VrZW Brief aan gemeenteraden met reactie op zienswijzen getekend resultaat bestemming 2023 en begroting 2025

Gemeenteraden Zaanstreek-Waterland

Bezoekadres: Prins Bernhardplein 112 1508 XB Zaandam Postadres: Postbus 150 1500 ED Zaandam Telefoon 088 751 20 00 info@vrzw.nl www.vrzw.nl

Datum Onze referentie Uw referentie Uw brief van

16 juli 2024 63447 Z/24/019068

Telefoon E-mail Onderwerp

+31 88 751 2000 MAMT@vrzw.nl Jaarstukken 2023 en Begroting 2024 VrZW

Geachte Gemeenteraad, Op 2 april jl. heeft u de voorlopige jaarstukken 2023 van Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (VrZW) ter kennisname ontvangen, met uitzondering van het vaststellen van de resultaatbestemming die voor zienswijze is voorgelegd. Ook heeft u per die datum de ontwerpbegroting 2025 VrZW ontvangen met het verzoek hier binnen 12 weken een zienswijze op te geven. In deze brief willen we u graag op de hoogte stellen van de uitkomst van de zienswijzen en de reactie van het bestuur hierop. Algemene beschouwing op zienswijzen Voordat we ingaan op de specifieke zienswijzen geven we u graag het volgende mee. We zijn ons er terdege van bewust dat de onzekere financiële situatie voor gemeenten vanaf 2026 het maken van integrale keuzes binnen de begroting van de gemeenten noodzakelijk maakt. Deze onzekerheid geeft aanleiding als gemeenschappelijke regeling proactief na te denken over scenario’s in het takenpakket van de veiligheidsregio. Bij een substantieel krimpend budgettair kader voor VrZW is het noodzakelijk keuzen te maken. De knop waar we bijvoorbeeld aan kunnen draaien is het dekkingsplan, waarin opkomsttijden, positionering van brandweerposten en spreiding van materieel en mensen zijn opgenomen. Het Algemeen Bestuur stelt in de vergadering van september 2024 uitgangspunten voor de op te stellen scenario’s vast.

In de vergadering van het Algemeen Bestuur van december 2024 ligt de kaderbrief voor begroting 2026 voor inclusief de scenario’s. De besluitvorming over deze scenario’s vindt plaats in maart 2025 bij de voorlopige vaststelling van de ontwerpbegroting 2026. Zienswijzen vaststellen resultaatbestemming jaarstukken 2023 Onderstaand vind u allereerst de uitkomsten van de zienswijzen van alle zeven gemeenteraden. De reactie op de zienswijzen is opgenomen in een volgende paragraaf. Zienswijze Zaanstad, Purmerend, Oostzaan, Edam-Volendam en Landsmeer De gemeenteraden van Zaanstad, Purmerend, Oostzaan, Edam-Volendam en Landsmeer hebben geen zienswijze gegeven op het vaststellen van de resultaatbestemming.

In de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland werken brandweer, politie, gemeenten en GHOR samen aan veiligheid.

Zienswijze Wormerland en Waterland De gemeenteraden van Wormerland en Waterland hebben een positieve zienswijze ingediend. De raad van Wormerland spreekt daarbij nog haar zorg uit dat gemeenten in financieel zwaar weer terechtkomen, dat van VrZW verwacht wordt om zich hiertoe te verhouden en dat voor de gemeentelijke bijdrage een bezuinigingstaakstelling zal worden vastgesteld. De gemeente Waterland ziet dat het exploitatieresultaat negatief wordt afgesloten met € 171.000, maar ook dat dit in bestaande budgetten wordt opgevangen waardoor geen extra bijdrage van de gemeenten wordt gevraagd. Reactie Algemeen Bestuur op de ingediende zienswijzen We willen u bedanken voor uw zienswijzen op het vaststellen van de resultaatbestemming 2023. We vatten deze op als compliment en danken de gemeenteraden voor het vertrouwen. Zienswijzen begroting 2025 Onderstaand vind u allereerst de uitkomsten van de zienswijzen van alle zeven gemeenteraden. De reactie op de zienswijzen is opgenomen in een volgende paragraaf. Zienswijze Oostzaan De gemeenteraad van Oostzaan heeft geen zienswijze ingediend op de begroting. Zienswijze Wormerland, Purmerend, Waterland, Edam-Volendam en Landsmeer De gemeenteraden van Wormerland, Purmerend, Waterland, Edam Volendam en Landsmeer hebben een min of meer gelijkluidende positieve zienswijze gegeven op de begroting 2025 en daarbij enkele opmerkingen gemaakt.

Zo geeft de raad van Wormerland aan dat het, bij uitblijven van de rijksbijdrage voor implementatie van brandweerzorg, niet in de lijn ligt een aanvullende bijdrage van de gemeente te vragen. In dat geval mag van VrZW verwacht worden dat ze zich hiertoe verhoudt en afweegt in hoeverre de implementatie mogelijk is zonder rijksbijdrage. In Purmerend is een voorbehoud gemaakt op de meerjarenraming 2025-2028 in verband met mogelijke keuzes die gemaakt moeten worden bij de gemeentelijke begroting. Gezien de financiële onzekerheid die bij de gemeente geldt vanaf 2025 en verder zal er in de gemeentelijke toekomstscenario's ook naar de taken van de verbonden partijen worden gekeken. De gemeente Waterland ziet grote ontwikkelingen staan in de begroting, zoals een versterking van de crisisbeheersing, toekomstgerichte brandweerzorg en samenwonen en werken met de GGD. Deze regionale slagkracht en ontwikkeling worden als noodzakelijk gezien. Uitgangspunt is wel dat, als de indexering in de meicirculaire lager blijkt te zijn dan in de begroting is geraamd, dit in de gemeentelijke bijdragen verrekend zal worden. Met betrekking tot de meerjarenbegroting 2026-2028 wordt meegegeven dat er voor de gemeenten wellicht minder financiële ruimte zal ontstaan met moeilijke afwegingen tot gevolg. VrZW wordt gevraagd kritisch mee te denken waar kostenreductie toepasselijk kan zijn.

De raad van Edam-Volendam geeft aan extra alert te zijn op de noodzaak om kosten zo beperkt mogelijk te houden en dat daar, waar een beroep wordt gedaan op extra middelen, wordt gekeken of er dekking mogelijk is vanuit bestaande middelen of meevallers. Aan VrZW wordt gevraagd hier ook alert op te zijn en in alle planning en control documenten zichtbaar te maken wat is gedaan om de kosten zo beperkt mogelijk te houden. De raad van Landsmeer geeft aan dat de kostenstijging is gebaseerd op reeds goedgekeurd beleid en afgesproken indexering. Verzoek aan VrZW is om met betrekking tot de meerjarenbegroting 20262028 mee te denken over mogelijkheden voor kostenreductie vanwege mogelijk beperktere financiële ruimte bij gemeenten.

In de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland werken brandweer, politie, gemeenten en GHOR samen aan veiligheid.

Zienswijze Zaanstad De gemeente Zaanstad tenslotte geeft een positieve zienswijze op de verhoging van de gemeente bijdrage van € 462.703,- in 2025 als gevolg van indexatie. Ze vraagt daarbij wel aandacht voor het gelijklopen van de loonontwikkeling bij de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (VrZW) met die van de gemeentelijke sector, met betrekking tot autonome ontwikkelingen. Anders verdwijnt het draagvlak voor volledige compensatie loonkosten bij de VrZW. Op de verhoging van de gemeente bijdrage van € 390.000,- in 2025 als gevolg van de toekomstbestendige brandweerzorg (2e tranche) wordt geen positieve zienswijze gegeven. Reden hiervoor is dat niet-autonome beslissingen integraal worden overwogen bij de begroting van de Gemeente Zaanstad. Het college heeft besloten om bij de Voorjaarsnota alleen besluiten te nemen over autonome beslissingen, zoals de indexatie. Reactie Algemeen Bestuur op ingediende zienswijzen Dank voor uw zienswijzen op de ontwerpbegroting 2025. We zien deze als ondersteunend aan het werk van VrZW en geven dit positieve signaal dan ook graag door als compliment aan alle medewerkers van VrZW. Voor wat betreft de in de begroting 2025 opgenomen tweede tranche voor toekomstbestendige brandweerzorg is het Algemeen Bestuur van mening dat hier geen sprake is van een beleidsintensivering maar van in 2023 vastgesteld beleid.

Reactie zienswijzen Wormerland, Purmerend, Waterland, Edam-Volendam en Landsmeer De raad van Wormerland heeft aandacht gevraagd voor implementatie van de brandweerzorg, indien de rijksbijdrage uitblijft. We realiseren ons dat heroverweging van het budgettair kader voor Toekomstbestendige Brandweerzorg aan de orde is als de rijksbijdrage onverhoopt achterwege blijft. Indien de bestuurlijke opdracht vervolgens wordt om met een nieuw budgettair kader te werken zullen wij uitwerken wat hiervan de mogelijke consequenties zullen zijn voor de paraatheid en het takenpakket van de brandweer in de regio. In Purmerend is door de raad een voorbehoud gemaakt op de meerjarenraming 2025-2027 van VrZW vanwege mogelijke keuzes bij de gemeentelijke begroting en gezien de financiële onzekerheid voor gemeenten vanaf 2025. Ook de raden van Landsmeer, Waterland en Edam-Volendam vragen VrZW mee te denken over kostenreductie. In het Algemeen Bestuur van 10 juli is daarom besloten om de directeur van de veiligheidsregio opdracht te geven alvast voorbereidingen te treffen voor de vertaling van de zienswijzen naar een uitwerking in scenario’s voor het takenpakket. De raad van Waterland geeft aan de regionale slagkracht en ontwikkelingen die worden geschetst in de begroting als noodzakelijk te zien.

Mocht echter de indexering in de meicirculaire lager blijken te zijn dan in de begroting is geraamd, dit zal dit in de gemeentelijke bijdragen verrekend moeten worden. In de eerste plaats dank dat de raad de noodzaak van regionale slagkracht onderschrijft. De forse loonkostenstijging in 2023 van 9,3% heeft VrZW incidenteel opgevangen binnen het budgettair kader, waardoor in 2023 geen extra bijdrage van gemeenten gevraagd hoefde te worden. In structurele zin is de kostenstijging niet gedekt. In het Algemeen Bestuur is afgesproken de loonkostenontwikkeling in meerjarig perspectief te beschouwen. Over de periode van drie jaar (2023, 2024 en 2025) moeten de loonkosten binnen het budgettair kader worden geaccommodeerd. Het eventueel op basis van de meicirculaire naar beneden aanpassen van de indexering, maakt de structurele dekking van loonkosten niet mogelijk. VrZW kan dan geen invulling geven aan de afspraak die in het Algemeen Bestuur is gemaakt. De facto zou met een lagere indexering een taakstelling worden opgelegd (zie de bijlage voor meer informatie over de gehanteerde indexeringssystematiek).

In de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland werken brandweer, politie, gemeenten en GHOR samen aan veiligheid.

Reactie op zienswijze Zaanstad De raad van Zaanstad vraagt aandacht voor het gelijklopen van de loonontwikkeling bij VrZW met die van de gemeentelijke sector omdat anders het draagvlak voor volledige compensatie verdwijnt. De veiligheidsregio’s hebben sinds 2022 een eigen werkgeversvereniging. Deze vereniging onderhandelt met de vakbonden over de arbeidsvoorwaarden. Het is nadrukkelijk de bedoeling in de loonkostenontwikkeling aan te sluiten bij de gemeentelijke sector. Dat was bij de in 2023 afgesloten cao ook het geval: het cao loonpercentage was hoger maar de looptijd van de cao was langer en daarmee sloot de cao voor de veiligheidsregio min of meer aan op de gemeentelijke cao. De raad van Zaanstad heeft verder aangegeven om bij de Voorjaarsnota geen besluiten te nemen over niet-autonome ontwikkelingen aangezien deze integraal worden overwogen bij de begrotingsbehandeling van de gemeente Zaanstad. Specifiek wordt hier gedoeld op de toekomstbestendige brandweerzorg die wordt gezien als een beleidsintensivering. We willen erop wijzen dat er geen sprake is van een nieuw beleidsvoorstel voor toekomstbestendige Brandweerzorg. In maart 2023 heeft het Algemeen Bestuur het programma Toekomstbestendige Brandweerzorg vastgesteld. De implementatie van het programma vindt stapsgewijs plaats en het budget wordt in tranches beschikbaar gesteld.

Proces We begrijpen dat zorgvuldige communicatie over alle ontwikkelingen van groot belang is. Bij relevante ontwikkelingen zullen we u opnieuw per brief informeren. Besluit Het Algemeen Bestuur van VrZW heeft op 10 juli 2024 de jaarstukken 2023 vastgesteld. In de vergadering van het Algemeen Bestuur van 6 september a.s. wordt de begroting 2025 van VrZW formeel vastgesteld. Met vriendelijke groet, namens het Dagelijks Bestuur Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland

Voorzitter J. Hamming

Secretaris S. van den Broek

In de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland werken brandweer, politie, gemeenten en GHOR samen aan veiligheid.