Tussenrapportage PHO 2022 ZaWA

TUSSENRAPPORTAGE

Jaarplan 2022

Activiteiten en begroting van de regionale portefeuillehoudersoverleggen (PHO)

Ruimte en Landschap, Bereikbaarheid, Duurzaamheid, Economie, Wonen

Deze PHO coördineren de bestuurlijke aanpak binnen de regio op de betreffende thema’s en zorgen voor afstemming t.b.v. de inbreng van de regio in de Metropool Regio Amsterdam en geven richting aan de uitvoering van de propositie Zaanstreek-Waterland

Ambtelijk Coördinatieteam Zaanstreek-Waterland (ACT) september 2022

Ruimte en Landschap Naam PHO Voorzitter(s) (de regionale pfh op dit thema) Themasecretaris inhoudelijk en logistiek Ondersteunend gemeentesecretaris Verwachte onderwerpen

Jaarplan 2022 is door PHO vastgesteld op datum: Rapportage over de onderwerpen

Ruimte en Landschap

Fulco van den Berg (Waterland), Landschap en Cees van Wijnen (Purmerend/Beemster), Ruimte Erich Dijk (Waterland), Landschap en Hermi Welage (Purmerend), Ruimte 1. Regionale Bestuurlijke- en ambtelijke bijeenkomsten, conferenties; 2. Opstellen van het regionaal handelingsperspectief landschap Zaanstreek-Waterland; 3. Implementatie Verstedelijkingsstrategie (Rijk/Regio) en coördinatie ZaWa; 4. Vervolg geven aan Gebiedsplannen Purmerend en Zaanstad in het kader van Bereikbare Steden (Versnellingsopgave Woningbouw); 5. Gezamenlijke regionale aanpak m.b.t. o.a. Omgevingsverordening, Gebiedsvisie, RES; 6. Verbinding tussen MRA Klimaatadaptatie en Klimaatadaptatie ZaWa; 7. Regie op integraliteit tussen thema’s. Ad 1 Er is op dit moment een ambtelijke conferentie in voorbereiding i.s.m. de provincie. Hier zullen wellicht ook bestuurders voor worden uitgenodigd. Inmiddels is met het opstellen van deze tussenrapportage deze actie door de tijd ingehaald. Door vele personele mutaties en de beschikbare capaciteit zal de planning naar het voorjaar van 2023 verschoven worden. De behoefte en nut van deze bijeenkomsten worden door allen nog steeds onderschreven. Ad 2 De Propositie Zaanstreek-Waterland verwoordt de bestuurlijke ambities van de regio met betrekking tot onder meer het thema landschap. Die ambities worden momenteel nader uitgewerkt in een rapport.

De eindversie ervan is dit najaar gereed. Het rapport bevat de volgende elementen: 1) een gestructureerde beschrijving van de afzonderlijke opgaven in Laag Holland per beleidsveld (natuur, landbouw, water, bodem(daling), klimaat, stikstof en recreatie) en de samenhang daartussen; 2) een beschrijving van de governance structuur (overlegtafels, actoren, bevoegdheden, taken en verantwoordelijkheden). Een vaak gehoorde klacht is dat het landschapsbeleid en de governance structuur van dit beleidsveld complex is. Het rapport heeft mede tot doel om hiervan een gestructureerd overzicht te bieden. Dat moet leiden tot een betere begripsvorming van de opgaven (programma’s, projecten, gebiedsprojecten, doelstellingen), het speelveld, het beleidsinstrumentarium en de betrokken actoren. Het realiseren van ambities en het bepalen van de sturingsmogelijkheden (zie hieronder) begint bij een goede begripsvorming van deze aspecten.

2

3) een analyse en vergelijking van landschapsbeleid per gemeente. Centrale vraag daarbij is welke gemeenschappelijke deler daaruit is op te maken. Maw, wat zijn de gezamenlijke ambities of waar zitten de hiaten mbt de opgaven in het landelijk gebied? Het antwoord op deze vraag zou een gezamenlijk handelingskader voor de regio kunnen opleveren. 4) een krachtenveldanalyse op grond van de governance structuur. Waar bevindt de regio zich in het krachtenveld? Hoe kan de regio in de context daarvan op grond van de geformuleerde ambities (mede) sturing geven aan de landschapsopgaven van ZaWa? Ad 3 In de periode december 2021-januari-februari 2022 is het Verstedelijkingsconcept 2050 “Metropool van grote klasse met menselijke maat” onderschreven door zowel het Rijk als alle MRA deelnemende gemeenteraden, de Provinciale Staten van Flevoland en Noord- Holland, de Vervoerregio Amsterdam en de Waterschappen. Het Verstedelijkingsconcept is hiermee een gezamenlijk beeld over hoe de MRA zich de komende jaren kan ontwikkelen en welke uitdagingen en ambities we hierin zien.

In het Verstedelijkingsconcept staan de volgende ruimtelijke ambities voor de regio: • De hele metropoolregio laten profiteren van de groei, meerkernige Ontwikkeling • Voldoen aan de kwalitatieve en kwantitatieve behoefte aan woonen werkmilieus • Diversiteit en verbondenheid in de economie versterken • Meer balans brengen in wonen en werken • Zorgen voor een gezonde leefomgeving • Bereikbaarheid en bereisbaarheid in de MRA bevorderen • De uitstoot van broeikasgassen terugdringen • Doorontwikkelen van het metropolitane landschap • De regio klimaatadaptief inrichten • De biodiversiteit vergroten In het Verstedelijkingsconcept staan naast ambities ook een paar concrete maatregelen/afspraken per ambitie en per gebied zoals de bouw van 175.000 woningen, de gebiedsaanpak van Noorzeekanaalgebied en omgeving Schiphol, verbeteren leefkwaliteit IJmond, een kwaliteitsimpuls in het landschap, zoekgebieden voor tijdelijke piekwaterbuffering, de realisatie van een OV-schaalsprong, uitbreiding van het fietsnetwerk en no-regret-maatregelen op de energie-infrastructuur. Omdat de MRA een informeel samenwerkingsverband is, is het Verstedelijkingsconcept en de Verstedelijkingsstrategie geen dwingend ruimtelijk kader, volgens de Wet Ruimtelijke Ordening.

Wel hebben de betrokken MRA-raden en Staten en het Rijk aangegeven dat ze het Verstedelijkingsconcept gezamenlijk gaan uitwerken met in achtneming van de eigen bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Deze gezamenlijke inzet heeft ertoe geleid dat de MRA op de ruimtelijke vraagstukken een sterke agenda heeft richting het Rijk. Betrokkenheid raden en Staten Voor de Verstedelijkingsstrategie is commitment van raden en Staten nodig. Zonder dit commitment kunnen we geen goede vervolgstappen maken. Om de raden en Staten mee te nemen in de volgende stap van de Verstedelijkingsstrategie hebben we op 28 september 2022 een regionale raadsleden bijeenkomst ingepland waarin de laatste stand van zaken wordt gepresenteerd.

3

Ad 4 Het inrichten van de gebiedsplannen van Zaanstad en Purmerend zijn gereed. In samenwerking met het Rijk, provincie en de VRA zijn wij de aanscherping van de gebiedsplannen aan het opstellen om in aanmerking te komen voor de beschikbare budgetten versnellingsopgave woningbouw. Dit is voor de 2 e tranche. Ad 5 De voorbereidingen voor de RES 2.0 zijn in gang gezet. Ad 6 Het regionale Klimaatadaptatieplan en de lokale Klimaatadaptatieplannen zijn vastgesteld in de raden. Daarnaast heeft de MRA ook Klimaatbestendig Nieuwbouw vastgesteld welke weer gekoppeld zijn aan elkaar. De Intentieovereenkomst met externe partners is inmiddels ondertekend. Ad 7 Door middel van gezamenlijke ambtelijke en bestuurlijke overleggen regelmatig te organiseren en elkaar uit te nodigen bij regionale overleggen, heeft Ruimte/Landschap een centrale rol voor wat betreft het bevorderen van de samenhang tussen ruimtelijke opgaven en de afstemming daarover. Dit is inmiddels regulier werk geworden. Wel wordt geconstateerd, dat door personele mutaties op sleutelposities zowel bestuurlijk als ambtelijk, behoefte is aan een nieuwe boost in onze regio. Dit geldt niet alleen voor Ruimte en Landschap.

Bereikbaarheid Naam PHO Voorzitter(s) (de regionale pfh op dit thema) Themasecretaris inhoudelijk en logistiek Ondersteunend gemeentesecretaris Verwachte onderwerpen

Jaarplan 2022 is door PHO vastgesteld op datum: Rapportage over de onderwerpen

Bereikbaarheid Zaanstreek-Waterland

Yorick Waardenburg (Zaanstad) Anita Vergouwe (Oostzaan) 1. 2. 3. 4. 5.

Gezamenlijke lobby voor goede noord-zuid OV-verbindingen Sterke OV-concessie Zaanstreek-Waterland Verkenning beter oost-west fietsnetwerk Verkenning regionaal deelsysteem Zaanstreek-Waterlandondernemers voorbereiden op Amsterdam Autoluw en Zero Emission

N.t.b. HOV ZaanIJ Momenteel wordt onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om de bereikbaarheid van de ZaanIJ-corridor te verbeteren. Voor de lange termijn wordt gekeken naar de volgende hoogwaardige oplossingen: Metro, Tram en Bus Rapid Transit. Daarbij wordt ook ingegaan op de ruimtelijke inpassing, de economische ontwikkeling en de bijdrage aan de sociale opgave. Er wordt ook gekeken naar korte termijn maatregelen als tussenstap voor de OV-systeem schaalsprong. De resultaten van het onderzoek worden in het derde kwartaal van 2022 gepubliceerd. Deze worden dan bestuurlijk vastgesteld en openbaar gemaakt. In de opvolgende fase, de planstudiefase, wordt

4

toegewerkt naar een voorkeursoplossing inclusief afspraken over de dekking van de investeringskosten en de exploitatie. HOV Purmerend Het onderzoek naar de maatregelen die nodig zijn om tot toekomstbestendig HOV netwerk in Purmerend te komen, wordt op dit moment afgerond. Het gaat om maatregelen die bij er bij toegenomen intensiteit en/of langere (gelede) bussen voor zorgen de doorstroming van de R-net bussen in Purmerend goed blijft. En de leefbaarheid van de inwoners van Purmerend niet onder druk komt. De eerste resultaten van deze onderzoeken worden nu zichtbaar. Het ligt in de verwachting dat verdere uitwerking na oplevering van de studie nodig gaat zijn. Het is de bedoeling na het zomerreces de studie openbaar te maken en actief te communiceren met het bestuur van de gemeente en de Vervoerregio. OV-concessie De Vervoerregio Amsterdam heeft op 23 juni de concessie Zaanstreek-Waterland gegund aan vervoerder EBS (ingangsdatum eind 2023). EBS biedt op de R-net lijnen ten opzichte van het Programma van Eisen meer ritten in de spits, maar ook tussen de spitsperioden en in de avond. Dit sluit zeer goed aan bij de wens van de Vervoerregio om verbindende lijnen te versterken (betere bereikbaarheid) en om te komen tot spitsspreiding, zodat het openbaar vervoer een duurzaam alternatief naast de auto biedt.

EBS biedt ook aantrekkelijke verbindingen in het weekend met hoge frequenties op een groot aantal R-netlijnen. Ook het ontsluitende net wordt niet vergeten. Zo heeft EBS heeft alle 9 vervoerpakketten aangeboden die de Vervoerregio als wens had uitgevraagd bij de aanbesteding. Na afloop van de bezwaartermijn (6 weken) zullen alle wethouders en gemeenteraadsleden van de gemeenten in Zaanstreek-Waterland per brief nader worden geïnformeerd, met meer details over het bod van EBS. Daarnaast stelt de Vervoerregio voor dat zij samen met EBS kort na het zomerreces een of meerdere sessie(s) in de regio organiseert voor een nadere toelichting, waarbij ook vragen gesteld kunnen worden. Fietsnetwerk Op 13 april 2022 was er een verkennend overleg in Wormer, waar is besloten in te haken op de projectgroep van de VRA die het MRA netwerk wil upgraden. Door capaciteitsgebrek zal dit waarschijnlijk in Q4 2022 verder opgepakt en uitgewerkt worden. Regionaal deelsysteem Er heeft in het eerste kwartaal een idee-vormend overleg plaatsgevonden met beleidsmakers van de VRA over deelvervoer en hubs. Om een goede regionale afstemming, uniformiteit en meer snelheid van de implementatie van deelvervoer voor elkaar te krijgen zou er voor ZaWa een convenant opgesteld kunnen worden.

In een op te stellen convenant zouden regionale beleidsafspraken opgenomen kunnen worden over onder andere: • De vormgeving en herkenbaarheid van deelvervoer. • Aanpassingen in de APV • Parkeervergunningen en ontheffingen die gelden voor de hele regio • Aanvraag en toewijzingsprocedures voor de markt • Randvoorwaarden voor Hubs In de komende maanden wordt er gesproken met de gemeente Amsterdam over oa de mogelijkheid om deelvervoeraanbieders te bewegen om met het bijplaatsen van vervoersmiddelen in ASD dit ook

5

te doen in de regio. Verdere gesprekken zullen gevoerd worden met de Stichting Duurzaam Waterland, Mywheels, Kangoo (deel Ebakfiets), Deelfietsaanbieders, Deelscooteraanbieders (Check en Felix) en Leasemaatschappijen. Amsterdam Autoluw en Zero Emission Vanaf 2025 wordt de Zero-Emissie zone ingesteld in onder andere Amsterdam. In kwartaal 2 is contact gelegd met de gemeente Amsterdam (Team Uitstootvrije Mobiliteit). Met hen wordt een brief voorbereid die gestuurd wordt naar alle ondernemers in ZaanstreekWaterland. Hierin staat informatie over de aanstaande emissievrije zones en aanvullende informatiebronnen die zij kunnen raadplegen. Daarnaast volgt in september vanuit het ministerie van IenW banners op autoscout en marktplaats voor ondernemers. Hier wordt verwezen naar een kentekenchecker om te controleren of het voertuig aan de normen voldoet. Tevens wordt een informatiepakket vanuit de gemeenten voorbereid die op de eigen websites geplaatst kan worden.

Duurzaamheid Naam PHO Voorzitter(s) (de regionale pfh op dit thema) Themasecretaris inhoudelijk en logistiek Ondersteunend gemeentesecretaris a.i. Verwachte onderwerpen

Jaarplan 2022 is door PHO vastgesteld op datum: Rapportage over de onderwerpen

Duurzaamheid

Maria Santman (Zaanstad) Gerda Blom (Zaanstad) Duurzaamheid is een integraal onderdeel van alle actiethema’s en heeft daarom veel links met andere PHO’s. In de PHO Duurzaamheid wordt gewerkt aan: 1. Regionale Structuur Warmte; 2. Regionale Energiestrategie; 3. Energieverbruik minderen; 4. Circulariteit; 5. Klimaatadaptatie. 17 november 2021 Regionale Structuur Warmte Samenwerken op het gebied van bovengemeentelijke warmtebronnen en gezamenlijke infrastructuur. In de (concept)monitor RES wordt de theoretische potentie van de warmtebronnen en warmtevraag nader uitgewerkt. Onderzocht is onderzocht wat logische warmteregio’s zijn. Gebleken is dat in Zaanstreek-Waterland meerdere warmteregio’s zijn te onderscheiden. Warmte is toch een lokaal vraagstuk, wat met name afstemming met buurgemeenten nodig heeft in relatie tot het benutten van geothermie en aquathermie. Regionaal wordt vooral ingezet op het delen van kennis en ervaring op het gebied van met geothermie (opsporingsvergunningen e.d.) en aquathermie. Regionale Energiestrategie Uitvoering geven aan de RES 1.0 NHZ en een startnotitie voor de RES 2.0.

6

Om uitvoering te geven aan de RES 1.0 wordt gewerkt aan diverse projecten, zoals het uitwerken van zoekgebieden, het opzetten van een project voor zon op dak en zon boven parkeerplaatsen. Daarnaast wordt gewerkt aan een monitor en een herijking van RES 1.0 / voortgangsrapportage 2.0. Een belangrijk thema is ook de netcongestie/energie-infrastructuur. Dit is in diverse gremia veelvuldig aan bod gekomen. Dit thema komt ook terug in de monitor, waarbij onderzocht is of de planning van de zoekgebieden past binnen de geplande uitbreiding van het net. Energiegebruik minderen Energie die niet verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt en gedistribueerd te worden. Energiebesparing blijft daarom een belangrijk onderdeel van duurzaamheid. Eind januari hebben provincie, gemeenten en omgevingsdiensten het ‘Energiebesparingsakkoord Noord-Hollandse bedrijven 2022-2025’ ondertekend. Hierin zijn afspraken gemaakt om bedrijven te stimuleren om van de wettelijke energiebesparing een prioriteit te maken. Dit levert naar schatting een besparing op van ruim 2 Petajoule (=5 % totale energieverbruik van de industrie- en dienstensector, vergelijkbaar met opbrengst 42 windturbines op land). Op zaterdag 9 juli vond de vierde Regionale Duurzaamheidsbeurs plaats. Dit keer als onderdeel van het jubileumprogramma van Purmer 400 jaar.

Net als voorafgaande jaren was het doel om inwoners van de deelnemende gemeenten te informeren over energiebesparende producten, actueel overheidsbeleid en inspirerende ‘lifestyle’-ideeën en activiteiten. De organisatie wilde na twee jaar afwezigheid door corona, juist in deze spannende tijd, proberen om deze succesvolle ‘traditie’ weer nieuw leven in te blazen. Immers: overheden, burgers en ondernemers staan voor de grote uitdaging om naar een meer duurzame en circulaire manier van leven over te stappen. De intentie was dat de beurs daarvoor inspiratie zou kunnen bieden, die hoe beperkt ook daaraan kunnen bijdragen. Het heeft goed uitgepakt. In het kader van energiearmoede is extra aandacht gekomen voor besparing door bijvoorbeeld uitvoeren van kleine maatregelen. Op het gebied van de aanpak energiearmoede is regionaal veel kennis gedeeld. Circulariteit Met de ontwikkeling van een lokale circulaire economie (CE) in Zaanstreek-Waterland dragen we bij aan een toekomstbestendige bedrijvigheid en benutten we de kansen die dat voor deze regio biedt. Daarvoor nemen we actief deel aan diverse regionale samenwerkingen in MRA-verband en als onderdeel van de Provincie Noord-Holland. Daarin verkennen we in 2022 hoe we met elkaar de regio kunnen versterken (o.a. met betrekking tot houtbouw). Gemeente Zaanstad vertegenwoordigd de regio Zaanstreek-Waterland in de MRA Projectgroep CE.

Relevante informatie wordt met de regio gedeeld en input voor overleg wordt vooraf schriftelijk opgehaald. MRA Programma CE, Woonakkoord van de provincie en MRA Green deal houtbouw wordt door elke afzonderlijke gemeente in meer of mindere mate verder opgepakt. Er is met MRA afgesproken om eind 2022 een overleg te hebben met Zaanstreek-Waterland, of en zo ja, hoe we de samenwerking komende jaren verder willen vormgeven.

7

Het onderwerp CE is uit het AO Duurzaamheid gehaald en wordt conform nieuwe governance MRA nu belegd bij Economie, Ruimte en Mobiliteit. Klimaatadaptatie Uitvoering geven aan de regionale uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. In 2022 succesvol de eerste projecten indienen voor de Impulsregeling van het Rijk en daarin een jaarlijkse continuïteit bewerkstelligen die doorloopt t/m 2027. De gemeenten in Zaanstreek-Waterland hebben projecten ingediend voor de Impulsregeling. Daarnaast wordt de WatZr communicatie campagne gedeeld.

Economische Zaken Naam PHO Voorzitter(s) (de regionale pfh op dit thema) Themasecretaris inhoudelijk en logistiek Ondersteunend gemeentesecretaris Verwachte onderwerpen

Jaarplan 2021 is door PHO vastgesteld op datum: Rapportage over de onderwerpen

Economie

M. Voorneveld (Edam-Volendam) R. Kool (Wormerland) a. b. c. d. e.

Recreatie en toerisme Digitale connectiviteit (ICT-sector) Duurzaamheid en circulaire economie Voedsel verbindt Afstemming werklocaties (inclusief detailhandel)

Januari 2022 Recreatie en toerisme 1) Naar aanleiding van de aanbevelingen die zijn gedaan in het (S)Laag Samen rapport, wat is opgeleverd na onderzoek naar toeristische informatievoorziening en promotie, is afgesproken om te starten met het ontwikkelen van een identiteitsboek voor het gebied Zaanstreek-Waterland. In dit boek zal duidelijk naar voren komen wat de individuele toeristische kernwaarden zijn en waar de onderlinge verbindingen liggen. Tevens wordt er in dit identiteitsboek een verbinding gemaakt tussen verleden, heden en toekomst. (we zijn immers een gebied met veel vernieuwing en innovaties, echter laten we dit in ons toeristisch product niet altijd zien.) Daarnaast zal er in worden weergegeven waar mogelijkheden van ontwikkeling en of verbetering van het toeristisch en recreatieve product mogelijk/gewenst zijn en worden doelgroepen gedefinieerd. 2) Op dit moment worden er plannen gemaakt voor een evenement/campagne gericht op waterrecreatie ter 3) Er is binnen Ode aan het Landschap een game ontwikkeld bij het “Fluisterede Molen” project wat vorig jaar is gelanceerd. https://www.odeaanhetlandschap-nh.nl/fluisterende-molenschallange/ Digitale connectiviteit

8

Momenteel wordt er gekeken of er een mogelijkheid is om Techlands en Purmervalley samen te voegen, om zo nog meer slagkracht te krijgen. Duurzaamheid en circulaire economie De gemeenten werken momenteel aan het opzetten van een samenwerking, waarbij partijen in de keten zich kunnen aansluiten. Voedsel verbindt Samen met de Marketing organisaties wordt er een evenement/campagne idee ontwikkeld rondom streek producten. Deze zal in het najaar worden gestart. Afstemming werklocaties / stimulering starters en ZZP-ers De startersloketten draaien naar behoren. Voor de zomerperiode zijn er 10 trainingen verzorgd en de overige 8 staan gepland. Vanuit Zaanstreek-Waterland hebben er 183 personen deelgenomen aan de trainingen in 2022 tot nu toe.

Wonen Naam PHO Voorzitter(s) (de regionale pfh op dit thema) Themasecretaris inhoudelijk en logistiek Ondersteunend gemeentesecretaris Verwachte onderwerpen

Jaarplan 2021 is door PHO vastgesteld op datum: Rapportage over de onderwerpen

Wonen

Gerda Blom (Zaanstad) Willeke Koops (Zaanstad) 1. 2. 3. 4. 5.

Versnelling en programmering woningbouw Wijziging systematiek woonruimteverdeling Stimuleren doorstroming senioren Woonakkoord met provincie Noord-Holland Regionale verkenning huisvesting statushouders

ntb 1. De Woondeal MRA-Rijk wordt voorbereid. Het indicatieve bod tot 2030 van de provincie worden gecheckt, mede in overleg met corporaties en marktpartijen. Het bod omvat de totale productie en het aandeel sociaal en middelduur. 2. De implementatie is gaande, zoals de inrichting van de bezwaar- en beroepsprocedure, zodat begin 2023 het nieuwe systeem van start kan gaan. 3. De pilot doorstroming senioren is geëvalueerd en wordt met een jaar verlengd. 4. Het woonakkoord met de provincie wordt uitgevoerd. 5. Mogelijke locaties voor flexwoningen voor statushouders en andere spoedzoekers zijn in beeld gebracht. De haalbaarheid wordt nu verder onderzocht, onder meer in overleg met de provincie.

9

Financiën

10