Beeldvorming nieuwe maatregelen BUIG

NIEUWE MAATREGELEN

Beeldvorming 13 december 2023 Jeroen Boerman

Agenda 1. Voorstel van maatregelen 2. BUIG-budget en vangnetuitkering 3. Onderzoek 4. Welke knoppen kun je aan draaien? 5. De 6 maatregelen 6. Vragen en reacties

Voorstel van maatregelen • Wij hebben een ‘voorstel van maatregelen’ opgesteld om het aantal uitkeringen op grond van de Participatiewet te verminderen. • We verstrekken namelijk meer uitkeringen dan het Rijk aan budget toekent. Dit tekort wordt deels gecompenseerd door een vangnetuitkering van het Rijk, maar het restant moeten wij uit eigen middelen bijbetalen. • Het college heeft recent besloten de eerste 3 maatregelen in te voeren. Deze hebben de grootste verwachte (financiële) impact, spelen direct in op de grootste oorzaken van het tekort en zijn goed uitvoerbaar. • De overige 3 maatregelen zijn optioneel. Deze hebben minder urgentie en vergen tevens een grotere investering. Om hierover te beslissen nemen we meer tijd.

BUIG-budget en vangnetuitkering • Gemeenten ontvangen op grond van de Participatiewet budget voor bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies (BUIG-budget) • Het Rijk maakt voor iedere gemeente een prognose hoeveel uitkeringen zij verstrekken. • Op basis van de verdeelsystematiek verwacht het Rijk dat wij minder uitkeringen verstrekken dan wij nu doen • Gemeenten die een tekort hebben komen in aanmerking voor een vangnetuitkering • Wij hebben afgelopen zomer een vangnetuitkering aangevraagd over 2022 • Wij vragen aankomend voorjaar een vangnetuitkering aan over 2023. Om hiervoor in aanmerking te komen zijn nieuwe maatregelen vereist.

BUIG-budget en vangnetuitkering (2) • Het aantal uitkeringsdossiers schommelt al jaren rond de 600, ondanks de bevolkingsgroei en steeds grotere taakstelling statushouders • 2,4% van onze huishoudens heeft een bijstandsuitkering ten opzichte van 4,7% landelijk • Wij verstrekken dus een stuk minder uitkeringen dan gemiddeld • Echter, om budgetneutraal te blijven, moeten wij uitkomen op 2,25%

BUIG-budget en vangnetuitkering (3) 1. Taakstelling statushouders

- De taakstelling huisvesting statushouders in verviervoudigd 2019

2020

2021

2022

2023

42

42

87

85

176

- Bijna 40% van de uitkeringsgerechtigden in Lansingerland is een statushouder - De instroom van statushouders wordt vertraagd (-2 jaar) meegenomen in de BUIG-beschikking

2. Controle aan de poort - Het percentage goedgekeurde aanvragen in Lansingerland ligt 10% boven het landelijk gemiddelde

3. Complex uitkeringenbestand - Veel uitkeringsgerechtigden hebben langdurige begeleiding nodig op verschillende leefgebieden

Onderzoek • Om tot een gedegen voorstel van maatregelen te komen, voerden wij de afgelopen periode een onderzoek uit • De resultaten hebben wij verwerkt in het voorstel van maatregelen 1. Het onderzoek begon met een analyse van de huidige dienstverlening. We doen namelijk al veel en hebben recent ook al enkele verbeterslagen doorgevoerd 2. Vervolgens stelden we vast waar ruimte ligt voor verbetering en aanvullingen wenselijk zijn 3. Daarna bestudeerden wij mogelijke aanvullingen/maatregelen 4. Alle opgehaalde suggesties zijn afgewogen tegen 6 uitgangspunten

Onderzoek (2) • Inzet op jongeren/jeugdpreventie • Nieuwe re-integratie aanbieders onder contract die beter aansluiten op hulpvragen • Dienstverlenging en stimuleringsmaatregelen voor werkgevers • Ondersteuning via de nieuwe Wet inburgering • Beleidsregels zijn versoepeld • Extra inzet op mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt • Werkplekken via social return eisen • etc. Zie voor meer informatie hoofdstuk B (Getroffen maatregelen om het tekort te reduceren) in de aanvraag vangnetuitkering 2022.

Onderzoek (3) • We bestudeerden welke maatregelen er mogelijk zijn. • Hiervoor maakten we gebruik van: o Overzicht Toetsingscommissie van alle maatregelen die gemeenten hebben genomen o Overzicht van de VNG website voor succesvolle praktijkvoorbeelden o Platform sociaal domein o Factsheets, toolkit en tips van Divosa o Input en wensen van collega’s (alle relevante functiegroepen) o Gesprek met omringende gemeenten

Onderzoek (4): afwegingskader • Ze hebben de grootste verwachte (financiële) impact • Ze sluiten aan bij de samenstelling van het uitkeringenbestand van Lansingerland • Ze zijn uitvoerbaar • Ze sluiten aan bij de Samenlevingsvisie • Ze sluiten aan op trends op het gebied van de arbeidsmarkt • Ze sluiten aan op aangekondigde wijzigingen in de Participatiewet

Welke knoppen kun je aan draaien? • Preventie (jongeren, ww) • Controle aan de poort (streng toetsen, maar ook gelijk aan het werk) • Handhaving • Gemiddelde prijs omlaag brengen: bevorderen van deeltijdarbeid • Re-integratie, arbeidsinschakeling • Intensivering klantencontacten: aandacht schenken • Werkgelegenheid binnen je gemeente • Inzet op Loonkostensubsidie

De 6 maatregelen 1) Herinrichten dienstverlening aan de poort 2) Statushouders sneller aan het werk 3) Extra inzet loonkostensubsidie 4) Extra aandacht en gesprekken 5) Een plek voor verbinding 6) Randvoorwaarden

Maatregel

Financieel effect (schatting)

Preventie van 15 tot 30 Herinrichten dienstverlening aan uitkeringen (300.000 -600.000) de poort

Samenlevingsvisie (maatschappelijk effect)

Uitvoerbaarheid (kosten)

Vanaf wanneer effect

Kansengelijkheid door beter georganiseerde dienstverlening

1 fte (begrotingsknop, reeds toegekend)

Direct na invoering

Statushouders sneller aan het werk

Vergroten kans op uitstroom, 10 tot 30 uitkeringen (200.000 – 600.000)

Grotere kans op meedoen, kansengelijkheid, bestaandszekerheid

1 fte matchmaker

6 maanden tot een jaar

Extra inzet loonkostensubsidiie

10 tot 20 (parttime) uitkeringen (200.000 – 400.000)

Grotere kans op meedoen, kansengelijkheid, bestaandszekerheid

1 fte administratief ondersteuner

Direct na invoering

Extra aandacht en gesprekken

Vergroten kans op uitstroom, 10 tot 30 uitkeringen (200.000 – 600.000)

Meer dienstverlening, bestaanszekerheid, betrouwbare voorspelbare overheid

2 á 3 fte consulenten werk

Binnen enkele maanden

Een plek voor verbinding

Vergroten kans op uitstroom, 10 tot 30 uitkeringen (200.000 – 600.000)

Meer dienstverlening, bestaanszekerheid, betrouwbare voorspelbare overheid

Huur ruimte op locatie + 0,2 fte organsiatie

Binnen enkele maanden

Randvoorwaarden

Vergroten kans op uitstroom, 5 tot 20 uitkeringen (100.000 – 400.000)

Meer dienstverlening, bestaanszekerheid, betrouwbare voorspelbare overheid

Het vergt een grote tijdsinvestering van beleidsmedewerkers en coördinatoren om dit uit te werken

6 maanden tot een jaar

Monitoring en terugkoppeling • We monitoren de effectiviteit van de maatregelen • In het voorjaar van 2024 delen we de eerste resultaten. • Wij dienen dan namelijk een nieuwe aanvraag voor een vangnetuitkering in. Tijdens deze procedure moeten we langs de gemeenteraad om aan te tonen wat het college heeft gedaan om het tekort te reduceren. Op dat moment koppelen wij o.a. de eerste resultaten terug.

Vragen?