Bijdrage inspreker 7 (openbare versie)

Inspreeknotities 8 mei 2025 Voor: Commissie Samenleving gemeente Lansingerland Betreft: Kansrijke locaties opvang asielzoekers en statushouders Geachte commissie, geachte aanwezigen, Eigenlijk had iemand anders hier graag willen spreken. Iemand die 20 jaar ervaring heeft in het begeleiden van o.a. statushouders. Iemand die werkzaam is in de maatschappelijke opvang in de regio, welke opvang gefinancierd wordt vanuit de WMO. Zij wil en kan niet langer de ogen sluiten voor de wrange werkelijkheid van de praktijk, de sociale gevolgen voor de samenleving en de financiële gevolgen voor de gemeente en daarmee haar inwoners. Het is haar echter van alle kanten afgeraden zelf te spreken vanwege de mogelijk gevolgen voor haar werk en privéleven. Daarom doe ik dat voor haar. Dit zijn haar ervaringen. De asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen hebben vaak traumatische gebeurtenissen meegemaakt of zelf gedaan, waardoor velen psychische klachten hebben. Wanneer ze dan een woning krijgen en in de eerste periode niet goed worden begeleid dan kunnen ze vaak niet goed meekomen in de maatschappij. Ze komen daardoor op meerdere leefgebieden in de problemen. Veelal problematische schulden en psychiatrische- en/of verslavingsproblematiek. Bijna alle statushouders in de organisatie waar ik werk hebben psychische problemen maar staan niet open voor enige hulp op dit gebied.

Zij hebben veelal een Islamitische achtergrond en hebben andere normen en waarden als wij in de Westerse cultuur. Eerst verblijven ze op een kamer, dan wordt er urgentie voor hen aangevraagd en vervolgens stromen ze door naar een sociale huurwoning. Regelmatig gebeurt het dat mensen een Participatiewet uitkering en volledige toeslagen ontvangen, maar daarbij zwart werken. Vanwege de beroepscode mag ik deze fraude echter niet melden bij de gemeente. Er is nauwelijks respect voor vrouwen en/of vrouwelijke hulpverleners en zeer regelmatig maak ik agressie en (seksuele) intimidatie mee. De meest heftige zijn helaas met voormalige asielzoekers. Enkele voorbeelden. Op huisbezoek bij een Soedanese man liep hij langs mij en aaide over mijn haren. Hoewel ik direct aangaf dat dit niet mocht en hij een grens over ging, gaf hij mij even later van achter een zoen op mijn wang. Snel en angstig naar kantoor vertrokken. Later samen met een mannelijke collega op kantoor het gesprek aangegaan. De reactie c.q. redenatie: “ik ben een man, ik vind jou mooi, dus ik doe dat gewoon”. Een lastig gesprek over zijn uitkering met een getraumatiseerde Syrische man met herbelevingen. Met veel geluid rijdt er een vrachtauto langs en ik zag de man zijn gezicht vertrekken. Eerst knalrood, daarna paniek en vervolgens de ontploffing. Keihard schreeuwen, slaan op en kapot maken van spullen.

Ik wist hem rustig te krijgen maar hij had het net zo makkelijk op mij kunnen af reageren.

Een Somalische nagereisde vrouw. Eist van alles waar zij ‘recht’ op heeft, maar wil geen deel uitmaken van de maatschappij door de taal te leren of (vrijwilligers)werk te doen. Ze “regelt” van alles binnen de Somalische gemeenschap. Ze is zeer dwingend welke voorzieningen voor haar moeten worden aangevraagd. “Jij moet dit nu doen voor mij!” Getraumatiseerd voormalig kindsoldaat. Staat niet open voor psychische hulp. Gedurende een huisbezoek zie ik een groot mes wat in de deurpost steekt. Man bij latere afspraak naar gevraagd. Hij gaf aan het mes ergens in te steken als hij boos of gefrustreerd was. Vroeger schoot hij mensen in de benen, maar nog nooit iemand vermoord zegt hij. Ook zeer intimiderend gedrag o.a. door vlak naast me te gaan staan en op me neer te kijken. Een jongeman. Als minderjarige asielzoeker in Nederland gekomen. Getraumatiseerd door alleen reizen in overvol bootje terwijl hij niet kan zwemmen. Geen familie, geen netwerk. Een IQ van 60. Vanuit AZC een woning toegewezen maar onder druk van een crimineel een wietkwekerij in huis toegelaten. Politie inval, woning uitgezet en dakloos geworden. Komt vervolgens op straat terecht. Het vorenstaande zijn situatieschetsen waaruit blijkt dat de handel- en denkwijze van statushouders (vanuit trauma’s) heel anders en afwijkend kan zijn van de Westerse en dat dit voor ernstige problemen kan zorgen voor iedereen.

Doordat bijna alle statushouders in de organisatie waar ik werk niet openstaan voor enige hulp bij hun psychiatrische problemen zijn het tikkende tijdbommen in de maatschappij. Er kan immers pas zorgdwang worden toegepast wanneer ze een ernstig gevaar voor zichzelf of voor anderen zijn of wanneer er ‘incidenten’ zijn geweest. Wanneer statushouders een woning krijgen in Lansingerland zullen zij voor een groot deel individuele zorg en begeleiding nodig hebben. Als zij dat niet of niet op tijd krijgen of weigeren, dan kan dat ernstige sociale problemen opleveren voor deze mensen zelf en hun omgeving. Ik hoop dat u mijn ervaringen/verhaal als hulpverlener niet licht opvat en de grote risico’s op sociaal, maatschappelijk en financieel gebied die hierin besloten liggen voor de gemeente en haar inwoners, meeneemt in de besluitvorming en er geen nieuwe AZC’s komen, de huidige opvang afgeschaald en er geen 40-70 statushouders bij elkaar worden geplaatst. Tot zover het verhaal en verzoek aan de gemeente Lansingerland van een hulpverlener met 20 jaar ervaring. Aansluitend hierop breng ik nog de volgende feiten onder uw aandacht. Half april dit jaar maakte het CBS onderzoeksresultaten bekend over het hoofdinkomen van statushouders na 9 jaar statushouderschap. Uitkomst daarvan is dat na zeker 10 jaar verblijf in Nederland 40% van hen het hoofdinkomen uit werk heeft.

Er zijn dus zeker succesverhalen te melden.

Kijken wij echter naar de andere kant van deze medaille, dan betekent dit dat maar liefst 60% - een meerderheid dus – na zeker 10 jaar het hoofdinkomen nog steeds uit uitkeringen of andere sociale voorzieningen/mogelijkheden ontvangt. De kosten van deze voorzieningen zijn voor rekening van de gemeente en dus ook voor haar inwoners! Daar komt nog bij dat de Provincie Zuid-Holland bij brief van 17-12-2024 de begroting en financiële status van de gemeente Lansingerland heeft beoordeeld. Ik mag aannemen dat deze brief bij uw commissie en gemeenteraad bekend is. Evenals in 2023 en 2024 krijgt de gemeente voor 2025 de risicokleur ‘oranje’. Dat wil zeggen meer aandacht van de Provincie omdat er zorgen zijn over de financiële situatie op langere termijn. De gemeente heeft een structureel nadelig saldo van 8,9 miljoen in 2026 en 10 miljoen in 2028. De gemeente moet bezuinigingsmaatregelen treffen en deze tijdig met onderbouwing aan de Provincie presenteren. Dit alles zijn dus geen onderbuikgevoelens of racisme.

Het zijn cijfers, onderzoeksfeiten en ervaringen uit de praktijk die benoemd moeten worden en waarvoor men niet de ogen moet sluiten! De combinatie hiervan vormt een gevaarlijke mix en bedreiging voor de leefbaarheid en de veiligheid van iedereen in Lansingerland en geeft grote druk op sociale voorzieningen en de financiële gezondheid van de gemeente op korte en op lange termijn. Lansingerland heeft haar steentje bijgedragen en doet dat nog steeds! Zeker in het licht van het schrappen van de Spreidingswet is de nieuwe realiteit dat er nu in of dicht bij woonwijken onvoldoende maatschappelijk draagvlak en onvoldoende financiële draagkracht in de gemeente Lansingerland is voor (met nadruk) opnieuw opvang van asielzoekers en/of statushouders. Dank voor uw aandacht.