Bijlage 5 [U24.02030] Raadsinformatiebrief stand van zaken opgave jeugdhulp nr 2

De leden van de Gemeenteraad Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS

Van

College van B&W

Onderwerp

Raadsinformatiebrief stand van zaken opgave jeugdhulp nr 2

Datum

14 mei 2024

Ons kenmerk

U24.02030

Geachte raadsleden,

Op 1 februari jl. heeft u ingestemd met het maatregelenpakket jeugdhulp (BR2300128). Middels periodieke raadsinformatiebrieven willen wij u op de hoogte houden van de stand van zaken hieromtrent. Deze periodieke raadsinformatiebrieven zullen steeds dezelfde, herkenbare, opbouw hebben. Te weten: 1. Inleidend de doelstellingen van de opgave. 2. Een kwalitatieve stand van zaken: wat is er in de afgelopen periode binnen de opgave gebeurd en wat staat er op de planning? 3. Een kwantitatieve stand van zaken: wat laten de cijfers zien? Voor u ligt de tweede raadsinformatiebrief uit de reeks. Voor de werking van de Jeugdwet in z’n algemeenheid en de verdeling tussen lokaal en regionaal ingekochte jeugdhulp, alsmede de werking van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) waar we als gemeente onderdeel van zijn, verwijzen wij graag naar de technische briefing (T24.00949) van 13 maart 2024 met bijbehorende raadsinformatiebrief U24.00529. Samenvatting In het eerste kwartaal van 2024 zien we dat er minder jeugdigen ingestroomd zijn dan andere jaren. Ook is het totaal aantal jeugdigen dat een vorm van hulp heeft (gehad) in het eerste kwartaal lager dan vorig jaar. De sterke stijging van het aantal jeugdigen dat jeugdhulp gebruikt lijkt niet door te zetten in 2024. We zien dat meer jeugdigen in het lokale aanbod geholpen worden.

In 2022 hebben we een sterke toename van het aantal geholpen jeugdigen op dit perceel gezien, nu is een daling te zien in dit zorg­ gebruik. Deze daling is via een waterbedeffect terug te vinden in een stijgende trend op lokale hulp. We beginnen hierdoor een verschuiving van kosten te zien: een daling van de uitgaven aan regionale hulp en meer uitgaven aan lokale hulp. Dat is precies de beweging die we in de opgave beogen.

1/6

De kosten voor jeugdhulp blijven echter stijgen. Deze stijging is onder andere te verklaren door een toename in kostprijs en het feit dat we nog onvoldoende grip hebben op de inzet van dure hoog specialistisch zorg en/of zorg met verblijf. Doelstelling Bij de begrotingsbehandeling 2024 constateerden we forse kostenoverschrijdingen op de specialistische jeugdhulp. Om de kostenstijging te dempen stelde uw raad een taakstelling (circa C 1,7 miljoen) vast vanaf 2024 op de specialistische jeugdhulp. Het college heeft u een pakket aan maatregelen voorgelegd waarmee we deze kostenoverschrijding willen terugdringen (T23.07948). Om deze taakstelling te behalen en om uitvoering te kunnen geven aan de landelijke Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, is er een opgave gevormd. Het is een brede maatschappelijke opgave Als gemeente willen we bijdragen aan het veilig, gezond en kansrijk opgroeien in Lansingerland, voor nu en in de toekomst. De koers die we, in lijn met het landelijk beleid inzetten is om de pedagogische basis in gezinnen, wijken, buurten, scholen, kinderopvang en (sport)verengingen te versterken. Deze grote maatschappelijke opgave kunnen we als gemeente niet alleen voor elkaar krijgen. Daar hebben we alle betrokkenen bij nodig, van huisartsen tot onderwijs, van kinderopvang tot sportverenigingen en van ouders én jeugdigen zelf.

Het overkoepelende doel van de opgave is: We zijn in Lansingerland samen aan zet voor de (mentale) gezondheid en veerkracht van kinderen en jeugdigen. Met name de deelopdracht ‘Brede maatschappelijke discussie’ zet in op het vinden van een manier om hier gezamenlijk vorm aan te geven. Daarbij betrekken we alle mensen en organisaties die het aangaat: ouders/verzorgers, onderwijs, jeugdhulpaanbieders, maatschappelijk middenveld, gemeente, enzovoorts. Ook jeugdigen laten we meepraten. Het gaat immers om hun gezondheid, hun stem is onmisbaar. De taakstelling voor 2024 is de eerste stap op weg in deze koers In de eerste fase focussen we op het terugdringen van de steeds stijgende uitgaven aan specialistische jeugdhulp. Daarnaast gaan we aan de slag met een grondige analyse van de meer diepgaande en fundamentele oorzaken van de huidige inzet op jeugdhulp en dat doen we samen met onze partners. De Hervormingsagenda en het Toekomstscenario tezamen met de eerste uitkomsten van de brede maatschapelijke discussie zijn startpunt voor een mogelijke wijziging van de verordening jeugdhulp Lansingerland. De inperking van de reikwijdte van de Jeugdwet vraagt een wetswijziging, dit proces is op rijksniveau gestart als onderdeel van de Hervormingsagenda.

Kwalitatieve stand van zaken Deelopdracht 1: taakstelling perceel E (ambulante specialistische jeugdhulp) en rol huisartsen Ten behoeve van het versterken van de uitvoering is een extra jeugdconsulent toegevoegd aan team Jeugd. Daarnaast voeren we intensieve gesprekken met enkele huisartsen die namens de gehele groep huisartsen meedenken. Met hen bespreken we praktische verbeteringen in de samenwerking, (door)verwijzingen en jeugdhulpaanbod. In dit kader wordt op korte termijn ook een website gelanceerd waarop in ieder geval huisartsen, maar ook andere verwijzers, snel en overzichtelijk kunnen vinden welke lokale en regionale aanbieders er per vorm van jeugdhulp beschikbaar zijn. Op 22 mei aanstaande staat een volgende bijeenkomst met alle huisartsen gepland, dan is ook de website gelanceerd.

2/6

Deelopdracht 2: taakstelling percelen B (opname) ã I (zeer hoog-specialistische hulp) en casusregie Ten behoeve van het versterken van de uitvoering is een extra senior casusregisseur toegevoegd aan team Jeugd. Door de inzet van deze casusregisseur kunnen we meer en beter sturen op de hulp die wordt ingezet voor een jeugdige en/of het gezin. Er wordt een werkproces en -instructie opgesteld voor alle casusregisseurs. Met de Gecertificeerde Instellingen (GI’s) gaan we meer gezamenlijk de jeugdhulpinzet bepalen, waarbij we inbrengen welke jeugdhulp in het lokale aanbod passend kan zijn. Deelopdracht 3: stevige lokale teams Ten behoeve van het beperken van wachtlijsten zijn extra jeugdconsulenten toegevoegd aan team Jeugd. De VNG heeft 29 maart 2024 een landelijk Richtinggevend Kader toegang, lokale teams en integrale dienstverlening gepubliceerd. Als onderdeel van de opgave kijken we in hoeverre we al aan dit kader voldoen. Daarna maken we een plan en mogelijk eerste stappen om nog meer volgens dit kader te werken. Dit is een opdracht aan gemeenten in het hele land. Deelopdracht 4: brede maatschappelijke discussie De brede maatschappelijke discussie wordt vormgegeven door een brede conferentie in september van dit jaar.

De doelstelling van de conferentie is dat ouders, onderwijs, Jeugdhulpaanbieders, maatschappelijk middenveld en gemeente gezamenlijk een beeld vormen over ieders rol en verantwoordelijkheid ten behoeve van de (mentale) gezondheid en veerkracht van kinderen en jeugdigen in Lansingerland. Ook de gemeenteraad heeft hier als volksvertegenwoordiging een rol in. Hier hebben we u in twee beeldvormen­ de avonden op voorbereid: de technische briefing jeugdhulp van 13 maart en de interactieve beeld­ vormende avond van 17 april jongstleden. Deelopdracht 5: data ã analyse In deze deelopdracht bouwen we aan een monitor Jeugdhulp die periodiek een overzicht kan genereren van in- en uitstroom en kosten van de jeugdhulp in Lansingerland. Hierbij moet opgemerkt worden dat de administratieve verwerking van jeugdhulp enkele maanden achterloopt. De momentopname is daardoor meestal een onderschatting. Daar waar deze onzekerheid van toepassing is, geven we dat expliciet aan. Kwantitatieve stand van zaken We bouwen aan een overzichtelijke en herkenbare monitor die we het komend jaar voortdurend zullen communiceren via deze raadsinformatiebrieven. In deze brief laten wij u een beeld van het eerste kwartaal van dit jaar zien. Hierbij moet opgemerkt worden dat de administratieve verwerking van jeugdhulp enkele maanden achterloopt. De momentopname is daardoor meestal een onderschatting.

Op basis van de indicaties die zijn afgegeven is een eerste inschatting (prognose) gemaakt van de kosten. De prognose is onder andere gebaseerd op gebruik van voorgaande jaren en gaat met onzekerheid gepaard. Tabel 1: stoplichtmodelresultaten opgave jeugd Perceel E - minder jeugdigen Lokale Jeugdhulp - meer jeugdigen Perceel B - grip op dure zorgarrangementen LTA - grip op zorgarrangementen

< > >

3/6

In het maatregelenpakket worden bovenstaande vier onderdelen van de jeugdhulp genoemd waarop ingezet wordt voor de taakstelling. In het stoplicht is in één oogopslag te zien hoe het met het doel gaat in verhouding tot datgene wat we onszelf in de taakstelling ten doel hebben gesteld. Hieronder wordt per onderdeel kort de stand van zaken besproken. Alle aantallen die hier genoemd zijn, zijn een momentopname (peildatum: 08.05.2024). Totaalbeeld - dalende aantal startende jeugdigen, stijgende prijs van hulp In het maatregelenpakket jeugdhulp (T23.0748) ligt de focus op maatregelen rondom de instroom. Het doel hiermee is dat er minder jeugdigen instromen omdat zij geholpen worden voordat individuele hulp nodig is. Een belangrijke inzet is de verschuiving van regionaal ingekochte zorg (GRJR) naar lokale zorg. In het eerste kwartaal van 2024 zien we dat er minder jeugdigen ingestroomd zijn dan andere jaren. Er zijn 198 nieuwe jeugdigen gestart met een hulpvorm, vorig jaar was dat 200 jeugdigen. Dit gaat over jeugdigen die ofwel nog nooit een vorm van individuele hulp hebben gekregen, ofwel minimaal drie maanden geleden gestopt zijn met alle hulpvormen en nu opnieuw hulp krijgen. Het totaal aantal jeugdigen dat een vorm van hulp heeft (gehad) in het eerste kwartaal ligt lager dan vorig jaar. Tabel 2: Aantal jeugdigen in Jeugdwet in Lansingerland Q1 2022

%

Q1 2023

%

Q1 2024

Jeugdigen nieuw ingestroomd in jeugdhulp

214

-6,5

200

-1,0

198

Uitstroom jeugdigen

101

40,5

142

2,1

145

Jeugdigen in Jeugdwet

1.340

9,7

1.470

-2,4

1.434

De sterke stijging van het aantal jeugdigen dat jeugdhulp gebruikt lijkt niet door te zetten in Q1 2024. De kosten voor jeugdhulp blijven stijgen. Deze stijging is onder andere te verklaren door een toename in kostprijs. Ook moet er steeds vaker kostbare één-op-één hulp ingezet worden door schaarste aan plekken voor passende hulp, zodat de jeugdige toch in een groep kan functioneren. Tabel 3: Kosten individuele jeugdhulp (x ^1.000) Q1 2022

Q1 2023

Q1 2024

Indicatiewaarde

4.158

5.131

5.984

realisatie

2.749

3.537

3.445

Prognose Q1

4.211

Perceel E: specialistisch ambulante jeugdhulp (doel taakstelling 2024: -/- C972.000) De instroom en aantal jeugdigen dat geholpen wordt met hulp uit perceel E lijkt ten opzichte van 2023 gedaald te zijn. We zien dat meer jeugdigen in het lokale aanbod geholpen worden. In 2022 hebben we een sterke toename van het aantal geholpen jeugdigen op dit perceel gezien, nu is een daling te zien in dit zorggebruik. Deze daling is via een waterbedeffect terug te vinden in een stijgende trend op lokale hulp. In deelopdracht 1: taakstelling perceel E maken we het lokale aanbod beter vindbaar voor verwijzers zoals huisartsen, zodat meer jeugdigen lokaal kunnen worden geholpen, als daar passend hulpaanbod beschikbaar is.

4/6

Tabel 4. Ontwikkeling specialistische ambulante jeugdhulp (perceel E) Perceel E (rOflionaal GRJR)

Q1 2023

Q1 2024

Gemiddeld aantal jeugdigen per maand

455

359

Totaal aantal jeugdigen

509

398

Indicatiewaarde in C

1.422.755

1.317.593

betaalde bedragen in C

1.228.445

958.566

PrognoseQ1 in C

1.153.333

Lokale ieugdhulp - GGZ Specialistisch licht (verwachte stijging van de lokale kosten) Per 2023 zit licht specialistische GGZ hulp in het lokale hulpaanbod en bleef de specialistische GGZ in het regionale aanbod. We zien dat meer jeugdigen hulp krijgen via de lokale licht specialistische GGZ. Dat is zeer positief en in lijn met de opgave jeugd. We beginnen hierdoor een verschuiving van kosten te zien: een daling van de uitgaven aan regionale hulp en meer uitgaven aan lokale hulp. Tabel 5. Ontwikkeling licht specialistische hulp (lokaal aanbod) SGGZ licht (lokaal aanbod)

Q1 2023

Q1 2024

Gemiddeld aantal jeugdigen per maand

41

267

Totaal aantal jeugdigen

41

298

Indicatiewaarde in C

73.133

590.597

betaalde bedragen in C

25.450

228.316

PrognoseQ1 in C

259.862

Perceel B: jeugdhulp met verblijf (doel taakstelling 2024: -/- C425.588) Op perceel B kunnen we helaas nog geen goede prognose geven. Er is in het eerste kwartaal C 790.000 afgegeven aan beschikkingen. Een beschikking is een financiële verplichting voor de gemeente, het maximale bedrag dat uiteindelijk gedeclareerd kan worden door de jeugdhulpaanbieder. Dit kan met terugwerkende kracht nog toenemen, omdat er in het aanvragen, toekennen en verwerken van een beschikking vertraging kan zitten. We hebben voor perceel B voor 2024 C 3,8 miljoen begroot. Als nieuwe maatregel is ingevoerd dat we bijvoorbeeld soms kortere beschikkingen afgeven voor deze hulpvorm. Dit dwingt de jeugdhulpaanbieder en de jeugdige om tussentijds de zorg te evalueren. Ook kijken we kritisch mee op de samenstelling van een hulparrangement en de prijs. Gezien de ernst van de problematiek van jeugdigen die deze hulp nodig hebben, zorgen we wel dat zij krijgen wat nodig is. Tabel 6. Ontwikkeling opname specialistisch (perceel B) Perceel B

Q1 2023

Gemiddeld aantal jeugdigen per maand

18

^ 17

Totaal aantal jeugdigen

20

18

Indicatiewaarde in C

755.948

790.876

betaalde bedragen in C

688.820

Prognose Q1 in C

Q1 2024

512.124 754.346

5/6

Landelijke zeer hoog-specialistische hulp (LTA) Als onderdeel van de opgave creëren we meer grip. Jeugdigen komen meestal in deze hulpvorm via de medische route, en daar hebben wij geen zicht op. Door actief informatie op te vragen van deze casussen willen we kritischer meedenken voordat we een beschikking afgeven of verlengen. Binnen deze hulpvorm komen vaak de meest kwetsbare jeugdigen terecht, als deze hulp nodig is. Op dit moment is er weinig zicht op hoe deze hulpvorm zich gaat ontwikkelen. Tabel 7. Ontwikkeling zeer hoog-specialistische hulp (LTA) LTA

Q1 2023

Q1 2024

Gemiddeld aantal jeugdigen per maand

64

76

Totaal aantal jeugdigen

78

83

Indicatiewaarde in C

301.500

363.702

betaalde bedragen in C

207.971

352.189

Prognose Q1 in C

316.215

Tot slot: periodiek schriftelijke informatie Voor u ligt de tweede raadsinformatiebrief in de serie. Wij streven er naar om nog vóór het zomerreces 2024 u een derde (week 27) raadsinformatiebrief over de stand van zaken toe te sturen.

Met een vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Lansingerland

Gemeentesecretaris

drs. Pieter van de Stadt Burgemeester

6/6