Bijlagenboekje bij de Samenlevingsvisie .pdf

BIJLAGENBOEKJE BIJ DE SAMENLEVINGSVISIE Een handelingsgerichte en bruikbare visie vraagt om een compacte vorm. De onderliggende informatie bij de visie hebben we gebundeld in dit bijlagenboekje. Het biedt ondersteunende en verdiepende informatie bij de indicatoren, de opbouw van de financiële platen, een beeld van het creatieproces en de tekst van de uitgangspuntennotitie. Bijlage A De barometer pagina 2 De barometer is bedoeld als inspiratie met twee doelen. In het algemene deel laten de cijfers zien dat Lansingerland groeit en dat deze ontwikkeling een stuwende kracht is achter de opgaven waar onze gemeente voor staat. In het deel over de leidende thema’s geven de cijfers meer inzicht over waar deze thema’s over gaan. Bijlage B De financiële plaat bij de Samenlevingsvisie In deze bijlage zijn de vier financiële platen uit de factsheets van de leidende thema’s gebundeld. De reden hiervoor is dat we in deze bijlage een leeswijzer en verantwoording over deze platen kunnen geven, zodat u een zo duidelijk mogelijk beeld heeft van de informatie die u uit deze platen kunt halen.

pagina 3

Bijlage C Het creatieproces in beeld We bieden een zo goed mogelijk beeld van het creatieproces en de stappen die daarin zijn gezet. We hebben deze stappen samengevat in een plaat van het creatieproces van de visie.

pagina 4

Bijlage D De uitgangspunten In aanloop naar de Samenlevingsvisie heeft het college een uitgangspuntennotitie voor een oordeelvormende bespreking aan de commissie Samenleving voorgelegd op 10 november 2022. Op 6 december 2022 heeft het college de vijf uitgangspunten voor de Samenlevingsvisie vastgesteld waarin de overwegingen van de commissie verwerkt zijn. Wij hebben de commissie per brief laten weten hoe het college dat gedaan heeft. Op basis van de vijf uitgangspunten is de Samenlevingsvisie uitgewerkt. De visie is een kaderstellend beleidsstuk dat de gemeenteraad daarom vaststelt.

pagina 5

A. De Barometer van Lansingerland De samenleving is constant in beweging. Om te kunnen inspelen op de ontwikkelingen in de samenleving is het belangrijk te weten hoe Lansingerland ontwikkelt. We maken dat zichtbaar in een ‘barometer’ met feitelijke gegevens over de demografie en relevante indicatoren. Daarnaast willen we met cijfers uit de barometer meer inzicht bieden over de betekenis van de leidende thema’s in Lansingerland.

De barometer geeft inzicht over de leidende thema’s, laat zien hoe Lansingerland ervoor staat en geeft gevoel hoe onze gemeente ontwikkelt. Leeswijzer voor de barometer De barometer bestaat uit twee hoofdonderdelen. Het eerste onderdeel is een algemeen deel met indicatoren en kengetallen over de samenleving van Lansingerland. De opgenomen indicatoren geven een beeld van relevante gemeentelijke ontwikkelingen. Het tweede onderdeel bestaat uit indicatoren over de leidende thema’s (ons ‘kompas’). U vindt deze indicatoren ook in de factsheets van de thema’s in hoofdstuk 2. Deze indicatoren dragen bij aan het inzicht over de thema’s: waar gaat het thema over in Lansingerland? En ook: hoe staat Lansingerland ervoor? Achteraan in de barometer vindt u een verklarende begrippenlijst. Bij de indicatoren zelf geven we aan van welke bron het cijfer afkomstig is.

Hier volgen de indicatoren uit de vier facsheets van hoofdstuk 2

B. Financiële plaat Het doel van deze financiële platen is om bij te dragen aan het inzicht over de leidende thema’s. Dat doen we door de relatie te leggen met de beleidsvelden van de begroting. Daarom zijn er vier platen gemaakt: één per leidend thema. Zodat u kunt teruglezen hoe we met de beleidsvelden op de begroting bijdragen aan de thema’s. Zo zien we enerzijds dat we als gemeente aan alle vier de thema’s een belangrijke bijdragen leveren: het zijn dus wezenlijke thema’s. Maar ook levert het inzicht op: waar gaat het thema over en op welke manier draagt de gemeente eraan bij? Systematiek om te komen tot de financiële plaat Per thema laat de financiële plaat zien hoe we bijdragen aan het thema. Dat doen we door de relatie te leggen met de beleidsvelden van de begroting. We hebben ons daarbij gebaseerd op de begroting 2023. De bedragen zijn netto bedragen (dus uitgaven minus de inkomsten). Bij de beoordeling aan welke thema’s de posten op de begroting bijdragen hebben we afgerond: we kijken grofmazig aan welke thema’s we bijdragen. Op product-niveau is een beoordeling gemaakt: aan welk leidend thema dragen we met deze inzet bij? De totstandkoming van het financiële beeld is geen wetenschap, het is een instrument voor beeldvorming.

Kanttekeningen bij de financiële plaat Financiële plaat is een hulpmiddel om inzicht te geven Met de financiële platen neemt de gemeenteraad geen besluit over inzet van financiële middelen. De financiële platen zijn uitsluitend een hulpmiddel. De financiële plaat is geen sturingsinstument voor oordeelsvorming De financiële platen zijn geen sturingsinstrument. De thema’s zijn onderdeel van het kompas om inhoudelijk onze koers te kunnen richten. Een vergelijking van de financiële inzet op de thema’s draagt niet bij aan inzicht over de thema’s. Deze plaat volgt nog

De financiële plaat geeft inzicht op de financiële bijdrage vanuit de verschillende beleidsvelden aan de leidende thema’s

C. Overzicht van het proces Totstandkoming in dialogen en uitgangspunten In dit document beschrijven we onze Samenlevingsvisie. Niet alleen dit eindproduct telt, maar ook het proces dat we hebben doorlopen en nog gaan doorlopen waarbij we nieuw beleid maken met de visie als kompas en afwegingskader. De Samenlevingsvisie is tot stand gekomen aan de hand van dialogen. Dat is een proces waar we goed de tijd voor hebben genomen en waar we al in de vorige raadsperiode mee zijn gestart. Het creëren van een gedeeld beeld op een Samenlevingsvisie en het aanscherpen van de thema’s en principes voor onze koers en keuzes vragen een stap-voor-stap proces. Dit is een proces waarin we als college, raad, gemeentelijke organisatie en netwerkpartners allemaal een constructieve bijdrage leverden. De Samenlevingsvisie is eigenlijk nooit écht af. Met het vaststellen van deze visie zet de gemeenteraad een mijlpaal neer: dit zijn de kaders voor het college om nieuwe beleidsinitiatieven te toetsen. Dat is een continu proces van beleidsontwikkeling. En dat geldt ook voor deze visie: we evalueren de visie voor het einde van deze raadsperiode.

We bouwen voort op de vorige raadsperiode In de vorige raadsperiode is er besloten om te starten met een Samenlevingsvisie rondom de thema’s bestaanszekerheid, kansengelijkheid, gezondheid en leefbaarheid&veiligheid. In deze periode zijn er twee beeldvormende avonden geweest. Op 13 oktober over bestaanszekerheid en kansengelijkheid. Op 15 december over gezondheid en leefbaarheid&veiligheid. Tijdens deze bijeenkomsten zijn veel beelden opgehaald om de thema’s inhoudelijk te laden voor de Lansingerlandse context.

Brede beeldvorming met de gemeenteraad Voor de brede beeldvorming over het waarom van een Samenlevingsvisie zijn er deze raadsperiode twee dialoogavonden geweest. Op 14 september 2022 heeft René Cuperus een presentatie gehouden over de ‘Atlas van afgehaakt Nederland’. De atlas (2021) biedt inzicht in de maatschappelijke trends en ontwikkelingen die de samenleving beïnvloeden en maakt inzichtelijk waarom gemeenten er verschillend voor staan. Met deze beeldvormende avond hebben we ingezoomd op de kansen en uitdagingen voor Lansingerland. Op 19 oktober 2022 heeft Erik Dannenberg (voorzitter Divosa) een presentatie gehouden over de Divosapropositie ‘De winst van het sociaal domein’ (2021). Hierin poneert Divosa een aantal maatschappelijke kernthema’s: het herstellen van bestaanszekerheid, het vergroten van kansengelijkheid en het makkelijker maken van gezond leven. Tijdens deze beeldvormende avond zijn we ingegaan op de rol onze gemeente heeft in deze thema’s en gaan we in op hoe we als gemeente keuzes maken.

Beeldvorming met het netwerk Onze netwerkpartners zijn onze thermometer in de samenleving, omdat zij elke dag werken met en voor onze inwoners. Op 20 september 2022 hebben we een grote netwerkbijeenkomst georganiseerd.

In het proces van ontwikkeling van de visie bestond de beeldvorming uit dialogen, werk- en inspiratiesessies

D. De uitgangspunten (zie ook: Uitgangspuntennotitie T22.05582) De vijf uitgangspunten gaan over de Samenlevingsvisie: kiezen voor een handelingsgerichte visie.

Uitgangspunt 1: De Samenlevingsvisie is een kompas en afwegingskader voor ons beleid en onze uitvoering Deze visie is het kompas en een afwegingskader dat onze gemeente (raad, college en organisatie) richting geeft voor alle beleidsonderwerpen die te maken hebben met de samenleving. Hiermee bepalen we aan welke ambities we gaan werken én hoe we dat gaan doen. De Samenlevingsvisie zelf is geen ambitiedocument, maar geeft richting aan de ambities die we in de opgaven formuleren. Lansingerland staat voor grote opgaven. Op basis van het coalitieakkoord is een aantal maatschappelijke opgaven benoemd waar we de komende jaren aan werken. Deze opgaven staan niet op zichzelf, maar vormen één geheel met alle opgaven waar de gemeente aan werkt. Om gericht en vanuit een zogenaamde ‘één winkel gedachte’ te werken hebben we een kompas en afwegingskader nodig. De Samenlevingsvisie met leidende thema’s en principes is ons kompas, zodat we kunnen afwegen hoe we onze koers richten én hoe we daaraan uitvoering geven.

Uitgangspunt 2: We formuleren leidende thema’s die richtinggevend zijn voor de inhoudelijke koers van ons beleid (Het ‘wat’. Nadere toelichting op p.7 en 8.) Vier inhoudelijke thema’s geven de koers aan. We baseren ons op de propositie ‘De winst van het sociaal domein’ (2021) van Divosa. In deze propositie staan de thema’s bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezondheid centraal. Onze samenlevingsvisie richt zich op een breder domein dan het sociaal domein. Daarom voegen we in de Lansingerlandse context daaraan het thema leefbaarheid & veiligheid toe. De leidende thema’s zijn:  Borgen van bestaanszekerheid  Vergroten van kansengelijkheid  Bevorderen van gezondheid  Meebouwen aan leefbaarheid & veiligheid

Uitgangspunt 3: We formuleren leidende principes die richtinggevend zijn voor onze gemeentelijke rol, keuzes en aanpak (Het ‘hoe’. Nadere toelichting op p.9.) Om gericht en voor inwoners en organisaties herkenbaar en betrouwbaar beleids- en uitvoeringskeuzes te kunnen maken formuleren we zes leidende principes. De leidende principes helpen ons om de komende jaren de koers vast te houden. Onze zeven leidende principes zijn: 1. Samenleving aan zet 2. Ongelijke aanpak 3. Ruimte voor initiatief 4. Inzet op duurzaam effect 5. Waarderend vernieuwen 6. Inzet op kansrijke allianties 7. Bewust kiezen voor onze rol

Uitgangspunt 4: We werken integraal (en dus in samenhang met onze Omgevingsvisie) Onze gemeente heeft een Omgevingsvisie vastgesteld, waarin we onze ambities vastleggen voor de fysieke leefomgeving. De fysieke leefomgeving zien we niet los van de mensen die in de omgeving leven en de samenleving die daarin geworteld is.

Daarom ontwikkelen we naast de omgevingsvisie een samenlevingsvisie waardoor we in samenhang onze ambities formuleren. In de uitwerking en uitvoering van deze visies stemmen we de maatschappelijke en fysieke dimensies op elkaar af.

Uitgangspunt 5: We bouwen voort op Beleidsplan Sociaal domein 2018 - 2022, Versterken van Veerkracht We bouwen voort op bestaand beleid. We leggen in de Samenlevingsvisie vast dat de Lansingerlandse standaard doorloopt als regulier beleid.

Samenlevingsvisie in de beleidsperiode 2022-2026 De Samenlevingsvisie is meer dan één product, maar gaat ook over de toepassing van de visie in het beleidsproces in de periode 2022-2026. In deze periode ontwikkelen we (aanvullende) producten en processen ter ondersteuning van de Samenlevingsvisie.

We gebruiken een barometer om te weten hoe het gaat in Lansingerland De samenleving is constant in beweging. Onze invloed daarop als gemeente is beperkt. Om steeds goed te kunnen inspelen op de ontwikkelingen in de samenleving is het belangrijk te weten wat de ‘stand van het gewas’ is: hoe staat de samenleving in Lansingerland ervoor? We maken dat zichtbaar in een ‘barometer’ met feitelijke gegevens over de demografie en indicatoren over de thema’s waar we aan werken. Deze barometer werken we tussentijds bij. Dat helpt ons te duiden welke kant onze samenleving op beweegt.

We maken de financiële inzet van de gemeente op de thema’s inzichtelijk We maken op hoofdlijnen inzichtelijk hoe onze financiële inzet, verwerkt in beleidsvelden in de begroting, bijdraagt aan de leidende thema’s van ons kompas, de Samenlevingsvisie. Daardoor kunnen we ook monitoren hoe onze financiële inzet op de thema’s zich ontwikkelt. De uitvoering daarvan zit in de opgaven, waarin we ambities met financiële inzet formuleren.

We evalueren de Samenlevingsvisie We evalueren de Samenlevingsvisie. We doen dat door te kijken naar onze barometer: we volgen hoe het gaat met de samenleving op de leidende thema’s. We beschrijven hoe onze samenleving zich ontwikkelt en verkennen welke nieuwe ontwikkelingen op ons afkomen. We evalueren we hoe het kompas heeft gewerkt en welke impact dit heeft gemaakt op het beleid van onze gemeente.

We participeren met stakeholders De dialoog met onze omgeving zit in onze grondhouding. In het participatieplan geven we aan met welk doel en in welk stadium van het beleidsproces we met wie participeren. Het traject van de Samenlevingsvisie eindigt niet met de formele vaststelling daarvan. Juist ook de toepassing ervan is een onderdeel van onze continue beleidscyclus.

Met de uitgangspuntennotitie voor de Samenlevingsvisie heeft het college de commissie Samenleving uitgenodigd haar overwegingen mee te geven.