Agendabundel

T21.01472

De Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen bepaalt dat ook gemeenten vennootschapsbelasting moeten betalen over ondernemersactiviteiten. Hier vallen in beginsel ook de (actieve) grondexploitaties onder. Via de Quickscan Winstoogmerk grondbedrijven toetsen we jaarlijks of er sprake is van een onderneming. Op basis van adviezen van meerdere externe deskundigen en onze berekeningen gaan we er op dit moment vanuit dat dit voor Lansingerland nu niet het geval is. Begin 2020 stelden wij op advies van onze huidige fiscaal adviseur op basis van het MPG 2020 ook een Quickscan op. Ook deze laat een fors negatief resultaat zien, zowel jaarlijks als op totaalniveau. Voor de jaren 2016-2019 hebben wij een “nihil”-aangifte ingediend bij de Belastingdienst en namen daarmee formeel een standpunt in richting de Belastingdienst. Wij achten ons standpunt dat wij voor het totaal aan grondexploitaties niet door “de poort” gaan (en we ook fiscaal gezien dus geen winst maken) nog steeds reëel en onderbouwd. Op basis van de cijfers van het MPG 2021 blijkt dat nog steeds sprake is van een verlieslatende grondexploitatieportefeuille. Hierdoor is onze inschatting omtrent de VPB ongewijzigd ten opzichte van MPG 2020.

MPG 2021 – Algemene toelichting

Pagina 18/25

T21.01472

5

Resultaten

5.1

Resultaat afgesloten projecten

De grondexploitatie Scholen Boterdorp sloten wij per 31-12-2020 af. Wij sluiten grondexploitaties af als 100% van de opbrengsten is gerealiseerd en tenminste 90% van de kosten zijn gemaakt. In 2020 is de laatste kavel geleverd. Er zijn geen kosten meer voorzien. De grondexploitatie Scholen Boterdorp kent op 31-12-2020 een resultaat van € 0,72 mln positief, waarvan € 0,56 mln reeds als tussentijdse winst is genomen in de voorgaande jaren.

5.2

Resultaat MPG 2021

Op basis van alle eerdergenoemde uitgangspunten en denkrichtingen zijn alle lopende grondexploitaties per 1-1-2021 doorgerekend. Daaruit resulteert het onderstaande totaalresultaat: Tabel totalen positieve en negatieve projectresultaten (in mln. €) A= Actualisatie 2020 01-01-2020

Prijspeil Totaal negatieve grexen op NCW € Totaal positieve grexen op NCW € Totaal op NCW

€

B= MPG 2021 / JR 2020 01-01-2021

C= Verschil B t.o.v. A

-38,06 22,85

€ €

-34,83 26,31

€ €

3,23 3,46

-15,21

€

-8,52

€

6,70

Let op: Bovenstaande bedragen zijn, exclusief de (verplichte) tussentijdse winstneming. De reeds genomen winsten uit de grondexploitatie presenteren wij deze separaat (zie paragraaf 5.3). Ten opzichte van het MPG 2020 is het resultaat van het MPG 2021 op totaalniveau (zowel positieve als negatieve grondexploitaties) toegenomen met circa € 6,70 mln. In paragraaf 5.4 gaan we in op het jaarresultaat. Dit is ca. € 7,50 mln. positief en komt onder meer voort uit vrijval van een deel van de verliesvoorziening, het afsluiten van de grondexploitatie Scholen Boterdorp en een (verplichte) tussentijdse winstneming.

MPG 2021 – Algemene toelichting

Pagina 19/25

T21.01472

Het verschil in resultaat ten opzichte van het MPG 2020 wordt onder meer veroorzaakt door de volgende wijzigingen: Algemeen:  Rente boekwaarde: conform BBV boekten we de werkelijke rente over 2020 (1,5%). Deze is lager dan begroot (1,7%; voordelig effect);  Vrijval risicoreservering: in de grondexploitaties is enige financiële ruimte opgenomen voor eventuele programmawijzigingen en/of onderhandelingen. Net als voorgaande jaren valt op basis van gerealiseerde verkopen en ondertekende verkoopovereenkomsten ook nu weer een deel van deze ruimte vrij (voordelig effect); Projecten: Op projectniveau heeft zich ten opzichte van 2020 de grootste wijziging voorgedaan in het project Wilderszijde (op het deelplan in exploitatie). Door de gunstige ontwikkelingen van de woningmarkt in 2020 zijn de prijzen van de nog te verkopen percelen harder gestegen dan vorig jaar was aangenomen. Tezamen met de inschatting van de toekomstige grondprijsontwikkeling en het bijstellen van het rentetarief heeft dit een positief effect op de grondexploitatie. Voor meer informatie over de verschillen en de overige projecten wordt verwezen naar de toelichtingen per project.

5.3

Tussentijdse winstneming

Het BBV schrijft een tussentijdse winstneming voor bij winstgevende projecten, naar rato van de voortgang. Op basis van de regelgeving omtrent deze tussentijdse winstneming berekenen we de winst over het resultaat op eindwaarde (het beoogde resultaat bij het afsluiten van het project inclusief prijsstijgingen en rente). Voor het tussentijds winstnemen gelden 3 voorwaarden: Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd). De hoogte van de tussentijdse winstneming bepalen we jaarlijks per project op basis van het zogenaamde percentage of completion (POC) en de geactualiseerde grondexploitaties. Eventuele project specifieke risico’s (onzekerheden) mogen hierop in mindering worden gebracht. De hoogte van de tussentijdse winstneming bepalen we jaarlijks opnieuw en verrekenen we met eerder genomen winsten. Het kan hierbij ook voorkomen dat op basis van de geactualiseerde grondexploitaties een deel van de eerder genomen tussentijdse winst wordt teruggeboekt. Op basis van bovenstaande namen we bij de jaarrekening 2020 in totaal ca. € 3,40 mln. aan tussentijdse winst, inclusief het project Scholen Boterdorp welke we in 2020 afsloten. Dit bedrag komt bovenop de in 2017 tot en met 2019 genomen tussentijdse winst van € 14,72 mln.

Het totaal van de genomen winsten over de grondexploitaties komt hiermee uit op € 18,13 mln. In onderstaande tabel is de winstneming per grondexploitatie weergegeven.

MPG 2021 – Algemene toelichting

Pagina 20/25

T21.01472

Tabel tussentijdse winstneming (in mln. €) Project

Meerpolder Oudeland Rodenrijse Zoom Parkzoom Scholen Boterdorp Ruimte voor ruimte groenzoom Noordeinde Totaal grondexploitaties

5.4

Reeds genomen winst t/m 2019

Te nemen winst 2020

Totaal tussentijdse winstneming

€ 0,00 € 10,40 € 0,90 € 2,87 € 0,56 € 0,00

€ 0,47 € 1,83 -€ 0,09 € 0,68 € 0,16 € 0,34

€ 0,47 € 12,24 € 0,81 € 3,54 € 0,72 € 0,34

€ 14,72

€ 3,40

€ 18,13

Verwerking van het tekort en totaal voordeel

Voor het tekort, ofwel het totaal aan verliesgevende grondexploitaties, moet een verliesvoorziening aanwezig zijn. Op basis van het MPG 2021 is een verliesvoorziening benodigd van € 34,83 mln. Per 31-122019 was een verliesvoorziening benodigd van € 38,06 mln. Dat betekent dat bij de Jaarrekening 2020 per saldo een bedrag van € 3,23 mln wordt toegevoegd aan de algemene reserve. In de Begroting 2020 was echter rekening gehouden met de verhoging van de verliesvoorziening met € 0,87 mln die nu niet nodig is, wat een voordelig effect heeft op het jaarresultaat. Voor het project Ruimte voor Ruimte Groenzoom Noordeinde wordt de tussentijdse winstneming van € 0,34 mln opgenomen in de dekkingsreserve kapitaallasten RvR De Groenzoom. De tussentijdse winstneming voor alle overige positieve projecten wordt met een bedrag van € 3,06 mln toegevoegd aan de algemene reserve. Het totale voordeel als gevolg van het MPG 2021 per 31-12-2020 komt op € 7,50 mln. Verwerking resultaat MPG 2021 (in mln. €) 2021 Vrijval verwachte verhoging verliesvoorziening

0,87

Verlaging verliesvoorziening o.b.v. MPG 2021

3,23

Tussentijdse winstneming o.b.v. MPG 2021 (jaarrekening 2020)

3,40

Totaal

7,50

Conform de beleidslijn zoals opgenomen in de nota Reserves en Voorzieningen 2020 is de vrijval van de verliesvoorziening per 31-12-2020 bij de Jaarrekening 2020 vóór resultaatsbestemming toegevoegd aan de algemene reserve. Dit geldt ook voor de tussentijdse winstneming en storting aan de dekkingsreserve kapitaallasten RvR De Groenzoom.

5.5

Grondexploitaties in gemeenschappelijke regelingen

Bleizo Het project Bleizo betreft de ontwikkeling van het gebied rondom het nieuw gerealiseerde NS-station op de kruising van de bestaande spoorlijn Utrecht – Den Haag en de Verlengde Oosterheemlijn. Dit project wordt in een gemeenschappelijke regeling tussen Lansingerland en Zoetermeer gerealiseerd. De grondexploitatie Bleizo gaat uit van in totaal ca. 39,82 ha uitgeefbaar gebied voor bedrijventerrein en commerciële voorzieningen. Voor het oostelijk deel van Bleizo is het bestemmingsplan inmiddels vastgesteld als bedrijventerrein. Voor Bleizo-West is vanwege de gemeentelijke visievorming nog geen bestemmingsplan vastgesteld. De uitgifte (marketing, acquisitie en verkoop) van deze kavels is in verband met de gemeentelijke visievorming voor Bleizo-West gepauzeerd. Tot 2024 vindt geen verdere uitgifte van bedrijfskavels plaats en is sprake van een ‘slapende grondexploitatie’ (in de jaren 2022 en 2023). De verwachting is dat in 2023 helderheid is over de ontwikkeling van Bleizo-West en wordt er vanaf 2024 weer uitgegaan van

MPG 2021 – Algemene toelichting

Pagina 21/25

T21.01472

uitgifte van bedrijfskavels. De uitgifte van grond voor commerciële voorzieningen rond het stationsgebied (Knoop Noord & Zuid) staat gepland voor de periode 2029 t/m 2033. De opgenomen uitgifteprognose sluit aan op het rapport van Buck Consultants over de afzetprognose voor Bleizo. Dit rapport geeft aan dat een uitgifte van 1,8 ha per jaar voor de reguliere bedrijfskavels haalbaar is. Ook voor kantoorachtige functies (commerciële voorzieningen) is aangesloten op het in 2018 geactualiseerde onderzoek van Buck Consultants. De grondexploitatie Bleizo kent per 1-1-2021 een positief resultaat van ca. € 10,57 mln4 op netto contante waarde. Het resultaat ten opzichte van 2020 is met ca. € 0,26 mln verbeterd en daarmee dus ook omgeslagen van een negatief resultaat naar een positief resultaat. Op grond van het BBV en het positieve resultaat van de grondexploitatie wordt voor Bleizo tussentijds een deel van de winst genomen, conform de daarvoor geldende regels. Deze winst blijft echter onderdeel van het eigen vermogen van de GR Bleizo en heeft daarmee geen invloed op het resultaat van de gemeente Lansingerland. Voor de grondexploitatie Bleizo is een risicoanalyse uitgevoerd, waarin de risico’s en kansen met betrekking tot de kosten, opbrengsten en planning zijn doorgerekend. De onderkant van de bandbreedte is positief.

Wij houden in ons eigen weerstandsvermogen op dit moment dan ook geen rekening met risico’s voor Bleizo. Bedrijvenschap Hoefweg Lansingerland vormt samen met Zoetermeer het bedrijvenschap Hoefweg. Bedrijvenschap Hoefweg richt zich vooral (maar niet alleen) op de uitgifte van grotere kavels met een logistiek doel. Het samenwerkingsverband Prisma bestaat uit een combinatie van het bedrijvenschap Hoefweg en marktpartijen, en betreft de ontwikkeling van een bedrijventerrein aan de noordkant van de A12. In 2020 zijn de laatste reguliere kavels uitgegeven. De verkopen van de molenstomplocaties en de entreekavel worden verwacht in 2021. De uitgifte van de zuidelijke kavels van Hoefweg is in verband met de gemeentelijke visievorming voor Bleizo-West gepauzeerd. Tot 2024 vindt er daarom geen verdere uitgifte van bedrijfskavels plaats en is sprake van een ‘slapende grondexploitatie’ (in de jaren 2022 en 2023). De grondexploitatie Hoefweg kent per 1-1-2021 een positief resultaat van ca. € 11,94 mln5 op netto contante waarde. Ten opzichte van 2020 is het resultaat verslechterd met ca. € 1,05 mln. Op grond van het BBV en het positieve resultaat van de grondexploitatie wordt voor Hoefweg tussentijds een deel van de winst genomen, conform de daarvoor geldende regels.

Deze winst blijft echter onderdeel van het eigen vermogen van de GR Hoefweg en heeft daarmee geen invloed op het resultaat van de gemeente Lansingerland. De tussentijdse winstneming voor 2020 is negatief. Ook voor Hoefweg is een risicoanalyse uitgevoerd. De verwachting is dat de risico’s volledig gedekt kunnen worden uit het positieve resultaat van de grondexploitatie. Wij hebben in ons eigen weerstandsvermogen op dit moment dan ook geen rekening gehouden met risico’s voor Hoefweg.

4

Gebaseerd op de concept versie van maart 2021 “GEHEIM Toelichting grondexploitatie & risicoanalyse GR BLEIZO stand

per 1-1-2021”. 5

Gebaseerd op de concept versie van maart 2021 “GEHEIM Toelichting grondexploitatie & risicoanalyse BS Hoefweg

stand per 1-1-2021”. MPG 2021 – Algemene toelichting

Pagina 22/25

6

MVA - Wilderszijde

T21.01472

Naast de in exploitatie genomen gronden bezit Lansingerland ook nog gronden in Wilderszijde als toekomstige bouwlocatie. Het totale project Wilderszijde bestaat uit 2 delen. In het eerste deel, de huidige grondexploitatie Wilderszijde, vinden al ontwikkelingen plaats, zoals bijvoorbeeld de verkoop van en bouw op de kavels langs de Wildersekade/Wilsonerf en 144 woningen in het deelgebied Buyten. Voor het totale gebied van Wilderzijde stelden we een stedenbouwkundig masterplan op in samenwerking met contractspartijen en overige belanghebbenden. Naar verwachting openen we in 2021 de grondexploitatie voor het totale gebied. Op grond van het BBV zijn de gronden die nog niet in ontwikkeling zijn genomen, ondergebracht onder de Materiele Vaste Activa (MVA). Conform de voorschriften van het BBV mag de balanswaarde niet hoger zijn dan de marktwaarde. Dit is vorig jaar getoetst en deze toets is nog steeds van toepassing. Hieruit concluderen we dat marktwaarde op dit moment hoger is dan de huidige boekwaarde (aanschafwaarde -/- voorziening). De boekwaarde blijft dan ook ongewijzigd. Conform het BBV rekenen we geen rente toe.

MPG 2021 – Algemene toelichting

Pagina 23/25

7

Risico’s

7.1

Risicoanalyses

T21.01472

Ondanks dat we de ramingen binnen de grondexploitaties met de grootst mogelijke zorgvuldigheid opstellen, blijven er risico’s bestaan. Niemand kan de toekomst voorspellen en de berekeningen zijn gebaseerd op aannames en uitgangspunten, die in de praktijk anders (zowel positief als negatief) kunnen uitvallen. De belangrijkste risico’s die samenhangen met de grondexploitaties hebben betrekking op de planning, de prijs en het programma. We onderscheiden een tweetal soorten risico’s: Algemene risico’s die generiek voor alle grondexploitaties gelden en risico’s die specifiek gelden voor de projecten.

7.2

Algemene risico’s

Algemene risico’s zijn voor alle grondexploitaties van toepassing. Hieronder vallen bijvoorbeeld:  Hogere kostenstijging dan inschatting in paragraaf 4.4  Lagere inkomsten  Latere inkomsten  Stijging (+daling) rentepercentage

7.3

Project specifieke risico’s

Gekoppeld aan de actualisatie van de grondexploitaties actualiseren we ook altijd de project specifieke risico’s. Hierbij schatten we, naast het risicobedrag, ook in wat de kans is dat het risico zich zal voordoen. Dit leidt tot een gewogen risicoprofiel per project. Om het verloop van de risico’s te kunnen monitoren in de tijd is (indicatief) een indeling gemaakt naar 3 profielen: hoog (gewogen risico groter dan € 2,5 mln), midden (gewogen risico € 1 mln tot € 2,5 mln) en laag (gewogen risico tot € 1 mln). Bij een voorspoedige ontwikkeling nemen de risico’s af naar mate de ontwikkeling vordert. In het begin van een project is er doorgaans sprake van aannames met een hoge mate van onzekerheid. Naar mate de ontwikkeling concreter wordt, kunnen we de kosten en opbrengsten nauwkeuriger inschatten. Hieronder volgt een overzicht van de projecten met de daarbij behorende risicoprofielen van zowel het MPG 2021 als het MPG 2020.

MPG 2021 – Algemene toelichting

Pagina 24/25

T21.01472

Tabel risicoprofiel 2020-2021

Parkzoom Wilderszijde Leeuwenhoekweg Meerpolder Berkel Centrum Westpolder-Bolwerk Oudeland Rodenrijse Zoom RvR Groenzoom Noordeinde Landscheidingspark Horeca

2020 Laag Midden Laag Laag Midden Hoog Hoog Laag Laag Laag

2021 Laag Laag Laag Laag Midden Hoog Laag Laag Midden Laag

Op totaalniveau is het risicoprofiel van de grondexploitaties verlaagd; de financiële omvang van alle gewogen risico’s is afgenomen. De risicoprofielen voor Wilderszijde en Oudeland zijn verlaagd. Voor het project RvR Groenzoom Noordeinde is het risicoprofiel nagenoeg gelijk als vorig jaar. Door de gewijzigde verantwoording van het resultaat van deze grondexploitatie geeft dit een verschuiving in risico-indeling van laag naar midden. Voor de overige projecten is het risicoprofiel ongewijzigd ten opzichte van 2020. Door de omvang kent Westpolder-Bolwerk op basis van de gehanteerde indeling in risicoprofielen een hoog risicoprofiel. De geactualiseerde risicoanalyses sluiten aan op de geactualiseerde grondexploitaties van het MPG 2021 en zijn waar nodig bijgesteld en/of aangevuld. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van het MPG 2020 zijn hierbij:  Verlagen van het risicobedrag voor Wilderszijde: in het project zijn werkzaamheden voor een aantal deelplannen afgerond en zijn voor overige werkzaamheden aanbestedingen uitgevoerd. De hiermee gepaarde risico’s zijn hiermee vervallen.  Verlagen van het risicobedrag voor Oudeland: in het project is in 2020 een langlopende verwerving afgerond. De hiermee gepaarde risico’s bij het niet verwerven van deze grond zijn hiermee vervallen.  RvR Groenzoom Noordeinde heeft een vergelijkbaar risicobedrag als vorig jaar.

Door de gewijzigde verantwoording van het resultaat van deze grondexploitatie geeft dit een verschuiving in risico-indeling van laag naar midden. In de toelichting per project lichten we de project specifieke risico’s op projectniveau nader toe. Weerstandscapaciteit Op totaalniveau is het risicoprofiel van de grondexploitaties gekoppeld aan de benodigde weerstandscapaciteit. De verlaging van het risicoprofiel betekent dus ook een verlaging van de benodigde weerstandscapaciteit. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Weerstandscapaciteit van de Jaarrekening 2020.

MPG 2021 – Algemene toelichting

Pagina 25/25

1 U21.02833 Geheimhouding bijlage T21.01474 bij de Meerjaren Prognose Grondexploitaties 2021

*U20.04080* *U20.04080*

Ruimte & Economie

Gebiedsopgaven

De leden van de Gemeenteraad Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS

Postbus 1 2650 AA Berkel en Rodenrijs Nadere informatie Sandra Oranje Telefoon 14 010 E-mail info@lansingerland.nl Website

Verzenddatum 11 mei 2021

www.lansingerland.nl

Ons kenmerk U21.02833 Uw brief van

Onderwerp

Geheimhouding bijlage T21.01474 bij de Meerjaren Prognose Grondexploitaties 2021

Geachte voorzitter en leden van de gemeenteraad,

In de commissievergadering van 9 juni 2021 wordt de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2021 besproken (BR2100001). Als bijlage bij het MPG 2021 is een toelichting meegezonden waarin gedetailleerd de opbrengsten en kosten worden weergegeven voor de (resterende) looptijd van de verschillende projecten (T21.01474). Omdat openbaarmaking van deze cijfers de onderhandelingspositie van de gemeente negatief kan beïnvloeden hebben wij op grond van artikel 86 lid 2 van de Gemeentewet geheimhouding aan de commissie opgelegd voor bijlage T21.01474 (artikel 10 lid 2 onder b van de Wet Openbaarheid van Bestuur). Openbaarheid van de informatie kan de economische en financiële belangen van de gemeente schaden. Deze geheimhouding duurt totdat alle in het MPG 2021 genoemde projecten zijn afgerond. Voor het geval dat na behandeling in de commissie Algemeen Bestuur het document ter bespreking doorgezonden wordt naar de raad, heeft ons college eveneens geheimhouding opgelegd conform artikel 25 lid 2 van de Gemeentewet met de hierboven genoemde motivering en tijdsduur.

pagina 1/2

Ons kenmerk U21.02833

Wij verzoeken de raad om de opgelegde geheimhouding in haar eerstvolgende vergadering te willen bekrachtigen conform artikel 25 lid 3 van de Gemeentewet.

Met een vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Lansingerland b.a.

Lucas Vokurka Secretaris

drs. Pieter van de Stadt Burgemeester

pagina 2/2

1 T21.01473 MPG 2021 - Toelichting per project

MPG 2021 Toelichting per project

Auteur: Team Gebiedsopgaven Datum: mei 2021 Corsanummer: T21.01473

T21.01473

Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Algemeen .............................................................................................................. 3 Parkzoom – Bergschenhoek ......................................................................................... 5 Wilderszijde – Bergschenhoek ...................................................................................... 8 Leeuwenhoekweg – Bergschenhoek ............................................................................. 11 Landscheidingspark Horeca – Bergschenhoek .................................................................. 13 Meerpolder – Berkel en Rodenrijs ............................................................................... 15 Westpolder-Bolwerk – Berkel en Rodenrijs ..................................................................... 19 Rodenrijse Zoom – Berkel en Rodenrijs ......................................................................... 22 Berkel Centrum West – Berkel en Rodenrijs ................................................................... 23 Oudeland – Berkel en Rodenrijs .................................................................................. 27 Ruimte voor Ruimte De Groenzoom Noordeinde – Berkel en Rodenrijs ................................... 30

MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 2/32

T21.01473

1

Algemeen

In deze bijlage geven we op elke gemeentelijk grondexploitatieproject een algemene toelichting. In de volgende hoofdstukken lichten we de achtergrond en voortgang van de afzonderlijke projecten toe. Deze toelichting bestaat uit twee delen: een algemeen deel (A) en de risico’s (B). Hierin geven we de financieel belangrijkste projectspecifieke risico’s van het project weer. Om het verloop van de risico’s te kunnen monitoren in de tijd is (indicatief) een indeling gemaakt naar 3 profielen: hoog (gewogen risico groter dan € 2,5 mln.), midden (gewogen risico € 1 mln. tot € 2,5 mln.) en laag (gewogen risico tot € 1 mln.). De financiële gegevens van de verschillende projecten zijn opgenomen in de geheime bijlage (T21.01474). Per project is de financiële toelichting opgedeeld in 3 delen. In deel (A) Financiën – verschillen, hierin worden de verschillen verklaard: in de tabel presenteren we deze conform de richtlijnen van het BBV zowel op nominale waarde, als op eindwaarde, als op netto contante waarde. De kostenstijging, opbrengstenstijging en rente zijn hierbij apart weergegeven. In deel (B) Financiën totaal, geven we inzicht in het totaal aan kosten en opbrengsten, onderverdeeld naar boekwaarde en nog te maken kosten en opbrengsten. Het laatste deel (C) wordt gevormd door een overzicht van de jaarschijven van het project.

Hierin geven wij een overzicht van de jaarschijven per kostensoort. Ook gaan we in deze bijlage in op de op korte termijn (2021 en 2022) geplande aankopen en omvangrijke(re) uitvoerende werkzaamheden. Hiermee komen we tegemoet aan de op de grondexploitaties van toepassing zijnde bepalingen uit de Financiële Verordening en de Nota Grondbeleid. Per 1-1-2021 heeft Lansingerland 10 lopende grondexploitaties. In 2020 sloten we de grondexploitatie Scholen Boterdorp af. Zie voor meer informatie hierover ook de algemene toelichting van het MPG 2021 (T21.01472). Alle genoemde bedragen in deze toelichting zijn exclusief btw. Door afronding van de getallen kan het in sommige gevallen voorkomen dat de optelling van deze getallen niet volledig aansluit op het totaal. Het totaalresultaat van de actualisatie grondexploitaties 2021 is in onderstaande tabel weergegeven. Tabel verschillen actualisatie grondexploitaties 2020 en 2021 (in miljoenen €) Project Meerpolder - algemeen Berkel Centrum West Westpolder - Bolwerk - Algemeen Oudeland - Algemeen Rodenrijse Zoom Parkzoom Algemeen Leeuwenhoekweg Wilderszijde - Algemeen Ruimte voor ruimte groenzoom Noordeinde Landscheidingspark Horeca Totaal resultaat

MPG 2021 - Toelichting per project

NCW 1-1-2020

NCW 1-1-2021

Verschil

€ 0,24 -€ 14,38 -€ 11,37 € 18,51 € 0,92 € 3,18 -€ 6,88 -€ 4,97 € 0,00 -€ 0,47 -€ 15,21

€ 0,82 -€ 14,63 -€ 10,99 € 17,63 € 0,83 € 3,64 -€ 7,11 -€ 1,62 € 3,40 -€ 0,48 -€ 8,52

€ 0,58 -€ 0,26 € 0,38 -€ 0,88 -€ 0,09 € 0,46 -€ 0,23 € 3,34 € 3,40 -€ 0,01 € 6,70

Pagina 3/32

T21.01473

Tabel totalen positieve en negatieve projectresultaten (in miljoenen €) Actualisatie 2020 01-01-2020

Prijspeil Totaal negatieve grexen op NCW € Totaal positieve grexen op NCW € Totaal op NCW

€

MPG 2021 / JR 2020 01-01-2021

Verschil B t.o.v. A

-38,06 22,85

€ €

-34,83 26,31

€ €

3,23 3,46

-15,21

€

-8,52

€

6,70

Let op: Bovenstaande bedragen zijn exclusief de reeds genomen winsten in 2017, 2018 en 2019. In onderstaande tabel worden deze tussentijdse winstnemingen inzichtelijk gemaakt. Tabel tussentijdse winstneming (in miljoenen €) Project

Meerpolder Oudeland Rodenrijse Zoom Parkzoom Ruimte voor ruimte groenzoom Noordeinde Totaal grondexploitaties

MPG 2021 - Toelichting per project

Reeds genomen winst t/m 2019

Te nemen winst 2020

Totaal tussentijdse winstneming

€ 0,00 € 10,40 € 0,90 € 2,87 € 0,00

€ 0,47 € 1,83 -€ 0,09 € 0,68 € 0,34

€ 0,47 € 12,24 € 0,81 € 3,54 € 0,34

€ 14,17

€ 3,23

€ 17,40

Pagina 4/32

T21.01473

2

Parkzoom – Bergschenhoek

A. Toelichting 1. Project Parkzoom is een woningbouwlocatie en is gelegen in Bergschenhoek langs de HSL/Randweg-West. De wijk wordt op drie verschillende niveaus (maaiveld, terras en dijk) gebouwd en bestaat uit vier deelgebieden, Parkzoom 1 tot en met 4. In totaal worden in de wijk Parkzoom ca.1.255 woningen gebouwd. Van het totaal behoort circa 20% tot de categorie sociaal en circa 12% in het betaalbare segment. Behalve woningen bevat het programma voor Parkzoom ook scholen, medische-, commerciële-, sport- en jeugdvoorzieningen. Afbeelding plangebied Parkzoom

2. Voortgang en projectbeheersing Parkzoom 1 De laatste woningen (een complex van 15 koopappartementen en 4 eengezinswoningen) worden in maart 2021 opgeleverd. De gemeente zal daarna zorgdragen voor het woonrijp maken van de omgeving rondom deze woningen. Afbeelding complex met 15 appartementen en 4 eengezinswoningen

Parkzoom 2 Alle woningen zijn opgeleverd en de laatste delen van de openbare ruimte zijn afgelopen jaar ingericht en overgedragen aan team KOR. Parkzoom 3 Alle gronden zijn door de ontwikkelaars afgenomen. Er worden in totaal 263 grondgebonden woningen gerealiseerd in Parkzoom 3. De laatste woningen worden in 2021 opgeleverd. De openbare ruimte wordt gefaseerd ingericht. In tegenstelling tot de overige drie Parkzoom deelgebieden zijn er slechts twee niveaus en komen er geen appartementengebouwen op de hoeken. De grondwal is verlaagd tot vier meter vanaf polderniveau en

MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 5/32

T21.01473

wordt als openbare ruimte (groen) ingericht. Verder loopt een participatietraject voor kunst samen met de nieuwe bewoners van de wijk, om kunstwerken te realiseren in dit deel van de Parkzoom als kwaliteitsimpuls voor de openbare ruimte. Dit als ‘wisselgeld’ voor de ontbrekende typische kenmerken in Parkzoom 3, die elders wel in Parkzoom voorkomen. Parkzoom 4 In Parkzoom 4 is één locatie in aanbouw en worden er nog twee locaties ontwikkeld: De bouw van het huurappartementengebouw met 36 appartementen op de hoek RandwegWest/Boterdorpseweg is gestart in september 2020. De vergunning voor het huurappartementencomplex op de hoek Noorderparklaan/Randweg-West is ingediend. Het betreft een uitgebreide procedure vanwege het verzoek om 5 appartementen extra te realiseren bovenop het benoemde aantal in het bestemmingsplan. Het bouwvolume valt binnen de afmetingen die gesteld zijn in het bestemmingsplan. Voor de voorzieningenlocatie (ingeklemd tussen de Randweg-West en de Boterdorpseweg) naast de sportcorner, is de omgevingsvergunning verstrekt en de grond geleverd. De ontwikkelaar is in het voorjaar (2021) gestart met de bouw. Afbeelding appartementengebouw 36 appartementen op de hoek Randweg-West/Boterdorpseweg

3. Programma en productie Onderstaande tabel geeft de verwachte grondverkopen van de nog te ontwikkelingen woningen in Parkzoom weer. Tabel grondverkopen woningbouw Parkzoom Planning woningbouw (aantal woningen) Totaal Parkzoom

29

2021 29

2022 0

2023 0

2024 0

4. Duurzaamheid Voor de nog te bouwen woningen in Parkzoom 3, zijn de aanvragen voor een omgevingsvergunning voor 1 juli 2018 ingediend, waardoor de woningen niet ‘gasloos’ hoeven te worden ingericht en heeft de ontwikkelaar gekozen voor een zwaardere EPC-norm (0,26 i.p.v. 0,4) en een laag temperatuurverwarmingssysteem. De energieprestatiecoëfficiënt (EPC) is een index die de energetische efficiëntie van nieuwbouw aangeeft, hoe lager het getal des te energiezuiniger het gebouw. Deze woningen zijn eventueel op een later tijdstip relatief eenvoudig om te bouwen voor warmteleverantie maar zijn vooralsnog gasgestookt. De twee appartementengebouwen in Parkzoom 4 worden nul-op-de-meter gebouwen en de percelen worden klimaat-adaptief ingericht. Tevens stellen we eisen aan de te gebruiken materialen. MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 6/32

T21.01473

B. Risico’s Parkzoom kent de volgende projectspecifieke risico’s: Een gefaseerde overdracht van de openbare ruimte aan beheer leidt mogelijk tot extra tijdelijk beheerkosten in het project De omgevingsvergunning voor 29 appartementen aan de Noorderparklaan/Randweg-West wordt niet verleend. De gemeente derft in dat geval de inkomsten van de 5 extra appartementen. Bovengenoemde risico’s zijn vertaald in een gewogen risicoprofiel. Binnen de risicocategorisering ‘hoogmidden-laag’ kent Parkzoom net als in 2020 een laag risicoprofiel. Tabel risicoprofiel 2020-2021

Parkzoom

MPG 2021 - Toelichting per project

2020 Laag

2021 Laag

Pagina 7/32

T21.01473

3

Wilderszijde – Bergschenhoek

A. Toelichting 1. Het project Van de gebiedsontwikkeling Wilderszijde is tijdens de crisis in 2011 een groot gedeelte van het gebied uit de grondexploitatie gehaald. De ontwikkelingen voor dit deel hebben tot eind 2016 stilgelegen. Daarna is gestart met het herzien van de oude kader-stellende documenten. Een nieuw bestemmingsplan wordt voorbereid. Bij vaststelling van dit nieuwe bestemmingsplan zal dit deel van het plangebied weer opgenomen worden in de grondexploitatie. De deelprojecten die in 2011 al in ontwikkeling waren lopen door binnen de grondexploitatie “GREX 1”. De volgende actuele deelprojecten zijn opgenomen in de huidige grondexploitatie: Verkoop van de vrije kavels aan het Wilsonerf (fase 1) De realisatie van de school Wolfert Lansing Plan Buyten van de ontwikkelaar Waal Gronden Tel 2. Voortgang en projectbeheersing Vrije kavels De juridische levering van alle vrije kavels (fase 1) heeft plaatsgevonden. Alle woningen zijn in 2020 opgeleverd. Het openbaar gebied rondom de kavels wordt in het eerste kwartaal van 2021 woonrijp gemaakt. Wolfert Lansing De bouw van het nieuwe schoolgebouw Wolfert Lansing is eind 2020 afgerond. Het openbaar gebied wordt door de gemeente woonrijp gemaakt, de werkzaamheden hiervoor worden in het eerste kwartaal van 2021 afgerond. De school richt het gebied op eigen terrein nog verder in.

Het noodgebouw waar de school gebruikt van heeft gemaakt, dient contractueel door de eigenaar verwijderd te worden. Momenteel verhuurt de eigenaar de locatie aan de gemeente voor de duur van een jaar als vaccinatielocatie. Plan Buyten Momenteel wordt de locatie door de gemeente bouwrijp gemaakt. De realisatie van het plan is verdeeld in drie fases. Voor de eerste fase zijn eind 2020 de vergunningsaanvragen ingediend. Er is enige vertraging ontstaan in de procedure maar naar verwachting verlenen we de laatste vergunning van fase 1 in het tweede kwartaal van 2021. De vergunningsaanvragen voor fase 2 worden naar verwachting in het tweede kwartaal van 2021 ingediend. De vergunningsaanvragen voor fase 3 worden naar verwachting eind 2021 ingediend.

MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 8/32

T21.01473

Afbeelding plan Buyten

Gronden Tel De gemeente dient nog ter hoogte van de rotonde Boterdorpseweg-Randweg West twee percelen te verwerven. In het kader van de totale ontwikkeling van Wilderszijde maken we afspraken over de verwerving waarna we de gronden ontwikkelen op basis van het in juni 2020 vastgestelde Masterplan Wilderszijde. 3. Programma en productie In het tweede kwartaal van 2021 vindt de eerste grondlevering van plan Buyten fase 1 plaats, fase 2 volgt later dit jaar. Naar verwachting leveren we de grond voor de derde fase in 2022. Tabel grondverkopen woningbouw Wilderszijde Planning woningbouw (aantal woningen) Totaal Wilderszijde 277

2021 120

2022 24

2023 0

2024 0

2025 108

Na de vaststelling van het nieuwe masterplan en bestemmingsplan Wilderszijde komt er zicht op het totaal aantal te realiseren woningen in Wilderszijde en de bijbehorende (indicatieve) planning. 4. Duurzaamheid Plan Buyten is door de aanvullende afspraken begin 2020 in lijn gebracht met de duurzaamheidsambities voor geheel Wilderszijde. De woningen worden nu gebouwd met een GPR-score van gemiddeld 8 of als nul-op-de-meter woning. Voor iedere woning wordt daarnaast vanuit het oogpunt van circulair bouwen een materialenpaspoort opgesteld. Plan Waal is nu ook klimaat-adaptief ingericht; dat wil zeggen dat in het ontwerp van de openbare ruimte rekening wordt gehouden met onder andere het voorkomen van hittestress en de geleidelijke afvoer van water bij hevige regenval; Plan Buyten wordt daardoor groener ingericht. B. Risico’s De grondexploitatie Wilderszijde kent de volgende projectspecifieke risico’s. Fasering en tijdelijke maatregelen. Ondanks goede afstemming met betrokkenen blijft er door externe factoren een risico op aanvullende werkzaamheden. De ontwikkelaar is bijvoorbeeld niet verplicht te starten met de bouw indien minder dan 70% van de woningen is verkocht. Als bouwwerkzaamheden later starten of uitlopen zullen we tijdelijke maatregelen moeten treffen om de reeds opgeleverde woningen goed en veilig bereikbaar te maken.

MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 9/32

T21.01473

-

-

-

Om de bouw van de woningen in plan Waal mogelijk te maken leggen we een bouw-weg aan. Omdat de exacte invulling van de overige deelplannen in Wilderszijde nog niet bekend is bestaat het risico dat we het tracé moeten aanpassen. Dit geldt ook voor de aanleg van het (hoofd)nutstracé (kabels en leidingen). De exacte toekomstige locatie van functies in Wilderszijde zijn nog niet bekend terwijl de woningen van plan Waal wel van water en elektriciteit voorzien moeten worden. Het plangebied Waal wordt in de eindsituatie ontsloten via de wijkontsluitingsweg. Deze weg is in de plannen voorzien maar nog niet gerealiseerd. Het risico bestaat dat ten tijde van de eerste oplevering van de woningen de ontsluitingsweg nog niet gereed is waardoor we een tijdelijke ontsluiting moeten aanleggen.

Op basis van de voortgang van het project en de verwachting dat we de deelprojecten Vrije Kavels en Wolfert Lansing in 2021 kunnen afronden schatten we het risicoprofiel in de risicocategorisering ‘hoogmidden-laag’ op Laag. Ten opzichte van 2020 is het risicoprofiel afgenomen. Tabel risicoprofiel 2020-2021

Wilderszijde

MPG 2021 - Toelichting per project

2020 Midden

2021 Laag

Pagina 10/32

T21.01473

4

Leeuwenhoekweg – Bergschenhoek

A. Toelichting 1. Het project Leeuwenhoekweg betreft een gebied gelegen tussen de Sporthoeklaan, Hoeksekade en Leeuwenhoekweg ter grootte van circa 8 ha. Hier komt een kleinschalig bedrijventerrein. De gemeente bezit circa 70% van de gronden. Het resterende deel is in handen van een particuliere eigenaar. Kaart plangebied Leeuwenhoekweg

2. Voortgang en projectbeheersing Na het terugtrekken van marktpartijen heeft de gemeente in het verleden besloten om het terrein zelf te ontwikkelen tot een eenvoudig bedrijventerrein met beperkte stedenbouwkundige randvoorwaarden en met een relatief lage gronduitgifteprijs. Om tot een efficiënte uitgifte te kunnen komen ruilde de gemeente een grond met de particuliere eigenaar en zittende ondernemer op het terrein. Belangstelling is veelal van bedrijven die meer lokaal gericht zijn. Daarbij zetten we specifiek in op partijen die een meer extensief ruimtegebruik hebben. Leeuwenhoekweg vormt hierdoor een aanvulling, en geen concurrent, op het al bestaande bedrijventerreinareaal dat de gemeente in verkoop heeft. De gronden zijn bouw- en woonrijp gemaakt en de percelen worden bouwrijp verkocht. MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 11/32

T21.01473

3. Programma en productie Tot heden is ca. 3,4 ha grond verkocht. Vanaf 2021 verkopen we nog ca. 1,7 ha grond. Tabel grondverkopen bedrijven Leeuwenhoekweg Planning niet-woningbouw 6.831.020

Gerealiseerd t/m 2020 33.646

Leeuwenhoekweg

2021 2.958

2022 13.957

B. Risico’s Binnen de risicocategorisering ‘hoog-midden-laag’ is het risicoprofiel van het project Leeuwenhoekweg laag. Dit is ten opzichte van 2020 ongewijzigd. Tabel risicoprofiel 2020-2021

Leeuwenhoekweg

MPG 2021 - Toelichting per project

2020 Laag

2021 Laag

Pagina 12/32

T21.01473

5

Landscheidingspark Horeca – Bergschenhoek

A. Toelichting 1. Het project De aanleg van het Annie M.G. Smidtpark is afgerond en in gebruik. In het park is in het zuidelijk plandeel een horecagelegenheid voorzien bestaande uit een restaurant met bowlingbanen, een terras en een speelvoorziening, welke te bereiken is via het terras. Er worden ten laste van de grondexploitatie 120 parkeerplaatsen aangelegd. In het bestemmingsplan voor het Landscheidingspark is hierop voorgesorteerd door een wijzigingsbevoegdheid op te nemen in het bestemmingsplan. Afbeelding horecapaviljoen

2. Voortgang en projectbeheersing Op 15 december 2017 ondertekenden we de overeenkomst voor de grondverkoop en daarmee de realisatie van een horecapaviljoen. Op 29 januari 2019 is de omgevingsvergunning voor de bouw van het paviljoen verleend (en wordt nog aangehouden). De grond is 15 augustus 2019 in eigendom overgedragen aan Happy Italy. Door corona is start bouw onzeker, al geeft Happy Italy aan nog steeds te willen starten, al schuift de planning steeds op. Mogelijk start in het tweede kwartaal van 2021 de bouw, al blijft dit onzeker. De oplevering van het horecapaviljoen is dan ongeveer een jaar later. De werkzaamheden aan het openbaar gebied (aanleg parkeerterrein) loopt parallel aan de bouw van het paviljoen. Begin 2020 is de voorbelasting voor het parkeerterrein aangebracht, welke in 2021 verwijderd zal worden. De grondexploitatie kan naar verwachting in 2022 worden afgesloten. 3. Programma en productie Het exploitatiegebied is circa 4.850 m² groot. Hiervan hebben we 1.750 m² uitgegeven voor het horecapaviljoen (restaurant en terras). Daarnaast geven we ca. 1.100 m² in bruikleen uit ten behoeve van de (openbare) speelvoorziening. 4. Duurzaamheid In de aanbesteding van 2016 en de koopovereenkomst van 2017 zijn geen specifieke voorwaarden opgenomen over duurzaam bouwen. Het gemeentelijk beleid (DGO) was op dat moment nog niet

MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 13/32

T21.01473

voorhanden. Het gebouw moet voldoen aan het Bouwbesluit. De openbare ruimte zal aangelegd worden conform ons beleid (DIOR). B. Risico’s Landscheidingspark Horeca kent het volgende projectspecifieke risico: Happy Italy is niet in staat het horecapaviljoen te realiseren. De gemeente dient opnieuw een aanbesteding te organiseren. Bovengenoemd risico is vertaald in een gewogen risicoprofiel. Binnen de risicocategorisering ‘hoogmidden-laag’ kent Landscheidingspark Horeca net als in 2020 een laag risicoprofiel. Tabel risicoprofiel 2020-2021

Landscheidingspark Horeca

MPG 2021 - Toelichting per project

2020 Laag

2021 Laag

Pagina 14/32

T21.01473

6

Meerpolder – Berkel en Rodenrijs

1. Het project Meerpolder betreft een woningbouwlocatie in de kern Berkel en Rodenrijs en ligt ten noorden van Berkel Centrum. In totaal worden ca. 2.900 woningen gerealiseerd, waarvan voor circa 80 woningen nog geen contractuele overeenstemming is bereikt over de daadwerkelijke realisatie met derde partijen. Op gemeentelijk eigendom kunnen nog circa 28 woningen gerealiseerd worden. Kaart deelgebieden Meerpolder

2. Voortgang en projectbeheersing Project 50 (W-U5) Voor deelproject 50 (in totaal negen vrije kavels waarvan acht kavels in bezit van de gemeente) zijn van de laatste kavels in 2020 de koopovereenkomsten getekend en moeten de omgevingsvergunningen dit jaar worden aangevraagd.

MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 15/32

T21.01473

Project 59.1 (W-U3) Woningen zijn in 2020 opgeleverd. Alle woningen zijn nul-op-de-meter woningen. Komend jaar wordt het openbaar gebied overgedragen naar beheer. Afbeelding project 59.1

Project 60.2 (W-U3) Dit betreft de gronden in particulier bezit rondom Meerweg 48. Hier zijn we in afwachting van het initiatief van de eigenaar. Project 66, 67 en 68 Deelgebied Merenrijck in Meerpolder is ca. 10 jaar geleden door een ontwikkelaar gerealiseerd, waarbij de openbare ruimte niet voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen van de gemeente, er zijn gebreken in de riolering en bestrating. In december 2020 hebben we in hoger beroep een uitspraak van de rechter ontvangen, waarin de gemeente in het gelijk is gesteld. Project 71 (W-U1) De gronden van project 71 zijn gemeentelijk eigendom waarvoor in juni is besloten dat deze bestemd zijn voor 25 sociale huurwoningen. De overige gronden (deelprojecten) zijn van particulieren. Project 74 (W-U2) Vorig jaar zijn de 17 nul-op-de-meter woningen opgeleverd. Komend jaar wordt het openbaar gebied overgedragen naar beheer. Project 75, 76 en 77 (W-U1) Deelgebied Meerpolder-Noord is een gebied met versnipperd particulier eigendom. We hebben stedenbouwkundige uitgangspunten opgesteld voor de projecten 71, 75, 76 en 77 (tussen de Markermeerstraat en de Noordeindseweg). Er heeft zich recent een ontwikkelaar gemeld die een intentieovereenkomst heeft gesloten met de eigenaren om de locatie te gaan ontwikkelen. Zij zijn hiermee in overleg. Project 90 (nabij Klapwijkseweg) De in totaal vijf appartementengebouwen zijn gerealiseerd.

Het openbaar gebied rond de appartementengebouwen wordt ingericht en na een jaar overgedragen naar beheer.

Kinderdagverblijf MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 16/32

T21.01473

Het kinderdagverblijf heeft een strook grond van de gemeente in gebruik en beheert het talud. Er is in 2014 getracht een overeenkomst op te stellen waarin het kinderdagverblijf de gronden overneemt. Vorig jaar is het gesprek over de overeenkomst weer opgepakt en naar verwachting sluiten we dit jaar de overeenkomst. 3. Programma en productie Onderstaande tabel geeft de verwachte grondverkopen van de nog te ontwikkelen woningen in Meerpolder weer. Tabel grondverkopen woningbouw Meerpolder Planning woningbouw (aantal woningen) Totaal 6.831.001 - 1 Meerpolder - algemeen 6.831.001 - 30 Meerpolder - Project 50 6.831.001 - 31 Meerpolder - project 59/60 6.831.001 - 32 Meerpolder - project 71 6.831.001 - 33 Meerpolder - project 74 6.831.001 - 34 Meerpolder - project 90 Totaal woningbouw

Gerealiseerd Begroot t/m 2020 te realiseren 28 28 9 4 34 34 25 0 17 17 108 108 221 191

0 5 0 25 0 0 30

2021 0 5 0 0 0 0 5

2022 0 0 0 25 0 0 25

2023 0 0 0 0 0 0 0

2024 0 0 0 0 0 0 0

4. Duurzaamheid In de projecten waarvan de overeenkomsten in 2017 afgesloten zijn (project 74 en 59.1) stelden we vooruitlopend op het beleidskader ‘Duurzame Gebiedsontwikkeling’, aanvullende eisen op het gebied van duurzaamheid, waaronder nul-op-de-meter woningen. Deze worden nu gerealiseerd. Bij project 50 nemen we duurzaamheidseisen op in de kavelpaspoorten. Hetzelfde geldt voor de projecten 71, 75, 76 en 77. Bij de projecten 75, 76 en 77 gaat het om zelfrealisatie door particulieren. De gemeente probeert hier in overleg, haar ambities voor duurzaamheid te realiseren.

MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 17/32

T21.01473

B. Risico’s Het project Meerpolder kent de volgende projectspecifieke risico’s: In het verleden heeft de gemeente gesproken met een ontwikkelaar voor de ontwikkeling van project 71. De ontwikkeling is destijds niet van de grond gekomen en inmiddels zijn er andere inzichten over de invulling van deze locatie. Onbekend is in hoeverre er nog rechten ontleend kunnen worden aan de gesprekken die in het verleden zijn gevoerd. Dit zal nader onderzocht worden. Voor de invulling van deze locatie is door de woningcorporatie aangegeven dat hun uitgangspunt is dat de grond vrij van eventuele claims is. Indien door een eventuele claim vertraging optreedt willen zij een schadevergoeding voor de eventuele schade die zij oplopen. Inhoudelijk hebben zij hier geen invulling aan gegeven. Naar verwachting zal het hier gaan om huurderving. Faseringsrisico’s zoals gefaseerd realiseren van project 50 waardoor tijdelijke situaties ontstaan die tot meerkosten kunnen leiden. Het risico op extra kosten doordat kostenramingen nog niet zijn gebaseerd op een definitief ontwerp en goedgekeurde afspraken. Ook zullen we mogelijk extra kosten moeten maken voor de aanleg van een kadehelling en doordat extra maatregelen moeten worden genomen om de waterbalans in Meerpolder te verbeteren om zo aan de eisen van het Hoogheemraadschap te voldoen.

Wanneer de ontwikkelingen nabij project 75, 76, 77 niet van de grond komen, moet de gemeente de waterhuishouding ter plaatse aanpassen zodat voldaan wordt aan de eisen van het Hoogheemraadschap. Gemeente maakt extra kosten voor Project 75, 76 en 77 indien de gemeente vast wil houden aan een hoog percentage betaalbare woningen. Bovengenoemde risico’s zijn vertaald in een gewogen risicoprofiel. Binnen de risicocategorisering ‘hoogmidden-laag’ kent Meerpolder een laag risicoprofiel. Ten opzichte van 2020 is dit niet gewijzigd. Tabel risicoprofiel 2020-2021

Meerpolder

MPG 2021 - Toelichting per project

2020 Laag

2021 Laag

Pagina 18/32

T21.01473

7

Westpolder-Bolwerk – Berkel en Rodenrijs

A. Toelichting 1. Het project De locatie Westpolder/Bolwerk is onderdeel van de VINEX-opgave. Het projectgebied wordt omringd door de Leeweg/Klapwijkseweg (noordkant), de Oudelandselaan (zuid- en oostkant) en door de provinciale weg N471 (westkant). De Oudelandselaan dient als centrale ontsluitingsweg voor de wijk. Daarnaast komt er na bouw en oplevering van de appartementen een ontsluiting naar de Klapwijkseweg. De wijk wordt doorsneden door de Randstadrail. Op deze locatie worden circa 2.900 woningen en circa 20.000 m² aan voorzieningen gerealiseerd. Op dit moment is ruim de helft van de woningen opgeleverd en de voorzieningen grotendeels gerealiseerd. Westpolder/Bolwerk bestaat uit zeven deelplannen van 200 tot 500 woningen per deelplan. Rondom de bestaande lintbebouwing aan de Leeweg zijn vrijstaande woningen gerealiseerd en de Veilingweg/ Industrieweg zijn vrije kavels uitgegeven. Met de Ontwikkelingscombinatie Westpolder/Bolwerk (OCW, bestaande uit Kavel Vastgoed en Amvest) sloot de gemeente in 2003 een Samenwerkingsovereenkomst (SOK) voor het grootse deel van het plangebied. Eind 2016 is de SOK herijkt met een Allonge. De locatie is opgedeeld in hoofdplanstructuur en deelplannen. De gemeente ontwikkelt en realiseert de vrije kavels langs de voormalige Veilingweg en Industrieweg en de hoofdplanstructuur.

De OCW realiseert de woningen en de openbare ruimte in de deelplannen. Elk deelplan kent meerdere fasen en fasegewijs wordt met de ontwikkelaar een Realisatieovereenkomst (ROK) gesloten. Dat is inmiddels gebeurd voor de deelplannen 1, 2, 3, 4-Oost, 5 en 7. Gemeente en de OCW moeten nog Realisatieovereenkomsten sluiten voor de fases in deelplannen 6 en 4-West. Afbeelding Zilvergracht in Westpolder-Bolwerk

MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 19/32

T21.01473

2. Voortgang en projectbeheersing Deelplannen 1, 2,3 en 4-Oost zijn afgerond. De verkoop en de bouw van woningen in deelplan 5 en 7 startte in 2016 en zet zich gestaag voort. In 2020 sloten wij de laatste overeenkomsten voor deelplannen 5 en 7 waarmee deze deelplannen afgerond kunnen worden. De OCW en de gemeente zijn vanaf 2018 begonnen met het opstellen van een VO stedenbouwkundig plan voor de deelplannen 6 en 4-west. Uitgangspunt zijn de bestaande afspraken zoals die opgenomen zijn in de Allonge op de SOK uit 2016. Voor deelplan 4-west geldt dat we gezamenlijk kijken naar verdichting van het gebied rond de Randstadrail, waarbij we de financiële randvoorwaarden niet uit het oog verliezen. In 2019 is dit uitgewerkt in verschillende modellen, voor zowel deelplan 6 en 4-west. In 2020 zijn de stedenbouwkundige plannen afgerond. Voordat deze uitgewerkt kunnen worden in overeenkomsten en planologische procedures worden de plannen getoetst op de uitgangspunten ten aanzien van het woningprogramma en financiële randvoorwaarden. 3. Programma en productie In de Allonge is de hoogte van de ‘afdracht’ per jaar bepaald: een samengesteld bedrag van de grondkosten en exploitatiebijdragen. Er zijn geen bindende afspraken gemaakt over het type woningen, alleen over het aantal te realiseren sociale huurwoningen en goedkope koop- en/of middeldure huurwoningen.

Het woningbouwprogramma van de deelplannen 1, 2, 3, 4-Oost, 5 en 7 zijn bekend en contractueel vastgelegd. De overige deelplannen (6 en 4-West) worden vanuit de Allonge op de SOK, het normatieve masterplan programma, de grondexploitatie, het VO stedenbouwkundige plan en de vastgestelde percentages sociaal/goedkoop in verschillende fasen verder uitgewerkt. Volgens de laatste plannen worden hier nog ruim 650 woningen gebouwd. Tabel grondverkopen Westpolder-Bolwerk Planning woningbouw (aantal woningen) Totaal Westpolder Bolwerk

719

2021 101

2022 185

2023 131

2024 185

2025 117

4. Duurzaamheid De ontwikkelingen in de deelgebieden 5 en 7 zijn zodanig vergevorderd, incl. verkoop van woningen, dat toepassing van vergaande duurzaamheidsmaatregelen niet meer mogelijk is. Echter in samenwerking met de OCW worden wel zoveel mogelijk duurzaamheidsmaatregelen toegepast. Zo wordt er een klimaatadaptief grondwatersysteem aangelegd waardoor de wateropvang beter gereguleerd wordt. Ook heeft de OCW bij de verkoop van de woningen ook veel aandacht voor groen in de tuinen, door hiervoor ideeën aan te dragen. Voor de laatste twee deelgebieden (4-West en 6) wordt binnen dezelfde kaders gekeken of een verdere verbeterslag mogelijk is. De verdichting van het aantal woningen met bijhorende moderne mobiliteitsvisie is hierin de belangrijkste component. Verder wil de OCW een duurzaam, op aquathermie gebaseerd, warmteleveringssysteem aanleggen. Bij de uitwerking van het geluidsscherm langs de N470 is gekozen voor een groen geluidsscherm. B. Risico’s Het project Westpolder Bolwerk kent nog verschillende risico’s. Hieronder lichten we de belangrijkste risico’s toe.

MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 20/32

T21.01473

Verdeling kosten hoofdplanstructuur niet duidelijk De kostendrager(s), gemeente of de ontwikkelaar, voor de aanleg van bepaalde onderdelen van de hoofdplanstructuur zijn (nog) onduidelijk. Indien blijkt dat de gemeente deze moet aanleggen zullen de geraamde kosten voor de civieltechnische werken niet voldoende zijn. Met de ontwikkelaar wordt intensief overleg gepleegd om hierover meer duidelijkheid te krijgen. Langere planbegeleiding Op dit moment gaan we uit van een planning tot en met 2025. Indien dit niet gehaald wordt, zal er van gemeentelijke zijde inzet nodig blijven voor uitvoering van het project. De huidige post plankosten zal dan niet toereikend zijn. Geen rentevergoeding bij uitstel plannen Op dit moment gaan we uit van een gemiddelde woningbouwproductie van circa 200 woningen per jaar. Bij vertraging is met de ontwikkelaar vastgelegd dat een renterisico doorgelegd kan worden door de te betalen afdrachten op te hogen met de rente. Daarmee wordt een deel van dit risico beperkt. Voor de risicoreservering houden we tóch rekening met een beperkt risico op rentederving. Uitwerking deelplannen In de hernieuwde afspraken is de mogelijkheid opgenomen dat bij niet goed presteren van de OCW de bouwclaim waarover niet gepresteerd wordt, wordt ingetrokken.

Dat heeft echter als risico dat wanneer dit gebeurt het niet zeker is of dezelfde opbrengsten gerealiseerd worden zoals overeengekomen met de OCW. Ook is er dan sprake van een risico op vertraging en extra begeleidingskosten (i.v.m. een nieuwe aanbesteding). Fiscale routing vervalt Door het wijzigen van wetgeving op het gebied van fiscaliteit zou het kunnen dat de gekozen fiscale routing niet het beoogde financiële rendement levert. De kans dat dit risico zich voordoet is ten opzichte van 2017 afgenomen omdat de gemeente een bevestiging heeft gevraagd van de Belastingdienst over de gemaakte afspraken en deze in 2017 ook heeft ontvangen. Als dit risico tóch zou optreden zou dit uiteraard betekenen dat het resultaat van de grondexploitatie slechter wordt, omdat de nettoopbrengsten dan lager zijn. Bovengenoemde projectspecifieke risico’s zijn vertaald in een gewogen risicoprofiel. Ten opzichte van 2020 is het gewogen risicoprofiel gelijk gebleven. Door de omvang en resterende looptijd van het project valt kent Westpolder-Bolwerk op basis van het bedrag en de gehanteerde indeling in risicoprofielen nog wel steeds een hoog risicoprofiel. Tabel risicoprofiel 2020-2021

Westpolder-Bolwerk

MPG 2021 - Toelichting per project

2020 Hoog

2021 Hoog

Pagina 21/32

T21.01473

8

Rodenrijse Zoom – Berkel en Rodenrijs

A. Toelichting 1. Het project Het project Rodenrijse Zoom omvat de realisatie van in totaal circa 620 woningen. De realisatie van de woningen én de aanleg van de openbare ruimte zijn voor rekening en risico van de ontwikkelaar AM. Het plan is nagenoeg gereed en gaat de laatste fase in. 2. Voortgang en projectbeheersing Het merendeel van alle 620 woningen met bijbehorende openbare buitenruimte is gerealiseerd. Eind 2020 zijn de laatste twee appartementencomplexen met 68 sociale huurappartementen opgeleverd. De buitenruimte dient nog overgedragen te worden aan de gemeente (2021). Verder heeft AM de alternatieve ontwikkeling op één van de aangekochte percelen langs de Rodenrijseweg (‘TonCar-locatie’) met de instemming van de gemeente overgedragen aan Thuis in Bouwen. Dit betreft de ontwikkeling van 4 twee-onder-één-kap-woningen en een vrijstaande woning. 3. Programma en productie De eerder beschreven deelprojecten maken deel uit van de programmering. In totaal worden er in 2021/2022 nog 5 woningen ontwikkeld. Tabel grondverkopen woningbouw Rodenrijse Zoom Planning woningbouw (aantal woningen) Totaal 2021 Rodenrijse Zoom 76 5

2022 0

4.Duurzaamheid In de richtlijn DGO is Rodenrijse Zoom niet aangewezen als project waar duurzaamheid ingepast kan worden. De reguliere normen volgend uit de Woningwet gelden voor de 5 woningen langs de Rodenrijseweg. B. Risico’s Het project is in de afrondende fase. De bouw van de laatste appartementen is in volle gang en in 2021 leveren we de laatste gronden. Het risico op de ontwikkeling van de voormalige Toncar locatie, wordt gekwantificeerd als een laag risico. De gemeentelijke inzet omvat slechts het afronden van de sanering en het bouwrijp maken van de voormalige Toncar locatie. De risico’s beperken zich tot tegenvallers tijdens de uitvoering van deze werkzaamheden. Bovengenoemd risico is vertaald in een gewogen risicoprofiel. Binnen de risicocategorisering ‘hoogmidden-laag’ kent Rodenrijse Zoom een laag risicoprofiel. Dit is ten opzichte van 2020 niet gewijzigd. Tabel risicoprofiel 2020-2021

Rodenrijse Zoom

MPG 2021 - Toelichting per project

2020 Laag

2021 Laag

Pagina 22/32

T21.01473

9

Berkel Centrum West – Berkel en Rodenrijs

A. Toelichting 1. Het project Het centrum van Berkel en Rodenrijs is het hoofdwinkelcentrum van de gemeente Lansingerland. Op basis van de bevolkingsprognose wordt de komende tien jaar een toename verwacht van circa 8.000 inwoners. Het is van belang dat het winkelcentrum hierop wordt afgestemd. Daarom is gestart met de ontwikkeling van Berkel Centrum West. Doel van dit project is het creëren van een aangenaam verblijfsgebied, waarmee het centrum wordt afgerond en versterkt. Het gaat daarbij niet alleen om extra winkelaanbod, maar ook om het toevoegen van woningen, horeca, leisure en parkeervoorzieningen. De uitbreiding van het winkelcentrum ter hoogte van de Westersingel (Berkel Centrum West) is de enige nog lopende ontwikkeling binnen de GREX Centrum - Berkel en Rodenrijs. Andere ontwikkelingen in het centrumgebied zoals de ontwikkeling van de locaties Treurniet en Hergerborch zijn niet voor rekening en risico van de gemeente en maken daarom geen onderdeel uit van deze grondexploitatie. Met de ontwikkelcombinatie van deze locaties sluit de gemeente afzonderlijke overeenkomsten. Afbeelding projectgebied Berkel Centrum West

MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 23/32

T21.01473

2. Voortgang en projectbeheersing In april 2016 is een aanbestedingsprocedure gestart. In juli 2016 gunde het college de opdracht aan een ontwikkelcombinatie. De stedenbouwkundige visie voor het plangebied is in 2017 opgesteld. In 2018 is het bestemmingsplan vastgesteld. In 2019 is het inrichtingsplan voor de openbare ruimte vastgesteld en is de omgevingsvergunning verleend voor de eerste fase van het centrumplan (blokken 1 t/m 4). De gemeenteraad heeft in januari 2020 besloten om ter plaatse van blok 5 een cultuurhuis met ondergrondse fietsenstalling te realiseren. Op 29 maart 2018 zijn de gemeente en ontwikkelcombinatie de samenwerkingsovereenkomst aangegaan. Deze overeenkomst is op 27 maart 2020 verlengd met een allonge. Op 30 oktober 2020 is een gronduitgifteovereenkomst getekend. Deze gronduitgifteovereenkomst bevat de voorwaarden waaronder de gemeente het uitgeefbaar gebied zal verkopen en leveren. De voorwaarden van een onherroepelijk bestemmingsplan en omgevingsvergunning zijn inmiddels vervuld en de ontwikkelcombinatie heeft aangegeven dat de gronden begin 2021 af worden genomen. Coronapandemie 2020 was een bewogen jaar waarin de coronapandemie zijn effect had op de ontwikkeling van Berkel Centrum West. In goed overleg met betrokken partijen (ontwikkelcombinatie en winkeliers) is besloten de herinrichting van het Westerwater te verplaatsen naar begin 2021.

In 2020 is gestart met de aanpassingen van de Oudelandselaan. Grotendeels zijn de werkzaamheden aan de Oudelandselaan in 2020 afgerond. Nabij de Vershoek zijn groene bouwhekken geplaats om de bouwplaats leefbaarder te maken en het gebied aantrekkelijk te houden voor winkelend publiek. De ambitie van gemeente en ontwikkelcombinatie om met de bouw van de eerste blokken in 2020 te starten heeft –mede als gevolg van de coronapandemie- helaas niet plaatsgevonden. Een investeerder voor de winkelpanden werd niet gevonden. De ontwikkelcombinatie heeft echter veel vertrouwen in de plannen en heeft besloten de grond af te nemen en de bouw voor eigen risico te starten. Hierdoor ontstaat echter wel een vertraging in de planning. Met de huidige inzichten van de gefaseerde uitvoering voorzien we echter dat we de doorlooptijd van de grondexploitatie met een jaar moeten verlengen. Het continu anticiperen op de maatregelen van het kabinet enerzijds en anderzijds het doel om overlast tot het minimale te beperken, vragen extra interne capaciteit. Juist in dit gebied met veel winkels zijn de gevolgen van de coronacrisis direct voelbaar en is een gefaseerde en flexibele uitvoering gewenst. Afbeelding bouwblokken Berkel Centrum West

MPG 2021 - Toelichting per project

Pagina 24/32