Benchmark Lansingerland gemeenteraad 130624

Gemeente Lansingerland Geobjectiveerde benchmark begroting Tussenstand ter bespreking in gemeenteraad

13 juni 2024

Deel I Werking gemeentefonds

2

Uitgangspunten gemeentefonds •

Financiële-verhoudingswet beoogt een gelijkwaardige financiële uitgangspositie voor gemeenten • vergelijkbaar voorzieningenniveau • efficiënte uitvoering van taken • gelijke belastingdruk

•

Gemeenten hebben vergelijkbare taken, maar verschillende omstandigheden bepalen de taakzwaarte

•

Gemeentefonds houdt rekening met: • taakverzwarende omstandigheden via een verfijnd verdeelsysteem met normbudgetten per taak • een eigen bijdrage in de kosten op basis van eigen inkomstencapaciteit

•

Verdeling gemeentefonds • op basis van landelijk onderzoek afgestemd op kostenverschillen per gemeente per taak • door BZK jaarlijks gemonitord en gerapporteerd aan Tweede Kamer

•

Omvang gemeentefonds • sluit aan bij totaal feitelijke netto lasten van alle gemeenten • volgt rijksuitgaven (vanaf 2024 BBP)

•

Algemene middelen gemeentefonds zijn vrij besteedbaar

•

Afwijking van normbudget zegt iets over gemaakte keuzes 3

Werking gemeentefonds vergoeding normkosten + eigen bijdrage 20 inhoudelijk samenhangende taakgebieden 50 kostenbepalende structuurkenmerken met verschillende weging (p x q)

Lansingerland • € 116 miljoen voor alle taken • € 24 miljoen eigen bijdrage • € 92 miljoen via gemeentefonds (80%) effect herijking gemeentefonds 2023 • ruim € 7 miljoen nadelig • tot 2026 beperkt tot € 2,4 miljoen

4

Positie Lansingerland binnen gemeentefonds voor 342 gemeenten

•

Qua inwonertal staat Lansingerland op de 66e plaats

•

Lansingerland scoort relatief laag op belangrijke kostenbepalende structuurkenmerken: 200e plaats of lager

•

Lansingerland heeft relatief veel jongeren

•

Lansingerland heeft veel WOZ-waarde

•

Per saldo ontvangt Lansingerland een relatief lage uitkering uit het gemeentefonds (336e plaats) • waarvan relatief weinig voor jeugdzorg • waarvan relatief veel voor onderwijs

• Totale uitkering gemeentefonds Lansingerland ruim € 1.400 per inwoner • Landelijk loopt dit uiteen van circa € 1.200 tot meer dan € 3.400 per inwoner 5

Hoe werkt eigen bijdrage aan normkosten gemeentefonds? •

Gaat uit van gemeentelijke capaciteit om eigen inkomsten te genereren • onroerendezaakbelasting (OZB) • overige eigen middelen (overige belastingen, deelnemingen, grondexploitaties, etc)

• •

Capaciteit OZB wordt bepaald door de WOZ-waarde van woningen en bedrijven Hogere WOZ-waarde = grotere capaciteit = grotere eigen bijdrage = minder middelen gemeentefonds

• • •

Feitelijke inkomsten OZB = WOZ-waarde x eigen OZB-tarief Verrekende capaciteit OZB = WOZ-waarde x landelijk rekentarief Dus alleen bij OZB-tarief hoger dan landelijk rekentarief levert dit per saldo dekking voor uitgaven

6

Deel II Benchmark begroting

7

Inhoud

1. Vergelijking begroting 2023 met gemeentefonds 2. Tussenstand vergelijking met referentiegemeenten 3. Vervolgtraject

8

Vergelijking met gemeentefonds: effect gestapelde beleidskeuzes •

hogere uitgaven o jeugdzorg

o o o o o

participatie Wmo bestuur en burgerzaken ruimte, milieu, economie orde en veiligheid

•

lagere uitgaven andere taakgebieden

•

iets hogere OZB bedrijven

•

weinig overige eigen middelen

•

tijdelijke dekking: • onttrekking aan reserves • suppletie herijking gemeentefonds

9

Vergelijking met referentiegemeenten: inzoomen op keuzemogelijkheden • geselecteerde gemeenten o Katwijk o Barneveld o Gooise Meren o Pijnacker-Nootdorp • gegevens rekening / begroting 2021–2027 • lasten/baten vergelijkbaar gemaakt met Lansingerland (‘appels en appels’) o rubriceren naar uniforme taakgebieden o vergelijkbare toedeling taakgerelateerde overhead en bestemmingsreserves o correctie voor verschillen in kostenbepalende structuurkenmerken • resterende verschillen in lasten / baten zeggen iets over gemaakte keuzes met betrekking tot o voorzieningenniveau o uitvoering

10

Overzicht verschillen met externe referenties per taakgebied: uitgaven hogere uitgaven • basisvoorzieningen • jeugdzorg

• hulp bij huishouden • veiligheid • recreatie (groen) • burgerzaken lagere uitgaven • infrastructuur • algemene ondersteuning • sport

11

Overzicht verschillen met externe referenties per taakgebied: inkomsten lagere inkomsten • toeristenbelasting • parkeerbelasting

12

Vervolgtraject

•

Verwerking reactie op vragen / controles

•

Inzoomen op taakonderdelen: duiding achtergronden verschillen

•

Bespreking beelden met organisatie

•

Aanvullend onderzoek naar begrotingsknoppen per taakgebied

•

Reflectie op eerste uitwerking knoppenboek door organisatie o focus op substantiële knoppen o aandacht voor onderbouwing en samenhang

13