-13.159
204.558 197.577
-6.981 211.826 203.338
0
4.522 109.797 105.275
-8.488 187.672 181.535
-6.138
0
-69
182.946 171.390 -11.557
1. Bestuur en dienstverlening
86
130
44
0
145
145
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
2. Openbare orde en veiligheid
144
33
-111
0
144
144
0
93
93
0
93
93
0
0
0
0
0
0 0
3. Sport, cultuur en onderwijs
6.104
6.607
503
7.458
8.933
1.475
0
1.373
1.373
0
2.281
2.281
0
2.063
2.063
0
1.056
1.056
4. Sociaal Domein
2.531
3.971
1.440
869
2.892
2.023
0
2
2
0
52
52
0
52
52
0
52
52
5. Kwaliteit openbare ruimte
5.302
1.273
-4.029
412
699
287
394
626
232
400
899
499
400
1.127
727
400
1.127
727
6. Lansingerland ontwikkelt
2.028
8.849
6.822
425
4.201
3.776
0
2.316
2.316
0
1.592
1.592
0
232
232
0
3
3
7. Grondzaken
6.541
2.831
-3.710
-71
662
733
-70
720
790
0
985
985
0
280
280
0
10
10
Algemene dekkingsmiddelen
37.677
46.286
8.609
10.828
14.469
3.641
2.500
4.457
1.957
0
1.614
1.614
0
668
668
0
668
668
291
1.339
1.049
55
714
659
55
45
-11
55
45
-11
55
45
-11
55
45
-11
Subtotaal Mutaties reserves
60.704
71.320
10.616
19.976
32.858
12.882
2.879
9.631
6.752
455
7.559
7.104
455
4.467
4.012
455
2.960
2.505
Geraamde resultaat
259.473 262.167
2.694 232.267 231.990
-277
-1.385 188.127 186.001
-2.126
183.401 174.349
-9.052
Overhead
207.437 207.208
-230 212.281 210.897
In bovenstaand overzicht zijn zowel de structurele als incidentele lasten en baten verwerkt. Dit verklaart dan ook het negatief saldo van € -230.000 in 2023. Hierin zit zowel het positieve structurele begrotingssaldo van € 158.000 als het negatieve incidentele begrotingssaldo van € 388.000 verwerkt 6. Juridische aspecten Conform artikel 190 van de Gemeentewet biedt het college de raad jaarlijks een ontwerp aan voor de begroting met toelichting van de gemeente en een meerjarenraming met toelichting voor ten minste drie op het begrotingsjaar volgende jaren. 7. Verdere procedure De raadsbehandeling van de begroting is op 3 november 2022 en wordt voorafgegaan door een beeldvormende avond op 13 oktober 2022 (tafeltjesavond) voor een technische toelichting en de beantwoording van vragen. De behandeling in de Commissie AB is op 18 oktober 2022. Na vaststelling van de begroting door de raad wordt deze uiterlijk 14 november 2022 ter goedkeuring naar de provincie gestuurd.
13
Raadsvoorstel Gemeente Lansingerland
Bijlagen 1. Begroting 2023 – 2026 (kenmerk: T22.05221) 2. Afwegingskader inzetten Enecogelden ter dekking Investeringsfonds Duurzaamheid (kenmerk: T22.05338)
14
Raadsbesluit Gemeente Lansingerland
Onderwerp
Begroting 2023 - 2026
Portefeuillehouder
Simon Fortuyn
Registratienummer
BR2200085
Datum raad
03/11/2022
De raad van de gemeente Lansingerland; Na het voorstel gelezen te hebben Op basis van de argumenten - de raad jaarlijks voor de aanvang van het begrotingsjaar de begroting dient vast te stellen; - de begroting de kaders bevat voor de uitvoering van het beleid in enig jaar. Rekening te houden met - artikel 190 e.v. van de Gemeentewet. Besluit(en) 1. De begroting 2023 – 2026 vast te stellen (kenmerk: T22.05221). 2. De jaarschijf 2023 van het nog te voteren meerjarig investeringsprogramma (MIP) vast te stellen, met een omvang van € 15.177.709, en daarvan € 9.147.940 voor het jaar 2023 beschikbaar te stellen als investeringskrediet. 3. Een bedrag van € 1.157.000 te onttrekken aan de algemene reserve ter dekking van incidentele mutaties in 2023 en het positief saldo 2023 van de begroting van € 158.000 toe te voegen aan de algemene reserve. 4. Een bedrag van € 309.000 in 2023, een bedrag van € 229.000 in 2024 en een bedrag van € 229.000 in 2025 te onttrekken aan de Enecoreserve ter dekking van de oprichting van het duurzaamheidsfonds. Dit Raadsbesluit is vastgesteld door de raad van de gemeente Lansingerland in zijn openbare vergadering van 3 november 2022.
de griffier,
Eveline Hamelink – van Rens